161.1 — LDP

Lescha federala davart ils dretgs politics (LDP) dals 17 da december 1976 (versiun dals 23 d’october 2022)

Rumantsch è ina lingua naziunala, ma ina lingua parzialmain uffiziala da la Confederaziun, numnadamain en la correspundenza cun persunas da lingua rumantscha. La translaziun d’in decret federal serva a l’infurmaziun, n’ha dentant nagina validitad legala.

L’Assamblea federala da la Confederaziun svizra,

sa basond sin l’artitgel 39 alinea 1 da la Constituziun federala ¹ , ²
suenter avair gì invista da la missiva dal Cussegl federal dals 9 d’avrigl 1975 ³ ,

concluda:

1. titel Dretg da votar e votaziun

Art. 1⁴

Art. 2⁵ Exclusiun dal dretg da votar

Exclusas dal dretg da votar èn persunas sut curatella en il senn da l’alinea 1 da l’artitgel 136 da la Constituziun federala che stattan sut curatella cumplessiva u che vegnan represchentadas tras ina persuna incumbensada cun la curatella pervi d’ina inabilitad da giuditgar permanenta.

Art. 3 Domicil politic

La persuna cun dretg da votar sto votar en ses domicil politic, numnadamain en la vischnanca, nua ch’ella abita e nua ch’ella è annunziada. Persunas viagiantas voteschan en lur vischnanca burgaisa. ⁶

La persuna che depona in auter attest che l’attest d’origin (certificat d’origin, attest provisoric e.u.v.), acquista mo il domicil politic, sch’ella cumprova ch’ella n’è betg registrada en il register electoral dal lieu, en il qual è deponì l’attest d’origin.

Art. 4 Register electoral

Las persunas cun dretg da votar ston vegnir inscrittas en il register electoral da lur domicil politic. Inscripziuns e stritgadas ston vegnir fatgas d’uffizi.

Avant in’elecziun u avant ina votaziun ston inscripziuns vegnir fatgas fin il 5avel di avant il di da l’elecziun u da la votaziun, sch’igl è segir, che las premissas per la participaziun a la votaziun èn ademplidas.

Las persunas cun dretg da votar han il dretg da prender invista dal register electoral.

Art. 5 Princips da la votaziun

Per la votaziun ston vegnir duvrads ils cedels da votar ed ils cedels electorals uffizials. Ils formulars da registraziun chantunals per l’elavuraziun electronica han il medem status giuridic sco ils cedels da votar ed ils cedels electorals uffizials. ⁷

Cedels da votar e cedels electorals betg prestampads ston vegnir emplenids a maun. Cedels electorals prestampads dastgan vegnir midads mo a maun.

La persuna cun dretg da votar po votar persunalmain a l’urna ubain per correspundenza. ⁸ Emprovas cun la votaziun electronica sa drizzan tenor l’artitgel 8 a . ⁹

e ⁵ … ¹⁰

La vusch dastga vegnir deponida a l’urna da terzas persunas, sch’il dretg chantunal permetta quai per las votaziuns e per las elecziuns chantunalas. Las persunas cun dretg da votar che n’èn betg ablas da scriver pon laschar emplenir lur cedel da votar u lur cedel electoral tenor lur instrucziun tras ina persuna cun dretg da votar da lur tscherna (votaziun per procura). ¹¹

Il secret da votaziun sto esser garantì.

Art. 6 Votaziun da persunas invalidas

Ils chantuns procuran ch’er quellas persunas possian votar, che n’èn permanentamain betg ablas da far sezzas las acziuns necessarias per la votaziun, pervia d’invaliditad u per in auter motiv.

Art. 7 Votaziun anticipada

Ils chantuns pussibiliteschan la votaziun anticipada durant almain 2 dals ultims 4 dis avant il di da la votaziun.

Per la votaziun anticipada sto il dretg chantunal prevair che tut las urnas u che singulas urnas sajan avertas durant tschertas uras, ubain che las persunas cun dretg da votar possian surdar il cedel da votar ad in uffizi en ina cuverta serrada.

Sch’il dretg chantunal prevesa la votaziun anticipada en ina dimensiun pli vasta, vala quai er per las votaziuns e per las elecziuns federalas.

Ils chantuns decreteschan las disposiziuns ch’èn necessarias per registrar tut las vuschs, per garantir il secret da votaziun e per impedir l’abus.

Art. 8 Votaziun per correspundenza

Ils chantuns ston procurar che la procedura da l’elecziun per correspundenza saja simpla. Els decreteschan disposiziuns, en spezial per garantir la controlla dal dretg da votar, il secret da votaziun e la registraziun da tut las vuschs sco er per impedir l’abus.

La votaziun per correspundenza è admessa a partir dal mument che la votanta u il votant survegn ils documents ch’èn necessaris per ina votaziun valaivla tenor il dretg chantunal. ¹²

Art. 8a¹³ Votaziun electronica

Cun il consentiment da vischnancas e chantuns interessads po il Cussegl federal permetter emprovas cun la votaziun electronica, las limitond localmain, temporalmain u a tschertas votaziuns ed elecziuns.

Sin dumonda po el autorisar ils chantuns che han fatg emprovas cun la votaziun electronica cun success e senza incaps gia durant in temp pli lung da cuntinuar cun talas per ina durada ch’el fixescha. El po liar l’autorisaziun a pretensiuns u a cundiziuns ed el po medemamain – considerond tut las circumstanzas – excluder da tut temp la votaziun electronica localmain, temporalmain u per tschertas votaziuns ed elecziuns. ¹⁴

La controlla dal dretg da votar, il secret da votaziun e la registraziun da tut las vuschs ston vegnir garantids e l’abus sto restar exclus.

… ¹⁵

Il Cussegl federal regla ils detagls.

Art. 9¹⁶

2. titel Votaziuns

Art. 10 Ordinaziun

Il Cussegl federal definescha las reglas, tenor las qualas ils dis da votaziun vegnan fixads. El tegna quint dals basegns da las persunas cun dretg da votar, dal parlament, dals chantuns, da las partidas e da las organisaziuns ch’èn incumbensadas cun la consegna dals documents da votaziun ed el evitescha collisiuns da termins che resultan da differenzas tranter l’onn chalendar e l’onn ecclesiastic. ¹⁷

Il Cussegl federal fixescha almain 4 mais avant il termin da votaziun, davart tge projects ch’i vegn votà. Leschas federalas che vegnan decleradas sco urgentas pon vegnir suttamessas a la votaziun entaifer in termin pli curt. ¹⁸

Mintga chantun realisescha la votaziun sin ses territori e decretescha las ordinaziuns necessarias.

Art. 10a¹⁹ Infurmaziun da las persunas cun dretg da votar

Il Cussegl federal infurmescha cuntinuadamain las persunas cun dretg da votar davart ils projects da votaziun federals.

En quest connex resguarda el ils princips da la cumplettezza, da l’objectivitad, da la transparenza e da la proporziunalitad.

El preschenta las posiziuns las pli impurtantas represchentadas en il process da decisiun dal parlament.

El na represchenta betg ina tenuta che divergescha da la recumandaziun da l’Assamblea federala per la votaziun.

Art. 11 Text da votaziun, cedels da votar ed explicaziuns²⁰

La Confederaziun metta a disposiziun als chantuns ils texts da votaziun ed ils cedels da votar.

Al text da votaziun vegn agiuntada ina curta explicaziun objectiva dal Cussegl federal che tegna er quint da las opiniuns da minoritads impurtantas. Il text da votaziun sto cuntegnair la formulaziun exacta da las dumondas fatgas sin il cedel da votar. Tar iniziativas dal pievel e tar referendums communitgeschan ils comités lur arguments al Cussegl federal e quel als resguarda en sias explicaziuns davart las votaziuns. Il Cussegl federal po midar u refusar remartgas ingiuriusas, dal tuttafatg cuntrarias a la vardad u memia lungas. Renviaments a funtaunas electronicas dastgan vegnir integrads en las explicaziuns davart las votaziuns mo, sche l’autura u l’autur dal renviament declera en scrit, che questas funtaunas n’hajan betg cuntegns illegals e ch’ellas na mainian betg a publicaziuns electronicas cun cuntegns illegals. ²¹

Las persunas cun dretg da votar survegnan ils documents ch’èn necessaris per ina votaziun valaivla tenor il dretg chantunal (cedels da votar, attest da votar, cuverta da votar, bul da controlla ²² etc.) almain 3 ed il pli baud 4 emnas avant il di da la votaziun. Il text da votaziun e las explicaziuns dastgan er vegnir consegnads pli baud. La Chanzlia federala publitgescha il text da votaziun e las explicaziuns en furma electronica almain 6 emnas avant il di da la votaziun. ^{23 24}

Ils chantuns pon autorisar las vischnancas tras lescha da consegnar il text da votaziun e las explicaziuns mo ina giada per chasada, nun ch’ina persuna cun dretg da votar che fa part da la chasada pretendia la consegna persunala. ²⁵

Art. 12 Cedels da votar nunvalaivels

Ils cedels da votar èn nunvalaivels, sch’els:

1. n’èn betg uffizials;
2. èn emplenids auter che a maun;
3. na mussan betg cleramain la voluntad da la votanta u dal votant;
4. cuntegnan remartgas ingiuriusas u èn marcads cun segns evidents;
5. ²⁶ …

Resalvads restan ils motivs da nunvalaivladad e da nullitad che resultan da la procedura chantunala (cuverta da votar, bul da controlla e.u.v.).

