814.01 — LPAmb

Lescha federala davart la protecziun da l’ambient (Lescha davart la protecziun da l’ambient, LPAmb)

Rumantsch è ina lingua naziunala, ma ina lingua parzialmain uffiziala da la Confederaziun, numnadamain en la correspundenza cun persunas da lingua rumantscha. La translaziun d’in decret federal serva a l’infurmaziun, n’ha dentant nagina validitad legala.

dals 7 d’october 1983 (versiun dal 1. d’avrigl 2026)

L’Assamblea federala da la Confederaziun svizra,

sa basond sin l’artitgel 74 alinea 1 da la Constituziun federala ¹ , ²
suenter avair gì invista da la missiva dal Cussegl federal dals 31 d’october 1979 ³ ,

concluda:

1. titel Princips e disposiziuns generalas

1. chapitel Princips

Art. 1 Intent

Questa lescha ha l’intent da proteger ils umans, ils animals e las plantas, lur cuminanzas e lur spazis da viver cunter influenzas nuschaivlas u mulestusas sco er da mantegnair en moda persistenta las basas da viver natiralas, en spezial la diversitad biologica e la fritgaivladad dal terren. ⁴

Influenzas che pudessan daventar nuschaivlas u mulestusas ston vegnir limitadas a temp en il senn da la prevenziun.

Art. 2 Princip dal chaschunader

Tgi che chaschuna mesiras tenor questa lescha, sto surpigliar ils custs respectivs.

Art. 3 Resalva d’autras leschas

Prescripziuns pli rigurusas d’autras leschas federalas restan resalvadas.

Per substanzas radioactivas e per radis ionisants vala la legislaziun davart la protecziun cunter radiaziuns e davart l’energia atomica. ⁵

Art. 4 Prescripziuns executivas sin basa d’autras leschas federalas

Las prescripziuns davart influenzas sin l’ambient tras contaminaziuns da l’aria, tras canera, tras vibraziuns e tras radiaziuns, che sa basan sin autras leschas federalas, ston correspunder al princip da la limitaziun da las emissiuns (art. 11), a las limitas d’immissiuns (Art. 13–15), a las limitas d’alarm (art. 19) ed a las valurs da planisaziun (art. 23–25). ⁶

Las prescripziuns davart l’applicaziun da substanzas e d’organissems che sa basan sin autras leschas federalas ston correspunder als princips davart l’applicaziun da substanzas (art. 26–28) e d’organissems (art. 29 a –29 h ). ⁷

Art. 5 Excepziuns per la defensiun generala

Uschenavant che quai è necessari per la defensiun generala, regla il Cussegl federal las excepziuns da disposiziuns da questa lescha tras in’ordinaziun.

Art. 6⁸

2. chapitel Disposiziuns generalas

Art. 7 Definiziuns

Influenzas èn contaminaziuns da l’aria, canera, vibraziuns, radiaziuns, contaminaziuns da las auas u autras intervenziuns en auas, contaminaziuns e grevezzas dal terren, midadas dal material genetic d’organissems u midadas da la diversitad biologica che resultan tras la construcziun e tras il manaschi da stabiliments, tras l’applicaziun da substanzas, d’organissems u da ruments u tras la cultivaziun dal terren. ⁹

Contaminaziuns da l’aria, canera, vibraziuns e radiaziuns vegnan designadas sco emissiuns, cur ch’ellas sortan dals stabiliments, e sco immissiuns al lieu da lur influenza.

Contaminaziuns da l’aria èn midadas dal stadi natiral da l’aria, en spezial tras fim, fulin, pulvra, gas, erosols, vapurs, savurs u chalur persa. ¹⁰

Infrasuns ed ultrasuns han il medem status sco la canera.

Contaminaziuns e grevezzas dal terren èn midadas fisicalas, chemicas e biologicas dal stadi natiral dal terren. Sco terren vala mo la stresa da terra natirala il pli sisum, en la quala pon crescher plantas. ¹¹

Substanzas èn elements chemics natirals u elements chemics generads tras ina procedura da producziun sco er las cumbinaziuns da tals elements. Il medem status sco questas substanzas han preparaziuns (cumposiziuns, maschaidas, soluziuns) ed objects che cuntegnan talas substanzas. ¹²

Organissems èn unitads biologicas cellularas e betg cellularas ch’èn ablas da sa multiplitgar u da transmetter material genetic. Il medem status sco quests organissems han maschaidas ed objects che cuntegnan talas unitads. ¹³

Organissems modifitgads geneticamain èn organissems, dals quals il material genetic è vegnì modifitgà uschia, sco quai ch’i na resultass mai sut cundiziuns natiralas tras cruschadas u tras recumbinaziuns natiralas. ¹⁴

Organissems patogens èn organissems che pon chaschunar malsognas. ¹⁵

Ruments èn chaussas moviblas che vegnan bittadas davent dal possessur u che ston vegnir dismessas en l’interess public. ¹⁶

La dismessa dals ruments cumpiglia lur recicladi u lur deposit sco er ils stgalims preliminars da la rimnada, dal transport, dal deposit temporar e dal tractament. Sco tractament vegnan consideradas tut las midadas fisicalas, chemicas u biologicas dals ruments sco er la preparaziun dals ruments per lur reutilisaziun. ^{17 18}

Sco applicaziun vala mintga activitad en connex cun substanzas, cun organissems u cun ruments, en spezial la producziun, l’import, l’export, il metter en circulaziun, l’utilisaziun, il deposit, il transport u la dismessa. ¹⁹

Stabiliments èn edifizis, vias da communicaziun, autras installaziuns fixas sco er midadas dal terren. Il medem status sco stabiliments han apparats, maschinas, vehichels, bastiments ed eromobils.

Infurmaziuns davart l’ambient èn infurmaziuns en il sectur da questa lescha ed en il sectur da la legislaziun davart la protecziun da la natira e da la patria, davart la protecziun da la cuntrada, davart la protecziun da las auas, davart la protecziun cunter privels da la natira, davart la conservaziun dal guaud, davart la chatscha, davart la pestga, davart la tecnica genetica sco er davart la protecziun dal clima. ²⁰

Carburants regenerabels èn carburants liquids u gasus che vegnan producids or da biomassa u cun duvrar auters purtaders d’energia regenerabla. ²¹

Combustibels regenerabels èn combustibels dirs, liquids u gasus che vegnan producids or da biomassa u cun duvrar auters purtaders d’energia regenerabla. ²²

Art. 8 Giudicament da las influenzas

Las influenzas vegnan giuditgadas individualmain, globalmain ed areguard lur effects cuminaivels.

Art. 9²³

Art. 10 Protecziun cunter catastrofas

Tgi che maina u vul manar stabiliments che pon donnegiar grevamain l’uman u ses ambient natiral en cas d’eveniments extraordinaris, prenda las mesiras necessarias per proteger la populaziun e l’ambient. ²⁴ En spezial èsi necessari da tscherner lieus adattads, d’observar las distanzas da segirezza necessarias, da prender mesiras da segirezza tecnicas sco er da garantir la surveglianza dal manaschi e l’organisaziun d’alarm.

