Lexipedia

700.1 — OPT

Ordinaziun davart la planisaziun dal territori (OPT) dals 28 da zercladur 2000 (versiun dal 1. da schaner 2026)

Rumantsch è ina lingua naziunala, ma ina lingua parzialmain uffiziala da la Confederaziun, numnadamain en la correspundenza cun persunas da lingua rumantscha. La translaziun d’in decret federal serva a l’infurmaziun, n’ha dentant nagina validitad legala.

Il Cussegl federal svizzer,

sa basond sin la Lescha federala dals 22 da zercladur 1979 1 davart la planisaziun dal territori (LPT),

decretescha:

1. chapitel Introducziun

Art. 1 Activitads che han in effect sin il territori

In effect sin il territori han activitads che midan l’utilisaziun dal terren u la colonisaziun dal pajais u ch’èn destinadas a mantegnair l’utilisaziun respectiva dal terren u la colonisaziun respectiva dal pajais.

La Confederaziun, ils chantuns e las vischnancas exequeschan en spezial lura activitads che han in effect sin il territori, sch’els:

  1. elavuran u approveschan plans directivs e plans d’utilisaziun, concepts e plans secturials sco er las basas necessarias per quest intent;
  2. planiseschan, construeschan, midan u utiliseschan edifizis e stabiliments publics u ch’èn d’interess public;
  3. dattan concessiuns u permissiuns per edifizis e stabiliments, runcadas, utilisaziuns da l’aua, explotaziuns, transports u auters dretgs;
  4. pajan contribuziuns per edifizis e stabiliments, en spezial per stabiliments da protecziun da las auas, da traffic e da provediment e per edifizis d’abitar sco er per meglieraziuns dal terren, correcziuns da las auas u mesiras da protecziun.

Art. 2 Planisaziun e coordinaziun d’activitads che han in effect sin il territori

Planisond las activitads che han in effect sin il territori examineschan las autoritads, en vista al svilup dal territori giavischà, en spezial:

  1. quant spazi che vegn duvrà per l’activitad;
  2. tge alternativas e variantas che vegnan en consideraziun;
  3. sche l’activitad è cumpatibla cun las finamiras e cun ils princips da la planisaziun dal territori;
  4. tge pussaivladads ch’existan per utilisar il terren en moda spargnusa e schanegiond l’ambient sco er per meglierar la structura da l’abitadi;
  5. sche l’activitad è cumpatibla cun ils plans e cun las prescripziuns vertentas da la Confederaziun, dals chantuns, da las regiuns e da las vischnancas davart l’utilisaziun dal terren, en spezial cun ils plans directivs e cun ils plans d’utilisaziun.

Las autoritads determineschan, tge effects che lur activitads han sin il territori ed infurmeschan ina l’autra a temp en chaussa.

Ellas accordeschan ina cun l’autra las activitads che han in effect sin il territori, sche quellas excludan, impedeschan, premettan u cumpletteschan ina l’autra.

Art. 3 Consideraziun dals interess

Sche las autoritads han libertads d’agir per ademplir e per coordinar las incumbensas che han in effect sin il territori, tegnan ellas quint dals differents interess, e quai cun:

  1. eruir ils interess pertutgads;
  2. giuditgar quests interess resguardond la cumpatibilitad cun il svilup dal territori giavischà e resguardond las consequenzas pussaivlas;
  3. resguardar quests interess il meglier pussaivel en la decisiun, sa basond sin il giudicament.

Ellas preschentan la consideraziun dals interess en la motivaziun da lur conclus.

2. chapitel Plan directiv chantunal

Art. 4 Basas

Las basas sa cumponan da las planisaziuns davart ils singuls champs (art. 6 al. 2 e 3 LPT); en spezial s’occupan ellas da la separaziun tranter il territori d’abitadi ed il territori betg d’abitadi. 2

Las planisaziuns davart ils singuls champs mussan las relaziuns effectivas e giuridicas sco er ils conflicts d’utilisaziun previsibels; ellas cuntegnan in giudicament dals svilups pussaivels ord ina vista cumplessiva.

… 3

Art. 5 Cuntegn e structura

Il plan directiv mussa il svilup dal territori giavischà ed – en vista a quest svilup – ils resultats essenzials da la planisaziun en il chantun e da la collavuraziun cun la Confederaziun, cun ils chantuns vischins e cun l’exteriur vischin; el fixescha la direcziun da l’ulteriura planisaziun e collavuraziun, en spezial cun directivas per attribuir las utilisaziuns dal terren e per coordinar ils singuls champs, ed el designescha ils pass necessaris per quest intent. 4

El mussa:

  1. co che las activitads cun in effect sin il territori èn coordinadas ina cun l’autra (determinaziuns);
  2. tge activitads cun in effect sin il territori che n’èn betg anc coordinadas ina cun l’autra e tge che sto vegnir fatg per cuntanscher ina coordinaziun a temp util (resultats intermediars);
  3. tge activitads cun in effect sin il territori che na sa laschan betg anc circumscriver en la dimensiun ch’è necessaria per la coordinaziun, ma che pon avair consequenzas considerablas per l’utilisaziun dal terren (preorientaziuns).

Art. 5a5 Prescripziuns dal plan directiv davart las zonas da construcziun

Cumplementarmain a las determinaziuns tenor l’artitgel 8 a alinea 1 LPT fixescha il chantun en il plan directiv il svilup da la populaziun residenta e da las persunas occupadas, sin il qual el sa basa per eruir ses basegn da zonas da construcziun.

Sche la creschientscha supponida è pli gronda ch’il scenari mesaun da l’Uffizi federal da statistica (UST) per il svilup demografic, sto quella vegnir resguardada per determinar las capacitads da zonas da construcziun che vegnan duvradas totalmain en il chantun, nun ch’ella surpassia il scenari aut dal UST. Sch’ella surpassa il scenari aut, sto ella vegnir resguardada mo:

  1. sch’ella è vegnida confermada tras il svilup real; u
  2. sch’ella concerna las persunas occupadas e sch’il chantun cumprova en il plan directiv che sias supposiziuns èn pli plausiblas ch’ils scenaris dal UST per la creschientscha da la populaziun residenta.

En il plan directiv surdat il chantun las incumbensas ch’èn necessarias per:

  1. controllar periodicamain la grondezza e la situaziun da las zonas da construcziun e prender las mesiras necessarias;
  2. surbajegiar e densifitgar las zonas da construcziun existentas e novas en moda effizienta e spargnond il terren;
  3. garantir tras mesiras da planisaziun las surfatschas previsas per exzonaziuns;
  4. prender per mauns a temp, dentant il pli tard 5 onns suenter la determinaziun da las mesiras da planisaziun, l’execuziun d’uffizi, sche la vischnanca cumpetenta n’ha betg prendì fin lura in conclus da realisaziun.

Ils chantuns cun zonas da construcziun memia grondas mussan ultra da quai, cun tge mesiras ed entaifer tge termin ch’els vulan ademplir las pretensiuns tenor l’artitgel 15 LPT. Sche las zonas da construcziun èn evidentamain memia grondas, decretescha il chantun las prescripziuns necessarias per reducir en general las zonas da construcziun.

Art. 6 Furma

Il plan directiv consista d’ina charta e d’in text ch’èn colliads in cun l’auter tras renviaments reciprocs.

La charta preschenta en moda globala ils projects dal plan directiv da tut ils champs en lur connex territorial. La scala è per regla 1:50 000.

Ordinà tenor champs e projects singuls cuntegna il text instrucziuns davart l’ulteriur proceder areguard il spazi, il temp e l’organisaziun sco er indicaziuns davart ils meds planisatorics e finanzials.

Per chapir il plan directiv dattan la charta ed il text scleriment davart connexs territorials e materials (situaziun actuala), en spezial davart:

  1. edifizis e stabiliments existents;
  2. plans e prescripziuns vertentas davart l’utilisaziun dal terren.

Art. 7 Explicaziuns

Ils chantuns dattan scleriment davart:

  1. l’andament da la planisaziun directiva, en spezial l’infurmaziun e la cooperaziun da la populaziun e la collavuraziun da las vischnancas, da las regiuns, dals chantuns vischins, da l’exteriur vischin e dals servetschs federals ch’èn incaricads cun incumbensas che han in effect sin il territori (servetschs federals);
  2. ils connexs tranter ils champs, ils projects singuls e las basas.

Art. 86 Directivas

Suenter avair consultà ils chantuns ed ils servetschs federals decretescha l’Uffizi federal da svilup dal territori (ARE) directivas tecnicas per stabilir ils plans directivs.

Art. 9 Collavuraziun

Ils chantuns orienteschan almain mintga 4 onns il ARE davart il stadi da la planisaziun directiva, davart sia realisaziun e davart midadas essenzialas da las basas. 7

Sch’ils chantuns vulessan adattar u reveder ils plans directivs (art. 9 al. 2 e 3 LPT), infurmeschan els il ARE 8 .