Il chantun che fa emprovas ²⁷ cun la votaziun electronica definescha en ses dretg las premissas per la votaziun valaivla ed ils motivs da nunvalaivladad. ²⁸

Art. 13 Constataziun dal resultat da la votaziun²⁹

Per eruir il resultat da la votaziun na vegnan betg considerads ils cedels da votar vids e nunvalaivels.

Sch’i dat en in chantun precis uschè bleras vuschs «gea» sco «na», vegn sia vusch da chantun quintada tar ils chantuns che refusan il project da votaziun. ³⁰

En cas d’in resultat fitg stretg è ina verificaziun dal scrutini necessaria mo, sch’i èn vegnidas fatgas valair vardaivlamain irregularitads ch’eran – tenor il gener e la dimensiun – en cas d’influenzar considerablamain il resultat federal. ³¹

Art. 14 Protocol da votaziun

En mintga biro da votaziun vegn fatg in protocol davart il resultat da la votaziun che inditgescha il dumber total da las persunas cun dretg da votar, sco er il dumber dals Svizzers a l’exteriur cun dretg da votar, il dumber dals votants, dals cedels da votar vids, nunvalaivels e valaivels sco er da las vuschs «gea» e «na». ³²

Il protocol vegn tramess vinavant a la regenza chantunala. Quella cumpilescha ils resultats provisorics da tut il chantun, als communitgescha a la Chanzlia federala ed als publitgescha en il Fegl uffizial chantunal entaifer 13 dis suenter il di da la votaziun. En cas da basegn edescha ella in supplement spezial dal Fegl uffizial chantunal. ³³

Ils chantuns transmettan ils protocols – sin dumonda er ils cedels da votar – a la Chanzlia federala entaifer 10 dis suenter ch’il termin da recurs è scadì (art. 79 al. 3). Suenter la verificaziun dal resultat da la votaziun vegnan destruids ils cedels da votar.

Art. 15 Verificaziun e publicaziun dal resultat da la votaziun

Il Cussegl federal eruescha il resultat da la votaziun en moda lianta (verificaziun), uschespert ch’igl è segir ch’i n’èn entrads nagins recurs da votaziun tar il Tribunal federal ubain uschespert ch’igl è vegnì decidì davart quels. ³⁴

Il conclus da verificaziun vegn publitgà en il Fegl uffizial federal.

Midadas da la Constituziun federala entran en vigur cun l’approvaziun dal pievel e dals chantuns, nun ch’il project fixeschia insatge auter.

Sch’ina midada da dretg na cumporta nagin retard e sch’il resultat da la votaziun è evident, po il Cussegl federal u l’Assamblea federala metter en vigur provisoricamain projects da lescha u conclus federals davart l’approvaziun da contracts internaziunals ubain laschar en vigur u abolir provisoricamain leschas ch’èn vegnidas decleradas sco urgentas anc avant che publitgar il conclus da verificaziun. ³⁵

3. titel Elecziun dal Cussegl naziunal

1. chapitel En general

Art. 16³⁶ Repartiziun dals sezs sin ils chantuns

Per reparter ils sezs dal Cussegl naziunal sin ils chantuns è decisiv il dumber da las abitantas e dals abitants che resulta dals registers, che vegnan stabilids a basa da las enquistas fatgas en il rom da la dumbraziun dal pievel tenor la Lescha federala dals 22 da zercladur 2007 ³⁷ davart la dumbraziun federala dal pievel e realisadas durant l’onn chalendar che suonda las ultimas elecziuns per la renovaziun totala dal Cussegl naziunal.

Sa basond sin la constataziun lianta dal dumber da las abitantas e dals abitants tenor l’artitgel 13 da la Lescha federala dals 22 da zercladur 2007 davart la dumbraziun federala dal pievel, fixescha il Cussegl federal en moda lianta, quants sezs che vegnan repartids sin ils singuls chantuns per la proxima elecziun per la renovaziun totala dal Cussegl naziunal.

Art. 17³⁸ Procedura da repartiziun

Ils 200 sezs dal Cussegl naziunal vegnan repartids sin ils chantuns tenor la suandanta procedura:³⁹

1. Repartiziun anticipada:1.Il dumber da las abitantas e dals abitants da la Svizra vegn dividì cun 200. La proxima cifra entira pli auta ch’il resultat è l’emprima cifra da repartiziun. Mintga chantun che ha in dumber d’abitantas e d’abitants pli pitschen che questa cifra survegn in sez; quest chantun na vegn betg pli considerà per l’ulteriura repartiziun.2.Il dumber da las abitantas e dals abitants dals chantuns restants vegn dividì cun il dumber dals sezs betg anc repartids. La proxima cifra entira pli auta ch’il resultat è la segunda cifra da repartiziun. Mintga chantun che ha in dumber d’abitantas e d’abitants pli pitschen che questa cifra survegn in sez; quest chantun na vegn betg pli considerà per l’ulteriura repartiziun.3.Questa procedura vegn repetida fin ch’ils chantuns restants cuntanschan l’ultima cifra da repartiziun.
2. Repartiziun principala:Mintga chantun restant survegn tants sezs sco quai che l’ultima cifra da repartiziun è cuntegnida en ses dumber d’abitantas e d’abitants.
3. Repartiziun restanta:Ils sezs restants vegnan repartids sin ils chantuns cun las cifras restantas las pli grondas. Sche plirs chantuns cuntanschan la medema cifra restanta, vegnan els eliminads tenor la successiun dals rests ils pli pitschens che resultan suenter la divisiun da lur dumber d’abitantas e d’abitants tras l’emprima cifra da repartiziun. Sche er quests rests èn eguals, decida la sort.

Art. 18⁴⁰

Art. 19 Termin da las elecziuns

Las elecziuns per la renovaziun totala ordinaria dal Cussegl naziunal han lieu la penultima dumengia d’october. La regenza chantunala fixescha il proxim termin pussaivel per las elecziuns substitutivas e cumplementaras.

Il Cussegl federal fixescha il termin per la renovaziun totala extraordinaria en il senn da l’artitgel 193 alinea 3 da la Constituziun federala. ⁴¹

Art. 20 Decisiun tras la sort

Sch’i sto vegnir tratg la sort, vegn quai fatg sin plaun chantunal tras ordinaziun da la regenza chantunala, sin plaun federal tras ordinaziun dal Cussegl federal.

Art. 20a⁴²

2. chapitel Elecziun da proporz

1. part Propostas electoralas

Art. 21⁴³ Termin final per inoltrar las glistas da candidatas e da candidats

Il dretg chantunal fixescha in glindesdi da l’avust da l’onn electoral sco termin final per inoltrar las glistas da candidatas e da candidats sco er l’autoritad, a la quala ston vegnir inoltradas las propostas electoralas. ⁴⁴

Las propostas electoralas ston arrivar tar l’autoritad chantunala il pli tard il di dal termin final per inoltrar las glistas da candidatas e da candidats.

Ils chantuns annunzian immediatamain mintga proposta electorala a la Chanzlia federala.

Art. 22 Dumber e designaziun da las candidatas e dals candidats

Ina proposta electorala dastga cuntegnair maximalmain tants nums da persunas elegiblas sco quai ch’i ston vegnir elegidas commembras e commembers dal Cussegl naziunal en il circul electoral, e nagin num dapli che duas giadas. Sch’ina proposta electorala cuntegna dapli nums, vegnan stritgads ils ultims.

Las propostas electoralas ston inditgar per mintga candidata u candidat:

1. il num ed il prenum uffizial;
2. il num, sut il qual la persuna è enconuschenta sin plaun politic u en il mintgadi;
3. la schlattaina;
4. la data da naschientscha;
5. l’adressa da domicil inclusiv il numer postal;
6. ils lieus d’origin inclusiv ils chantuns, als quals els appartegnan; e
7. la professiun.⁴⁵

Mintga candidata e mintga candidat sto confermar en scrit ch’ella u ch’el acceptia la proposta electorala. Sche la conferma manca, vegn stritgà ses num. ⁴⁶

Art. 23 Denominaziun da la proposta electorala

Mintga proposta electorala sto avair ina denominaziun ch’è adattada per la differenziar dad autras propostas electoralas. Las gruppaziuns ch’inoltreschan propostas electoralas cun elements identics en la denominaziun principala e che las vulan colliar ina cun l’autra, designeschan ina da las propostas electoralas sco glista da tschep. ⁴⁷

Art. 24 Dumber minimal da suttascripziuns⁴⁸

Mintga proposta electorala sto esser suttascritta a maun d’in dumber minimal da persunas cun dretg da votar che han lur domicil politic en il circul electoral. Il dumber minimal importa:

1. 100 en chantuns cun 2 fin 10 sezs;
2. 200 en chantuns cun 11 fin 20 sezs;
3. 400 en chantuns cun passa 20 sezs.⁴⁹

Ina persuna cun dretg da votar na dastga betg suttascriver dapli ch’ina proposta electorala. Ella na po betg retrair sia suttascripziun suenter l’inoltraziun da la proposta electorala.

Ils dumbers minimals tenor l’alinea 1 na valan betg per ina partida ch’era registrada la fin da l’onn che preceda las elecziuns confurm a l’urden tar la Chanzlia federala (art. 76 a ), premess ch’ella represchentia durant la perioda d’uffizi scadenta il medem circul electoral en il Cussegl naziunal u haja survegnì tar l’ultima elecziun da renovaziun totala en il medem chantun almain 3 pertschient da las vuschs. ⁵⁰

La partida tenor l’alinea 3 sto inoltrar mo las suttascripziuns legalmain valaivlas da tut las candidatas e da tut ils candidats sco er da las persunas che presidieschan la partida e da quellas che mainan las fatschentas. ⁵¹

Art. 25 Represchentanta u represchentant da la proposta electorala

Las persunas che suttascrivan ina proposta electorala ston designar ina represchentanta u in represchentant ed ina suppleanta u in suppleant. Sch’ellas desistan da far quai, valan las persunas che stattan a l’emprima ed a la segunda plazza sin la glista da suttascripziuns sco represchentantas respectivamain sco suppleantas.

