Lexipedia

172.021 — PA

Lescha federala davart la procedura administrativa (LFPA) dals 20 da december 1968 (versiun dal 1. da fanadur 2022)

Rumantsch è ina lingua naziunala, ma ina lingua parzialmain uffiziala da la Confederaziun, numnadamain en la correspundenza cun persunas da lingua rumantscha. La translaziun d’in decret federal serva a l’infurmaziun, n’ha dentant nagina validitad legala.

L’Assamblea federala da la Confederaziun svizra,

sa basond sin l’artitgel 103 da la Constituziun federala 1 , 2
suenter avair gì invista da la missiva dal Cussegl federal dals 24 da settember 1965 3 ,

concluda:

Emprim chapitel: Champ d’applicaziun e noziuns

A. Champ d’applicaziun

I. Princip

Art. 1

Questa lescha vegn applitgada per la procedura en fatgs administrativs, ils quals ston vegnir liquidads en emprima instanza u sin basa d’in recurs tras disposiziuns d’autoritads administrativas federalas.

Sco autoritads en il senn da l’alinea 1 valan:

  1. 4 il Cussegl federal, ses departaments, la Chanzlia federala sco er las divisiuns, ils manaschis, ils instituts ed auters servetschs da l’administraziun federala subordinads;
  2. 5 ils organs da l’Assamblea federala e dals Tribunals federals per disposiziuns d’emprima instanza e decisiuns da recurs tenor la Lescha dals 30 da zercladur 19276 davart las funcziunarias ed ils funcziunaris;
  3. ils instituts u ils manaschis federals autonoms;
  4. 7 il Tribunal administrativ federal;
  5. las cumissiuns federalas;
  6. autras instanzas u organisaziuns independentas da l’administraziun federala, uschenavant che quellas disponan ademplind incumbensas da dretg public che las èn vegnidas delegadas da la Confederaziun.

Per la procedura da las autoritads chantunalas d’ultima instanza che na disponan betg definitivamain sin basa dal dretg public federal vegnan applitgads mo ils artitgels 34−38 e 61 alineas 2 e 3 davart la communicaziun da disposiziuns e l’artitgel 55 alineas 2 e 4 davart la privaziun da l’effect suspensiv. Resalvà resta l’artitgel 97 da Lescha federala dals 20 da december 1946 8 davart l’assicuranza da vegls e survivents concernent la privaziun da l’effect suspensiv da recurs cunter disposiziuns da las cassas da cumpensaziun. 9 10

II. Excepziuns

1. Applitgabladad parziala
Art. 2

Per la procedura fiscala na vegnan betg applitgads ils artitgels 12–19 e 30–33.

Per la procedura da prender giu examens professiunals, examens spezialisads ed auters examens da qualificaziun vegnan applitgads ils artitgels 4–6, 10, 34, 35, 37 e 38.

En cas d’expropriaziuns sa drizza la procedura tenor questa lescha, uschenavant che la Lescha federala dals 20 da zercladur 1930 11 davart l’expropriaziun na divergescha betg da quella. 12

La procedura davant il Tribunal administrativ federal sa drizza tenor questa lescha, uschenavant che la Lescha federala dals 17 da zercladur 2005 13 davart il Tribunal administrativ federal na divergescha betg da quella. 14

2. Inapplitgabladad
Art. 3

Questa lescha na vegn betg applitgada per:

  1. la procedura d’autoritads en il senn da l’artitgel 1 alinea 2 litera e, uschenavant ch’igl è inadmissibel da far recurs cunter disposiziuns da quellas directamain ad in’autoritad federala;
  2. la procedura d’emprima instanza concernent la constituziun iniziala da la relaziun da servetsch da persunal federal, da la promoziun da persunal federal, da las ordinaziuns uffizialas al persunal federal15 e la procedura concernent l’autorisaziun da far ina persecuziun penala cunter persunal federal;
  3. la procedura penala administrativa d’emprima instanza e la procedura da retschertga da la polizia giudiziala;
  4. 16 la procedura penala militara inclusiv la procedura dal dretg disciplinar militar, la procedura en fatgs da commando militars tenor l’artitgel 37 sco er proceduras tenor ils artitgels 38 e 39 da la Lescha federala dals 3 da favrer 199517 davart l’armada e l’administraziun militara,18 ...19;
  5. 20 la procedura en fatgs da l’assicuranza sociala, uschenavant che la Lescha federala dals 6 d’october 200021 davart la part generala dal dretg d’assicuranza sociala è applitgabla;
  6. 22 la procedura da la taxaziun da duana;
  7. 23 ...
  8. la procedura d’emprima instanza en auters fatgs administrativs, sche la natira da quels pretenda la liquidaziun immediata tras ina disposiziun ch’è exequibla ladinamain.

III. Disposiziuns cumplementaras

Art. 4

Disposiziuns dal dretg federal che reglan pli detagliadamain ina procedura vegnan applitgadas, sch’ellas na cuntrafan betg a las disposiziuns da questa lescha.

B. Noziuns

I. Disposiziuns

Art. 5

Sco disposiziuns valan ordinaziuns da las autoritads en il cas singul che sa basan sin dretg public federal e che tractan:

  1. la constituziun, la midada u l’aboliziun da dretgs u d’obligaziuns;
  2. la constataziun da l’existenza, da l’inexistenza u da la dimensiun da dretgs u d’obligaziuns;
  3. la refusa da pretensiuns da constituir, da midar, d’abolir u da constatar dretgs u obligaziuns, ubain la decisiun da betg entrar sin talas pretensiuns.

Sco disposiziuns valan er disposiziuns d’execuziun (art. 41 al. 1 lit. a e b), disposiziuns intermediaras (art. 45 e 46), decisiuns da protesta (art. 30 al. 2 lit. b ed art. 74), decisiuns da recurs (art. 61), decisiuns en il rom d’ina revisiun (art. 68) e l’interpretaziun (art. 69). 24

La decleraziun d’ina autoritad che refusa u che fa pretensiuns, las qualas ston vegnir fatgas valair cun in plant, na vala betg sco disposiziun.

II. Partidas

Art. 6

Sco partidas valan las persunas, da las qualas ils dretgs e las obligaziuns duain vegnir tangadas da la disposiziun, ed autras persunas, organisaziuns u autoritads che han il dretg da far valair in med legal cunter la disposiziun.

Segund chapitel: Princips generals da procedura

A. Cumpetenza

I. Examinaziun

Art. 7

L’autoritad examinescha d’uffizi, sch’ella è cumpetenta.

La cumpetenza na po betg vegnir constituida tras in consentiment tranter l’autoritad e la partida.

II. Surdada e barat d’opiniuns

Art. 8

L’autoritad che chatta, ch’ella na saja betg cumpetenta, surdat la chaussa senza retardar a l’autoritad cumpetenta.

Sche l’autoritad è intscherta dad esser cumpetenta, organisescha ella senza retardar in barat d’opiniuns en chaussa cun l’autoritad che po esser cumpetenta.