Il ARE cusseglia e sustegna ils chantuns tar l’elavuraziun e tar l’adattaziun da lur plans directivs; el furnescha las infurmaziuns necessarias e stabilescha ils contacts tranter ils servetschs federals ed ils chantuns.

En num da la Confederaziun po el far cunvegnas administrativas cun ils chantuns per reglar la collavuraziun.

Art. 10 Examinaziun

Il ARE maina tant la procedura per l’examinaziun dal plan directiv chantunal e da sias adattaziuns sco er las tractativas necessarias cun il chantun e cun ils servetschs federals.

El redigia il rapport d’examinaziun.

Il chantun po suttametter ses plan directiv al ARE per in’examinaziun preliminara.

L’examinaziun preliminara e l’examinaziun sco tala dals documents cumplets na duain per regla betg durar ensemen dapli che 6 mais en cas d’adattaziuns dal plan directiv e dapli che 12 mais en cas da revisiuns totalas. 9

Art. 11 Approvaziun

Suenter avair consultà il chantun ed ils chantuns vischins propona il Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun (DATEC) al Cussegl federal d’approvar il plan directiv chantunal e sias adattaziuns u d’ordinar ina tractativa da reconciliaziun (art. 12 LPT). 10

Las adattaziuns incontestadas vegnan approvadas dal DATEC 11 .

Sch’il cuntegn dal plan directiv vegn actualisà en il rom da sias instrucziuns, basta ina communicaziun immediata al ARE.

Art. 12 Dumonda d’adattaziun

L’adattaziun d’in plan directiv chantunal (art. 9 al. 2 LPT) po vegnir pretendida dals chantuns vischins tar il chantun e dals servetschs federals sur il departament.

Sch’il chantun accepta la dumonda, vegn realisada la procedura d’approvaziun; sch’el refusescha la dumonda, propona il DATEC al Cussegl federal d’ordinar ina tractativa da reconciliaziun (art. 12 LPT).

Art. 13 Dumonda da rectificaziun

Il chantun, ils chantuns vischins ed ils servetschs federals pon dumandar da tut temp il DATEC da realisar la procedura da rectificaziun (art. 7 al. 2 ed art. 12 LPT).

Il DATEC surdat la dumonda al Cussegl federal e propona, tgi che duai sa participar a la tractativa da reconciliaziun e co ch’igl è da proceder.

Sch’i na dat nagina reconciliaziun, suttametta il DATEC al Cussegl federal ina proposta da decisiun (art. 12 al. 3 LPT).

3. chapitel Mesiras spezialas da la Confederaziun

1. secziun Concepts e plans secturials

Art. 14 Cuntegn ed intent

La Confederaziun fa concepts e plans secturials per planisar e per coordinar sias incumbensas, uschenavant che quellas han consequenzas considerablas sin il territori e sin l’ambient.

En ils concepts ed en ils plans secturials mussa la Confederaziun, co ch’ella vul far diever da sia libertad d’appreziaziun planisatorica, en spezial:

  1. tge finamiras specificas ch’ella persequitescha e co ch’ella vul coordinar quellas ina cun l’autra sco er cun las finamiras da l’organisaziun dal territori; e
  2. tenor tge prioritads, en tge moda e cun tge meds che las incumbensas da la Confederaziun duain vegnir realisadas areguard il territori.

Ils plans secturials cuntegnan plinavant indicaziuns concretas areguard il territori ed areguard il temp sco er instrucziuns per las autoritads federalas cumpetentas.

Art. 15 Pretensiuns formalas e materialas

Indicaziuns concretas areguard il territori na ston betg mo vegnir preschentadas en il text, mabain er sin la charta.

Il text e las chartas cuntegnan d’ina vart indicaziuns liantas che pon vegnir classifitgadas tenor determinaziuns, tenor resultats intermediars e tenor preorientaziuns (art. 5 al. 2) e da l’autra vart eventualmain autras infurmaziuns. Il text e las chartas dattan plinavant scleriment davart ils connexs territorials e materials ch’èn necessaris per chapir las indicaziuns liantas (situaziun actuala).

In project concret dastga vegnir fixà pir:

  1. sch’igl exista in basegn;
  2. sch’ins ha examinà lieus alternativs e sch’il project è dependent dal lieu previs;
  3. sche las consequenzas essenzialas dal project per il territori e per l’ambient sa laschan giuditgar en ina moda che correspunda al stgalim da la planisaziun; e
  4. sch’il project è previsiblamain cumpatibel cun la legislaziun decisiva.

Art. 16 Explicaziuns

En sias explicaziuns dat il servetsch federal cumpetent en spezial scleriment davart:

  1. il motiv e l’andament da la planisaziun;
  2. la moda e maniera co ch’ins ha tegnì quint dals differents interess (art. 3);
  3. ils resultats da la collavuraziun (art. 18) sco er da la procedura d’audiziun e da cooperaziun (art. 19).

Art. 17 Elavuraziun ed adattaziun

Il servetsch federal cumpetent elavura ils concepts ed ils plans secturials, lur adattaziuns e las basas necessarias en stretga collavuraziun cun il ARE. Quai fa el resguardond la planisaziun directiva dals chantuns.

Il ARE intermediescha en cas da conflicts territorials tranter ils servetschs federals sco er tranter la Confederaziun ed ils chantuns. Per mauns dal DATEC che fa la proposta eruescha el, sche las premissas èn ademplidas per pudair deliberar la planisaziun sco concept u sco plan secturial en il senn da l’artitgel 13 LPT.

Il servetsch federal cumpetent ed il ARE mettan a disposiziun cuminaivlamain ils meds finanzials e persunals ch’èn necessaris per elavurar ils concepts ed ils plans secturials, e quai tenor ina clav da repartiziun che vegn fixada en il cas singul.

Sche las relaziuns èn sa midadas, sch’i sa tschentan novas incumbensas u sch’igl è pussaivel da chattar ina soluziun tut en tut meglra, vegnan ils concepts ed ils plans secturials examinads ed – en cas da basegn – revedids cumplettamain u adattads.

Art. 18 Collavuraziun

Per pudair identifitgar a temp eventuals conflicts en il rom da la planisaziun e per pudair schliar quels en moda colleghiala, guarda il servetsch federal cumpetent da cumpigliar uschè baud sco pussaivel:

  1. las autoritads pertutgadas da la Confederaziun, dals chantuns e da l’exteriur vischin;
  2. las organisaziuns e las persunas pertutgadas dal dretg public e privat che n’appartegnan betg a l’administraziun, ma ch’èn incaricadas cun incumbensas publicas.

Sch’in plan directiv chantunal vertent impediss u engrevgiass sproporziunadamain da realisar las finamiras giavischadas en il plan secturial, coordineschan il chantun ed il servetsch federal cumpetent in cun l’auter las proceduras per adattar correspundentamain il plan directiv e per elavurar il plan secturial.

Art. 19 Audiziun dals chantuns e da las vischnancas; infurmaziun e cooperaziun da la populaziun

Il servetsch federal cumpetent trametta il sboz d’in concept u d’in plan secturial als chantuns pertutgads. Areguard ils cuntegns territorials concrets dal plan secturial als communitgescha el er, co che l’infurmaziun e la pussaivladad da cooperaziun da la populaziun èn da publitgar en ils organs da publicaziun uffizials. 12

Il post chantunal spezialisà per dumondas da planisaziun consultescha ils posts chantunals, regiunals e communals interessads e procura che la populaziun possia cooperar en moda adequata.

Il servetsch federal cumpetent surpiglia ils custs da las annunzias publitgadas en ils organs da publicaziun uffizials.

Il sboz dal concept u dal plan secturial sto vegnir exponì publicamain durant almain 20 dis. La procedura d’audiziun dura per regla 3 mais. Per l’adattaziun da concepts e da plans secturials vegn quest termin scursanì adequatamain.

Art. 19a13 Integraziun da l’Assamblea federala

Sch’ina procedura d’audiziun tenor l’artitgel 19 vegn introducida en il rom d’in sboz da la part dal concept u dal program d’in plan sectorial, trametta il Cussegl federal il medem mument quest sboz a l’Assamblea federala, cun la dumonda, sch’il sboz duai vegnir suttamess ad ella per la consultaziun.

Sche la cumissiun cumpetenta pretenda ina tala consultaziun, trametta il Cussegl federal ad ella il rapport davart il resultat da la procedura d’audiziun. Il medem mument envida il Cussegl federal la cumissiun d’al trametter sia posiziun entaifer 3 mais.

En sia decisiun davart la part dal concept u dal program dal plan sectorial resguarda il Cussegl federal la posiziun da la cumissiun. Sch’el divergescha da sias propostas, communitgescha el quai a la cumissiun e motivescha las divergenzas.