La persuna represchentanta, ed en cas d’impediment sia suppleanta, èn autorisadas ed obligadas da far las decleraziuns legalmain valaivlas per eliminar differenzas, e quai en num da las persunas che han suttascrit la proposta electorala.

Art. 26 Prender invista da las propostas electoralas

Las votantas ed ils votants d’in circul electoral pon prender invista dals nums da las persunas che han suttascrit ina proposta electorala tar l’autoritad cumpetenta.

Art. 27⁵² Candidaturas multiplas

Sch’il num d’ina candidata u d’in candidat vegn scrit sin pliras propostas electoralas d’in circul electoral, al stritga il chantun immediatamain da tut las propostas electoralas.

La Chanzlia federala stritga immediatamain ils nums da las candidatas e dals candidats da la proposta electorala ch’èn gia inditgads sin ina glista u sin ina proposta electorala d’in auter chantun.

La Chanzlia federala communitgescha immediatamain las stritgadas als chantuns pertutgads.

Art. 28⁵³

Art. 29 Eliminaziun da mancanzas; propostas da substituziun

Il chantun controlla las propostas electoralas e fixescha in termin, entaifer il qual la represchentanta u il represchentant da las persunas che han suttascrit po eliminar las mancanzas da la proposta electorala, midar denominaziuns che pon chaschunar confusiuns ed inoltrar propostas da substituziun per nums da candidatas e da candidats ch’èn vegnids stritgads uffizialmain. ⁵⁴

Las candidatas ed ils candidats che vegnan proponids sco suppleantas e suppleants ston confermar en scrit ch’ellas e ch’els acceptian la proposta electorala. Sche questa conferma manca, sch’il num respectiv è gia scrit sin in’autra proposta electorala u sche la candidata u il candidat n’è betg elegibel, vegn la proposta da substituziun stritgada. ⁵⁵ Sche la represchentanta u sch’il represchentant na pretenda nagut auter, vegnan las propostas da substituziun messas en successiun a la fin da la proposta electorala.

Sch’ina mancanza na vegn betg eliminada entaifer il termin fixà, è la proposta electorala nunvalaivla. Sche la mancanza concerna mo ina candidata u in candidat, vegn stritgà sulettamain ses num.

A partir dal segund glindesdi suenter il termin final per inoltrar las propostas electoralas na pon quellas betg pli vegnir modifitgadas. Resalvada resta l’annullaziun uffiziala da candidaturas multiplas scuvertas posteriuramain (art. 32 a ). Il dretg chantunal po scursanir il termin da rectificaziun ad in’emna. ⁵⁶

Art. 30 Glistas

Las propostas electoralas rectifitgadas sa numnan glistas.

A las glistas vegnan attribuids numers d’ordinaziun.

Art. 31⁵⁷ Colliaziun da glistas

Duas u dapli glistas pon furmar ina colliaziun da glistas fin il pli tard a la fin dal termin da rectificaziun (art. 29 al. 4), sche las persunas cun dretg da votar ubain lur represchentantas e lur represchentants han suttascrit ina decleraziun concordanta. Entaifer la colliaziun da glistas èn admessas sulettamain sutcolliaziuns da glistas.

Sutcolliaziuns èn valaivlas mo tranter glistas cun la medema denominaziun che sa differenzieschan sulettamain tras in supplement che caracterisescha la schlattaina, l’appartegnientscha da la gruppaziun, la regiun u la vegliadetgna da las candidatas e dals candidats.

Colliaziuns e sutcolliaziuns da glistas ston vegnir menziunadas sin ils cedels electorals prestampads.

Decleraziuns davart colliaziuns e davart sutcolliaziuns da glistas na pon betg vegnir revocadas.

Art. 32⁵⁸ Publicaziun da las glistas

Il chantun publitgescha las glistas cun lur denominaziuns e cun lur numers d’ordinaziun sco er cun il renviament a colliaziuns ed a sutcolliaziuns da glistas uschè baud sco pussaivel en il Fegl uffizial chantunal.

La Chanzlia federala publitgescha las glistas en furma electronica, inditgond il num ed il prenum uffizial, l’onn da naschientscha, ils lieus d’origin ed il domicil da las candidatas e dals candidats. ⁵⁹

Art. 32a⁶⁰ Annullaziun da candidaturas

Sch’ina candidatura multipla vegn scuverta suenter la rectificaziun da las propostas electoralas, vegn la candidatura respectiva annullada sin tut las glistas pertutgadas:

1. dal chantun, sche la medema candidata u il medem candidat figurescha sin dapli ch’ina glista da quest chantun;
2. da la Chanzlia federala, sche la medema candidata u il medem candidat figurescha sin las glistas da plirs chantuns.

Ils chantuns pertutgads e la Chanzlia federala communitgeschan immediatamain in a l’auter las candidaturas ch’èn vegnidas annulladas.

Sche pussaivel vegnan ils nums da persunas, da las qualas la candidatura è vegnida annullada, stritgads da las glistas, avant che quellas vegnan publitgadas.

L’annullaziun d’ina candidatura che figurescha sin glistas gia communitgadas vegn publitgada immediatamain sin via electronica sco er en ils fegls uffizials da tut ils chantuns pertutgads ed en il Fegl uffizial federal, inditgond il motiv da l’annullaziun.

Art. 33 Elavuraziun e consegna dals cedels electorals

Ils chantuns emettan per mintga glista ils cedels electorals che cuntegnan la denominaziun da la glista, eventualmain la colliaziun da glistas, il numer d’ordinaziun e las indicaziuns davart las candidatas e davart ils candidats (almain num, prenum e domicil) sco er cedels electorals betg prestampads.

Sch’in chantun fa formulars da registraziun empè da cedels electorals, survegnan las persunas cun dretg da votar supplementarmain in document che cuntegna las indicaziuns da tut las candidatas e da tut ils candidats, las denominaziuns da las glistas sco er las colliaziuns e las sutcolliaziuns da glistas. ⁶¹

Ils chantuns tramettan a las persunas cun dretg da votar il pli tard 3 ed il pli baud 4 emnas avant il di d’elecziun in set cumplet da tut ils cedels electorals. ⁶²

Las persunas che han suttascrit ina proposta electorala pon retrair tar las chanzlias chantunalas ulteriurs cedels electorals prestampads per il pretsch custant.

2. part Elecziun ed eruida dals resultats

Art. 34⁶³ Mussavia electoral

La Chanzlia federala edescha avant mintga elecziun da renovaziun totala in curt mussavia electoral che vegn tramess – ensemen cun ils cedels electorals (art. 33 al. 2) – a las persunas cun dretg da votar dals chantuns cun elecziuns da proporz.

Art. 35 Emplenir il cedel electoral

Tgi che dovra il cedel electoral vid, po scriver sin la glista ils nums da las candidatas e dals candidats elegibels sco er la denominaziun da la glista u il numer d’ordinaziun d’ina glista.

Tgi che dovra in cedel electoral prestampà, po stritgar nums da candidatas e da candidats prestampads. Ins po er inscriver nums da candidatas e da candidats d’autras glistas (panaschar). Ultra da quai pon ins stritgar il numer d’ordinaziun e la denominaziun da la glista prestampada u remplazzar quels tras in auter numer u tras in’autra denominaziun.

Ins po scriver il num d’ina candidata u d’in candidat duas giadas sin il medem cedel electoral (cumular).

Art. 36⁶⁴ Vuschs per defunctas e defuncts

Vuschs per candidatas e per candidats ch’èn morts dapi la rectificaziun da las propostas electoralas (art. 29 al. 4) valan sco vuschs da candidat.

Art. 37 Vuschs supplementaras

Sch’in cedel electoral cuntegna main vuschs da candidat valaivlas che persunas ch’èn d’eleger en il circul electoral per il Cussegl naziunal, valan las lingias vidas sco vuschs supplementaras per la glista ch’è inditgada cun la denominaziun u cun il numer d’ordinaziun sin il cedel electoral. Sche la denominaziun u il numer d’ordinaziun manca ubain sch’il cedel electoral cuntegna dapli ch’ina denominaziun da glista u dapli ch’in numer d’ordinaziun, na valan las lingias vidas betg (vuschs vidas).

Sch’igl èn vegnidas inoltradas en in chantun pliras glistas regiunalas cun la medema denominaziun, vegnan las vuschs supplementaras sin in cedel electoral, che na cuntegna betg il num da la regiun, attribuidas a la glista da la regiun, nua ch’il cedel electoral è vegnì consegnà. ⁶⁵

En las ulteriuras pussaivladads d’applitgar l’artitgel 31 alinea 1 ^bis vegnan las vuschs supplementaras attribuidas a quella glista che vegn designada sin il cedel electoral. ⁶⁶ Las vuschs supplementaras che figureschan sin cedels electorals designads en moda insuffizienta vegnan attribuidas a quella glista che la gruppaziun ha designà sco glista da tschep. ⁶⁷

Ils nums che na figureschan betg sin ina glista dal circul electoral, vegnan stritgads. … ⁶⁸

En cas d’ina cuntradicziun tranter la denominaziun da la glista ed il numer d’ordinaziun vala la denominaziun da la glista.