III. Dispitas

Art. 9

L’autoritad che chatta, ch’ella saja cumpetenta, constatescha quai cun ina disposiziun, sch’ina partida contesta la cumpetenza.

L’autoritad che chatta, ch’ella na saja betg cumpetenta, decida cun ina disposiziun da betg entrar en chaussa, sch’ina partida pretenda ch’ella saja cumpetenta.

Davart conflicts da cumpetenza tranter autoritads, cun resalva da conflicts da cumpetenza cun il Tribunal federal, cun il Tribunal administrativ federal u cun autoritads chantunalas, giuditgescha l’autoritad da surveglianza cuminaivla ubain, sch’ina tala manca, il Cussegl federal. 25

B. Recusaziun

Art. 10

Persunas che ston prender u preparar ina disposiziun, prendan recusaziun, sch’ellas:

  1. han in interess persunal en la chaussa;
  2. 26 èn colliadas cun ina partida tras lètg u tras partenadi registrà ubain mainan facticamain ina communitad da vita cun ina partida;
  3. 27 èn parentas u quinadas en lingia directa u en lingia laterala fin al terz grad cun la partida;
  4. represchentan ina partida ubain èn stadas activas per ina partida en la medema chaussa;
  5. pudessan esser implitgadas per auters motivs en la chaussa.

Sche la recusaziun è dispitaivla, decida l’autoritad da surveglianza en chaussa, sch’i sa tracta da la recusaziun d’in commember d’ina autoritad colleghiala, decida questa autoritad cun exclusiun dal commember pertutgà.

C. Represchentanza ed assistenza giudiziala

I. En general28

Art. 11

Sch’ella na sto betg agir persunalmain, po la partida – en mintga fasa da la procedura – sa laschar represchentar, ubain, uschenavant che l’urgenza d’ina inquisiziun uffiziala n’excluda betg quai, sa laschar assister. 29

L’autoritad po pretender dal represchentant da preschentar in plainpudair en scrit.

Uscheditg che la partida na revochescha betg il plainpudair, trametta l’autoritad sias communicaziuns al represchentant.

II. Represchentanza obligatorica

Art. 11a30

Sche passa 20 partidas fan inoltraziuns collectivas u individualas en ina chaussa per defender ils medems interess, po l’autoritad pretender ch’ellas designeschan in u plirs represchentants per la procedura.

Sch’ellas n’adempleschan betg questa pretensiun entaifer in termin adequat, designescha l’autoritad in u plirs represchentants.

Las disposiziuns davart l’indemnisaziun da las partidas en la procedura da recurs èn applitgablas tenor il senn per ils custs da la represchentanza. La partida, cunter la quala sa drizzan las inoltraziuns, sto pajar ordavant ils custs da la represchentanza uffiziala, e quai sin ordinaziun da l’autoritad.

III. Domicil da consegna

Art. 11b31

Las partidas che fan pretensiuns en ina procedura ston annunziar a l’autoritad lur domicil u lur sedia. Sch’ellas abitan a l’exteriur, ston ellas designar in domicil da consegna en Svizra, nun ch’il dretg internaziunal u il post ester cumpetent permettia a l’autoritad da trametter documents directamain en il stadi respectiv. 32

Las partidas pon ultra da quai annunziar in’adressa da consegna electronica e dar lur consentiment da trametter communicaziuns sin via electronica. Il Cussegl federal po prevair che las partidas furneschan ulteriuras indicaziuns per consegnas electronicas.

D. Constataziun dals fatgs

I. Princip

Art. 12

L’autoritad constatescha d’uffizi ils fatgs e sa serva en cas da basegn dals suandants meds da cumprova:

  1. documents;
  2. infurmaziuns da las partidas;
  3. infurmaziuns u perditgas da terzas persunas;
  4. inspecziun;
  5. expertisas.

II. Cooperaziun da las partidas

Art. 13

Las partidas èn obligadas da cooperar tar la constataziun dals fatgs:

  1. en ina procedura ch’ellas inizieschan tras lur pretensiun;
  2. en in’autra procedura, uschenavant ch’ellas fan pretensiuns autonomas en quella;
  3. uschenavant ch’ellas han in’ulteriura obligaziun da dar infurmaziuns u in’ulteriura obligaziun da procurar per transparenza sin basa d’ina autra lescha federala.

L’obligaziun da cooperar na pertutga betg la consegna d’objects e da documents dal contact tranter ina partida e ses advocat, sche quel è autorisà da represchentar partidas davant dretgiras svizras tenor la Lescha dals 23 da zercladur 2000 33 davart las advocatas ed ils advocats. 34

L’autoritad na sto betg entrar sin pretensiuns en il senn da l’alinea 1 litera a u b , sche las partidas refusan la cooperaziun necessaria e pretendibla.

III. Interrogaziun da perditgas

1. Cumpetenza
Art. 14

Sch’ils fatgs na sa laschan betg eruir suffizientamain en in’autra moda e maniera, pon las suandantas autoritads ordinar l’interrogaziun da perditgas:

  1. il Cussegl federal e ses departaments;
  2. l’Uffizi federal da giustia35 dal Departament federal da giustia e polizia;
  3. 36 il Tribunal administrativ federal;
  4. 37 las autoritads da concurrenza en il senn da la Lescha da cartels dals 6 d’october 199538;
  5. 39 lʼAutoritad federala per la surveglianza dals martgads da finanzas;
  6. 40 lʼAutoritad federala da surveglianza en chaussas da revisiun;
  7. 41 l’Administraziun federala da taglia;
  8. 42 la Cumissiun arbitradra federala per la gestiun da dretgs d’autur e da dretgs parents.

Las autoritads en il senn da l’alinea 1 literas a, b, d–f e h incumbenseschan in emploià adattà cun l’interrogaziun da perditgas. 43

Las autoritads en il senn da l’alinea 1 litera a pon autorisar persunas ordaifer in’autoritad ch’èn incumbensadas cun ina retschertga uffiziala d’interrogar perditgas.

2. Obligaziun da dar perditga
Art. 15

Mintgin è obligà da dar perditga.

3. Dretg da refusar da dar perditga
Art. 16

Il dretg da refusar da dar perditga sa drizza tenor l’artitgel 42 alineas 1 e 3 da la Lescha federala dals 4 da december 1947 44 davart la procedura civila (PC).

Il mediatur ha il dretg da refusar da dar perditga davart fatgs ch’el ha percepì durant sia activitad tenor l’artitgel 33 b . 45

Il purtader d’in secret professiunal u d’in secret da fatschenta en il senn da l’artitgel 42 alinea 2 PC po refusar da dar perditga, nun ch’ina autra lescha federala l’obligheschia da dar perditga.

... 46

4. Autras obligaziuns da perditgas
Art. 17

La persuna che po vegnir interrogada sco perditga sto er cooperar tar la registraziun d’autras cumprovas; ella sto en spezial preschentar ils documents ch’ella posseda. Resalvà resta l’artitgel 51 a PC 47 . 48

5. Dretgs da las partidas
Art. 18

Las partidas han il dretg d’assister a las interrogaziuns da perditgas e da far dumondas cumplementaras.