Ils chantuns coordineschan ils servetschs da protecziun cunter catastrofas e designeschan in post d’annunzia.

Il possessur dal stabiliment annunzia immediatamain eveniments extraordinaris al post d’annunzia. ²⁵

Tras in’ordinaziun po il Cussegl federal scumandar tschertas proceduras da producziun u tschertas furmas da deposit, sche la populaziun e l’ambient natiral na pon betg vegnir protegids suffizientamain en autra moda.

3. chapitel Examinaziun ecologica

Art. 10a Examinaziun ecologica

Avant ch’ina autoritad decida davart la planisaziun, davart la construcziun u davart la midada da stabiliments, examinescha ella uschè baud sco pussaivel la cumpatibilitad ecologica.

A l’examinaziun ecologica èn suttamess stabiliments che pon contaminar considerablamain secturs da l’ambient, uschia che l’observaziun da las prescripziuns davart la protecziun da l’ambient po previsiblamain vegnir garantida mo tras mesiras specificas per il project u per il lieu.

Il Cussegl federal designescha ils tips da stabiliments ch’èn suttamess a l’examinaziun ecologica; el po fixar valurs da sava, a partir da las qualas l’examinaziun sto vegnir fatga. El examinescha periodicamain ils tips da stabiliments e las valurs da sava ed als adatta en cas da basegn.

Art. 10b Rapport davart la cumpatibilitad ecologica

Tgi che vul planisar, construir u midar in stabiliment ch’è suttamess a l’examinaziun ecologica, sto inoltrar a l’autoritad cumpetenta in rapport davart la cumpatibilitad ecologica. Quest rapport è la basa da l’examinaziun ecologica.

Il rapport cuntegna tut las indicaziuns ch’èn necessarias per examinar il project tenor las prescripziuns davart la protecziun da l’ambient. El vegn redigì tenor las directivas dals posts spezialisads per dumondas da l’ambient e cuntegna ils suandants puncts:

1. il stadi da partenza;
2. ²⁶ il project, inclusiv las mesiras previsas per la protecziun da l’ambient ed en cas da catastrofa, sco er ina survista da las alternativas las pli impurtantas ch’èn eventualmain vegnidas examinadas dal petent;
3. la contaminaziun u la grevezza che resta previsiblamain per l’ambient.

Per preparar il rapport vegn fatga in’examinaziun preliminara. Sche las influenzas sin l’ambient e las mesiras per la protecziun da l’ambient vegnan eruidas definitivamain en il rom da l’examinaziun preliminara, valan ils resultats da questa examinaziun sco rapport.

L’autoritad cumpetenta po pretender infurmaziuns u scleriments cumplementars. Ella po laschar far expertisas; a las parts interessadas dat ella dentant l’emprim l’occasiun da prender posiziun.

Art. 10c Giudicament dal rapport

Ils posts spezialisads per la protecziun da l’ambient giuditgeschan l’examinaziun preliminara ed il rapport e proponan las mesiras necessarias a l’autoritad ch’è cumpetenta per la decisiun. Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart ils termins per il giudicament.

Per giuditgar raffinarias, fabricas d’aluminium, ovras electricas termicas u grondas turs da sfradentar consultescha l’autoritad cumpetenta l’Uffizi federal d’ambient (uffizi federal). Il Cussegl federal po extender l’obligaziun da consultaziun sin auters stabiliments.

Art. 10d Publicitad dal rapport

Dal rapport e dals resultats da l’examinaziun ecologica po mintgin prender invista, nun che interess privats u publics predominants pretendian da mantegnair il secret.

Il secret da fabricaziun e da fatschenta resta en mintga cas garantì.

4. chapitel Infurmaziuns davart l’ambient

Art. 10e Infurmaziun e cussegliaziun davart l’ambient

Las autoritads infurmeschan la publicitad en moda adequata davart la protecziun da l’ambient e davart il stadi da la contaminaziun e la grevezza da l’ambient; en spezial:

1. publitgeschan ellas las retschertgas davart la contaminaziun u la grevezza da l’ambient e davart il success da las mesiras prendidas sin basa da questa lescha (art. 44);
2. pon ellas – suenter avair consultà las parts pertutgadas – publitgar il suandant, sche quai è d’in interess general:1.ils resultats da la valitaziun da la confurmitad da stabiliments producids en seria (art. 40),2.ils resultats da la controlla da stabiliments,3.las infurmaziuns tenor l’artitgel 46.

Resalvads restan interess privats e publics predominants da mantegnair il secret; il secret da fabricaziun e da fatschenta resta en mintga cas garantì.

Ils posts spezialisads per la protecziun da l’ambient cusseglian autoritads e persunas privatas. Els infurmeschan la populaziun davart in cumportament che respecta l’ambient e recumondan mesiras per reducir la contaminaziun u la grevezza da l’ambient.

Las infurmaziuns davart l’ambient ston sche pussaivel vegnir messas a disposiziun sco unitads da datas digitalas avertas.

Art. 10f Rapports davart l’ambient

Il Cussegl federal giuditgescha almain mintga 4 onns il stadi da l’ambient en Svizra e suttametta a l’Assamblea federala in rapport davart ils resultats.

Art. 10g Princip da transparenza per las infurmaziuns davart l’ambient

Mintga persuna ha il dretg da prender invista d’infurmaziuns davart l’ambient ch’èn cuntegnidas en documents uffizials sco er d’infurmaziuns concernent l’ambient en il sectur da las prescripziuns d’energia e da survegnir da las autoritads infurmaziuns davart il cuntegn da quests documents.

Per las autoritads federalas sa drizza quest dretg tenor la Lescha da transparenza dals 17 da december 2004 ²⁷ (LTrans). L’artitgel 23 LTrans è applitgabel mo per documents che cuntegnan infurmaziuns tenor l’alinea 1 en il sectur d’ovras nuclearas.

Il dretg da prender invista vala er per corporaziuns da dretg public e per persunas privatas ch’èn vegnidas incaricadas cun incumbensas executivas, er sch’ellas n’han betg la cumpetenza da decretar disposiziuns en il senn da l’artitgel 5 da la Lescha federala dals 20 da december 1968 ²⁸ davart la procedura administrativa. En quests cas decretescha l’autoritad executiva cumpetenta disposiziuns tenor l’artitgel 15 LTrans.

Per autoritads chantunalas sa drizza quest dretg tenor la legislaziun chantunala. Uschenavant ch’ils chantuns n’han betg anc decretà disposiziuns davart l’access a documents, applitgeschan els las disposiziuns da questa lescha e da la LTrans tenor il senn.

5. chapitel Schanetg da las resursas natiralas e rinforzament da l’economia circulara

Art. 10h

La Confederaziun ed, en il rom da lur cumpetenzas, ils chantuns procuran che las resursas natiralas vegnian schanegiadas. Els s’engaschan en spezial per reducir la grevezza da l’ambient durant l’entir ciclus da vita da products e d’ovras da construcziun, per serrar ils ciclus da material e per meglierar l’effizienza da las resursas. En quest connex tegnan els quint da la grevezza da l’ambient che vegn chaschunada a l’exteriur.