Art. 38 Cedels electorals nunvalaivels e vuschs da candidat nunvalaivlas

Cedels electorals èn nunvalaivels, sch’els:

1. na cuntegnan nagin num d’ina candidata u d’in candidat dal circul electoral;
2. n’èn betg uffizials;
3. èn vegnids emplenids u midads auter che a maun;
4. cuntegnan remartgas ingiuriusas u èn marcads cun segns evidents;
5. ⁶⁹ …

Dal cedel electoral vegnan stritgadas:

1. repetiziuns da memia, sch’il num d’ina candidata u d’in candidat figurescha dapli che duas giadas sin in cedel electoral;
2. tuts ils nums da persunas, da las qualas la candidatura è vegnida annullada pervia d’ina candidatura multipla suenter la rectificaziun da las propostas electoralas.⁷⁰

Sch’in cedel electoral cuntegna dapli nums che quai ch’i èn avant maun sezs, vegnan stritgads ils ultims nums prestampads che n’èn betg cumulads a maun, e suenter ils ultims nums agiuntads a maun. ⁷¹

Resalvads restan ils motivs da nunvalaivladad e da nullitad che resultan da la procedura chantunala (cuverta da votar, bul da controlla e.u.v.). ⁷²

Il dretg d’in chantun che realisescha emprovas cun la votaziun electronica definescha las premissas per la votaziun valaivla ed ils motivs da nunvalaivladad. ⁷³

Art. 39 Cumpilaziun dals resultats

Suenter che l’elecziun è ida a fin erueschan ils chantuns sin basa dals protocols dals biros electorals:

1. il dumber da las persunas cun dretg da votar ed il dumber da las persunas che han votà;
2. il dumber dals cedels electorals valaivels, nunvalaivels e vids;
3. il dumber da vuschs che las singulas candidatas e ch’ils singuls candidats da mintga glista han survegnì (vuschs da candidat);
4. ⁷⁴ il dumber da las vuschs supplementaras da mintga glista (art. 37);
5. ⁷⁵ la summa da las vuschs da candidat e da las vuschs supplementaras da las singulas glistas (vuschs da partida);
6. per las colliaziuns da glistas: il dumber total da las vuschs che la gruppa da glistas ha survegnì;
7. il dumber da las vuschs vidas.

Art. 40 Emprima repartiziun dals mandats sin las glistas⁷⁶

Il dumber da las vuschs da partida valaivlas da tut las glistas vegn dividì cun il dumber da mandats che duain vegnir attribuids plus 1. La proxima cifra entira pli auta è la cifra da repartiziun. ⁷⁷

A mintga glista vegnan attribuids tants mandats sco quai che la cifra da repartiziun è cuntegnida en ses dumber da vuschs.

… ⁷⁸

Art. 41⁷⁹ Ulteriuras repartiziuns

Sch’i n’èn anc betg repartids tut ils mandats, vegnan ils mandats restants attribuids separadamain in suenter l’auter tenor las suandantas reglas:

1. il dumber da vuschs da mintga glista vegn dividì cun il dumber dals mandats ch’èn gia vegnids attribuids ad ella plus 1;
2. il proxim mandat vegn attribuì a quella glista che posseda il quozient il pli grond;
3. sche pliras glistas han – sin basa dal medem quozient – il medem dretg sin il proxim mandat, survegn quella glista il mandat che posseda il rest il pli grond suenter la divisiun tenor l’artitgel 40 alinea 2;
4. sch’igl è anc adina uschia, che pliras glistas han il medem dretg sin il proxim mandat, vegn quel attribuì a la glista che dispona dal dumber da vuschs da partida il pli grond;
5. han anc adina pliras glistas il medem dretg sin il proxim mandat, vegn quel attribuì a la glista, tar la quala la candidata u il candidat che vegn en dumonda per l’elecziun ha survegnì las pli bleras vuschs;
6. sche pliras talas candidatas u plirs tals candidats han survegnì il medem dumber da vuschs, vegn tratga la sort.

Questa procedura vegn repetida fin che tut ils mandats èn repartids.

Art. 42 Repartiziun dals mandats sin las colliaziuns da glistas

Mintga gruppa da glistas che furma ina colliaziun da glistas vegn tractada al cumenzament da la repartiziun dals mandats sco in’unica glista.

Ils mandats vegnan repartids sin las singulas glistas da la gruppa tenor ils artitgels 40 e 41. L’artitgel 37 alineas 2 e 2 ^bis resta resalvà. ⁸⁰

Art. 43 Eruida da las persunas elegidas e dals suppleants

Ils mandats attribuids a las glistas vegnan repartids sin las candidatas ed ils candidats che han survegnì las pli bleras vuschs.

Las candidatas ed ils candidats che n’èn betg elegids daventan suppleantas e suppleants tenor las vuschs ch’ellas e ch’els han survegnì.

En cas d’egualitad da las vuschs vegn tratga la sort per la successiun.

Art. 44 Mandats da memia

Sch’i vegnan attribuids ad ina glista dapli mandats che quai ch’igl èn avant maun candidatas e candidats sin la glista, ha lieu in’elecziun cumplementara tenor l’artitgel 56 per ils mandats da memia.

Art. 45⁸¹ Elecziun taciturna

Sche tut las glistas na cuntegnan betg dapli candidatas e candidats che quai ch’igl èn avant maun mandats, declera la regenza chantunala tut las candidatas e tut ils candidats sco elegids.

Sche tut las glistas cuntegnan ensemen main candidatas e candidats che quai ch’igl èn avant maun mandats, han lieu elecziuns cumplementaras tenor l’artitgel 56 alinea 3 per ils mandats restants.

Art. 46 Elecziun senza glistas

Sch’i n’èn avant maun naginas glistas, po vegnir vuschà per mintga persuna elegibla. Elegidas èn las persunas cun ils dumbers da vuschs ils pli gronds.

Sch’in cedel electoral cuntegna dapli nums che quai ch’igl èn avant maun mandats, vegnan stritgads ils ultims nums. ⁸²

Ultra da quai valan las disposiziuns ch’èn decisivas per circuls electorals cun in mandat confurm al senn.

3. chapitel Elecziun da maiorz

Art. 47 Procedura

En circuls electorals, nua ch’i sto vegnir elegì mo ina persuna en il Cussegl naziunal, po vegnir vuschà per mintga persuna elegibla. Elegida è quella persuna che survegn las pli bleras vuschs. En cas d’egualitad da las vuschs decida la sort.

Il chantun po publitgar sin via electronica ed en il fegl uffizial chantunal tut las candidaturas ch’èn vegnidas annunziadas a l’autoritad electorala chantunala fin il 48avel di avant il di d’elecziun. En la publicaziun vegni inditgà almain:

1. il num ed il prenum uffizial;
2. il num, sut il qual la persuna è enconuschenta sin plaun politic u en il mintgadi;
3. la schlattaina;
4. l’adressa da domicil inclusiv il numer postal;
5. ils lieus d’origin inclusiv ils chantuns, als quals els appartegnan;
6. l’appartegnientscha ad ina partida respectivamain ad ina gruppaziun politica; e
7. la professiun.⁸³

Il dretg chantunal po prevair in’elecziun taciturna, sch’igl è entrada mo ina suletta candidatura valaivla tar l’autoritad chantunala cumpetenta fin il 48avel di (7avel glindesdi) avant l’elecziun a las 12.00. ⁸⁴

Art. 48⁸⁵ Cedels electorals

Ils chantuns tramettan a las persunas cun dretg da votar il pli tard 3 ed il pli baud 4 emnas avant il di d’elecziun in cedel electoral.

Art. 49 Cedels electorals nunvalaivels

Cedels electorals èn nunvalaivels, sch’els:

1. cuntegnan nums da differentas persunas;
2. n’èn betg uffizials;
3. èn emplenids auter che a maun;
4. cuntegnan remartgas ingiuriusas u èn marcads cun segns evidents;
5. ⁸⁶ …

Resalvads restan ils motivs da nunvalaivladad e da nullitad che resultan da la procedura chantunala (cuverta da votar, bul da controlla e.u.v.). ⁸⁷

Il dretg d’in chantun che realisescha emprovas cun la votaziun electronica definescha las premissas per la votaziun valaivla ed ils motivs da nunvalaivladad. ⁸⁸

Art. 50⁸⁹ Chantuns cun la pussaivladad d’elecziuns taciturnas

Sch’il dretg chantunal prevesa la pussaivladad d’elecziuns taciturnas, ston tut las candidatas e tut ils candidats ch’èn vegnids proponids entaifer il termin fixà vegnir prestampads sin il cedel electoral.

Per la votaziun fa la votanta u il votant cun agen maun ina crusch en il champ sper il num da la candidata u dal candidat.

Nunvalaivels èn:

1. vuschs accordadas a candidatas ed a candidats che na figureschan betg sin il cedel electoral prestampà;
2. cedels electorals, nua ch’ins ha fatg ina crusch tar dapli ch’ina candidata u ch’in candidat.

Art. 51⁹⁰ Elecziuns substitutivas

Ils artitgels 47 fin 49 valan er per las elecziuns substitutivas.

4. chapitel Publicaziun dals resultats e verificaziun da l’elecziun

Art. 52 Communicaziun da l’elecziun; publicaziun dals resultats

Suenter avair eruì ils resultats communitgescha la regenza chantunala immediatamain a las persunas elegidas en scrit lur elecziun ed al Cussegl federal ils nums da las persunas elegidas.