Per defender interess publics u privats essenzials pon las perditgas vegnir interrogadas en absenza da las partidas ed i po vegnir refusada a quellas l’invista dals protocols d’interrogaziun.

Sche l’invista dals protocols d’interrogaziun las vegn refusada, vegn applitgà l’artitgel 28.

IV. Disposiziuns cumplementaras

Art. 19

Per la procedura da cumprova vegnan applitgads cumplementarmain tenor il senn ils artitgels 37, 39–41 e 43–61 PC 49 ; empè da las consequenzas penalas che la PC prevesa per partidas e terzas persunas negligentas, vegn applitgada la consequenza penala tenor l’artitgel 60 da questa lescha.

E. Termins

I. Calculaziun

Art. 20

Sch’in termin vegn calculà en dis e sch’el sto vegnir communitgà a las partidas, cumenza el il di suenter la communicaziun.

Sch’il termin na sto betg vegnir communitgà a las partidas, cumenza el il di suenter l’eveniment che l’ha inizià.

Ina communicaziun, che vegn mo surdada cunter la suttascripziun da l’adressat u d’ina autra persuna autorisada, vala sco fatga il pli tard il 7. di suenter l’emprima emprova da consegna senza success. 50

Sche l’ultim di dal termin è ina sonda, ina dumengia u in firà ch’è renconuschì tras il dretg federal u chantunal, finescha il termin il proxim lavurdi. Decisiv è il dretg dal chantun, nua che la partida u sia represchentanza ha ses domicil u sia sedia. 51

II. Observaziun

1. En general52
Art. 21

Inoltraziuns en scrit ston vegnir fatgas il pli tard l’ultim di dal termin a l’autoritad ubain surdadas per mauns da quella a la posta svizra 53 u ad ina represchentanza diplomatica u consulara svizra.

Inoltraziuns en scrit a l’Institut federal da proprietad intellectuala 54 na pon betg vegnir surdadas en moda valaivla ad ina represchentanza diplomatica u consulara svizra. 55

Sche la partida fa l’inoltraziun a temp ad in’autoritad che n’è betg cumpetenta, vala il termin sco observà.

Il termin per in pajament anticipà è observà, sche l’import è vegnì surdà a temp a la Posta svizra u pajà sin in conto da posta u da banca en Svizra a favur da l’autoritad. 56

2. En cas d’ina consegna electronica
Art. 21a57

Las inoltraziuns pon vegnir consegnadas a l’autoritad sin via electronica.

L’inoltraziun sto vegnir munida da la partida u da ses represchentant cun ina signatura electronica qualifitgada tenor la Lescha federala dals 18 da mars 2016 58 davart la signatura electronica.

Per l’observaziun d’in termin è decisiv il mument, il qual vegn emessa la quittanza che conferma che la partida u ses represchentant ha terminà tut ils pass ch’èn necessaris per la transmissiun.

Il Cussegl federal regla:

  1. il format da l’inoltraziun e da sias agiuntas;
  2. la moda e maniera da la transmissiun;
  3. las premissas, sut las qualas i po vegnir pretendì ch’ils documents vegnian anc tramess sin palpiri en cas da problems tecnics.

III. Prolungaziun

Art. 22

In termin legal na po betg vegnir prolungà.

In termin fixà d’ina autoritad po vegnir prolungà, sch’i dat motivs suffizients e sche la partida fa la dumonda da prolungaziun avant la scadenza dal termin.

IIIa. Suspensiun dals termins

Art. 22a59

Ils termins legals u ils termins fixads d’ina autoritad, che vegnan calculads en dis, vegnan suspendids:

  1. dal 7. di avant Pasca fin e cun il 7. di suenter Pasca;
  2. dals 15 da fanadur fin e cun ils 15 d’avust;
  3. 60 dals 18 da december fin e cun ils 2 da schaner.

L’alinea 1 na vala betg per proceduras concernent:

  1. l’effect suspensiv ed autras mesiras preventivas;
  2. las acquisiziuns publicas.61

IV. Consequenzas da l’inobservanza

Art. 23

L’autoritad che fixescha in termin, smanatscha a medem temp cun las consequenzas che l’inobservanza dal termin ha; en cas ch’il termin na vegn betg observà, vegnan applitgadas mo las consequenzas smanatschadas.

V. Restituziun

Art. 24

En cas ch’il petent u ses represchentant è vegnì impedì senza culpa d’agir entaifer il termin, vegn il termin restituì, sch’il petent u ses represchentant fa ina dumonda correspundenta, inditgond il motiv, e prenda suenter l’act giuridic tralaschà, e quai entaifer 30 dis suenter che l’impediment è scrudà. Resalvà resta l’artitgel 32 alinea 2. 62

L’alinea 1 n’è betg applitgabel per termins che ston vegnir observads en fatgs da patentas envers l’Institut federal da proprietad intellectuala. 63

F. Procedura da constataziun

Art. 25

L’autoritad ch’è cumpetenta en chaussa po prender d’uffizi u sin dumonda ina disposiziun da constataziun davart l’existenza, l’inexistenza u la dimensiun da dretgs u d’obligaziuns da dretg public.

La pretensiun d’ina disposiziun da constataziun sto vegnir approvada, sch’il petent cumprova in interess ch’è degn da vegnir protegì.

Per naginas partidas na dastgan resultar dischavantatgs tras il fatg, ch’ellas han agì sa fidond giustifitgadamain d’ina disposiziun da constataziun.

Fbis. Disposiziun davart acts reals

Art. 25a64

Tgi che ha in interess degn da vegnir protegì, po pretender da l’autoritad ch’è cumpetenta per acts che sa basan sin dretg public federal e che tangheschan dretgs u obligaziuns, ch’ella:

  1. tralaschia, suspendia u revocheschia acts illegals;
  2. elimineschia las consequenzas d’acts illegals;
  3. constateschia l’illegalitad d’acts.

L’autoritad decida tras ina disposiziun.

G. Invista da las actas

I. Princip

Art. 26

La partida u ses represchentant ha il dretg da prender invista – en sia chaussa – da las suandantas actas a la sedia da l’autoritad disponenta u d’ina autoritad chantunala che quella sto designar:

  1. inoltraziuns da partidas e consultaziuns d’autoritads;
  2. tut las actas che servan sco meds da cumprova;
  3. protocols da disposiziuns communitgadas.

L’autoritad po trametter las actas sin via electronica per prender invista, sche la partida u ses represchentant va d’accord cun quai. 65

L’autoritad disponenta po pretender ina taxa per prender invista da las actas d’ina chaussa liquidada; il Cussegl federal regla la fixaziun da la taxa.