Il Cussegl federal rapporta regularmain a l’Assamblea federala davart il consum da resursas natiralas e davart il svilup da l’effizienza da las resursas. El preschenta l’ulteriur basegn d’agir e propona, areguard las resursas, finamiras qualitativas e quantitativas che s’orienteschan als products u a las ovras da construcziun sco er a lur ciclus da vita. Per pudair mesirar las finamiras sa basa el, uschenavant sco pussaivel, sin standards renconuschids sin plaun internaziunal.

La Confederaziun ed ils chantuns controlleschan regularmain, che las disposiziuns giuridicas ch’els han decretà, n’impedeschian betg iniziativas da l’economia che han l’intent da schanegiar las resursas e da rinforzar l’economia circulara.

2. titel Limitaziun da la contaminaziun da l’ambient

1. chapitel Contaminaziuns da l’aria, canera, vibraziuns e radiaziuns

1. secziun Emissiuns

Art. 11 Princip

Contaminaziuns da l’aria, canera, vibraziuns e radiaziuns vegnan limitadas tras mesiras a la funtauna (limitaziun d’emissiuns).

Independentamain da la contaminaziun da l’ambient existenta ston emissiuns vegnir limitadas tras mesiras preventivas uschè lunsch ch’il stadi da la tecnica e las cundiziuns dal manaschi permettan quai ed uschenavant che quai è economicamain supportabel.

Las emissiuns vegnan limitadas pli rigurusamain, sch’igl è cumprovà u sto vegnir spetgà che las influenzas – resguardond la contaminaziun da l’ambient existenta – daventan nuschaivlas u mulestusas.

Art. 12 Limitaziuns d’emissiuns

Emissiuns vegnan limitadas cun decretar:

1. limitas d’emissiuns;
2. prescripziuns da construcziun e d’equipament;
3. prescripziuns da traffic u da manaschi;
4. prescripziuns concernent l’isolaziun termica d’edifizis;
5. prescripziuns concernent combustibels e carburants.

Las limitaziuns vegn prescrittas tras ordinaziuns u, sche quellas na prevesan nagut, tras disposiziuns che sa basan directamain sin questa lescha.

2. secziun Immissiuns

Art. 13 Limitas d’immissiuns

Per giuditgar las influenzas nuschaivlas u mulestusas fixescha il Cussegl federal limitas d’immissiuns tras in’ordinaziun.

En quest connex resguarda el er ils effects da las immissiuns sin gruppas da persunas cun ina sensibilitad pli gronda, sco uffants, persunas malsaunas, persunas attempadas e dunnas en speranza.

Art. 14 Limitas d’immissiuns per contaminaziuns da l’aria

Las limitas d’immissiuns per contaminaziuns da l’aria ston vegnir fixadas uschia che – tenor il stadi da la scienza u da l’experientscha – immissiuns sut questas limitas:

1. na pericliteschan betg umans, animals e plantas, lur cuminanzas da vita e lur spazis da viver;
2. na disturban betg en moda relevanta la populaziun en ses bainstar;
3. na fan betg donn ad edifizis;
4. na pregiuditgeschan betg la fritgaivladad dal terren, la vegetaziun e las auas.

Art. 15 Limitas d’immissiuns per canera e per vibraziuns

Las limitas d’immissiuns per canera e per vibraziuns ston vegnir fixadas uschia che – tenor il stadi da la scienza u da l’experientscha – immissiuns sut questas limitas na disturban betg en moda relevanta la populaziun en ses bainstar.

3. secziun Sanaziuns

Art. 16 Obligaziun da sanaziun

Stabiliments che na correspundan betg a las prescripziuns da questa lescha u a las prescripziuns davart l’ambient d’autras leschas federalas ston vegnir sanads.

Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart ils stabiliments, davart la dimensiun da las mesiras che ston vegnir prendidas, davart ils termins e davart la procedura.

Avant che ordinar mesiras da sanaziun considerablas, dumonda l’autoritad il possessur dal stabiliment da preschentar propostas da sanaziun.

En cas urgents ordineschan las autoritads la sanaziun sco mesira preventiva. En il mender cas pon ellas ordinar ch’in stabiliment vegnia serrà.

Art. 17 Facilitaziuns en il cas singul

Sch’ina sanaziun tenor l’artitgel 16 alinea 2 fiss sproporziunada en il cas singul, concedan las autoritads facilitaziuns.

Las limitas d’immissiuns per contaminaziuns da l’aria sco er la limita d’alarm per immissiuns da canera na dastgan però betg vegnir surpassadas. ²⁹

Art. 18 Modificaziun ed engrondiment da stabiliments che ston vegnir sanads

In stabiliment che sto vegnir sanà dastgà vegnir modifitgà u engrondì mo, sch’el vegn sanà a medem temp.

Facilitaziuns tenor l’artitgel 17 pon vegnir restrenschidas u annulladas.

4. secziun Prescripziuns supplementaras per la protecziun cunter canera e cunter vibraziuns

Art. 19 Limitas d’alarm

Per giuditgar l’urgenza da sanaziuns (art. 16 al. 2 ed art. 20) po il Cussegl federal fixar per immissiuns da canera limitas d’alarm che sa chattan sur las limitas d’immissiuns (art. 15).

Art. 20 Protecziun d’edifizis existents cunter la canera

Sche las immissiuns da canera sin edifizis ch’existan en ils conturns da vias existentas, d’eroports e da stabiliments da viafier existents u d’auters stabiliments fixs publics u concessiunads na sa laschan betg sbassar sut la limita d’alarm cun mesiras a la funtauna, vegnan ils proprietaris dals edifizis pertutgads obligads da proveder locals, che servan a dimoras pli lungas da persunas, cun fanestras isoladas cunter la canera u da proteger tals cun mesiras architectonicas sumegliantas.

Ils proprietaris dals stabiliments fixs che produceschan la canera portan ils custs da las mesiras da protecziun cunter la canera necessarias, nun ch’els cumprovian ch’il mument da l’inoltraziun da la dumonda da construcziun da l’edifizi pertutgà:

1. las limitas d’immissiuns èn gia vegnidas surpassadas; u
2. ils projects dals stabiliments eran gia exponids publicamain.

Art. 21 Protecziun d’edifizis novs cunter la canera

Tgi che vul construir in edifizi che duai servir ad ina dimora pli lunga da persunas, sto prevair ina protecziun architectonica adequata cunter la canera externa ed interna sco er cunter vibraziuns.

Il Cussegl federal fixescha la protecziun minimala tras in’ordinaziun.

Art. 22³⁰ Permissiuns da construcziun en regiuns engrevgiadas cun canera

Permissiuns da construcziun per construir e midar essenzialmain edifizis che servan ad ina dimora pli lunga da persunas, vegnan concedidas – cun resalva da l’alinea 2 – mo, sche las limitas d’immissiuns pon vegnir observadas, uschenavant che quai è commensurà.