Il chantun publitgescha ils resultats da tut las candidatas e da tut ils candidats ed eventualmain da tut las glistas – inditgond la pussaivladad da far recurs – en il Fegl uffizial chantunal, e quai il pli tard entaifer 8 dis suenter il di da l’elecziun. ⁹¹

Ils resultats da las elecziuns da renovaziun totala, da las elecziuns cumplementaras e da las elecziuns substitutivas ston vegnir publitgads en il Fegl uffizial federal. ⁹² Ils resultats vegnan publitgads pled per pled er en la versiun electronica. ⁹³

Immediatamain suenter ch’il termin da recurs è scadì (art. 77 al. 2) transmetta il chantun il protocol electoral a la Chanzlia federala. Ils cedels electorals vegnan tramess entaifer 10 dis suenter ch’il termin da recurs è scadì al lieu inditgà da la Chanzlia federala. ⁹⁴

Art. 53 Verificaziun da l’elecziun

La sesida constitutiva dal Cussegl naziunal nov elegì ha lieu il 7avel glindesdi suenter l’elecziun. A chaschun da questa sesida sto l’emprim vegnir verifitgada la valaivladad da las elecziuns. Il cussegl è constituì, cur che l’elecziun d’almain la maioritad da sias commembras e da ses commembers è vegnida declerada sco valaivla. Il Cussegl naziunal fixescha la procedura en ses reglament. ⁹⁵

Tgi che po preschentar ina conferma da sia elecziun da la regenza chantunala, po prender part a questa sesida e vuschar, danor en atgna chaussa.

Sch’ina suppleanta u in suppleant suonda en in mandat ubain sch’ina nova commembra u in nov commember vegn elegì tras elecziuns cumplementaras u tras elecziuns substitutivas, dastga quella u quel prender part a las tractativas pir cur che sia elecziun è vegnida verifitgada. ⁹⁶

5. chapitel Midadas durant la perioda d’uffizi

Art. 54 Demissiun

La demissiun d’ina commembra u d’in commember dal Cussegl naziunal sto vegnir communitgada en scrit a la presidenta u al president dal Cussegl naziunal.

Art. 55 Substituziun

Sch’ina commembra u in commember dal Cussegl naziunal sa retira avant la fin da sia perioda d’uffizi, declera la regenza chantunala l’emprima suppleanta u l’emprim suppleant da la medema glista sco elegida u sco elegì.

Sche la suppleanta u il suppleant na po u na vul betg entrar en funcziun, avanza la proxima u il proxim da la glista.

Art. 56 Elecziun cumplementara

Sch’in mandat na po betg vegnir occupà cun ina suppleanta u cun in suppleant da la glista, pon trais tschintgavels da las persunas che han suttascrit la glista (art. 24 al. 1) ubain la suprastanza da la partida chantunala (art. 24 al. 3) che ha inoltrà la glista, sin la quala figurava la commembra u il commember che sa retira, preschentar ina proposta electorala. ⁹⁷

La regenza chantunala declera en quel cas senza elecziun a l’urna la candidata proponida u il candidat proponì sco elegida u sco elegì tenor l’artitgel 45, e quai suenter la rectificaziun da la proposta electorala (art. 22 e 29). ⁹⁸

Sch’il dretg da proponer candidatas e candidats na vegn betg duvrà, ha lieu in’elecziun dal pievel. ⁹⁹ Sch’i ston vegnir occupads plirs mandats, vegnan applitgadas las disposiziuns davart l’elecziun da proporz, uschiglio quellas davart l’elecziun da maiorz.

Art. 57¹⁰⁰ Fin da la perioda d’uffizi

La perioda d’uffizi dal Cussegl naziunal va a fin cun la constituziun dal cussegl nov elegì.

4. titel Referendum

1. chapitel Referendum obligatoric

Art. 58 Publicaziun

Ils decrets che suttastattan al referendum obligatoric vegnan publitgads tras l’Assamblea federala suenter lur approvaziun. Il Cussegl federal ordinescha la votaziun.

2. chapitel Referendum facultativ

1. part En general¹⁰¹

Art. 59¹⁰²

Art. 59a¹⁰³ Significaziun dal termin

Il referendum sto vegnir pretendì dal dumber da chantuns previs en la Constituziun federala u inoltrà cun il dumber necessari da suttascripziuns inclusiv l’attestaziun dal dretg da votar a la Chanzlia federala avant ch’il termin da referendum scadia.

Art. 59b¹⁰⁴ Inadmissibladad da la retratga

In referendum na po betg vegnir retratg.

Art. 59c¹⁰⁵ Votaziun dal pievel

Sch’il referendum è reussì, ordinescha il Cussegl federal la votaziun dal pievel.

2. part Referendum dal pievel¹⁰⁶

Art. 60 Glista da suttascripziuns

Sch’ina dumonda da referendum vegn dada libra per la suttascripziun, sto la glista da suttascripziuns cuntegnair las suandantas indicaziuns (sin in fegl, sin ina pagina u sin ina charta):¹⁰⁷

1. il chantun e la vischnanca politica, nua che las persunas che suttascrivan han il dretg da votar;
2. il titel dal decret cun la data dal conclus da l’Assamblea federala;
3. ¹⁰⁸ il renviament che quella persuna, che falsifitgescha il resultat d’ina rimnada da suttascripziuns per in referendum (art. 282 CP¹⁰⁹) ubain che corrumpa u sa lascha corrumper tar ina rimnada da suttascripziuns (art. 281 CP), è chastiabla.

Sche pliras dumondas da referendum vegnan dadas libras per la suttascripziun, sto vegnir fatga per mintgina da quellas in’atgna glista da suttascripziuns. Glistas da suttascripziuns da pliras dumondas dastgan figurar sin la medema pagina sulettamain, sch’ellas pon vegnir separadas ina da l’autra, cur ch’ellas vegnan inoltradas. ¹¹⁰

Art. 60a¹¹¹ Glistas da suttascripziuns en furma electronica

Tgi che telechargia ina glista da suttascripziuns electronica che vegn messa a disposiziun per in referendum è responsabel da controllar che quella adempleschia tut las pretensiuns formalas tenor la lescha.

Art. 61 Suttascripziun

La persuna cun dretg da votar sto scriver ses num e ses prenums a maun e legibel sin la glista da suttascripziuns ed agiuntar supplementarmain sia suttascripziun cun agen maun. ¹¹²

Persunas cun dretg da votar che n’èn betg ablas da scriver pon laschar inscriver lur num tras ina persuna cun dretg da votar da lur tscherna. Quella agiunta sia atgna suttascripziun al num da la persuna che n’è betg abla da scriver e tascha davart il cuntegn da las instrucziuns survegnidas. ¹¹³

La persuna cun dretg da votar sto far tut las ulteriuras indicaziuns ch’èn necessarias per constatar sia identitad, sco la data da naschientscha e l’adressa. ¹¹⁴

Ella dastga suttascriver la medema dumonda da referendum mo ina giada.

Art. 62 Attestaziun dal dretg da votar

Las glistas da suttascripziuns ston vegnir tramessas cuntinuadamain, ma en mintga cas baud avunda avant la scadenza dal termin da referendum a l’uffizi ch’è cumpetent per l’attestaziun dal dretg da votar tenor il dretg chantunal. ¹¹⁵

L’uffizi attesta che las persunas che han suttascrit la glista da suttascripziuns hajan il dretg da votar en chaussas federalas en la vischnanca inditgada e returna immediatamain las glistas a las spedituras ed als spediturs.

L’attestaziun sto inditgar en pleds u en cifras il dumber da las suttascripziuns attestadas; ella sto cuntegnair la data e la suttascripziun a maun da la funcziunaria u dal funcziunari sco er il bul u il supplement che designescha sia funcziun uffiziala.

L’attestaziun dal dretg da votar per las persunas che han suttascrit in referendum po vegnir dada en total per pliras glistas.

Art. 63 Refusa d’attestar il dretg da votar

L’attestaziun dal dretg da votar vegn refusada, sche las premissas da l’artitgel 61 n’èn betg ademplidas.

Sche persunas cun dretg da votar han suttascrit pliras giadas, vegn attestada mo ina suttascripziun.

Il motiv da la refusa sto vegnir inditgà sin la glista da suttascripziuns.

Art. 64 Exclusiun da prender invista da las glistas¹¹⁶

… ¹¹⁷

Glistas da suttascripziuns inoltradas na vegnan betg returnadas ed i na po betg vegnir prendì invista da questas glistas.

Art. 65¹¹⁸

Art. 66 Reussida

Suenter ch’il termin da referendum è scadì controlla la Chanzlia federala, sch’il referendum dispona dal dumber minimal prescrit da suttascripziuns valaivlas. Sch’il dumber minimal da suttascripziuns prescrit da la constituziun vegn manchentà per passa la mesadad, vegn mo publitgada en il Fegl uffizial federal ina infurmaziun ch’il termin da referendum saja scadì senza ch’i saja vegnì realisà in referendum. Cas cuntrari declera la Chanzlia federala cun ina disposiziun, sch’il referendum è reussì. ¹¹⁹

Nunvalaivlas èn:

1. ¹²⁰ suttascripziuns sin glistas che n’adempleschan betg las pretensiuns tenor l’artitgel 60;
2. ¹²¹ suttascripziuns da persunas, da las qualas il dretg da votar n’è betg vegnì attestà;
3. suttascripziuns sin glistas ch’èn vegnidas inoltradas suenter ch’il termin da referendum è scadì.

La Chanzlia federala publitgescha la disposiziun davart la reussida dal referendum inclusiv il dumber da las suttascripziuns valaivlas e nunvalaivlas divididas tenor ils chantuns en il Fegl uffizial federal. ¹²²

3. part Referendum dals chantuns¹²³

Art. 67¹²⁴ Cumpetenza

Sch’il dretg chantunal na fixescha nagut auter, decida il parlament chantunal, sch’i vegn fatg in referendum dals chantuns.