Art. 20 Rectificaziun

Avant ch’il Cussegl federal deliberescha il concept u il plan secturial, survegnan ils chantuns la chaschun d’eruir eventualas cuntradicziuns cun la planisaziun directiva chantunala.

Sche questas cuntradicziuns na pon betg vegnir eliminadas, po vegnir dumandada ina procedura da rectificaziun avant la deliberaziun dal concept u dal plan secturial.

Las disposiziuns davart la procedura da rectificaziun en connex cun ils plans directivs chantunals (art. 7 al. 2 ed art. 12 LPT sco er art. 13 da questa ordinaziun) valan tenor il senn. La procedura sto vegnir terminada uschè svelt sco pussaivel.

Art. 21 Deliberaziun

Il Cussegl federal deliberescha ils concepts ed ils plans secturials sco er lur adattaziuns sin dumonda dal departament ch’è cumpetent en chaussa.

Ademplind sia libertad d’appreziaziun planisatorica garantescha el en spezial:

  1. ch’il concept u il plan secturial correspundia a las pretensiuns dal dretg da la planisaziun dal territori e dal dretg spezial;
  2. ch’eventualas cuntradicziuns cun ils ulteriurs concepts e plans secturials da la Confederaziun sco er cun ils plans directivs chantunals vertents sajan eliminadas;
  3. ch’il concept u il plan secturial resguardia adequatamain ils ulteriurs interess da la Confederaziun e dals chantuns ch’èn relevants per il territori.

Adattaziuns correspundentas dals plans directivs chantunals approvescha el sche pussaivel il medem mument sco quai ch’el deliberescha il concept u il plan secturial.

Sche adattaziuns da plans secturials vertents na chaschunan nagins novs conflicts e n’han naginas consequenzas considerablas per il territori e per l’ambient, pon ellas vegnir deliberadas dal departament cumpetent. 14

Art. 22 Vigur lianta

Ils concepts ed ils plans secturials èn liants per las autoritads.

Els obligheschan plinavant las organisaziuns e las persunas dal dretg public e privat che n’appartegnan betg a l’administraziun, ma ch’èn incaricadas cun incumbensas publicas.

Ina determinaziun oblighescha las autoritads, uschenavant che las consequenzas per il territori e per l’ambient, ch’èn colliadas cun la determinaziun, sa laschan giuditgar il mument da la determinaziun a maun da basas dal plan secturial e dal stadi da las planisaziuns da la Confederaziun e dals chantuns.

Art. 23 Relaziun tranter ils plans secturials ed ils plans directivs chantunals

Las disposiziuns ordinadas en il plan secturial en vista a la realisaziun da projects concrets èn liantas per il chantun, uschenavant che la Confederaziun ha cumpetenzas correspundentas en il sectur respectiv tenor la Constituziun u tenor la lescha.

Sche l’adattaziun d’in plan directiv chantunal sa basa sin disposiziuns d’in plan secturial, prenda la Confederaziun enconuschientscha da tala sco actualisaziun.

2. secziun Infurmaziun e coordinaziun

Art. 24 Infurmaziun dals chantuns

Per mauns dals chantuns fa la Confederaziun periodicamain ina survista dals concepts e dals plans secturials, da las basas necessarias per quest intent sco er dals projects da construcziun da la Confederaziun.

Art. 25 Coordinaziun

Pajond contribuziuns, approvond plans u dond permissiuns e concessiuns per mesiras che han in effect sin il territori examineschan ils servetschs federals, sche l’obligaziun da planisaziun è ademplida suffizientamain en vista a la decisiun.

Sch’in plan directiv sto vegnir adattà, coordinescha il ARE las proceduras tranter la Confederaziun ed il chantun.

4. chapitel Surfatschas cun culturas alternantas

Art. 26 Princips

Las surfatschas cun culturas alternantas èn ina part dals territoris adattads per l’agricultura (art. 6 al. 2 lit. a LPT); ellas cumpiglian il terren cultivabel arabel, cunzunt il ers ed ils prads artifizials en rotaziun sco er ils prads natirals arabels, ed ellas vegnan garantidas tras mesiras da la planisaziun dal territori.

Ellas ston vegnir definidas en vista a las relaziuns climaticas (durada da la vegetaziun, precipitaziuns), a la caracteristica dal terren (pussaivladads d’elavuraziun, bilantscha da substanzas nutritivas e bilantscha d’aua) ed a la topografia (pendenza da las spundas, pussaivladads da cultivaziun mecanica); ils basegns da la cumpensaziun ecologica ston vegnir resguardads.

Ina dimensiun minimala da surfatschas cun culturas alternantas è necessaria per pudair garantir ina basa da provediment suffizienta dal pajais en il senn da la planisaziun alimentara, durant temps che l’import da nutriment è disturbà.

Art. 27 Valurs directivas da la Confederaziun

Cun il consentiment dal Departament federal d’economia, furmaziun e retschertga fixescha il DATEC valurs directivas per la dimensiun minimala da surfatschas cun culturas alternantas sco er per lur repartiziun sin ils chantuns; la disposiziun vegn publitgada en il Fegl uffizial federal. 15

L’Uffizi federal d’agricultura infurmescha ils chantuns davart las retschertgas e las planisaziuns che servan sco basa per las valurs directivas.

Art. 28 Relevaziuns dals chantuns

En il rom da la planisaziun directiva (art. 6–12 LPT) designeschan ils chantuns las surfatschas cun culturas alternantas tenor l’artitgel 26 alineas 1 e 2 ensemen cun ils ulteriurs territoris adattads per l’agricultura.

Per quest intent inditgeschan els per mintga vischnanca – en furma cartografica ed en cifras – la posiziun, la dimensiun e la qualitad da las surfatschas cun culturas alternantas; els mussan, tge surfatschas cun culturas alternantas ch’èn situadas en zonas da construcziun betg avertas u en autras zonas betg destinadas a l’utilisaziun agricula.

Art. 29 Plan secturial da la Confederaziun

En il plan secturial da las surfatschas cun culturas alternantas fixescha la Confederaziun la dimensiun minimala da surfatschas cun culturas alternantas sco er lur repartiziun sin ils chantuns.

Art. 30 Garanzia da las surfatschas cun culturas alternantas

Ils chantuns procuran che las surfatschas cun culturas alternantas vegnian attribuidas a las zonas d’agricultura; en ils plans directivs mussan els las mesiras necessarias per quest intent.

Surfatschas cun culturas alternantas dastgan vegnir enzonadas mo, sche:

  1. ina finamira impurtanta ord vista dal chantun na po betg vegnir cuntanschida en moda raschunaivla senza far diever da surfatschas cun culturas alternantas; e
  2. i vegn garantì che las surfatschas duvradas vegnian nizzegiadas optimalmain tenor il stadi da las enconuschientschas.16

Ils chantuns garanteschan che lur part da la dimensiun minimala da surfatschas cun culturas alternantas (art. 29) saja segirada duraivlamain. 17 Sche questa part na po betg vegnir garantida ordaifer las zonas da construcziun, fixeschan els zonas da planisaziun (art. 27 LPT) per territoris betg averts en zonas da construcziun.

Per segirar las surfatschas cun culturas alternantas en zonas da construcziun po il Cussegl federal fixar zonas d’utilisaziun temporaras (art. 37 LPT).

Ils chantuns persequiteschan las midadas da la posiziun, da la dimensiun e da la qualitad da las surfatschas cun culturas alternantas; almain mintga 4 onns communitgeschan els las midadas al ARE (art. 9 al. 1).

5. chapitel Plans d’utilisaziun

1. secziun Grondezza totala da las zonas da construcziun en il chantun

Art. 30a

La surfatscha maximala da zonas da construcziun che vegn duvrada per abitant e per equivalent da plazzas a temp cumplain e ch’in chantun dastga laschar quintar tar il giudicament da sias zonas d’abitar, da sias zonas maschadadas e da sias zonas dal center tenor l’artitgel 15 alineas 1 e 2 LPT, correspunda a la valur eruida per las vischnancas dal chantun. Sche la valur per ina vischnanca è pli auta che la valur che vegn cuntanschida da la mesadad da las unitads territorialas cumparegliablas, dastga vegnir quintada mo la valur pli bassa.

Per pudair determinar novas zonas da lavur sto il chantun introducir in sistem da gestiun per las zonas da lavur che garantescha tut en tut che las zonas da lavur vegnian utilisadas cun mesira.

Il DATEC è cumpetent per elavurar las directivas tenor l’artitgel 15 alinea 5 LPT cun ils chantuns.

2. secziun Avertura18

Art. 31 Survista dal stadi da l’avertura

Per ademplir sias incumbensas d’avertura tenor il dretg federal e chantunal fa la communitad ina survista dal stadi da l’avertura.