Sche las limitas d’immissiuns na pon betg vegnir observadas, dastga la permissiun da construcziun vegnir concedida mo, sche:

1. per mintga unitad d’abitar:1.i vegn installà ina ventilaziun controllada per dar aria frestga e per allontanar l’aria duvrada dals locals sensibels a canera, ed–igl è avant maun in sistem da sfradentar u–almain in local sensibel a canera ha ina fanestra, nua che las limitas d’immissiuns vegnan observadas,2.almain la mesadad dals locals sensibels a canera han ina fanestra, nua che las limitas d’immissiuns vegnan observadas, u3.almain in local sensibel a canera ha ina fanestra, nua che las limitas d’immissiuns vegnan observadas, ed i stat a disposiziun in spazi exteriur per l’utilisaziun privata, nua che las limitas d’immissiuns vegnan observadas; e
2. la protecziun architectonica minimala cunter la canera externa ed interna tenor l’artitgel 21 vegn augmentada adequatamain e commensuradamain.

En cas da canera tras il traffic aviatic u per ina pitschna cumpart d’unitads d’abitar en cas da grondas surbajegiadas cun abitaziuns pon vegnir concedidas excepziuns da las pretensiuns tenor l’alinea 2 litera a.

Ils possessurs dals stabiliments èn obligads da limitar las emissiuns, er suenter ch’ina permissiun da construcziun tenor ils alineas 2 e 3 è vegnida concedida.

Art. 23 Valurs da planisaziun

Per la planisaziun da novas zonas da construcziun e per la protecziun cunter novs stabiliments fixs che produceschan canera fixescha il Cussegl federal valurs da planisaziun per la canera. Questas valurs da planisaziun èn pli bassas che las limitas d’immissiuns.

Art. 24³¹ Pretensiuns a zonas da construcziun

Zonas da construcziun per edifizis d’abitar u per auters edifizis che servan ad ina dimora pli lunga da persunas, dastgan mo vegnir determinadas, sche las valurs da planisaziun pon vegnir observadas.

En zonas da construcziun dastgan midadas dals plans d’utilisaziun, che han l’intent da stgaffir spazi d’abitar supplementar, mo vegnir concludidas, sche las limitas d’immissiuns pon vegnir observadas.

En divergenza dals alineas 1 e 2 pon vegnir determinadas zonas da construcziun u vegnir concludidas midadas dals plans d’utilisaziun en las zonas da construcziun, sche:

1. igl exista in interess predominant per sviluppar l’abitadi vers anen;
2. igl è avant maun – entaifer la zona da construcziun u en sia vischinanza – in spazi liber che correspunda a la spessezza ed al tip d’utilisaziun da la zona, ch’è accessibel a la populaziun pertutgada e che serva a la recreaziun; e
3. i vegnan fixadas, en spezial per ils stabiliments dal traffic sin via sco er per ils edifizis e per lur conturns, mesiras che procuran per ina qualitad d’abitar adequata areguard l’acustica.

Art. 25 Construcziun da stabiliments fixs

Stabiliments fixs dastgan vegnir construids mo, sche las immissiuns da canera producidas da quests stabiliments na surpassan betg las valurs da planisaziun en ils conturns; l’autoritad da permissiun po pretender ina prognosa da canera.

Sch’il stabiliment è d’in interess public predominant, en spezial er d’in interess per la planisaziun dal territori, e sche l’observaziun da las valurs da planisaziun chaschunass ina grevezza sproporziunada per il project, pon vegnir concedidas facilitaziuns. ³² En tals cas na dastgan – cun resalva da l’alinea 3 – las limitas d’immissiuns però betg vegnir surpassadas.

Sche las limitas d’immissiuns na pon betg vegnir observadas cun mesiras a la funtauna tar la construcziun da vias, d’eroports e da stabiliments da viafier u d’auters stabiliments fixs publics u concessiunads, ston ils edifizis pertutgads da la canera vegnir protegids cun fanestras isoladas cunter canera u cun mesiras architectonicas sumegliantas, e quai sin custs dal proprietari dal stabiliment.

2. chapitel Substanzas privlusas per l’ambient

Art. 26 Autocontrolla

Substanzas na dastgan betg vegnir messas en circulaziun per utilisaziuns, tar las qualas ellas, lur derivats u lur ruments pon periclitar l’ambient u indirectamain l’uman, er sch’ellas vegnan applitgadas tenor las prescripziuns. ³³

Il producent u l’importader fa in’autocontrolla per quest intent.

Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart il gener, davart la dimensiun e davart la verificaziun da l’autocontrolla. ³⁴

Art. 27³⁵ Infurmaziun dals cumpraders

Tgi che metta en circulaziun substanzas, sto:

1. infurmar il cumprader davart las caracteristicas che pon avair ina influenza per l’ambient;
2. instruir il cumprader uschia, che l’ambient u indirectamain l’uman na po betg vegnir periclità, sche las substanzas vegnan applitgadas tenor las prescripziuns.

Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart il gener, davart il cuntegn e davart la dimensiun da l’infurmaziun dals cumpraders. ³⁶

Art. 28³⁷ Applicaziun che prenda resguard da l’ambient

Substanzas dastgan vegnir applitgadas mo uschia, ch’ellas, lur derivats u lur ruments na pon betg periclitar l’ambient u indirectamain l’uman.

Las instrucziuns dals producents u dals importaders ston vegnir observadas.

Art. 29 Prescripziuns dal Cussegl federal

Per substanzas che pon periclitar l’ambient u indirectamain l’uman pervia da lur caracteristicas, pervia da lur tip d’utilisaziun u pervia da lur quantitad da diever po il Cussegl federal decretar prescripziuns.

Questas prescripziuns pertutgan en spezial:

1. substanzas che arrivan tenor lur destinaziun en l’ambient, sco substanzas per cumbatter zerclim e parasits, inclusiv meds per proteger provisiuns ed il lain, sco er ladim, regulaturs da creschientscha, sal da sterner e gas propulsivs;
2. substanzas, las qualas u lur derivats pon s’accumular en l’ambient, sco cumposiziuns organicas da clor e metals grevs.

3. chapitel Applicaziun d’organissems

Art. 29a Princips

Organissems dastgan vegnir applitgads mo uschia, ch’els, lur products metabolics u lur ruments:

1. na pon betg periclitar l’ambient u l’uman;
2. na pregiuditgeschan betg la multifariadad biologica e sia utilisaziun persistenta.

Per l’applicaziun d’organissems modifitgads geneticamain vala la Lescha dals 21 da mars 2003 ³⁸ davart la tecnica genetica.

Prescripziuns en autras leschas federalas che han l’intent da proteger la sanadad da l’uman cunter periclitaziuns directas tras organissems restan resalvadas.

Art. 29b Activitads en sistems serrads

Tgi che applitgescha organissems patogens ch’el na dastga ni emetter en l’ambient per experiments (art. 29 c ) ni metter en circulaziun per utilisaziuns en l’ambient (art. 29 d ), sto prender tut las mesiras ch’èn necessarias per isolar quests organissems, en spezial perquai ch’ils organissems èn privlus per l’ambient e per l’uman.

Il Cussegl federal introducescha in’obligaziun d’annunzia u da permissiun per applitgar organissems patogens.