Art. 67a¹²⁵ Furma

La brev da la regenza chantunala a la Chanzlia federala inditgescha:

1. il decret cun la data dal conclus da l’Assamblea federala;
2. l’organ che pretenda en num dal chantun la votaziun dal pievel;
3. las disposiziuns da cumpetenza dal dretg chantunal davart il referendum dals chantuns;
4. la data ed il resultat dal conclus davart il referendum.

Art. 67b¹²⁶ Reussida

Suenter ch’il termin da referendum è scadì controlla la Chanzlia federala, sch’il dumber minimal necessari da chantuns ha fatg in referendum. ¹²⁷

Nunvalaivlas èn dumondas da referendum che:

1. n’èn betg vegnidas concludidas ed inoltradas a la Chanzlia federala entaifer il termin da referendum;
2. èn vegnidas concludidas d’in organ che n’è betg cumpetent en chaussa;
3. na laschan betg identifitgar senza dubi per tge decret federal ch’i vegn pretendida ina votaziun dal pievel.

La Chanzlia federala infurmescha las regenzas da tut ils chantuns che han inoltrà in referendum en scrit tras ina disposiziun, sch’il referendum dals chantuns è reussì u betg e publitgescha l’infurmaziun en il Fegl uffizial federal, inditgond il dumber da las dumondas da referendum chantunalas valaivlas e nunvalaivlas.

5. titel Iniziativa dal pievel

Art. 68 Glista da suttascripziuns

Sch’ina iniziativa dal pievel vegn dada libra per la suttascripziun, sto la glista da suttascripziuns cuntegnair las suandantas indicaziuns (sin in fegl, sin ina pagina u sin ina charta):¹²⁸

1. il chantun e la vischnanca politica, nua che las persunas che suttascrivan han il dretg da votar;
2. ¹²⁹ il titel ed il text da l’iniziativa sco er la data da sia publicaziun en il Fegl uffizial federal;
3. ¹³⁰ ina clausula da retratga en il senn da l’artitgel 73;
4. ¹³¹ il renviament che quella persuna, che falsifitgescha il resultat d’ina rimnada da suttascripziuns per ina iniziativa dal pievel (art. 282 CP¹³²) ubain che corrumpa u sa lascha corrumper tar ina rimnada da suttascripziuns (art. 281 CP), è chastiabla;
5. ¹³³ ils nums e las adressas d’almain 7 e da maximalmain 27 auturas ed auturs da l’iniziativa cun dretg da votar (comité d’iniziativa).

L’artitgel 60 alinea 2 vala er per iniziativas dal pievel. ¹³⁴

Art. 69 Examinaziun preliminara

Per permetter la rimnada da suttascripziuns constatescha la Chanzlia federala cun ina disposiziun, sche la glista da suttascripziuns correspunda a las furmas prescrittas da la lescha.

Sch’il titel d’ina iniziativa maina en errur, sch’el cuntegna reclama commerziala u persunala u sch’el chaschuna confusiuns, vegn el midà da la Chanzlia federala. ¹³⁵

La Chanzlia federala controlla la concordanza linguistica dal text da l’iniziativa ed al translatescha eventualmain.

Il titel ed il text da l’iniziativa sco er ils nums da las auturas e dals auturs vegnan publitgads en il Fegl uffizial federal. ¹³⁶

Art. 69a¹³⁷ Glistas da suttascripziuns en furma electronica

Tgi che telechargia ina glista da suttascripziuns electronica che vegn messa a disposiziun per ina iniziativa dal pievel è responsabel da controllar che quella adempleschia tut las pretensiuns formalas tenor la lescha.

Art. 70¹³⁸ Disposiziuns cumplementaras

Las disposiziuns davart la suttascripziun (art. 61), davart l’attestaziun dal dretg da votar (art. 62) e davart la refusa d’attestar il dretg da votar (art. 63) che valan per il referendum, valan confurm al senn er per l’iniziativa dal pievel.

Art. 71 Inoltraziun

Las glistas da suttascripziuns d’ina iniziativa dal pievel ston vegnir inoltradas tuttas ensemen a la Chanzlia federala il pli tard 18 mais suenter la publicaziun dal text da l’iniziativa en il Fegl uffizial federal.

Glistas da suttascripziuns inoltradas na vegnan betg returnadas ed i na po betg vegnir prendì invista da questas glistas.

Art. 72 Reussida

Suenter ch’il termin per rimnar suttascripziuns è scadì controlla la Chanzlia federala, sche l’iniziativa dal pievel dispona dal dumber minimal prescrit da suttascripziuns valaivlas. Sch’il dumber minimal prescrit da la constituziun vegn manchentà per passa la mesadad, vegn mo publitgada en il Fegl uffizial federal ina infurmaziun ch’il termin per rimnar suttascripziuns saja scadì senza esser vegnì duvrà. Cas cuntrari declera la Chanzlia federala cun ina disposiziun, sche l’iniziativa dal pievel è reussida. ¹³⁹

Nunvalaivlas èn:

1. suttascripziuns sin glistas che n’adempleschan betg las pretensiuns tenor l’artitgel 68;
2. suttascripziuns da persunas, da las qualas il dretg da votar n’è betg vegnì attestà;
3. suttascripziuns sin glistas ch’èn vegnidas inoltradas suenter ch’il termin per rimnar suttascripziuns è scadì.¹⁴⁰

La Chanzlia federala publitgescha la disposiziun davart la reussida da l’iniziativa dal pievel inclusiv il dumber da las suttascripziuns valaivlas e nunvalaivlas divididas tenor ils chantuns en il Fegl uffizial federal.

Art. 73¹⁴¹ Retratga

Mintga iniziativa dal pievel po vegnir retratga dal comité d’iniziativa. La decleraziun da retratga è lianta, sch’ella vegn suttascritta da la maioritad absoluta da las commembras e dals commembers dal comité d’iniziativa che han anc il dretg da votar.

Ina iniziativa dal pievel po vegnir retratga fin ch’il Cussegl federal fixescha il termin da la votaziun dal pievel. La Chanzlia federala envida ordavant il comité d’iniziativa da communitgar sia decisiun e fixescha in curt termin da reflexiun.

Ina iniziativa en furma d’ina proposta generala na po betg pli vegnir retratga, suenter che l’Assamblea federala l’ha approvada.

Art. 73a¹⁴² Retratga nuncundiziunada e cundiziunada

La retratga d’ina iniziativa dal pievel è per regla ina retratga nuncundiziunada.

Sche l’Assamblea federala ha dentant deliberà il pli tard ensemen cun la votaziun finala davart l’iniziativa dal pievel ina cuntraproposta indirecta en furma d’ina lescha federala, po il comité d’iniziativa retrair sia iniziativa dal pievel explicitamain sut la cundiziun che la cuntraproposta indirecta na vegnia betg refusada en ina votaziun dal pievel.

La retratga cundiziunada s’effectuescha, sche:

1. il termin da referendum cunter la cuntraproposta indirecta è scadì senza ch’igl è vegnì fatg in referendum;
2. igl è segir e legalmain valaivel ch’il referendum inoltrà cunter la cuntraproposta indirecta n’è betg reussì;
3. il Cussegl federal ha verifitgà, en cas d’in referendum, tenor l’artitgel 15 alinea 1 il resultat da la votaziun dal pievel, nua che la cuntraproposta indirecta è vegnida approvada.

Art. 74¹⁴³

Art. 75 Examinaziun da la valaivladad¹⁴⁴

Sche l’unitad da la materia (art. 139 al. 3 e 194 al. 2 CF) u l’unitad da la furma (art. 139 al. 3 e 194 al. 3 CF) d’ina iniziativa dal pievel n’è betg observada u sche l’iniziativa dal pievel violescha disposiziuns stringentas dal dretg internaziunal (art. 139 al. 3 e 4 e 194 al. 2 CF), declera l’Assamblea federala l’iniziativa dal pievel sco parzialmain u cumplettamain nunvalaivla. ¹⁴⁵

L’unitad da la materia è observada, sche las singulas parts da l’iniziativa stattan en in connex objectiv ina cun l’autra.

L’unitad da la furma è observada, sche l’iniziativa vegn formulada exclusivamain sco proposta generala u sco sboz elavurà.

Art. 75a¹⁴⁶ Votaziun

Il Cussegl federal suttametta l’iniziativa dal pievel a la votaziun entaifer 10 mais suenter la votaziun finala en l’Assamblea federala, il pli tard dentant 10 mais suenter ch’ils termins ch’èn reservads da la lescha per tractar l’iniziativa dal pievel en il parlament èn scadids.

En cas d’ina retratga cundiziunada a favur d’ina cuntraproposta indirecta suttametta il Cussegl federal l’iniziativa dal pievel a la votaziun dal pievel e dals chantuns entaifer 10 mais, suenter ch’el ha verifitgà tenor l’artitgel 15 alinea 1 il resultat da la votaziun dal pievel che refusa la cuntraproposta indirecta.

Sch’ina iniziativa dal pievel en furma d’ina proposta generala è vegnida acceptada, vegnan las midadas da la constituziun elavuradas e suttamessas a la votaziun dal pievel e dals chantuns, e quai entaifer 10 mais suenter la votaziun finala en l’Assamblea federala.

Ils termins tenor ils alineas 1–3 sa prolungheschan per 6 mais, sch’els cumenzan tranter 10 e 3 mais avant la proxima renovaziun totala dal Cussegl naziunal. ¹⁴⁷

Per il tractament d’ina iniziativa dal pievel tras il Cussegl federal e tras l’Assamblea federala sco er per ils termins che ston vegnir observads en quest connex valan las disposiziuns da la lescha dal parlament dals 13 da december 2002 ¹⁴⁸ .