La survista mussa las parts da la zona da construcziun ch’èn prontas da vegnir surbajegiadas sin basa da la planisaziun u da l’avertura terminada u che pudessan previsiblamain esser prontas entaifer 5 onns da vegnir surbajegiadas, sche las lavurs fatgas fin ussa vegnan cuntinuadas cun cleras finamiras.

La communitad persequitescha il svilup da construcziun, eruescha las reservas d’utilisaziun en il territori per gronda part surbajegià ed actualisescha la survista.

La survista po vegnir consultada da mintga persuna.

Art. 3219 Mesiras dals chantuns

L’autoritad chantunala guarda che la communitad adempleschia sias incumbensas d’avertura e ch’ella etappeschia l’avertura en cas da basegn.

En il chantun na dastgan tut en tut betg esser avertas dapli zonas da construcziun che quai ch’i vegnan mintgamai duvradas ils proxims 15 onns sin basa d’ina creschientscha tenor il scenari mesaun dal UST per il svilup demografic.

L’autoritad chantunala controllescha, sch’ils plans d’utilisaziun ston vegnir adattads en ils cas, nua che las zonas da construcziun na vegnan betg avertas da la communitad entaifer il termin previs en il program d’avertura.

3. secziun Stabiliments da producziun d’energia e stabiliments d’infrastructura20

Art. 32bis21 Cumbinaziun da stabiliments d’infrastructura

(art. 24bis al. 1 LPT)

Sche quai è pussaivel e cunvegnent, ston stabiliments d’infrastructura vegnir cumbinads u reunids e vegnir previs en lieus uschè pauc sensibels sco pussaivel. Il terren cultivabel sto vegnir schanegià.

Sch’in terren duai vegnir duvrà per stabiliments d’infrastructura, stoi vegnir examinà, cun tge autras utilisaziuns che quest diever pudess vegnir collià.

Art. 32a Implants solars che vegnan installads sin tetgs e che na dovran nagina permissiun

(art. 18a LPT)22

Implants solars sin in tetg valan sco adattads suffizientamain (art. 18a al. 1 LPT), sch’els:23

  1. surpassan en moda rectangulara la surfatscha dal tetg per maximalmain 20 cm;
  2. 24 na surpassan – guardà da surengiu – betg la surfatscha dal tetg;
  3. han – tenor il stadi da la tecnica – in pitschen grad da reflexiun; e
  4. 25 èn posiziunads cumpactamain; largias per motivs tecnics u in posiziunament spustà pervia da la surfatscha disponibla èn admissibels.

Implants solars sin tetgs plats valan er lura sco adattads suffizientamain, sch’els adempleschan las suandantas cundiziuns empè da las premissas tenor l’alinea 1:

  1. els surpassan l’ur sura da la finiziun dal tetg per maximalmain 1 meter;
  2. els èn spustadas enavos uschè fitg da l’ur dal tetg, ch’els n’èn betg visibels, sch’ins guarda en in angul da 45 grads da sutensi; e
  3. els han – tenor il stadi da la tecnica – in pitschen grad da reflexiun.26

Prescripziuns da furmaziun concretas dal dretg chantunal èn applitgablas, sch’ellas èn raschunaivlas per mantegnair interess da protecziun giustifitgads e sch’ellas na restrenschan betg l’utilisaziun da l’energia solara pli fitg che l’alinea 1.

Projects che na dovran nagina permissiun ston vegnir annunziads avant il cumenzament da las lavurs da construcziun a l’autoritad che conceda las permissiuns da construcziun u ad in’autra autoritad cumpetenta tenor il dretg chantunal. Il dretg chantunal fixescha il termin sco er ils plans ed ils documents ch’èn d’agiuntar a l’annunzia.

Art. 32abis27 Implants solars che vegnan installads vi da fatschadas e che na dovran nagina permissiun

(art. 18a LPT)

Implants solars vi d’ina fatschada valan sco adattads suffizientamain, sch’els adempleschan almain ina da las suandantas premissas:

  1. els èn ordinads en furma d’ina surfatscha rectangulara cumpacta coerenta u da pliras surfatschas rectangularas che sa repetan da maniera regulara;
  2. els remplazzan en moda unitara elements da fatschada u elements da construcziun ch’eran concepids fin ussa en moda unitara;
  3. els cuvran dal tuttafatg las surfatschas da la culmaina da tetgs pendents;
  4. els han ina coluraziun ch’è quasi identica cun la coluraziun da las surfatschas da la fatschada cunfinantas, che n’èn betg cuvridas cun moduls solars;
  5. els èn situads en ina zona da lavur;
  6. els èn suttamess al champ d’applicaziun da prescripziuns da furmaziun chantunalas u communalas per implants solars vi da fatschadas che pertutgan zonas da construcziun e che valan per il territori respectiv, ed els correspundan a questas prescripziuns;
  7. els adempleschan ina premissa respectiva ch’è previsa en il dretg chantunal per implants solars vi da fatschadas entaifer las zonas da construcziun.

Uschenavant ch’il dretg chantunal na prevesa nagut auter, ston els ultra da quai ademplir las suandantas premissas:

  1. els na cuvran betg elements da structuraziun u da decoraziun existents;
  2. guardà da davant na surpassan els betg ils urs da la fatschada;
  3. els èn montads en ina distanza da maximalmain 20 cm da la fatschada, e quai parallelamain cun la fatschada;
  4. els han ina coluraziun e materialisaziun unitara e – tenor il stadi da la tecnica – in pitschen grad da reflexiun.

Eventualas ulteriuras pretensiuns da prescripziuns da furmaziun chantunalas u communalas pertutgant l’adattaziun, che valan per il territori respectiv, ston vegnir observadas, nun che quai restrenschia sproporziunadamain l’utilisaziun da l’energia solara.

La procedura d’annunzia sa drizza analogamain tenor l’artitgel 32 a alinea 3.

Art. 32b Implants solars sin monuments culturals

Sco monuments culturals d’impurtanza chantunala e naziunala (art. 18a al. 3 LPT) valan:

  1. 28 bains culturals tenor l’artitgel 1 literas a e b da l’Ordinaziun dals 29 d’october 201429 davart la protecziun dals bains culturals en cas da conflicts armads, catastrofas e situaziuns d’urgenza;
  2. territoris, gruppas d’edifizis ed elements singuls che figureschan cun la finamira da mantegniment A en l’Inventari federal dals lieus svizzers d’impurtanza naziunala degns da protecziun30;
  3. bains culturals d’impurtanza naziunala u regiunala che figureschan en in auter inventari che la Confederaziun ha concludì sin basa da la Lescha federala dal 1. da fanadur 196631 davart la protecziun da la natira e da la patria (LPNP);
  4. bains culturals d’impurtanza naziunala u regiunala, per ils quals èn vegnidas concedidas contribuziuns federalas en il senn da l’artitgel 13 LPNP;
  5. edifizis e stabiliments che tutgan, sin basa da lur protecziun, al champ d’applicaziun da l’artitgel 24d alinea 2 LPT u da l’artitgel 39 alinea 2 da questa ordinaziun;
  6. objects che vegnan designads, en il plan directiv approvà da la Confederaziun, sco monuments culturals d’impurtanza chantunala en il senn da l’artitgel 18a alinea 3 LPT.

Art. 32c32 Implants solars betg plazzads libramain ordaifer las zonas da construcziun

(art. 24 LPT)33

Implants solars betg plazzads libramain, ch’èn situads ordaifer las zonas da construcziun e ch’èn colliads cun la rait electrica, pon vegnir permess sco liads al lieu en spezial, sch’els furman opticamain in’unitad cun edifizis u stabiliments legals che vegnan previsiblamain ad exister a pli lunga vista. 34

Sche l’implant solar è suttamess ad in’obligaziun da planisaziun, dovra il project ina basa correspundenta. 35

En mintga cas ston ils interess vegnir considerads en moda cumplessiva.

Sche las premissas per la permissiun n’èn betg pli ademplidas, ston ils implants e las parts dals implants correspundents vegnir demontads.

Art. 32d36 Implants solars libers ordaifer las zonas da construcziun, che n’èn betg d’interess naziunal

(art. 24ter LPT)

La dependenza dal lieu d’implants solars libers ordaifer las zonas da construcziun, che n’èn betg d’interess naziunal, sa drizza tenor l’artitgel 24 ter LPT.

Sche l’implant solar è suttamess ad in’obligaziun da planisaziun, dovra il project ina basa correspundenta.

En mintga cas ston ils interess vegnir considerads en moda cumplessiva.

Il dretg chantunal regla las cumpetenzas e las proceduras per l’execuziun d’uffizi areguard l’obligaziun da demontascha tenor l’artitgel 24 ter alinea 3 LPT.