II. Excepziuns

Art. 27

L’autoritad dastga refusar da prender invista da las actas mo, sche:

  1. interess publics essenzials da la Confederaziun u dals chantuns, en spezial la segirezza interna u externa da la Confederaziun svizra, pretendan la secretezza;
  2. interess privats essenzials, en spezial da cuntrapartidas, pretendan la secretezza;
  3. l’interess d’ina retschertga uffiziala anc betg terminada pretenda quai.

La refusa da prender invista da las actas dastga vegnir applitgada mo per actas, per las qualas èn avant maun motivs da refusa.

L’invista d’atgnas inoltraziuns da la partida, dals documents ch’ella ha inoltrà sco meds da cumprova e da las disposiziuns che l’èn vegnidas communitgadas na dastga betg vegnir refusada, l’invista da protocols davart atgnas decleraziuns da la partida dastga vegnir refusada mo fin che la retschertga è terminada.

III. Relevanza d’actas secretas

Art. 28

Sch’i vegn refusà ad ina partida da prender invista d’ina acta, dastga vegnir sa basà sin questa acta a disfavur da la partida mo, sche l’autoritad l’ha infurmà en scrit u a bucca davart il cuntegn essenzial per ils fatgs e sche l’autoritad ha dà a la partida la pussaivladad da s’exprimer en chaussa e d’inditgar cuntraprovas.

H. Attenziun giuridica

I. Princip

Art. 29

Las partidas han il dretg sin attenziun giuridica.

II. Audiziun precedenta

1. En general66
Art. 30

L’autoritad lascha vegnir a pled las partidas avant ch’ella dispona.

Ella na sto betg laschar vegnir a pled las partidas avant che prender:

  1. ina disposiziun intermediara che na po betg vegnir contestada independentamain cun in recurs;
  2. ina disposiziun che po vegnir contestada cun ina protesta;
  3. ina disposiziun, cun la quala l’autoritad approvescha dal tuttafatg las pretensiuns da las partidas;
  4. disposiziuns d’execuziun;
  5. autras disposiziuns en ina procedura d’emprima instanza, sch’i resulta in privel dal retard, sche las partidas èn autorisadas da far recurs cunter la disposiziun e sche naginas autras disposiziuns dal dretg federal na garanteschan a las partidas da vegnir tadladas ordavant.
2. Proceduras d’objecziun spezialas
Art. 30a67

Sch’igl èn pertutgadas d’ina disposiziun probablamain numerusas persunas u sch’i n’è betg pussaivel da determinar tut las partidas senza custs sproporziunads, po l’autoritad publitgar la dumonda u la disposiziun intenziunada senza motivaziun en in fegl uffizial avant ch’ella prenda la disposiziun, exponer a medem temp publicamain la dumonda u la disposiziun intenziunada cun motivaziun e render enconuschent il lieu da l’exposiziun.

Ella taidla las partidas, fixond in termin adequat per far objecziuns.

En sia publicaziun fa l’autoritad attent las partidas a lur eventuala obligaziun da nominar ina represchentanza e da pajar ils custs da procedura sco er las indemnisaziuns da partidas.

III. Audiziun da la cuntrapartida

Art. 31

En ina chaussa cun interess cuntrastants da pliras partidas taidla l’autoritad mintga partida concernent ils arguments da las cuntrapartidas, ils quals paran dad esser relevants ed ils quals n’èn betg exclusivamain a favur da las autras partidas.

IV. Examinaziun dals arguments da las partidas

Art. 32

Avant che disponer tegna l’autoritad quint da tut ils arguments relevants che las partidas han inoltrà a temp.

Arguments che las partidas han inoltrà memia tard e che paran dad esser decisivs po ella resguardar, malgrà il retard.

V. Offerta da cumprovas

Art. 33

L’autoritad examinescha las cumprovas che la vegnan offridas, sche quellas paran dad esser adattadas per sclerir ils fatgs.

Sche l’examinaziun da las cumprovas è colliada cun custs relativamain gronds, e sche la partida è obligada da surpigliar ils custs en cas d’ina disposiziun disfavuraivla per ella, po l’autoritad far dependenta l’examinaziun da las cumprovas da la cundiziun che la partida paja ordavant ils custs pretendibels entaifer il termin fixà; ina partida basegnusa è deliberada da l’obligaziun da pajar ina cauziun.

Hbis. Lingua da procedura

Art. 33a68

La procedura vegn manada en ina da las quatter linguas uffizialas, per regla en la lingua, en la quala las partidas han fatg u faschessan lur pretensiuns.

En la procedura da recurs è decisiva la lingua da la decisiun contestada. Sche las partidas dovran in’autra lingua uffiziala, po la procedura vegnir manada en questa lingua.

Sch’ina partida inoltrescha in document che n’è betg redigì en ina lingua uffiziala, po l’autoritad desister – cun il consentiment da las autras partidas – da pretender ina translaziun.

Dal rest ordinescha l’autoritad ina translaziun, sch’igl è necessari.

Hter. Cunvegna amicabla e mediaziun

Art. 33b69

L’autoritad po sistir la procedura cun il consentiment da las partidas, per che quellas possian sa cunvegnir davart il cuntegn da la disposiziun. La cunvegna duai includer che las partidas desistan da meds legals e co ch’ellas repartan ils custs.

Per promover la cunvegna po l’autoritad nominar ina persuna natirala cumpetenta e neutrala sco mediatur.

Il mediatur è lià sulettamain a la lescha ed al mandat da l’autoritad. El po examinar cumprovas; per inspecziuns, per expertisas e per interrogaziuns da perditgas dovra el ordavant in’autorisaziun da l’autoritad.

L’autoritad declera la cunvegna sco cuntegn da sia disposiziun, nun che la cunvegna haja ina mancanza en il senn da l’artitgel 49.

Sche la cunvegna reussescha, n’incassescha l’autoritad nagins custs da procedura. En cas che la cunvegna na reussescha betg, po l’autoritad desister d’adossar las expensas per la mediaziun a las partidas, sche la situaziun d’interess giustifitgescha quai.

Ina partida po pretender da tut temp che la sistida da la procedura vegnia abolida.

J. Communicaziun

I. En scrit

1. Princip
Art. 34

L’autoritad communitgescha disposiziuns en scrit a las partidas.

Cun il consentiment da la partida pon disposiziuns vegnir communitgadas sin via electronica. Ellas ston vegnir munidas cun ina signatura electronica tenor la Lescha federala dals 18 da mars 201670 davart la signatura electronica. Il Cussegl federal regla:

  1. la signatura che sto vegnir utilisada;
  2. il format da la disposiziun e da sias agiuntas;
  3. la moda e maniera da la transmissiun;
  4. il mument, il qual la disposiziun vala sco communitgada.71

L’autoritad po communitgar las disposiziuns intermediaras a bucca a partidas preschentas, las sto dentant confermar en scrit, sch’ina partida pretenda quai immediatamain. Il termin da recurs cumenza en quest cas pir cun la conferma en scrit. 72

2. Motivaziun ed indicaziun dals meds legals
Art. 35

Las disposiziuns en scrit ston, er sche l’autoritad las communitgescha en furma d’ina brev, vegnir designadas sco talas, vegnir motivadas e cuntegnair ina indicaziun dals meds legals.