Art. 76¹⁵⁰ Cuntraproject direct¹⁴⁹

Sche l’Assamblea federala concluda in cuntraproject, vegnan preschentadas a las persunas cun dretg da votar trais dumondas sin il medem cedel da votar. Mintga persuna cun dretg da votar po declerar senza restricziuns:

1. sch’ella preferescha l’iniziativa dal pievel empè dal dretg vertent;
2. sch’ella preferescha il cuntraproject empè dal dretg vertent;
3. tgenina da las duas propostas che duai entrar en vigur, sch’il pievel ed ils chantuns prefereschan tuts dus projects empè dal dretg vertent.

La maioritad absoluta vegn eruida separadamain per mintga dumonda. Dumondas betg respundidas na vegnan betg resguardadas.

Sche tant l’iniziativa dal pievel sco er il cuntraproject vegnan acceptads, decida il resultat da la terza dumonda. Quel project che cuntanscha dapli vuschs dal pievel e dals chantuns tar la terza dumonda entra en vigur.

5a. titel Register da las partidas

Art. 76a

Ina partida politica po sa laschar registrar uffizialmain tar la Chanzlia federala, sch’ella:

1. ha la furma giuridica d’ina uniun en il senn dals artitgels 60 fin 79 dal Cudesch civil svizzer¹⁵¹;
2. è represchentada sut il medem num cun almain ina commembra u in commember en il Cussegl naziunal ubain cun almain mintgamai trais commembras e commembers en trais parlaments chantunals.

Per sa laschar registrar en il register da las partidas inoltrescha l’uniun a la Chanzlia federala ils suandants documents e las suandantas indicaziuns:

1. in exemplar dals statuts giuridicamain valaivels;
2. il num statutar e la sedia da la partida;
3. ils nums e las adressas da las persunas che presidieschan e che mainan las fatschentas da la partida naziunala.

La Chanzlia federala maina in register cun las indicaziuns da las partidas. Quest register è public. Ils detagls regla l’Assamblea federala en in’ordinaziun.

5b. titel Transparenza en la finanziaziun da la politica

Art. 76b Obligaziun da las partidas politicas da declerar lur finanziaziun

Las partidas politicas ch’èn represchentadas en l’Assamblea federala ston declerar lur finanziaziun.

Ellas adempleschan questa obligaziun, sch’ellas communitgeschan al post cumpetent il suandant:

1. lur entradas;
2. tut ils avantatgs economics che vegnan concedids voluntarmain ad ellas (donaziuns monetaras e betg monetaras) e che surpassan la valur da 15 000 francs per donatur ed onn;
3. las contribuziuns dals singuls mandataris.

Commembers da l’Assamblea federala che n’appartegnan betg ad ina partida, ston declerar las donaziuns monetaras e betg monetaras tenor l’alinea 2 litera b.

Art. 76c Obligaziun da declerar la finanziaziun da campagnas electoralas e da votaziun

Persunas natiralas e giuridicas sco er societads da persunas che fan ina campagna en vista ad in’elecziun dal Cussegl naziunal u ad ina votaziun federala e che impundan passa 50 000 francs per quest intent, ston declerar la finanziaziun da la campagna.

Ellas adempleschan questa obligaziun, sch’ellas communitgeschan al post cumpetent il suandant:

1. las entradas budgetadas ed il quint final da las entradas;
2. las donaziuns monetaras e betg monetaras ch’èn vegnidas concedidas durant ils 12 mais avant la votaziun u l’elecziun e che surpassan la valur da 15 000 francs per donatur e campagna.

Persunas natiralas e giuridicas sco er societads da persunas che han fatg ina campagna en vista a l’elecziun d’in commember dal Cussegl dals chantuns e che han impundì passa 50 000 francs per quest intent, ston preschentar il quint final da las entradas sco er las donaziuns monetaras e betg monetaras en il senn da l’alinea 2 litera b.

Sche pliras persunas u societads da persunas fan ina campagna cuminaivla, ston ellas inoltrar cuminaivlamain las entradas budgetadas ed il quint final da las entradas; en cas d’elecziuns dal Cussegl dals chantuns inoltreschan ellas mo il quint final da las entradas. Las donaziuns monetaras e betg monetaras concedidas ad ellas e lur expensas vegnan quintadas ensemen. Il Cussegl federal regla ils detagls.

Art. 76d Termins e modalitads da l’obligaziun da declerar la finanziaziun

I ston vegnir inoltrads:

1. annualmain las indicaziuns tenor l’artitgel 76b;
2. en cas da votaziuns e d’elecziuns dal Cussegl naziunal: 45 dis avant la votaziun u l’elecziun las entradas budgetadas e 60 dis suenter la votaziun u l’elecziun il quint final da las entradas sco er las donaziuns monetaras e betg monetaras en il senn da l’artitgel 76c alinea 2 litera b;
3. en cas d’elecziuns dal Cussegl dals chantuns: 30 dis suenter l’entrada en uffizi il quint final da las entradas sco er las donaziuns monetaras e betg monetaras en il senn da l’artitgel 76c alinea 2 litera b.

Tranter la fin dal termin per inoltrar las entradas budgetadas e l’elecziun u la votaziun ston donaziuns monetaras e betg monetaras tenor l’artitgel 76 c alinea 2 litera b vegnir communitgadas immediatamain al post cumpetent.

Tar las entradas budgetadas ed en il quint final da las entradas ston las donaziuns monetaras e betg monetaras vegnir preschentadas separadamain.

La communicaziun da las donaziuns monetaras e betg monetaras d’ina valur da passa 15 000 francs sto cuntegnair la valur e la data da la donaziun sco er il num, il prenum e la vischnanca da domicil u la firma e la sedia da l’autur da la donaziun.

Las indicaziuns tenor l’alinea 4 ston vegnir cumprovadas.

Il Cussegl federal fixescha la furma da la communicaziun.

Art. 76e Controlla

Il post cumpetent controllescha, sch’ils acturs politics han inoltrà tut las indicaziuns e tut ils documents tenor ils artitgels 76 b e 76 c entaifer ils termins prescrits. Per verifitgar, sche las indicaziuns ed ils documents èn corrects, vegnan fatgas controllas sporadicas.

Sch’il post cumpetent constatescha che tschertas indicaziuns e tscherts documents n’èn betg vegnids inoltrads entaifer ils termins prescrits u n’èn betg corrects, supplitgescha el ils acturs politics pertutgads d’anc furnir las indicaziuns ed ils documents necessaris, e fixescha per els in nov termin per quest intent.

Sche las indicaziuns ed ils documents na vegnan betg furnids entaifer il nov termin, è il post cumpetent obligà d’annunziar a l’autoritad da persecuziun penala cumpetenta ils malfatgs, dals quals el survegn enconuschientscha a chaschun da la controlla. Cun fixar il nov termin tenor l’alinea 2 renda el attent a questa obligaziun d’annunzia.

Art. 76f Publicaziun

Suenter che la controlla tenor l’artitgel 76 e è terminada, publitgescha il post cumpetent las indicaziuns ed ils documents sin sia pagina d’internet.

Publitgadas vegnan:

1. annualmain las indicaziuns tenor l’artitgel 76d alinea 1 litera a;
2. il pli tard 15 dis suenter l’entrada tar il post cumpetent las indicaziuns tenor l’artitgel 76d alinea 1 literas b e c.

Las indicaziuns davart las donaziuns monetaras e betg monetaras, che ston vegnir communitgadas immediatamain tenor l’artitgel 76 d alinea 2, vegnan publitgadas cuntinuadamain.

Art. 76g Post cumpetent

Il Cussegl federal designescha l’autoritad ch’è responsabla per la controlla e per la publicaziun.

Art. 76h Donaziuns anonimas e donaziuns da l’exteriur

Ils acturs politics tenor ils artitgels 76b e 76c na dastgan betg acceptar:

1. donaziuns monetaras e betg monetaras anonimas; e
2. donaziuns monetaras e betg monetaras da l’exteriur.

Donaziuns monetaras e betg monetaras da Svizzers a l’exteriur na valan betg sco donaziuns da l’exteriur.

Tgi che retschaiva ina donaziun monetara u betg monetara anonima, sto:

1. eruir las indicaziuns da derivanza tenor l’artitgel 76d alinea 4; u
2. sche pussaivel restituir la donaziun; sch’ina restituziun n’è betg pussaivla u betg raschunaivla, sto la donaziun vegnir annunziada al post cumpetent e vegnir surdada a la Confederaziun.

Tgi che retschaiva ina donaziun monetara u betg monetara da l’exteriur, sto restituir quella. Sch’ina restituziun n’è betg pussaivla u betg raschunaivla, sto la donaziun vegnir annunziada al post cumpetent e vegnir surdada a la Confederaziun.

En divergenza dals alineas 1–4 ston ils acturs politics tenor l’artitgel 76 c alinea 3 declerar – en il quint final tenor l’artitgel 76 d alinea 1 litera c – ils imports da las donaziuns monetaras e betg monetaras anonimas sco er da las donaziuns monetaras e betg monetaras da l’exteriur, ch’èn vegnidas concedidas ad els per ina campagna en vista a l’elecziun d’in commember dal Cussegl dals chantuns.

Art. 76i Elavuraziun da datas persunalas e barat d’infurmaziuns

Per ademplir sias incumbensas legalas, en spezial las incumbensas da controlla e da publicaziun, dastga il post cumpetent elavurar las suandantas datas persunalas:

1. datas davart l’identitad e davart la situaziun finanziala dals acturs politics tenor ils artitgels 76b e 76c;
2. datas davart l’identitad da persunas che fan donaziuns monetaras e betg monetaras als acturs politics tenor ils artitgels 76b e 76c;
3. datas davart l’identitad da mandataris che pajan ina contribuziun a las partidas politicas tenor l’artitgel 76b.