Per tscherts organissems patogens e per tschertas activitads po el prevair simplificaziuns da l’obligaziun d’annunzia u da permissiun ubain excepziuns da tala, sch’ina violaziun dals princips da l’artitgel 29 a è exclusa tenor il stadi da la scienza u tenor l’experientscha.

Art. 29c Emissiuns en l’ambient per experiments

Tgi che vul emetter en l’ambient – per experiments – organissems patogens che na dastgan betg vegnir mess en circulaziun per in’utilisaziun en l’ambient (art. 29 d ), dovra ina permissiun da la Confederaziun.

Il Cussegl federal regla las pretensiuns e la procedura. El regla en spezial:

1. la consultaziun da spezialists;
2. la garanzia finanziala da las mesiras, cun las qualas eventualas influenzas nuschaivlas u mulestusas pon vegnir constatadas, cumbattidas u eliminadas;
3. l’infurmaziun da la publicitad.

Per tscherts organissems patogens po el prevair simplificaziuns da l’obligaziun da permissiun ubain excepziuns da tala, sch’ina violaziun dals princips da l’artitgel 29 a è exclusa tenor il stadi da la scienza u tenor l’experientscha.

Art. 29d Metter en circulaziun

Organissems na dastgan betg vegnir mess en circulaziun per utilisaziuns, tar las qualas ils princips da l’artitgel 29 a vegnan violads, sch’els vegnan applitgads confurm a las prescripziuns.

Il producent u l’importader fa in’autocontrolla per quest intent. Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart il gener, davart la dimensiun e davart la verificaziun da l’autocontrolla.

Organissems patogens dastgan vegnir mess en circulaziun mo cun ina permissiun da la Confederaziun, sch’els vegnan utilisads en l’ambient.

Il Cussegl federal determinescha las pretensiuns e la procedura e regla l’infurmaziun da la publicitad. Per tscherts organissems patogens po el prevair simplificaziuns da l’obligaziun da permissiun ubain excepziuns da tala, sch’ina violaziun dals princips da l’artitgel 29 a è exclusa tenor il stadi da la scienza u tenor l’experientscha.

Art. 29d^bis39 Procedura da protesta

Dumondas da permissiuns tenor ils artitgels 29 c alinea 1, 29 d alinea 3 e 29 f alinea 2 litera b vegnan publitgadas da l’autoritad da permissiun en il Fegl uffizial federal ed exponidas publicamain durant 30 dis.

Tgi ch’è partida tenor las prescripziuns da la Lescha federala dals 20 da december 1968 ⁴⁰ davart la procedura administrativa, po far protesta tar l’autoritad da permissiun durant il termin d’exposiziun. Tgi che na fa betg protesta, è exclus da l’ulteriura procedura.

Art. 29e Infurmaziun dals cumpraders

Tgi che metta en circulaziun organissems sto:

1. infurmar il cumprader davart lur caracteristicas ch’èn impurtantas per applitgar ils princips da l’artitgel 29a;
2. instruir il cumprader uschia, ch’ils princips da l’artitgel 29a na vegnan betg violads, sch’ils organissems vegnan applitgads confurm a l’intent.

Las instrucziuns dals producents e dals importaders ston vegnir observadas.

Art. 29f Ulteriuras prescripziuns dal Cussegl federal

Il Cussegl federal decretescha ulteriuras prescripziuns davart l’applicaziun d’organissems, da lur products metabolics e da lur ruments, sch’ils princips da l’artitgel 29 a pon vegnir violads pervia da lur caracteristicas, pervia da lur tip d’utilisaziun u pervia da lur quantitad da diever.

En spezial po el:

1. reglar il transport, sco er l’import, l’export ed il transit dals organissems;
2. suttametter tscherts organissems a l’obligaziun da permissiun, limitar u scumandar l’applicaziun da tscherts organissems;
3. prescriver mesiras per cumbatter cunter tscherts organissems u per prevegnir a lur cumparsa;
4. prescriver mesiras per evitar la pregiudicaziun da la diversitad biologica e da sia utilisaziun persistenta;
5. prescriver analisas da lunga durada per l’applicaziun da tscherts organissems;
6. prevair audiziuns publicas en connex cun proceduras da permissiun.

Art. 29g Cumissiuns consultativas

La Cumissiun federala spezialisada per la segirezza biologica e la Cumissiun federala d’etica per la biotecnologia en il sectur betg uman (art. 22 e 23 da la Lescha dals 21 da mars 2003 ⁴¹ davart la tecnica genetica) cusseglian il Cussegl federal en connex cun il decret da prescripziuns ed en connex cun l’execuziun da las disposiziuns davart organissems.

Art. 29h⁴²

4. chapitel Ruments

1. secziun Evitaziun e dismessa da ruments

Art. 30 Princips

La producziun da ruments duai vegnir evitada uschenavant che quai è pussaivel.

Ruments ston vegnir reciclads uschenavant che quai è pussaivel.

Ruments ston vegnir dismess en moda ecologica ed, uschenavant che quai è pussaivel e raschunaivel, en Svizra.

Art. 30a Evitaziun

Il Cussegl federal po:

1. scumandar da metter en circulaziun products ch’èn destinads per in’utilisaziun unica e da curta durada, sche lur niz na giustifitgescha betg la contaminaziun da l’ambient ch’els chaschunan;
2. scumandar l’utilisaziun da substanzas u d’organissems che engrevgeschan considerablamain la dismessa e che pon periclitar l’ambient cur ch’els vegnan dismess;
3. obligar ils producents d’evitar ruments da producziun, sch’i n’èn enconuschentas naginas proceduras per dismetter quests ruments en moda ecologica.

Art. 30b Rimnada

Per tscherts ruments che s’adattan per il recicladi u che ston vegnir tractads spezialmain po il Cussegl federal prescriver, ch’els vegnian surdads a la dismessa en moda separada.

El po prescriver a quels che mettan en circulaziun products che s’adattan sco ruments per il recicladi u che ston vegnir tractads spezialmain:

1. da prender enavos quests products suenter l’utilisaziun;
2. d’incassar in pegn minimal e da restituir quel tar il return.

El po procurar ch’ina cassa da cumpensaziun dal pegn vegnia installada e prescriver en spezial che:

1. quels che mettan en circulaziun products ch’èn engrevgiads cun in pegn ston consegnar a la cassa ils surplis da l’incassament dal pegn;
2. ils surplis ston vegnir duvrads per cuvrir las perditas da la restituziun dal pegn e per promover il return da products engrevgiads cun in pegn.

Art. 30c Tractament

Per il deposit ston ils ruments vegnir tractads uschia ch’els cuntegnan uschè pauc carbon organic sco pussaivel e ch’els èn uschè pauc solvibels en l’aua sco pussaivel.

Ruments na dastgan betg vegnir ars ordaifer stabiliments; exceptà da quai è l’arder rument da guaud, da funs e d’iert natiral, sche quai na chaschuna naginas immissiuns excessivas.

Per tscherts ruments po il Cussegl federal decretar ulteriuras prescripziuns concernent il tractament.

Art. 30d⁴³ Recicladi

Ils ruments ston vegnir reciclads u suttamess ad ina reutilisaziun materiala, sche quai è tecnicamain pussaivel ed economicamain supportabel e contaminescha l’ambient main ferm ch’ina autra dismessa u che la producziun da novs products.