L’indicaziun dals meds legals sto numnar il med legal ordinari ch’è permess, l’instanza cumpetenta ed il termin per l’inoltrar.

L’autoritad po desister d’ina motivaziun e da l’indicaziun dals meds legals, sch’ella approvescha dal tuttafatg las pretensiuns da las partidas e sche nagina partida na pretenda ina motivaziun.

II. Publicaziun uffiziala

Art. 36

L’autoritad po communitgar sias disposiziuns tras ina publicaziun en in fegl uffizial:73

  1. ad ina partida cun ina dimora nunenconuschenta e senza ina represchentanza cuntanschibla;
  2. 74 ad ina partida che sa trategna a l’exteriur senza ina represchentanza cuntanschibla, sche la consegna a ses lieu da dimora è nunpussaivel u sche la partida n’ha betg designà – cuntrari a l’artitgel 11b alinea 1 – in domicil da consegna en Svizra;
  3. 75 en ina chaussa cun numerusas partidas;
  4. 76 en ina chaussa, nua ch’i n’è betg pussaivel da determinar tut las partidas senza custs sproporziunads.

III. ...

Art. 3777

IV. Communicaziun manglusa

Art. 38

D’ina communicaziun manglusa na dastgan betg resultar dischavantatgs per las partidas.

K. Execuziun

I. Premissas

Art. 39

L’autoritad po exequir sias disposiziuns, sche:

  1. la disposiziun na po betg pli vegnir contestada cun meds legals;
  2. la disposiziun po bain vegnir contestada, il med legal n’ha dentant betg in effect suspensiv;
  3. l’effect suspensiv che pervegn d’in med legal vegn retratg.

II. Meds repressivs

1. Scussiun
Art. 4078

Disposiziuns davart pajaments en daners u prestaziuns da segirezza ston vegnir exequidas sin la via da la scussiun tenor la Lescha federala dals 11 d’avrigl 1889 79 davart la scussiun ed il concurs.

2. Auters meds repressivs
Art. 41

Per exequir autras disposiziuns, prenda l’autoritad las suandantas mesiras:

  1. execuziun d’uffizi tras l’autoritad disponenta sezza u tras ina terza persuna incumbensada sin donn e cust da la persuna obligada; ils custs ston vegnir fixads tras ina disposiziun speziala;
  2. execuziun directa cunter la persuna obligada u cunter ses bains;
  3. persecuziun penala, uschenavant ch’ina autra lescha federala prevesa il chasti;
  4. persecuziun penala pervia da malobedientscha tenor l’artitgel 292 dal Cudesch penal svizzer80, uschenavant ch’i manca in’autra disposiziun penala.

Avant che l’autoritad applitgescha in med repressiv, avertescha ella la persuna obligada e la dat in termin d’adempliment adequat, – en cas da l’alinea 1 literas c e d – inditgond la smanatscha da chasti legala.

En cas da l’alinea 1 literas a e b po ella desister d’avertir e da conceder in termin d’adempliment, sch’in privel resulta dal retard.

3. Proporziunalitad
Art. 42

L’autoritad na dastga betg sa servir d’in med repressiv pli rigurus che las relaziuns pretendan.

III. Assistenza giudiziala

Art. 43

Ils chantuns prestan a las autoritads federalas assistenza giudiziala tar l’execuziun.

Terz chapitel: La procedura da recurs en general

A. Princip81

Art. 44

La disposiziun è suttamessa al recurs.

B. Recurs cunter disposiziuns intermediaras

I. Disposiziuns intermediaras davart la cumpetenza e davart la recusaziun

Art. 4582

Cunter disposiziuns intermediaras ch’èn vegnidas communitgadas independentamain e che pertutgan la cumpetenza e dumondas da recusaziun èsi admissibel da far recurs.

Questas disposiziuns na pon betg pli vegnir contestadas pli tard.

II. Autras disposiziuns intermediaras

Art. 4683

Cunter autras disposiziuns intermediaras ch’èn vegnidas communitgadas independentamain èsi admissibel da far recurs:

  1. sch’ellas pon chaschunar in dischavantatg irreparabel; u
  2. sche l’approvaziun dal recurs manass immediatamain ad ina decisiun finala che permetta da realisar in respargn considerabel da temp u da custs per ina vasta procedura da cumprova.

Sch’il recurs tenor l’alinea 1 è inadmissibel u sch’i na vegn betg fatg diever d’el, pon las disposiziuns intermediaras respectivas vegnir contestadas cun in recurs cunter la disposiziun finala, uschenavant ch’ellas influenzeschan il cuntegn da la disposiziun finala.

Bbis. Snegaziun da dretg e retardada da dretg

Art. 46a84

Cunter la snegaziun u la retardada illegala d’ina disposiziun contestabla poi vegnir fatg recurs.

C. Instanza da recurs

Art. 47

Las instanzas da recurs èn:

  1. il Cussegl federal tenor ils artitgels 72 ss.;
  2. 85 il Tribunal administrativ federal tenor ils artitgels 31–34 da la Lescha dals 17 da zercladur 200586 davart il Tribunal administrativ federal;
  3. 87 autras instanzas ch’ina lescha federala numna sco instanzas da recurs;
  4. 88 l’autoritad da surveglianza, sch’il recurs al Tribunal administrativ federal è inadmissibel ed il dretg federal na numna nagina autra instanza da recurs.

Sch’ina instanza da recurs che na decida betg definitivamain ha, en il cas singul, prescrit ad ina instanza precedenta da prender ina disposiziun u ha dà a tala instrucziuns davart il cuntegn da la disposiziun, stoi directamain vegnir fatg recurs cunter la disposiziun a la proxima instanza da recurs; en l’indicaziun dals meds legals stoi vegnir rendì attent a quest fatg. 89

... 90

Directivas ch’ina instanza da recurs dat, sch’ella decida en chaussa e returna quella a l’instanza precedenta, na valan betg sco directivas en il senn da l’alinea 2.

Art. 47a91

D. Legitimaziun da far recurs

Art. 4892

Il dretg da far recurs ha, tgi che:

  1. è sa participà a la procedura davant l’instanza precedenta u n’ha survegnì nagina pussaivladad da sa participar;
  2. è pertutgà spezialmain da la disposiziun contestada; e
  3. ha in interess degn da vegnir protegì che la disposiziun vegnia abolida u midada.

Il dretg da far recurs han plinavant persunas, organisaziuns ed autoritads, a las qualas in’autra lescha federala conceda quest dretg.

E. Motivs da recurs

Art. 49

Cun il recurs po il recurrent contestar:

  1. la violaziun da dretg federal inclusiv il surpassament u l’abus dal liber appreziar;
  2. la constataziun faussa u incumpletta dals fatgs giuridicamain relevants;
  3. l’inadequatezza; la contestaziun da l’inadequatezza è inadmissibla, sch’ina autoritad chantunala ha decidì sco instanza da recurs.