Il post cumpetent dastga transmetter las infurmaziuns davart ils acturs politics, ch’èn necessarias per ademplir lur incumbensas legalas, en spezial las datas persunalas, a las suandantas autoritads:

1. a las autoritads chantunalas e communalas ch’èn cumpetentas tenor il dretg chantunal per la transparenza en la finanziaziun da la politica;
2. a las autoritads da persecuziun penala cumpetentas, sch’i sa tracta d’annunziar in malfatg tenor l’artitgel 76e alinea 3.

Las autoritads chantunalas e communalas ch’èn cumpetentas tenor il dretg chantunal per la transparenza en la finanziaziun da la politica, communitgeschan al post cumpetent tenor l’artitgel 76 g – sin sia dumonda – las infurmaziuns ch’èn necessarias per la controlla e per la publicaziun, en spezial las datas persunalas.

Art. 76j Disposiziuns penalas

Cun ina multa fin 40 000 francs vegn chastià, tgi che fa intenziunadamain il suandant:

1. violescha in’obligaziun da decleraziun tenor ils artitgels 76b–76d;
2. violescha in’obligaziun tenor l’artitgel 76h alineas 3–5.

La persecuziun penala è chaussa dals chantuns.

Art. 76k Resalva da la legislaziun chantunala

Per il diever dals dretgs politics sin plaun federal pon ils chantuns prevair disposiziuns pli severas en connex cun la decleraziun da la finanziaziun d’acturs politics chantunals.

6. titel Giurisdicziun

Art. 77 Recurs

Tar la regenza chantunala pon ins far recurs:

1. ¹⁵² pervia da la violaziun dal dretg da votar tenor ils artitgels 2 fin 4, tenor l’artitgel 5 alineas 3 e 6 sco er tenor ils artitgels 62 e 63 (recurs en fatgs dal dretg da votar);
2. ¹⁵³ pervia dad irregularitads tar las votaziuns (recurs da votaziun);
3. pervia dad irregularitads tar la preparaziun e tar la realisaziun da las elecziuns dal Cussegl naziunal (recurs electoral).

Il recurs sto vegnir inoltrà en scrit entaifer 3 dis suenter la scuverta dal motiv da recurs, il pli tard dentant il terz di suenter la publicaziun dal resultat en il Fegl uffizial chantunal. ¹⁵⁴

Art. 78 Acta da recurs

Per motivar il recurs ston las actas cuntegnair ina curta preschentaziun dals fatgs.

... ¹⁵⁵

Art. 79 Decisiuns da recurs e disposiziuns

La regenza chantunala decida davart il recurs entaifer 10 dis suenter l’entrada dal recurs.

Sch’ella constatescha irregularitads, sin recurs u d’uffizi, decretescha ella, sche pussaivel avant la fin da la procedura d’elecziun u da votaziun, las disposiziuns necessarias per eliminar quellas irregularitads.

La regenza refusa recurs da votaziun u recurs electorals senza in’examinaziun pli detagliada, sche las irregularitads crititgadas n’èn betg stadas en cas – ni pervia da lur gener ni pervia da lur dimensiun – d’influenzar decisivamain il resultat principal da la votaziun u da l’elecziun. ¹⁵⁶

La regenza chantunala communitgescha sia decisiun da recurs ed autras disposiziuns tenor ils artitgels 34 fin 38 e 61 alinea 2 da la Lescha federala dals 20 da december 1968 ¹⁵⁷ davart la procedura administrativa e las annunzia a la Chanzlia federala. ¹⁵⁸

Art. 80¹⁵⁹ Recurs tar il Tribunal federal

Cunter decisiuns da recurs da la regenza chantunala (art. 77) poi vegnir fatg recurs tar il Tribunal federal a norma da la Lescha federala dals 17 da zercladur 2005 ¹⁶⁰ davart il Tribunal federal.

Igl è ultra da quai admess da far in recurs tar il Tribunal federal cunter disposiziuns da la Chanzlia federala, nua che quella refusa da registrar ina partida en il register da las partidas ubain nua che quella decida, sch’ina iniziativa dal pievel u in referendum n’è betg reussì. I n’è betg admess da far in recurs cunter ina simpla communicaziun en il Fegl uffizial federal ch’il dumber minimal da suttascripziuns saja vegnì manchentà cleramain tar ina dumonda dal pievel en fatgs federals (art. 66 al. 1 e 72 al. 1). ¹⁶¹

Las commembras ed ils commembers dal comité d’iniziativa pon far recurs er cunter disposiziuns da la Chanzlia federala davart la valaivladad formala da la glista da suttascripziuns (art. 69 al. 1) e concernent il titel da l’iniziativa (art. 69 al. 2).

Art. 81 ed 82¹⁶²

7. titel Disposiziuns cuminaivlas

Art. 83 Dretg chantunal

Sche questa lescha ed ils decrets federals executivs na cuntegnan naginas disposiziuns, vala il dretg chantunal. Resalvada resta la Lescha federala dals 16 da december 1943 ¹⁶³ davart l’organisaziun giudiziala.

Art. 84 Utilisaziun da meds auxiliars tecnics

Il Cussegl federal po autorisar las regenzas chantunalas da decretar disposiziuns che divergeschan da questa lescha per eruir ils resultats da l’elecziun e da la votaziun cun meds auxiliars tecnics. ¹⁶⁴

L’utilisaziun da meds auxiliars tecnics per elecziuns e per votaziuns sto vegnir approvada dal Cussegl federal. ¹⁶⁵

Art. 85¹⁶⁶

Art. 86¹⁶⁷ Acts uffizials gratuits

Per acts uffizials sin fundament da questa lescha na dastgan vegnir mess a quint nagins custs. En cas da recurs targlinants u en cas da recurs cunter la buna fai pon vegnir mess a quint ils custs a la recurrenta u al recurrent.

En la procedura davant il Tribunal federal sa drizza l’obligaziun da surpigliar ils custs tenor la Lescha federala dals 17 da zercladur 2005 ¹⁶⁸ davart il Tribunal federal.

Art. 87 Retschertgas statisticas

La Confederaziun fa statisticas davart las elecziuns federalas e davart las votaziuns federalas dal pievel; areguard il plaun communal, districtual e chantunal infurmeschan questas statisticas:

1. en cas d’elecziuns: davart il dumber da vuschs che las candidatas ed ils candidats sco er las glistas electoralas han survegnì;
2. en cas da votaziuns: davart il dumber da vuschs affirmativas ch’ils projects da votaziun han survegnì.¹⁶⁹

Il Cussegl federal po ordinar ulteriuras retschertgas statisticas davart las elecziuns dal Cussegl naziunal e davart las votaziuns dal pievel. ¹⁷⁰

Suenter avair consultà la regenza chantunala cumpetenta po el prevair en tschertas vischnancas la separaziun da la votaziun tenor schlattaina e tenor gruppas da vegliadetgna.

Il secret da votaziun na dastga betg vegnir violà.

8. titel Disposiziuns finalas

1. chapitel Midada ed aboliziun dal dretg vertent

Art. 88 Midada da leschas federalas

... ¹⁷¹

Art. 89 Aboliziun da leschas federalas

Abolidas vegnan:

1. la Lescha federala dals 19 da fanadur 1872¹⁷² davart las elecziuns e votaziuns federalas;
2. la Lescha federala dals 17 da zercladur 1874¹⁷³ concernent la votaziun dal pievel davart leschas federalas e davart conclus federals;
3. la Lescha federala dals 23 da mars 1962¹⁷⁴ concernent la moda da proceder en cas da dumondas dal pievel davart la revisiun da la Constituziun federala (lescha davart las iniziativas dal pievel);
4. la Lescha federala dals 25 da zercladur 1965¹⁷⁵ davart l’introducziun da facilitaziuns per elecziuns e votaziuns federalas;
5. la Lescha federala dals 8 da mars 1963¹⁷⁶ davart la repartiziun da las deputadas e dals deputads dal Cussegl naziunal sin ils chantuns;
6. la Lescha federala dals 14 da favrer 1919¹⁷⁷ davart l’elecziun dal Cussegl naziunal.

2. chapitel Dretg transitoric, execuziun ed entrada en vigur

Art. 90 Dretg transitoric

Questa lescha na vegn betg applitgada per fatgs e per recurs che sa refereschan ad elecziuns ed a votaziuns che han gì lieu avant ch’ella è entrada en vigur. Il medem vala per referendums e per iniziativas dal pievel ch’èn vegnids inoltrads avant quel termin. Per quests cas è decisiv il dretg vegl.

Suenter 18 mais dapi l’entrada en vigur da questa lescha vegnan acceptadas mo pli glistas da suttascripziuns che correspundan a las disposiziuns da questa lescha.

… ¹⁷⁸

… ¹⁷⁹

Art. 90a¹⁸⁰ Disposiziun transitorica tar la midada dals 25 da settember 2009

Per las iniziativas federalas dal pievel ch’èn pendentas il mument che la midada dals 25 da settember 2009 entra en vigur vala il dretg nov.

Art. 91 Execuziun

Il Cussegl federal decretescha las disposiziuns executivas.

Las disposiziuns executivas chantunalas ston vegnir approvadas da la Confederaziun ¹⁸¹ per esser valaivlas. Ellas ston vegnir decretadas entaifer 18 mais suenter che questa lescha è vegnida acceptada da l’Assamblea federala.

Art. 92 Referendum ed entrada en vigur

Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ.

Il Cussegl federal fixescha l’entrada en vigur. Data da l’entrada en vigur: 1. da fanadur 1978 ¹⁸²