Art. 32e37 Stabiliments per l’utilisaziun d’energia or da biomassa

(art. 24quater LPT)

Stabiliments per l’utilisaziun d’energia or da biomassa fermentabla, ch’èn situads ordaifer las zonas da construcziun, pon vegnir permess sco liads al lieu en spezial, sche:

  1. els èn situads en territoris pauc sensibels u cunfineschan cun stabiliments d’infrastructura ch’existan legalmain, sco sereneras u staziuns da transfurmaziun electrica;
  2. els èn situads en la vischinanza d’in conduct, en il qual il gas extratg po vegnir inducì, u igl exista ina pussaivladad d’inducir l’electricitad producida ed ina pussaivladad da duvrar la chalur resultanta en moda effizienta; e
  3. igl exista gia in’avertura stradala suffizienta.

Il deposit temporar da material da partenza u da products finals ordaifer las zonas da construcziun po vegnir permess sco lià al lieu, sch’i vegn cumprovà che:

  1. igl exista in basegn per quest deposit temporar; e
  2. il lieu respectiv ordaifer las zonas da construcziun ha cleramain dapli avantatgs ch’in lieu entaifer las zonas da construcziun u las zonas spezialas.

Sche l’implant è suttamess ad in’obligaziun da planisaziun, dovra il project ina basa correspundenta. Betg suttamess ad in’obligaziun da planisaziun n’èn implants ch’elavuran ina quantitad da substrat da biomassa fermentabla da maximalmain 45 000 tonnas per onn.

En mintga cas ston ils interess vegnir considerads en moda cumplessiva.

Art. 32f38 Stabiliments per transfurmar energias regenerablas en idrogen, en metan u en auters idrocarbons sintetics

(art. 24quater LPT)

Stabiliments per transfurmar energias regenerablas en idrogen, en metan u en auters idrocarbons sintetics, ch’èn situads ordaifer las zonas da construcziun, pon vegnir permess sco liads al lieu en spezial, sche:

  1. els èn situads en territoris pauc sensibels u gia engrevgiads;
  2. els cunfineschan cun stabiliments che produceschan electricitad or d’energias regenerablas; e
  3. els disponan dals access per transportar davent l’idrogen ed ils purtaders d’energia producids sinteticamain.

Per tals stabiliments vala in’obligaziun da planisaziun, sch’els dovran passa 5000 m 2 terren. In’obligaziun da planisaziun vala er, sch’in nov stabiliment che producescha electricitad or d’energias regenerablas ed il stabiliment da transfurmaziun ch’è collià cun tal tenor l’artitgel 24 quater LPT, dovran ensemen dapli che 5000 m 2 terren.

En mintga cas ston ils interess vegnir considerads en moda cumplessiva.

Art. 32g39 Conducts da raits termicas

(art. 24quinquies LPT)

Conducts da raits termicas ordaifer las zonas da construcziun pon vegnir permess sco liads al lieu en spezial, sch’il trassé è uschè direct sco pussaivel e sche l’energia po vegnir utilisada qua tras en moda pli effizienta.

En mintga cas ston ils interess vegnir considerads en moda cumplessiva.

Art. 32h40 Indrizs da telefonia mobila

(art. 24bis al. 1 segunda frasa LPT)

Cumplementarmain als cas tenor l’artitgel 24 bis alineas 2 e 3 LPT èn indrizs necessaris da telefonia mobila liads al lieu, sch’els vegnan integrads en ina pitga d’auta tensiun u installads en autra moda entaifer la siluetta d’in stabiliment d’infrastructura existent u nov. La permissiun sto vegnir fatga dependenta da l’existenza dal stabiliment, en il qual l’indriz da telefonia mobila vegn integrà.

En mintga cas ston ils interess vegnir considerads en moda cumplessiva.

4. secziun Abitadis pitschens ordaifer la zona da construcziun41

Art. 33

Per mantegnair abitadis pitschens ordaifer la zona da construcziun pon vegnir determinadas zonas spezialas tenor l’artitgel 18 LPT, p.ex. zonas d’aclauns u zonas da mantegniment, sche la charta u il text dal plan directiv chantunal (art. 8 LPT) prevesa quai.

5. secziun Confurmitad a la zona d’agricultura42

Art. 34 Confurmitad generala d’edifizis e da stabiliments a la zona d’agricultura (art. 16a al. 1–3 LPT)

Edifizis e stabiliments en la zona d’agricultura èn confurms a la zona, sch’els servan a la cultivaziun dependenta dal terren u a l’augment intern u sch’els vegnan utilisads – en ils territoris previs per quest intent tenor l’artitgel 16a alinea 3 LPT – per ina cultivaziun che surpassa in augment intern e sch’els vegnan duvrads per:

  1. producir products utilisabels tras la cultivaziun da plantas e tras la tratga d’animals da niz;
  2. cultivar surfatschas quasi-natiralas.

Confurms a la zona d’agricultura èn plinavant edifizis e stabiliments che servan a l’elavuraziun, al deposit u a la vendita da products da l’agricultura u da l’orticultura:

  1. sch’ils products vegnan producids en la regiun e sche passa la mesadad da quests products derivan dal manaschi respectiv ubain dals manaschis ch’èn s’unids ad ina cuminanza da producziun;
  2. sche l’elavuraziun, il deposit u la vendita n’è betg da natira commerziala ed industriala; e
  3. sch’il manaschi respectiv mantegna ses caracter d’agricultura u d’orticultura.

Confurms a la zona d’agricultura èn la finala edifizis che servan sco abitaziun indispensabla per il manaschi agricul correspundent, inclusiv l’abitaziun da la generaziun che sa retira.

La permissiun dastga mo vegnir dada:

  1. sche l’edifizi u il stabiliment è necessari per la cultivaziun en dumonda;
  2. sche nagins interess predominants na s’opponan a l’edifizi u al stabiliment en il lieu previs; e
  3. sch’igl è probabel ch’il manaschi po exister a pli lunga vista.

Edifizis e stabiliments che servan a l’agricultura pratitgada durant il temp liber na valan betg sco confurms a la zona d’agricultura.

Art. 34a43 Edifizis e stabiliments per gudagnar energia or da biomassa (art. 16aal. 1bis LPT)

Admissibels èn edifizis e stabiliments che vegnan duvrads per:

  1. gudagnar combustibels e carburants;
  2. producir electricitad cun la chalur dals combustibels e dals carburants gudagnads;
  3. 44 …
  4. conducts per transportar l’energia a clientella adattada sco er per transportar natiers la biomassa e per transportar davent las substanzas che resultan suenter avair gudagnà l’energia;
  5. tractar la biomassa ch’è vegnida transportada natiers e las substanzas che resultan suenter avair gudagnà l’energia.

Admissibels èn plinavant edifizis e stabiliments che vegnan duvrads per producir chalur or da biomassa lainusa e per distribuir questa chalur:

  1. sche las installaziuns necessarias vegnan plazzadas entaifer il center dal manaschi respectiv en edifizis existents che na vegnan betg pli duvrads per l’agricultura;
  2. sche las singulas parts dals stabiliments correspundan als standards actuals d’auta effizienza energetica.45

Passa la mesadad da la massa dals substrats elavurads sto derivar dal manaschi respectiv ubain da manaschis agriculs ch’èn per regla situads entaifer ina distanza da viadi da 15 km. Questa part sto importar almain 10 pertschient dal cuntegn energetic da tut ils substrats elavurads. Las funtaunas dals ulteriurs substrats ston per regla esser situadas entaifer ina distanza da viadi da 50 km. Excepziunalmain pon vegnir permessas distanzas da viadi pli lungas.

L’entir stabiliment sto esser part d’in manaschi agricul e contribuir a l’utilisaziun effizienta da las energias regenerablas. 46

Las premissas da l’artitgel 34 alinea 4 ston esser ademplidas.

Art. 34b47 Edifizis e stabiliments per tegnair ed utilisar chavals (art. 16abis LPT)

Sco manaschis agriculs valan manaschis en il senn da l’artitgel 5 u 7 da la Lescha federala dals 4 d’october 1991 48 davart il dretg funsil puril (LDFP).

Sin manaschis agriculs existents che n’adempleschan betg las premissas tenor l’artitgel 5 u 7 LDFP areguard las forzas da lavur da standard, pon vegnir permessas tant las mesiras architectonicas per tegnair chavals en edifizis e stabiliments existents sco er ils stabiliments al liber ch’èn necessaris per tegnair ils chavals confurm a lur natira, sch’igl è avant maun ina basa da pavel suffizienta che deriva principalmain dal manaschi sez e sch’igl ha pastgiras per tegnair ils chavals.