F. Termin da recurs

Art. 5093

In recurs sto vegnir inoltrà entaifer 30 dis suenter la communicaziun da la disposiziun.

Cunter la snegaziun u la retardada illegala d’ina disposiziun poi vegnir fatg recurs da tut temp.

G. Acta da recurs

I. ...

Art. 5194

II. Cuntegn e furma

Art. 52

L’acta da recurs sto cuntegnair las pretensiuns, lur motivaziuns cun l’indicaziun dals meds da cumprova e cun la suttascripziun dal recurrent u da ses represchentant; l’exemplar original da la disposiziun contestada ed ils documents che vegnan citads sco meds da cumprova ston vegnir agiuntads, uschenavant ch’il recurrent als ha a disposiziun.

Sch’il recurs na satisfa betg a questas pretensiuns u sche las pretensiuns dal recurrent u lur motivaziuns n’han betg la clerezza necessaria e sch’il recurs n’è evidentamain betg inadmissibel, conceda l’instanza da recurs al recurrent ina curta prolungaziun dal termin per curreger il recurs.

Ella collia questa prolungaziun dal termin cun la smanatscha da decider sin basa da las actas, sche la prolungaziun saja scadida, senza ch’i saja vegnì fatg diever d’ella, ubain da betg entrar sin il recurs, sche las pretensiuns, lur motivaziuns u la suttascripziun mancan.

III. Acta da recurs cumplementara

Art. 53

Sche la dimensiun extraordinaria u la difficultad speziala d’ina chaussa da recurs pretenda quai, permetta l’instanza da recurs al recurrent che dumonda quai en ses recurs, ch’el ha uschiglio inoltrà tenor l’urden, da cumplettar la motivaziun da la chaussa da recurs en dumonda entaifer in termin ch’è vegnì prolungà adequatamain; en quest cas na vegn betg applitgà l’artitgel 32 alinea 2.

H. Ulteriura procedura fin a la decisiun da recurs

I. Princip

Art. 54

Cun l’inoltraziun dal recurs passa il tractament da la chaussa, ch’è l’object da la disposiziun contestada, a l’instanza da recurs.

II. Mesiras preventivas

1. Effect suspensiv
Art. 55

Il recurs ha in effect suspensiv.

En ina disposiziun, che n’ha betg per object ina prestaziun en daners, po l’instanza precedenta retrair l’effect suspensiv d’in eventual recurs; l’instanza da recurs, ses president u il derschader d’instrucziun han il medem dretg suenter ch’il recurs è vegnì inoltrà. 95

L’instanza da recurs, ses president u il derschader d’instrucziun po restabilir l’effect suspensiv d’in recurs ch’è vegnì retratg da l’instanza precedenta; davart ina dumonda da restabilir l’effect suspensiv sto vegnir decidì senza retardar. 96

Sche l’effect suspensiv d’in recurs vegn retratg en moda arbitrara u sch’ina dumonda da restabilir l’effect suspensiv vegn arbitrarmain refusada u resguardada cun retard, sto la corporaziun u l’institut autonom, en il num da la quala u dal qual l’autoritad ha disponì, star bun per il donn che resulta da quai.

Resalvadas restan las disposiziuns d’autras leschas federalas, tenor las qualas in recurs n’ha betg in effect suspensiv. 97

2. Autras mesiras
Art. 5698

Sch’il recurs è inoltrà, po l’instanza da recurs, ses president u il derschader d’instrucziun prender – d’uffizi u sin dumonda d’ina partida – autras mesiras preventivas per mantegnair il stadi existent u per garantir per entant interess periclitads.

III. Correspundenza

Art. 57

L’instanza da recurs suttametta in recurs che n’è betg a priori inadmissibel u nunmotivà, senza retardar a l’instanza precedenta ed ad eventualas cuntrapartidas dal recurrent u ad auters participads per prender enconuschientscha, fixescha per els in termin per prender posiziun ed envida il medem mument l’instanza precedenta da preschentar sias actas. 99

Ella po envidar las partidas en mintga stadi da la procedura ad in’ulteriura correspundenza u po fixar ina tractativa a bucca cun els.

IV. Nova disposiziun

Art. 58

L’instanza precedenta po ponderar la disposiziun contestada fin al mument ch’ella communitgescha sia posiziun.

Ella communitgescha senza retardar ina nova disposiziun a las partidas e la renda enconuschenta a l’instanza da recurs.

L’instanza da recurs cuntinuescha cun il tractament dal recurs, uschenavant che quel n’ha betg pers ses object tras la nova disposiziun da l’instanza precedenta; l’artitgel 57 vegn applitgà, sche la nova disposiziun sa basa sin fatgs ch’èn sa midads considerablamain u stgaffescha ina situaziun giuridica ch’è sa midada considerablamain.

V. Recusaziun

Art. 59

L’instanza da recurs na dastga incumbensar cun il tractament da la chaussa da recurs ni persunas en il servetsch da l’instanza precedenta ni autras persunas ch’èn sa participadas a la preparaziun da la disposiziun contestada; sche la disposiziun contestada sa basa sin ina directiva da l’instanza da recurs, vegn applitgà ultra da quai l’artitgel 47 alineas 2–4.

VI. Disciplina en la procedura

Art. 60100

L’instanza da recurs po chastiar partidas u lur represchentants che violeschan las reglas da maniera u che disturban l’andament da las fatschentas cun ina reprimanda u cun ina multa disciplinara fin a 500 francs.

En cas da process che vegnan manads da mala fai u da levsenn pon la partida e ses represchentant vegnir chastiads cun ina multa disciplinara fin a 1000 francs ed en cas da repetiziun fin a 3000 francs.

Il parsura d’ina tractativa po spedir persunas, che na sa suttamettan betg a sias ordinaziuns, or da la sala da sesida e chastiar cun ina multa disciplinara fin a 500 francs.

J. Decisiun da recurs

I. Cuntegn e furma

Art. 61

L’instanza da recurs decida en la chaussa sezza u returna tala – excepziunalmain cun directivas liantas – a l’instanza precedenta.

La decisiun da recurs cuntegna la resumaziun dals fatgs relevants, la motivaziun (consideraziuns) e la furmla da decisiun (dispositiv).

Ella sto vegnir communitgada a las partidas ed a l’instanza precedenta.

II. Midada da la disposiziun contestada

Art. 62

L’instanza da recurs po midar la disposiziun contestada a favur d’ina partida.

A disfavur d’ina partida po ella midar la disposiziun contestada, uschenavant che quella violescha dretg federal u sa basa sin ina constataziun faussa u incumpletta dals fatgs; pervia d’inadequatezza na dastga la disposiziun contestada betg vegnir midada a disfavur d’ina partida, cun excepziun da la midada a favur d’ina cuntrapartida.

Sche l’instanza da recurs ha l’intenziun da midar la disposiziun contestada a disfavur d’ina partida, infurmescha ella la partida davart questa intenziun e la conceda la pussaivladad da far ina replica.