Ad ina reutilisaziun materiala tenor ils princips da l’alinea 1 ston vegnir suttamess en spezial:

1. metals reciclabels ch’èn cuntegnids en las restanzas dal tractament da ruments, da l’aua persa e da l’aria persa;
2. cumparts reciclablas ch’èn cuntegnidas en il material da stgavament e d’exchavaziun betg smerdà, che duai vegnir deponì definitivamain;
3. fosfor ch’è cuntegnì en la glitta da sereneras sco er en la farina d’animals e dad ossa ed en vanzadiras da spaisas;
4. ruments ch’èn adattads per la cumpostaziun u per la fermentaziun;
5. nitrogens da sereneras.

Sch’ina reutilisaziun materiala tenor las cundiziuns da l’alinea 1 n’è betg pussaivla, ston ils ruments vegnir reciclads prioritarmain en moda materiala ed energetica e lura en moda puramain energetica.

A maun dal basegn naziunal fixescha il Cussegl federal la quantitad da fosfor ch’è cuntegnida en las auas persas communalas u en la glitta da sereneras centralas e ch’è puspè d’attribuir al ciclus economic.

L’obligaziun da la reutilisaziun materiala da fosfor ch’è cuntegnì en la glitta da sereneras, vegn considerada sco ademplida, sch’il furnitur da la glitta da sereneras cumprova a l’autoritad executiva, che la quantitad da fosfor fixada dal Cussegl federal vegn puspè attribuida al ciclus economic per la quantitad da glitta da sereneras ch’el furnescha. Ils custs da manaschi e da chapital che n’èn betg cuvrids tras ils retgavs dals products, sco l’acid da fosfor, ston vegnir surpigliads dals chaschunaders da la glitta da sereneras.

Sch’i vegn cumprovà, che l’obligaziun da la reutilisaziun da fosfor ch’è cuntegnì en la glitta da sereneras en il senn da l’alinea 5 saja ademplida, po la glitta da sereneras vegnir utilisada sco combustibel substitutiv, senza stuair recuperar fosfor.

Il Cussegl federal po restrenscher l’utilisaziun da materials e da products per tscherts intents, sche quai gida a promover la vendita da products correspundents dal recicladi da ruments e sche quai è pussaivel senza perditas da qualitad essenzialas e senza custs supplementars essenzials.

Art. 30e Deposit

Ruments dastgan vegnir depositads mo sin deponias.

Tgi che vul installar u manar ina deponia, dovra ina permissiun dal chantun; la permissiun vegn concedida mo, sch’el cumprova che la deponia saja necessaria. En la permissiun vegnan circumscrits ils ruments che dastgan vegnir depositads.

Art. 30f Traffic cun ruments spezials

Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart il traffic cun ruments, dals quals la dismessa ecologica pretenda mesiras spezialas (ruments spezials). En quest connex regla el er l’import, l’export ed il transit e resguarda en spezial ils interess da la collavuraziun regiunala transcunfinala sco er la cumpatibilitad ecologica da las pussaivladads da dismessa en Svizra ed a l’exteriur. El po er decretar prescripziuns per interpresas che organiseschan da la Svizra anora il traffic cun ruments spezials u ch’èn participadas vi da quel.

El prescriva en spezial che ruments spezials:

1. ston vegnir segnads per la surdada en Svizra sco er per l’import, per l’export e per il transit;
2. dastgan vegnir surdads en Svizra mo ad interpresas che possedan ina permissiun tenor la litera d;
3. dastgan vegnir exportads mo cun ina permissiun da l’uffizi federal;
4. dastgan vegnir prendids en consegna u importads mo d’interpresas che possedan ina permissiun dal chantun.

Questas permissiuns vegnan concedidas, sch’ina dismessa ecologica dals ruments è garantida.

... ⁴⁴

Art. 30g Traffic cun auters ruments

Il Cussegl federal po decretar prescripziuns tenor l’artitgel 30 f alineas 1 e 2 davart il traffic cun auters ruments, sch’ina dismessa ecologica n’è betg garantida.

... ⁴⁵

Art. 30h Stabiliments per dismetter ruments

Il Cussegl federal decretescha prescripziuns tecnicas ed organisatoricas davart stabiliments per dismetter ruments.

Las autoritads pon limitar la durada da la gestiun da stabiliments per dismetter ruments.

2. secziun Planisaziun dals ruments ed obligaziun da dismetter ils ruments

Art. 31 Planisaziun dals ruments

Ils chantuns fan ina planisaziun dals ruments. En spezial erueschan els lur basegn da stabiliments per dismetter ruments, eviteschan surcapacitads e fixeschan ils lieus dals stabiliments per dismetter ruments.

Els communitgeschan lur planisaziun dals ruments a la Confederaziun.

Art. 31a Collavuraziun

Tar la planisaziun dals ruments e tar la dismessa collavuran ils chantuns. Els eviteschan surcapacitads da stabiliments per dismetter ruments.

Sch’els na chattan nagina cunvegna, suttamettan els propostas da soluziun a la Confederaziun. Sche l’intermediaziun da la Confederaziun na porta nagina enclegientscha, po il Cussegl federal ordinar als chantuns:

1. da fixar, or da tge territoris che ruments duain vegnir surdads als stabiliments per als tractar, reciclar u depositar (intschess);
2. da fixar lieus per stabiliments per dismetter ruments;
3. da metter a disposiziun ad auters chantuns stabiliments adattads per dismetter ruments; sche necessari regla il Cussegl federal la repartiziun dals custs.

Art. 31b Dismessa dals ruments chasans

Ruments chasans, ruments che derivan dal mantegniment da las vias publicas e da las sereneras publicas sco er ruments da possessurs betg eruibels u insolvents, vegnan dismess dal chantun. Per ruments che ston vegnir reciclads dal possessur u che ston vegnir prendids enavos da terzs sin basa da prescripziuns spezialas da la Confederaziun, sa drizza l’obligaziun da dismessa tenor l’artitgel 31 c .

Per quests ruments fixeschan ils chantuns intschess e procuran per ina gestiun economica dals stabiliments per dismetter ruments. ⁴⁶

Il possessur sto surdar ils ruments a las rimnadas u als centers da rimnada previs dals chantuns.

Art. 31c Dismessa dals ulteriurs ruments

Ils ulteriurs ruments ston vegnir dismess dal possessur. El po incumbensar terzs cun la dismessa.

Sche necessari faciliteschan ils chantuns la dismessa da quests ruments cun mesiras adattadas. En spezial pon els determinar intschess.

Sche la dismessa da quests ruments pretenda en tut la Svizra mo paucs intschess, po il Cussegl federal determinar tals.

3. secziun Finanziaziun da la dismessa

Art. 32 Princip

Il possessur dals ruments porta ils custs da la dismessa; exceptads èn ruments, per ils quals il Cussegl federal regla autramain la surpigliada dals custs.

Sch’il possessur na po betg vegnir eruì u sch’el na po betg ademplir l’obligaziun tenor l’alinea 1, perquai ch’el è insolvent, portan ils chantuns ils custs da la dismessa.