La clasira tenor l’artitgel 2 alinea 3 litera f da l’Ordinaziun dals 23 d’avrigl 200849 davart la protecziun dals animals, ch’è endrizzada per ch’ils chavals possian sortir e sa mover mintga di e da tutta aura (areal per tutta aura), sto ademplir las suandantas premissas:

  1. l’areal per tutta aura sto cunfinar directamain cun la stalla. Nua che quai n’è betg pussaivel, serva in’eventuala plazza per l’utilisaziun dals chavals a medem temp sco areal per tutta aura. Sch’i dovra, pervia dal dumber da chavals, ina surfatscha supplementara per ch’ils chavals possian sortir e sa mover, dastga questa surfatscha esser separada da la stalla;
  2. sche l’areal per tutta aura è pli grond che la surfatscha minimala tenor la legislaziun davart la protecziun dals animals, stoi esser pussaivel da puspè allontanar la fixaziun dal terren senza gronda lavur. L’areal per tutta aura na dastga dentant betg esser pli grond che la surfatscha recumandada tenor la legislaziun davart la protecziun dals animals.

Las plazzas per utilisar ils chavals, sco per exempel plazzas da chavaltgar, circuls da lonschar u carussels:

  1. dastgan vegnir duvradas mo per utilisar ils chavals tegnids en il manaschi;
  2. pon vegnir duvradas cuminaivlamain da plirs manaschis;
  3. dastgan avair ina surfatscha da maximalmain 800 m2; ils carussels na vegnan betg quintads tar la surfatscha;
  4. ston vegnir construidas en la vischinanza directa dals edifizis e stabiliments dal manaschi;
  5. na dastgan betg avair in tetg e betg esser circumdadas da paraids; tar ils carussels è in tetg admissibel sur il percurs;
  6. pon vegnir equipadas cun in indriz d’illuminaziun adequat;
  7. na dastgan betg esser equipadas cun autpledaders;
  8. ston puspè pudair vegnir allontanadas senza gronda lavur.

En connex cun la tegnida e cun l’utilisaziun da chavals n’èsi betg admissibel da construir novs edifizis d’abitar.

Dal rest ston esser ademplidas las premissas tenor l’artitgel 34.

Art. 35 Stallas cuminaivlas

Edifizis e stabiliments ch’èn destinads a tegnair animals e ch’èn en la proprietad exclusiva d’ina persuna natirala pon vegnir construids cuminaivlamain per plirs manaschis:

  1. 50 sch’ils manaschis furman ina cuminanza da manaschis u ina cuminanza da secturs da manaschi ch’è renconuschida da l’uffizi chantunal cumpetent;
  2. sch’il contract è suttascrit da tut ils commembers da la cuminanza ed è agiuntà a la dumonda; e
  3. sch’il contract vala anc almain 10 onns a partir dal mument che la permissiun da construcziun vegn concedida.

Art. 36 Augments interns en il sectur da la tegnida d’animals

Sco augment intern (art. 16a al. 2 LPT) vala la construcziun d’edifizis e da stabiliments ch’èn destinads a tegnair animals independentamain dal terren:51

  1. sche la contribuziun per cuvrir la producziun independenta dal terren è pli pitschna che la contribuziun per cuvrir la producziun dependenta dal terren; u
  2. sch’il potenzial da substanza sitga che deriva da la cultivaziun da plantas correspunda ad ina part d’almain 70 pertschient dal basegn da substanza sitga da l’effectiv d’animals.

La contribuziun da cuvrida e la substanza sitga ston vegnir cumparegliadas a maun da valurs da standard. Sche valurs da standard mancan, vegnan utilisadas datas da calculaziun cumparegliablas.

Sch’il criteri da la contribuziun da cuvrida porta in pli grond potenzial d’augment ch’il criteri da la substanza sitga, ston en mintga cas esser cuvrids 50 pertschient dal basegn da substanza sitga da l’effectiv d’animals.

Art. 37 Augments interns en il sectur da la cultivaziun da verdura e da l’orticultura productiva

Sco augment intern (art. 16 a al. 2 LPT) vala la construcziun d’edifizis e da stabiliments ch’èn destinads a la cultivaziun da verdura ed a l’orticultura independenta dal terren, sche la surfatscha che vegn cultivada independentamain dal terren na surpassa betg 35 pertschient da la surfatscha ch’è destinada a la cultivaziun da verdura u a l’orticultura e n’importa betg dapli che 5000 m 2 . 52

La cultivaziun vegn considerada sco independenta dal terren, sch’i n’exista betg ina relaziun stretga avunda cun il terren natiral.

Art. 38 Edifizis e stabiliments che surpassan in augment intern

En il rom da sia planisaziun directiva u sin la via legislativa fixescha il chantun las pretensiuns che ston vegnir observadas per determinar zonas tenor l’artitgel 16 a alinea 3 LPT; en quest reguard èn decisivas las finamiras ed ils princips tenor ils artitgels 1 e 3 LPT.

5a. secziun Precedenza da l’agricultura en la zona d’agricultura

(art. 16 al. 5 LPT)

Art. 38a

L’autoritad cumpetenta conceda facilitaziuns concernent la protecziun da l’ambient entaifer la zona d’agricultura, uschenavant ch’ils interess da l’agricultura predomineschan l’interess d’observar la distanza minimala per la protecziun cunter odurs u las disposiziuns davart la protecziun cunter canera.

Ils interess da l’agricultura predomineschan en spezial, sche:

  1. l’utilisaziun per intents d’abitar pertutgada è resultada suenter l’utilisaziun agricula;
  2. il spazi d’abitar pertutgà è vegnì permess sco spazi d’abitar per l’agricultura; u
  3. il spazi d’abitar pertutgà fa part dal manaschi agricul che chaschuna las immissiuns.

Sche las persunas pertutgadas da las immissiuns d’odurs u da canera acceptan las facilitaziuns, valitescha l’autoritad cumpetenta – en il rom da la consideraziun dals interess – quai sco indizi, ch’ils interess da l’agricultura predomineschian.

En cas da plants pervia d’odurs e da canera, en cas che las disposiziuns d’odur u da canera na vegnan eventualmain betg observadas u en cas ch’i vegnan prendidas en mira facilitaziuns, stoi l’emprim vegnir examinà en spezial, sche:

  1. las utilisaziuns che vegnan en conflict ina cun l’autra, existan legalmain; e
  2. i n’èn avant maun nagins motivs da reveder la permissiun da l’utilisaziun betg agricula.

Ina permissiun da construcziun ch’è stada il motiv per in basegn da protecziun pli grond concernent il dretg da l’ambient scroda, sch’i resulta pli tard in conflict cun emissiuns d’odurs u da canera da l’agricultura.

6. secziun Excepziuns per edifizis e stabiliments ordaifer las zonas da construcziun

Art. 39 Edifizis marcants per la cuntrada53

… 54

Sco liada al lieu pon ils chantuns permetter la midada da l’utilisaziun d’edifizis existents ch’èn protegids sco edifizis marcants per la cuntrada:

  1. sche la cuntrada ed ils edifizis furman in’unitad degna da vegnir protegida ed èn vegnids mess sut protecziun en il rom da la planisaziun d’utilisaziun;
  2. sch’il caracter spezial da la cuntrada dependa da l’existenza dals edifizis;
  3. sch’il mantegniment duraivel dals edifizis po vegnir garantì mo tras ina midada d’utilisaziun; e
  4. sch’il plan directiv chantunal cuntegna ils criteris per giuditgar la dignitad da protecziun da las cuntradas e dals edifizis.

Permissiuns tenor quest artitgel dastgan mo vegnir concedidas, sche las caracteristicas essenzialas da l’aspect exteriur, da la structura architectonica fundamentala e dals conturns na vegnan betg midadas. 55

Las permissiuns tenor l’alinea 2 scadan, sche l’edifizi u – uschenavant che quai è en la responsabladad dal proprietari dal bain immobigliar – la cuntrada circumdanta ha pers la dignitad da protecziun. 56

En cas da midadas illegalas da la cuntrada tenor l’alinea 2 procura in’autoritad chantunala ch’il restabiliment dal stadi legal vegnia disponì ed exequì. 57

Art. 4058 Manaschis accessorics betg agriculs (art. 24b LPT)

La permissiun d’in manaschi accessoric betg agricul premetta:

  1. che quel sa chattia entaifer il center dal manaschi agricul;
  2. che quel saja concepì uschia, che la gestiun dal manaschi agricul restia garantida;
  3. ch’il caracter dal bain na vegnia betg midà essenzialmain;
  4. ch’i sa tractia d’in manaschi en il senn da l’artitgel 5 u 7 LDFP59.

La cumprova ch’in manaschi saja dependent d’entradas supplementaras (art. 24 b al. 1 LPT) sto vegnir furnida tras in concept da gestiun.

Sco manaschis accessorics che han ina stretga colliaziun materiala cun il manaschi agricul valan cunzunt:

  1. purschidas dal turissem agrar sco mangiar sin il bain puril, durmir en il strom, chombras da giasts sin il bain puril, bogns da fain;
  2. purschidas socioterapeuticas e pedagogicas, tar las qualas la vita ed – uschenavant sco pussaivel – la lavur sin il bain puril èn parts fundamentalas da questas purschidas.