La motivaziun da las pretensiuns n’impegna en nagin cas l’instanza da recurs.

III. Custs da procedura

Art. 63

L’instanza da recurs adossescha en la furmla da decisiun per regla a la partida perdenta ils custs da procedura che consistan da la taxa da sentenzia, da las taxas da scriver e da las expensas en daner blut. Sche quella perda mo per part, vegnan ils custs da procedura reducids. Excepziunalmain pon els vegnir relaschads dal tut.

Ad instanzas precedentas u ad autoritads federalas recurrentas e perdentas na vegnan adossads nagins custs da procedura; sche l’autoritad recurrenta e perdenta n’è betg in’autoritad federala, la vegnan adossads ils custs da procedura, uschenavant che la dispita sa tracta d’interess da dretg da facultad da corporaziuns u d’instituts autonoms.

Ad ina partida gudagnanta dastgan vegnir adossads mo custs da procedura ch’ella ha chaschunà cun violar obligaziuns da procedura.

L’instanza da recurs, ses president u il derschader d’instrucziun incassescha dal recurrent in pajament anticipà en l’autezza dals custs da procedura probabels. Per ch’il recurrent possia reglar quest pajament anticipà sto vegnir fixà in termin adequat, smanatschond da betg entrar sin il recurs, sch’il pajament anticipà na vegn betg prestà. Sch’i èn avant maun motivs spezials, poi vegnir desistì dal tuttafatg u per part d’in pajament anticipà. 101

La taxa da sentenzia sa drizza tenor la dimensiun e la difficultad da la chaussa en dispita, tenor la moda da manar il process e tenor la situaziun finanziala da las partidas. Ella importa:

  1. en dispitas senza interess da facultad 100–5000 francs;
  2. en las ulteriuras dispitas 100–50 000 francs.102

Il Cussegl federal regla ils detagls da la fixaziun da las taxas. 103 Resalvads restan l’artitgel 16 alinea 1 litera a da la Lescha dals 17 da zercladur 2005 104 davart il Tribunal administrativ federal e l’artitgel 73 da la Lescha dals 19 da mars 2010 105 davart l’organisaziun da las autoritads penalas. 106

IV. Indemnisaziun da las partidas

Art. 64

L’instanza da recurs po conceder – d’uffizi u sin dumonda – a la partida, che ha gudagnà dal tuttafatg u per part, ina indemnisaziun per ils custs necessaris e relativamain gronds ch’èn resultads per ella.

L’indemnisaziun vegn inditgada en la furmla da decisiun ed adossada a la corporaziun u a l’institut autonom, en il num da la quala u dal qual l’instanza precedenta ha disponì, uschenavant che l’indemnisaziun na po betg vegnir adossada ad ina cuntrapartida perdenta.

Ad ina cuntrapartida perdenta po l’indemnisaziun vegnir adossada tut tenor sia capacitad finanziala, sche questa partida è sa participada a la procedura cun pretensiuns independentas.

La corporaziun u l’institut autonom, en il num da la quala u dal qual l’instanza precedenta ha disponì, stat bun per l’indemnisaziun adossada a la cuntrapartida perdenta, uschenavant che questa indemnisaziun sa demussa dad esser nunincassabla.

Il Cussegl federal regla la fixaziun da l’indemnisaziun. 107 Resalvads restan l’artitgel 16 alinea 1 litera a da la Lescha dals 17 da zercladur 2005 108 davart il Tribunal administrativ federal e l’artitgel 73 da la Lescha dals 19 da mars 2010 109 davart l’organisaziun da las autoritads penalas. 110

V. Giurisdicziun gratuita

Art. 65

L’instanza da recurs, ses president u il derschader d’instrucziun deliberescha – suenter l’inoltraziun dal recurs – ina partida, che na dispona betg dals meds finanzials necessaris, sin dumonda, da pajar ils custs da procedura, sche sia pretensiun na para betg d’esser invana. 111

Sche quai è necessari per defender ils dretgs da la partida, procura l’instanza da recurs, ses president u il derschader d’instrucziun in advocat per la partida. 112

La responsabladad per ils custs e per l’onurari da l’advocat sa drizza tenor l’artitgel 64 alineas 2–4.

Sche la partida basegnusa dispona pli tard da meds finanzials suffizients, è ella obligada d’indemnisar l’onurari ed ils custs da l’advocat a la corporaziun u a l’institut autonom che ha pajà quests custs.

Il Cussegl federal regla la fixaziun da l’onurari e dals custs. 113 Resalvads restan l’artitgel 16 alinea 1 litera a da la Lescha dals 17 da zercladur 2005 114 davart il Tribunal administrativ federal e l’artitgel 73 da la Lescha dals 19 da mars 2010 115 davart l’organisaziun da las autoritads penalas. 116

K. Revisiun

I. Motivs

Art. 66117

L’instanza da recurs proceda d’uffizi u sin dumonda d’ina partida a la revisiun da sia decisiun, sche quella è vegnida influenzada d’in crim u d’in delict.

Ultra da quai proceda ella a la revisiun sin dumonda d’ina partida, sche:

  1. la partida preschenta novs fatgs relevants u meds da cumprova;
  2. la partida cumprova che l’instanza da recurs ha survesì fatgs relevants u tschertas pretensiuns che las actas cuntegnan;
  3. la partida cumprova che l’instanza da recurs ha violà las disposiziuns dals artitgels 10, 59 u 76 davart la recusaziun, dals artitgels 26–28 davart l’invista da las actas u dals artitgels 29–33 davart l’attenziun giuridica; u
  4. 118 il Tribunal europeic dals dretgs umans ha constatà en ina sentenzia definitiva che la Convenziun dals 4 da november 1950119 per la protecziun dals dretgs umans e da las libertads fundamentalas (CEDU) u ses protocols sajan vegnids violads, u ha terminà il cas tras ina cunvegna amicabla (art. 39 CEDU), uschenavant ch’ina indemnisaziun n’è betg adattada per gulivar las consequenzas da la violaziun e la revisiun è necessaria per eliminar la violaziun.

Ils motivs en il senn da l’alinea 2 literas a–c na valan betg sco motivs da revisiun, sche la partida als ha pudì far valair en il rom da la procedura, che ha precedì la decisiun da recurs, u sin la via d’in recurs, il qual ella ha pudì far cun dretg cunter questa decisiun da recurs.

II. Dumondas

Art. 67

La dumonda da revisiun sto vegnir inoltrada en scrit a l’instanza da recurs entaifer 90 dis dapi la scuverta dal motiv da revisiun, il pli tard dentant entaifer 10 onns suenter la communicaziun da la decisiun da recurs. 120

En cas da l’artitgel 66 alinea 2 litera d sto la dumonda da revisiun vegnir inoltrada entaifer 90 dis, suenter che la sentenzia dal Tribunal europeic dals dretgs umans tenor l’artitgel 44 da la Convenziun per la protecziun dals dretgs umans e da las libertads fundamentalas dals 4 da november 1950 121 è daventada definitiva. 122

Sche 10 onns èn passads dapi la communicaziun da la decisiun da recurs, èsi admissibel da far ina dumonda da revisiun mo pli per il motiv da l’artitgel 66 alinea 1.