Art. 32a⁴⁷ Finanziaziun da la dismessa da ruments chasans

Ils chantuns procuran ch’ils custs per la dismessa dals ruments chasans – uschenavant ch’els èn responsabels per tala – vegnian adossads als chaschunaders tras taxas u tras autras contribuziuns. Concepind las taxas vegnan resguardads spezialmain:

1. il gener e la quantitad dal rument che vegn furnì;
2. ils custs per construir, per manar e per mantegnair ils stabiliments per dismetter ruments;
3. las amortisaziuns ch’èn necessarias per mantegnair la substanza da tals stabiliments;
4. ils tschains;
5. il basegn d’investiziun ch’è planisà per las lavurs da mantegniment, per la sanaziun e per la substituziun sco er per las adattaziuns a pretensiuns legalas e per las optimaziuns dal manaschi.

Sche taxas che cuvran ils custs e che correspundan al princip dal chaschunader periclitassan l’allontanament ecologic dals ruments chasans, po quel vegnir finanzià en in’autra moda e maniera uschenavant che quai è necessari.

Ils possessurs dals stabiliments per dismetter ruments ston far las retenziuns necessarias.

Las basas per calcular las taxas èn accessiblas publicamain.

Art. 32a^bis49 Finanziaziun tras in’organisaziun incumbensada da la Confederaziun⁴⁸

Il Cussegl federal po obligar producents, importaders ed interpresas estras da vendita online, che mettan en circulaziun en Svizra products che resultan – suenter ch’els èn vegnids duvrads – tar numerus possessurs sco ruments e che ston vegnir tractads spezialmain u ch’èn adattads da vegnir reciclads, da pajar ina taxa da dismessa anticipada ad in’organisaziun privata incumbensada e survegliada da la Confederaziun. Questa taxa vegn duvrada per finanziar la dismessa dals ruments tras persunas privatas u tras corporaziuns da dretg public. ⁵⁰

Sco interpresa estra da vendita online vegn considerà, tgi che venda professiunalmain u commerzialmain products sin via digitala e che furnescha u lascha furnir quests products a consuments en Svizra, senza avair ina sedia, in domicil u in lieu da manaschi en Svizra. ⁵¹

Sin basa dals custs da dismessa fixescha il Cussegl federal l’import minimal e l’import maximal da la taxa. En quest connex determinescha il Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun ⁵² l’autezza da la taxa.

Il Cussegl federal regla l’incassament e l’utilisaziun da la taxa. El po prescriver en spezial che quels che mettan en circulaziun products infurmeschan il consument en moda adattada davart l’autezza da la taxa.

L’Uffizi federal da la duana e da la segirezza dals cunfins (UDSC) communitgescha a l’organisaziun privata las indicaziuns ch’èn cuntegnidas en las decleraziuns da duana e ch’èn necessarias per incassar la taxa da dismessa anticipada tenor l’alinea 1. ⁵³

L’import dals products suttamess a la taxa tenor l’alinea 1 è exclus da la decleraziun simplifitgada da rauba tenor la legislaziun da duana. ⁵⁴

Art. 32a^ter55

Art. 32a^quater56 Garanzia dal pajament da las taxas previsas da la lescha

Il Cussegl federal prenda mesiras per garantir che las interpresas estras da vendita online adempleschian lur obligaziuns da pajar taxas, en spezial cun obligar ellas da designar ina represchentanza en Svizra. En quest connex tegna el quint da las obligaziuns internaziunalas da la Svizra.

Art. 32a^quinquies57 Responsabladad solidarica da la represchentanza

Sche l’obligaziun da designar ina represchentanza en Svizra vegn fixada sco mesira tenor l’artitgel 32 a ^quater , è questa represchentanza responsabla solidaricamain per la taxa tenor l’artitgel 32 a ^bis respectivamain per la contribuziun tenor l’artitgel 32 a ^ter .

Art. 32a^sexies58 Gestiunaris da plattafurmas electronicas

Sch’in gestiunari d’ina plattafurma electronica pussibilitescha da metter en circulaziun products tenor ils artitgels 32 a ^bis u 32 a ^ter , tras quai che interpresas estras da vendita online e consuments pon concluder in cun l’auter contracts sin la plattafurma, è il gestiunari responsabel per dar a l’organisaziun privata respectivamain a l’organisaziun professiunala privata las infurmaziuns ed ils scleriments concernent las obligaziuns da pajar taxas e contribuziuns.

Il gestiunari è obligà d’infurmar ils utilisaders da sia plattafurma electronica davart lur obligaziuns da pajar taxas e contribuziuns tenor ils artitgels 32 a ^bis e 32 a ^ter .

Sco gestiunari d’ina plattafurma electronica vegn considerà, tgi che maina ina plattafurma tenor l’artitgel 20 a da la Lescha dals 12 da zercladur 2009 ⁵⁹ davart la taglia sin la plivalur.

Art. 32a^septies60 Mesiras administrativas

L’uffizi federal po ordinar mesiras administrativas cunter persunas ch’èn obligadas da pajar taxas e contribuziuns, ma che n’adempleschan betg lur obligaziuns tenor ils artitgels 32 a ^bis –32 a ^quinquies .

El po ordinar las suandantas mesiras administrativas:

1. la publicaziun dals nums u da las firmas da las persunas ch’èn obligadas da pajar taxas e contribuziuns;
2. in scumond d’importar lur products;
3. la segirada provisorica dals products al cunfin e l’ingiant dals products;
4. la segirada provisorica dals products al cunfin e la surdada gratuita dals products ad in’organisaziun d’utilitad publica;
5. la segirada provisorica dals products al cunfin e la destrucziun dals products, sch’els èn donnegiads, signifitgan in privel per la segirezza u per l’ambient u èn vegnids importads illegalmain.

Il retgav da l’ingiant tenor l’alinea 2 litera c vegn utilisà, suenter la deducziun da las spesas da l’organisaziun privata tenor l’artitgel 32 a ^bis respectivamain da l’organisaziun professiunala privata tenor l’artitgel 32 a ^ter , per finanziar la dismessa dals ruments.

L’uffizi federal po publitgar ils nums u las firmas dals gestiunaris da plattafurmas electronicas, che n’adempleschan betg lur obligaziuns tenor l’artitgel 32 a ^sexies .

Avant che ordinar las mesiras administrativas, taidla el las persunas ch’èn obligadas da pajar taxas e contribuziuns ed ils gestiunaris da plattafurmas electronicas.

Las mesiras tenor l’alinea 2 literas b ed e vegnan exequidas dal UDSC, las mesiras tenor l’alinea 2 liters a, c e d da l’uffizi federal. Per che l’uffizi federal possia exequir las mesiras tenor l’alinea 2 literas c e d, al surdat il UDSC ils products ch’èn vegnids segirads provisoricamain al cunfin.

Art. 32a^octies61 Consideraziun da las regulaziuns dals partenaris commerzials ils pli impurtants

En connex cun l’execuziun dals artitgels 32 a ^bis –32 a ^septies tegna il Cussegl federal quint da las regulaziuns dals partenaris commerzials ils pli impurtants da la Svizra.