Sch’ils edifizis e stabiliments existents na porschan nagin spazi u memia pauc spazi per endrizzar in manaschi accessoric betg agricul tenor l’artitgel 24 b alinea 1 bis LPT, pon vegnir permessas construcziuns annexas u moviblas fin ad ina surfatscha da 100 m 2 .

Sche las premissas per ina permissiun tenor l’artitgel 24 b LPT n’èn betg pli ademplidas, scada la permissiun. L’autoritad cumpetenta constatescha quai tras ina disposiziun. Sin dumonda stoi vegnir decidì en ina nova procedura da permissiun, sch’il manaschi accessoric betg agricul po vegnir permess sin basa d’ina autra disposiziun.

Art. 4160 Champ d’applicaziun da l’artitgel 24c LPT

L’artitgel 24 c LPT è applitgabel per edifizis e stabiliments ch’èn vegnids construids u midads legalmain, avant ch’il bain immobigliar respectiv è daventà part dal territori betg surbajegiabel en il senn dal dretg federal (edifizis e stabiliments construids tenor il dretg anteriur).

El n’è betg applitgabel per edifizis e stabiliments agriculs isolads e nunabitads.

Art. 42 Transfurmaziun d’edifizis e da stabiliments construids tenor il dretg anteriur61

Ina midada vala sco parziala ed in engrondiment sco moderà, sch’ils tratgs essenzials da l’identitad da l’edifizi u dal stabiliment inclusiv da ses conturns vegnan mantegnids. Meglieraziuns da gener concepziunal èn admessas. 62

Il stadi da referenza decisiv per giuditgar l’identitad è il stadi, en il qual l’edifizi u il stabiliment sa chattava il mument ch’el è vegnì attribuì al territori betg surbajegiabel. 63

La dumonda, sche l’identitad da l’edifizi u dal stabiliment vegn mantegnida essenzialmain, sto vegnir giuditgada en consideraziun da tut las circumstanzas. En mintga cas valan las suandantas reglas:

  1. 64 entaifer il volumen da l’edifizi existent na dastga la surfatscha d’auzada brutta betg vegnir engrondida per passa 60 pertschient; questa valur dastga vegnir surpassada, sche quai è necessari per cuntanscher tut en tut ina surfatscha d’auzada brutta imputabla da 100 m2 en edifizis cun in’emprima abitaziun tenor il dretg anteriur, premess che l’edifizi saja avert cumplainamain e ch’i saja garantì ch’il spazi d’abitar vegn duvrà sco emprima abitaziun;
  2. sut las premissas da l’artitgel 24c alinea 4 LPT po in engrondiment vegnir realisà ordaifer il volumen da l’edifizi existent; en quest cas na dastga l’entir engrondiment surpassar ni 30 pertschient ni 100 m2 tant areguard la surfatscha d’auzada brutta imputabla sco er areguard la surfatscha totala (summa da la surfatscha d’auzada brutta imputabla e da la surfatscha accessorica brutta); ils engrondiments entaifer il volumen da l’edifizi existent vegnan quintads mo per la mesadad;
  3. las midadas architectonicas na dastgan betg pussibilitar ina midada essenziala da l’utilisaziun d’edifizis ch’eran abitads oriundamain mo temporarmain.65

In edifizi u in stabiliment dastga mo vegnir reconstruì, sch’el era anc utilisabel confurm a l’intent il mument da la destrucziun u da la demoliziun e sch’igl exista in interess nuninterrut vi da sia utilisaziun. Il volumen da l’edifizi dastga vegnir reconstruì mo en quella dimensiun, ch’el po cumpigliar la surfatscha admissibla tenor l’alinea 3 litera b. Il lieu da l’edifizi u dal stabiliment cumpensatoric dastga divergiar minimalmain dal lieu da l’edifizi u dal stabiliment anteriur, sche motivs objectivs giustifitgeschan quai. 66

Implants solars tenor l’artitgel 18 a alinea 1 LPT na vegnan betg en consideraziun per il giudicament tenor l’artitgel 24 c LPT. Ina isolaziun exteriura ch’è necessaria per ina sanaziun energetica u in auzament dal tetg ch’è necessari per l’isolaziun, dastga vegnir permess ensemen cun in eventual implant solar, er sch’ils cunfins tenor l’alinea 3 litera a u b vegnan surpassads qua tras. Els sulets n’han betg per consequenza, che l’alinea 3 litera b stuess vegnir applitgà empè da l’alinea 3 litera a. 67

Art. 42a69 Transfurmaziun d’edifizis d’abitar agriculs construids tenor il dretg nov (art. 24d al. 1 LPT)68

En il rom da l’artitgel 24 d alineas 1 e 3 LPT pon vegnir permess engrondiments ch’èn necessaris per in’utilisaziun per intents d’abitar tenor standards actuals u per ina sanaziun energetica. 70

… 71

La reconstrucziun suenter ina destrucziun tras forza superiura po vegnir permessa. 72

Art. 42b74 Tegnair animals sco hobi (art. 24e LPT)73

Sche animals vegnan tegnids sco hobi, vala quai sco engrondiment da l’utilisaziun per intents d’abitar da l’edifizi d’abitar ch’è situà en la vischinanza. La tegnida d’animals sco hobi sto vegnir resguardada mo en ils cas da l’artitgel 42 alinea 3 litera b e mo sco surfatscha accessorica brutta. 75

… 76

I dastgan vegnir tegnids mo tants animals, sco quai ch’ils abitants da l’edifizi d’abitar vischin pon tgirar sezs. 77

Sch’il dretg federal fixescha, areguard ina tegnida che tegna quint da la natira dals animals, pretensiuns pli severas che la legislaziun davart la protecziun dals animals, ston ils indrizs en ils edifizis ademplir questas pretensiuns. Exceptada da quai è la tegnida da chavals en gruppas tenor l’agiunta 6 litera A cifra 2.1 litera a da l’Ordinaziun dals 23 d’october 2013 78 davart ils pajaments directs. 79

Sco stabiliments al liber valan stabiliments ch’èn necessaris per tegnair animals confurm a lur natira e che n’han betg in tetg e n’èn er betg circumdads da paraids, sco areals per tutta aura, ladimers u saivs. Exclus da quai èn en spezial:

  1. stabiliments che servan exclusivamain a s’occupar dals animals sco hobi, sco plazzas da chavaltgar u d’exercizi;
  2. sustas sin pastgiras.80

L’areal per tutta aura dastga esser separà da la stalla mo per motivs stringents. Per la surfatscha admissibla vala l’artitgel 34 b alinea 3 litera b. 81

Stallas d’animals pitschens, ch’existivan legalmain e ch’èn vegnidas destruidas tras forza superiura, dastgan puspè vegnir reconstruidas. 82

Sche las premissas per ina permissiun tenor l’artitgel 24 e LPT n’èn betg pli ademplidas, scada la permissiun. L’autoritad cumpetenta constatescha quai tras ina disposiziun. 83

Art. 42c84

Art. 43 Edifizis e stabiliments commerzials construids tenor il dretg anteriur (art. 37a LPT)85

Midadas d’intent ed engrondiments d’edifizis e da stabiliments commerzials ch’èn daventads inconfurms a la zona pon vegnir permess:

  1. sche l’edifizi u il stabiliment è vegnì construì u midà legalmain;
  2. sch’i na resultan naginas consequenzas essenzialas per il territori e per l’ambient;
  3. sche la nova utilisaziun n’è betg inadmissibla tenor in auter decret federal;
  4. d.–f.86…

La surfatscha utilisada en moda inconfurma a la zona dastga vegnir engrondida per 30 pertschient; ils engrondiments entaifer il volumen da l’edifizi existent vegnan quintads mo per la mesadad.

Sche la surfatscha utilisada en moda inconfurma a la zona duai vegnir engrondida per passa 100 m 2 ordaifer il volumen da l’edifizi existent, dastga quai mo vegnir permess, sche l’engrondiment è indispensabel per cuntinuar cun il manaschi.

Art. 43a87 Disposiziuns cuminaivlas

Permissiuns tenor questa secziun dastgan mo vegnir concedidas:

  1. sche l’edifizi na vegn betg pli duvrà per l’intent vertent che correspunda a la zona u ch’è lià al lieu u sch’i vegn garantì ch’el vegn mantegnì per quest intent;
  2. sche la nova utilisaziun na pretenda nagin edifizi cumpensatoric che n’è betg necessari;
  3. sch’i basegna sin il pli necessari in engrondiment minimal da l’avertura existenta e sche tut ils custs d’infrastructura, che resultan en connex cun l’utilisaziun permessa, pon vegnir adossads al proprietari;
  4. sche la cultivaziun agricula dals bains immobigliars vischins n’è betg periclitada;
  5. sche nagins interess predominants na s’opponan a quai.