Concernent il cuntegn, la furma, la correctura e l’amplificaziun da la dumonda da revisiun vegnan applitgads ils artitgels 52 e 53; la motivaziun sto explitgar oravant tut il motiv da revisiun e la punctualitad da la dumonda da revisiun. Quella sto er cuntegnair las pretensiuns per il cas ch’i dettia ina nova decisiun da recurs.

III. Decisiun

Art. 68

Sche l’instanza da recurs entra sin la dumonda da recurs e sch’ella resguarda tala sco motivada, abolescha ella la decisiun da recurs e decida da nov.

Dal rest vegnan applitgads ils artitgels 56, 57 e 59–65 per tractar la dumonda da revisiun.

L. Interpretaziun

Art. 69

Sin dumonda d’ina partida interpretescha l’instanza da recurs la decisiun da recurs, sch’ella cuntegna intschertezzas u cuntradicziuns en sia furmla da decisiun ubain tranter quella e la motivaziun.

In termin per meds legals cumenza a currer danovamain cun l’interpretaziun.

Sbagls da redacziun u da calculaziun ubain svistas da la chanzlia che n’han nagina influenza sin la furmla da decisiun u sin il cuntegn relevant da la motivaziun po l’instanza da recurs rectifitgar da tut temp.

M. Recurs spezials

I. ...

II. Recurs da surveglianza

Art. 71

Mintgin po denunziar da tut temp a l’autoritad da surveglianza fatgs che pretendan – en l’interess public – ina intervenziun d’uffizi cunter in’autoritad.

Il denunziader n’ha betg ils dretgs d’ina partida.

Quart chapitel: Autoritads spezialas124

A. ...

Art. 71a–71d125

B. Cussegl federal

I. Sco instanza da recurs

1. Admissibladad dal recurs
a. Domenas
Art. 72126

Il recurs al Cussegl federal è admissibel cunter:

  1. disposiziuns sin il sectur da la segirezza interna ed externa da la Svizra, da la neutralitad, da la protecziun diplomatica e dals ulteriurs affars exteriurs, uschenavant ch’il dretg internaziunal na conceda betg in dretg sin in giudicament giudizial;
  2. disposiziuns d’emprima instanza davart las parts dal salari dal persunal federal che dependan da las prestaziuns.
b. Instanzas precedentas
Art. 73127

Il recurs al Cussegl federal è admissibel cunter disposiziuns:

  1. dals departaments e da la Chanzlia federala;
  2. dals organs d’ultima instanza d’instituts e da manaschis autonoms da la Confederaziun;
  3. da las autoritads chantunalas d’ultima instanza.
c. Subsidiaritad
Art. 74128

Il recurs al Cussegl federal è inadmissibel cunter disposiziuns ch’èn contestablas cun in recurs ad in’autra autoritad federala u cun ina protesta.

2. Instrucziun dal recurs129
Art. 75

Il Departament federal da giustia e polizia procura per l’instrucziun dal recurs.

Il Cussegl federal incarica in auter departament cun l’instrucziun dals recurs che sa drizzan cunter il Departament federal da giustia e polizia.

Il departament incaricà cun l’instrucziun preschenta al Cussegl federal ina proposta da decisiun ed exequescha fin a la decisiun las cumpetenzas ch’il Cussegl federal ha sco instanza da recurs.

3. Recusaziun130
Art. 76131

Il commember dal Cussegl federal, cunter il departament dal qual sa drizza il recurs, prenda recusaziun fin ch’il Cussegl federal ha prendì la decisiun.

Ses departament po sa participar a la procedura dal Cussegl federal sco in recurrent e po ultra da quai prender part da la procedura da cunrapport tenor l’artitgel 54 da la Lescha dals 19 da settember 1978 132 davart l’organisaziun da l’administraziun.

Sch’i vegnan fatgs valair novs arguments effectivs u giuridics en la procedura da cunrapport, ston il recurrent, eventualas cuntrapartidas u auters participads vegnir tadlads davart quests arguments.

4. Disposiziuns da procedura cumplementaras133
Art. 77

Dal rest vegnan applitgads ils artitgels 45–70.

II. Sco giurisdicziun unica u d’emprima instanza134

Art. 78

Sch’il Cussegl federal decida sco unica u sco emprima instanza, al preschenta il departament ch’è cumpetent per la materia ina proposta da decisiun.

Quest departament exequescha fin a la decisiun las cumpetenzas dal Cussegl federal.

Dal rest vegnan applitgads ils artitgels 7–43.

C. Assamblea federala135

Art. 79

Cunter decisiuns da recurs e cunter disposiziuns èsi admissibel da far recurs a l’Assamblea federala, sch’ina lescha federala prevesa quai. 136

Il recurs sto vegnir inoltrà a l’Assamblea federala entaifer 30 dis dapi la communicaziun da la decisiun da recurs u da la disposiziun.

Senza ina disposiziun preventiva correspundenta dal Cussegl federal n’ha il recurs nagin effect suspensiv.

Tschintgavel chapitel: Disposiziuns finalas e transitoricas

A. Aboliziun ed adattaziun da disposiziuns

Art. 80

Cun l’entrada en vigur da questa lescha èn abolids:

  1. l’artitgel 23bis da la Lescha federala dals 26 da mars 1914137 davart l’organisaziun da l’administraziun federala;
  2. ils artitgels 124–134, 158 e 164 da la Lescha federala dals 16 december 1943138 davart l’organisaziun giudiziala (OG);
  3. disposiziuns cuntradictoricas dal dretg federal; resalvadas restan disposiziuns cumplementaras en il senn da l’artitgel 4.

B. Disposiziun transitorica

Art. 81

Questa lescha na vegn betg applitgada per dispitas ch’èn pendentas davant autoritads da la giurisdicziun administrativa il mument ch’ella entra en vigur e per recurs u protestas cunter disposiziuns ch’èn vegnidas prendidas avant quest termin; en quest cas restan applitgablas las anteriuras disposiziuns davart la procedura e davart la cumpetenza.

C. Entrada en vigur

Art. 82

Il Cussegl federal fixescha il termin che questa lescha entra en vigur. Data da l’entrada en vigur: 1. d’october 1969 139

Disposiziun finala da la midada dals 18 da mars 1994140

Il dretg nov vegn applitgà per tut ils recurs che vegnan inoltrads a l’instanza da recurs suenter l’entrada en vigur da la midada dals 18 da mars 1994.

Disposiziun finala da la midada dals 17 da zercladur 2005141

Durant 10 onns suenter l’entrada en vigur da la midada dals 17 da zercladur 2005 po il Cussegl federal limitar a proceduras davant tschertas autoritads la pussaivladad da transferir a las autoritads inoltraziuns sin via electronica.