Sanaziuns energeticas, per las qualas igl exista in interess public predominant, pon vegnir permessas sin basa d’in giudicament dal cas singul, uschenavant che questa secziun na cuntegna naginas regulaziuns spezialas. 88

7. secziun Menziun en il register funsil

Art. 44

En cas da permissiuns en connex cun edifizis e stabiliments ordaifer las zonas da construcziun lascha l’autoritad chantunala cumpetenta far en il register funsil las suandantas menziuns per il bain immobigliar pertutgà:

  1. l’existenza d’in manaschi accessoric betg agricul (art. 24b LPT);
  2. cundiziuns schliantas, sut las qualas ina permissiun è vegnida dada;
  3. l’obligaziun da restabilir il stadi legal.

Ella po laschar menziunar ulteriuras restricziuns da la proprietad, en spezial restricziuns d’utilisaziun e restricziuns dal dretg da disponer sco er cundiziuns e pretensiuns.

L’uffizi dal register funsil extingua d’uffizi ina menziun, suenter ch’il bain immobigliar è vegnì attribuì cun vigur legala ad ina zona da construcziun. En ils auters cas dastga l’uffizi dal register funsil mo extinguer la menziun, sche l’autoritad cumpetenta ha disponì che las premissas per la menziun sajan scadidas.

8. secziun Observaziun dal territori ed infurmaziun

Art. 45 Observaziun dal territori

Il ARE examinescha, tge consequenzas che l’applicaziun da las disposiziuns davart la construcziun ordaifer las zonas da construcziun ha per il svilup dal territori e per la cuntrada.

Ils chantuns dattan al ARE las infurmaziuns necessarias per quest intent.

Art. 4689 Communicaziuns dals chantuns

Ils chantuns communitgeschan al ARE decisiuns concernent l’approvaziun da plans d’utilisaziun tenor l’artitgel 26 LPT e decisiuns da recurs d’instanzas pli bassas, sch’ellas concernan il suandant:

  1. la determinaziun da zonas da construcziun en chantuns, nua ch’i vegn applitgà l’artitgel 38a alineas 2, 3 u 5 LPT;
  2. la midada da plans d’utilisaziun, sche surfatschas cun culturas alternantas vegnan reducidas per passa 3 hectaras.

Il ARE po pretender che singuls chantuns communitgeschian las decisiuns davart tscherts champs.

Ils chantuns communitgeschan a l’Uffizi federal d’agricultura decisiuns che concernan l’approvaziun da plans d’utilisaziun tenor l’artitgel 26 LPT e decisiuns da recurs d’instanzas pli bassas, sch’ellas pertutgan midadas da plans d’utilisaziun che reduceschan las surfatschas cun culturas alternantas per dapli che 3 hectaras. 90

Art. 47 Infurmaziun da l’autoritad chantunala d’approvaziun

L’autoritad che decretescha ils plans d’utilisaziun infurmescha l’autoritad chantunala d’approvaziun (art. 26 al. 1 LPT), co ch’ils plans d’utilisaziun resguardan las finamiras ed ils princips da la planisaziun dal territori (art. 1 e 3 LPT), las propostas da la populaziun (art. 4 al. 2 LPT), ils plans secturials ed ils concepts da la Confederaziun (art. 13 LPT) ed il plan directiv (art. 8 LPT) e co ch’els tegnan quint da l’ulteriur dretg federal, en spezial da la legislaziun davart la protecziun da l’ambient.

En spezial preschenta ella, tge reservas d’utilisaziun ch’existan en las zonas da construcziun existentas e tge mesiras necessarias che vegnan prendidas en tge successiun per mobilisar questas reservas u per surbajegiar las surfatschas tenor la destinaziun da la zona. 91

6. chapitel Disposiziuns finalas

Art. 48 Incumbensas e cumpetenzas dal ARE

Il ARE prenda posiziun davart projects da la Confederaziun che han in effect sin il territori.

El elavura las basas necessarias per coordinar las activitads da la Confederaziun che han in effect sin il territori, per collavurar cun ils chantuns sco er per promover la planisaziun dal territori en ils chantuns.

El maina l’organ da coordinaziun ch’il Cussegl federal ha instituì entaifer l’administraziun federala.

En il sectur da la planisaziun dal territori ha el il dretg da far recurs tenor las disposiziuns generalas davart l’organisaziun giudiziala. 92

Art. 49 Coordinaziun da las proceduras

L’obligaziun da coordinar las proceduras vala tenor l’artitgel 4 a da l’Ordinaziun dals 4 d’october 1993 93 davart il dretg funsil puril confurm al senn per l’autoritad chantunala ch’è cumpetenta per decider davart projects da construcziun ordaifer las zonas da construcziun (art. 25 al. 2 LPT), sch’ella na po betg excluder ch’i dovria in’excepziun dal scumond da la partiziun reala e dal scumond da fragmentar parcellas tenor l’artitgel 60 LDFP 94 u ch’i dovria ina disposiziun da constataziun, tenor la quala il bain immobigliar pertutgà n’è betg suttamess al champ d’applicaziun da la LDFP.

Art. 50 Aboliziun dal dretg vertent

L’Ordinaziun dals 2 d’october 1989 95 davart la planisaziun dal territori vegn abolida.

Art. 51 Midada dal dretg vertent

… 96

Art. 52 Disposiziuns transitoricas

Las proceduras ch’èn pendentas il mument da l’entrada en vigur da questa ordinaziun e da la midada da la LPT dals 20 da mars 1998 97 vegnan giuditgadas tenor il dretg nov.

Las proceduras da recurs pendentas vegnan terminadas tenor il dretg vertent, nun ch’il dretg nov saja pli favuraivel per il petent.

Art. 52a98 Disposiziuns transitoricas da la midada dals 2 d’avrigl 2014

Sch’in recurs cunter la decisiun da l’autoritad chantunala tenor l’artitgel 26 LPT davart l’approvaziun d’ina enzonaziun è pendent il mument da l’entrada en vigur da la midada dals 2 d’avrigl 2014, n’è l’artitgel 38 a alinea 2 LPT betg applitgabel per l’enzonaziun, sch’il recurs na porta ni in’examinaziun ni ina correctura materiala parziala da la decisiun d’approvaziun u sch’il recurs è vegnì fatg da levsenn.

Durant il temp transitoric tenor l’artitgel 38a alinea 2 LPT dastgan enzonaziuns vegnir approvadas mo sut las suandantas cundiziuns:

  1. dapi l’entrada en vigur da questa disposiziun è vegnida dezonada en il chantun almain la medema surfatscha u vegn dezonada almain la medema surfatscha tras la medema decisiun;
  2. i vegnan stgaffidas zonas per utilisaziuns publicas, en las qualas il chantun planisescha infrastructuras fitg impurtantas ed urgentas; u
  3. i vegnan stgaffidas autras zonas d’impurtanza chantunala ch’èn urgentamain necessarias, e la surfatscha, che sto vegnir exzonada, è fixada e garantida tras mesiras da planisaziun il mument da l’approvaziun tenor l’artitgel 26 LPT; l’obligaziun d’exzonaziun scroda, sche quella n’è betg pli necessaria sin basa dal plan directiv approvà.

En ils chantuns che han surdà exclusivamain a las vischnancas la cumpetenza da determinar zonas da planisaziun (art. 27 LPT), ha er la regenza chantunala questa cumpetenza, fin che l’adattaziun dal plan directiv tenor l’artitgel 38 a alinea 2 LPT è approvada.

Cumpetenta per abolir e per prolungar la durada da las zonas da planisaziun determinadas tenor l’alinea 3 è er suenter l’approvaziun da l’adattaziun dal plan directiv la regenza chantunala.

La designaziun dals chantuns tenor l’artitgel 38 a alinea 5 segunda frasa LPT vegn fatga a la scadenza dal termin en in’agiunta tar questa ordinaziun.

Uscheditg che la Confederaziun n’ha betg approvà il plan directiv cun ils objects designads tenor l’artitgel 32 b litera f, dentant il pli ditg 5 onns suenter l’entrada en vigur da questa midada, po la regenza chantunala fixar provisoricamain tras in conclus simpel la glista dals monuments culturals d’impurtanza chantunala.

Art. 53 Entrada en vigur

Questa ordinaziun entra en vigur il 1. da settember 2000.

Agiunta99

(art. 52 a al. 5)

Scumond da determinar novas zonas da construcziun, perquai ch’i manca ina regulaziun confurma al dretg federal per cumpensar avantatgs da planisaziun

En ils suandants chantuns èsi scumandà da determinar novas zonas da construcziun sin fundament da l’artitgel 38a alinea 5 LPT e da l’artitgel 52a alinea 5 da questa ordinaziun:

  1. …
  2. …
  3. …
  4. …