Art. 32b Garanzia en cas da deponias

Tgi che maina u vul manar ina deponia, sto garantir cun agid da retenziuns, d’ina assicuranza u en autra furma ch’ils custs per la terminaziun, per il manaschi posteriur e per la sanaziun sajan cuvrids.

Sch’il possessur da la deponia surpiglia sez la garanzia, sto el annunziar a l’autoritad mintga onn l’autezza da tala.

Sch’in terz surpiglia la garanzia, sto el annunziar a l’autoritad l’existenza, l’interrupziun e la terminaziun da la garanzia. Il Cussegl federal po prevair che la garanzia vegnia interrutta u terminada pir 60 dis suenter che l’annunzia è vegnida inoltrada.

Il Cussegl federal po decretar prescripziuns davart la garanzia. En spezial po el:

1. fixar sia dimensiun e sia durada u surlaschar quai a l’autoritad en il cas singul;
2. prevair ch’il territori da deponias vegnia transferì en proprietad dal chantun, cur ch’ellas vegnan serradas, e decretar prescripziuns davart in’eventuala indemnisaziun.

Art. 32b^bis62 Finanziaziun en cas da material da stgavament da lieus contaminads

Sch’in possessur d’in bain immobigliar allontanescha d’in lieu contaminà material che na sto betg vegnir dismess pervia d’ina sanaziun tenor l’artitgel 32c, po el pretender dals chaschunaders da la contaminaziun e dals anteriurs possessurs dal lieu per regla dus terzs dals custs supplementars per l’analisa e per la dismessa dal material, sche:

1. ils chaschunaders n’han prestà nagina indemnisaziun per la contaminaziun u ils anteriurs possessurs n’han concedì nagina reducziun dal pretsch pervia da la contaminaziun, cur ch’els han vendì il bain immobigliar;
2. l’allontanament dal material è necessari per construir u per midar edifizis; e
3. il possessur ha acquistà il bain immobigliar tranter il 1. da fanadur 1972 ed il 1. da fanadur 1997.

La pretensiun po vegnir fatga valair tar la dretgira civila al lieu, nua che l’object sa chatta. Valair vala la procedura civila correspundent.

Pretensiuns tenor l’alinea 1 pon vegnir fatgas valair fin maximalmain il 1. da november 2021.

4. secziun Sanaziun da lieus contaminads

Art. 32c Obligaziun da sanaziun

Ils chantuns procuran ch’ils suandants lieus vegnian sanads, sch’els chaschunan influenzas nuschaivlas u mulestusas u sch’igl exista in privel concret che talas influenzas sa sviluppian:

1. deponias ed auters lieus contaminads cun ruments (lieus contaminads);
2. plazzas da giugar publicas per uffants e surfatschas verdas publicas, sche lur terrens èn contaminads cun substanzas privlusas per l’ambient e sche uffants pitschens giogan regularmain là.⁶³

Ils chantuns pon conceder prestaziuns finanzialas per sanar plazzas da giugar privatas per uffants e curtins dasper chasa privats, sche:

1. ils terrens da quests lieus èn contaminads cun substanzas privlusas per l’ambient ed uffants pitschens giogan regularmain là; e
2. quests lieus chaschunan influenzas nuschaivlas u mulestusas u igl exista in privel concret che talas influenzas sa sviluppian.⁶⁴

Ils chantuns fan in cataster dals lieus contaminads, il qual è accessibel a la publicitad.

Els pon analisar, survegliar e sanar sezs lieus contaminads u incumbensar terzs cun questa incumbensa, sche:

1. quai è necessari per dustar ina influenza che smanatscha directamain;
2. il responsabel n’è betg en cas da procurar che las mesiras vegnian realisadas; u
3. il responsabel resta inactiv, malgrà ch’el è vegnì admonì e malgrà ch’in termin è vegnì fixà.

Per ils lieus tenor l’alinea 1 po il Cussegl federal decretar prescripziuns davart il basegn da sanaziun sco er davart las finamiras e davart l’urgenza da sanaziuns. ⁶⁵

Art. 32d Surpigliada dals custs

Il chaschunader porta ils custs per las mesiras ch’èn necessarias per analisar, survegliar e sanar lieus contaminads.

Sche plirs chaschunaders èn participads, portan els ils custs en proporziun da lur responsabladad. En emprima lingia porta quel ils custs che ha chaschunà las mesiras tras ses cumportament. Tgi ch’è mo participà sco possessur dal lieu, na porta nagins custs, sch’el na pudeva – agind cun tut la premura – savair nagut da la contaminaziun.

La communitad responsabla porta la part dals custs dals chaschunaders che na pon betg vegnir eruids u ch’èn insolvents.

L’autoritad decretescha ina disposiziun davart la repartiziun dals custs, sch’in chaschunader pretenda quai u sche l’autoritad realisescha sezza las mesiras.

Sch’ina analisa d’in lieu inscrit en il cataster (art. 32 c al. 2) u previs per l’inscripziun mussa ch’el n’è betg contaminà, porta la communitad responsabla ils custs da las mesiras necessarias da l’analisa.

Art. 32d^bis66 Garanzia da la cuvrida dals custs

L’autoritad po pretender dal chaschunader da garantir che sia part probabla dals custs da l’analisa, da la surveglianza e da la sanaziun saja cuvrida en ina furma adequata, sch’i sto vegnir fatg quint che influenzas nuschaivlas u mulestusas resultian d’in lieu contaminà.

L’autezza da la garanzia vegn determinada en spezial resguardond la dimensiun sco er il gener e l’intensitad da la contaminaziun. Ella vegn adattada, sche quai è giustifitgà sin basa d’in meglier stadi da las enconuschientschas.

La vendita u la partiziun d’in bain immobigliar, nua ch’i sa chatta in lieu ch’è registrà en il cataster dals lieus contaminads, dovra ina permissiun da l’autoritad. La permissiun vegn concedida:

1. sch’i na sto betg vegnir fatg quint ch’il lieu chaschunia influenzas nuschaivlas u mulestusas;
2. sche la cuvrida dals custs per las mesiras, cun las qualas i sto vegnir fatg quint, è garantida; u
3. sch’igl exista in interess public predominant vi da la vendita u vi d’ina partiziun.

L’autoritad chantunala po laschar remartgar en il register funsil ch’il bain immobigliar pertutgà è inscrit en il cataster.

Art. 32e Taxa per finanziar las mesiras

Il Cussegl federal po prescriver:

1. al possessur d’ina deponia da pajar a la Confederaziun ina taxa sin il deposit da ruments;
2. a quel ch’exportescha ruments per il deposit da pajar a la Confederaziun ina taxa sin l’export da ruments.

Per deponias, sin las qualas vegnan depositads exclusivamain ruments betg smerdads, po vegnir prescritta ina taxa mo, sche quai è necessari per promover il recicladi da tals ruments. ⁶⁷

Il Cussegl federal fixescha las tariffas da la taxa e resguarda en quest connex ils custs, cun ils quals i sto vegnir fatg quint, sco er il tip da la deponia. La tariffa da la taxa importa maximalmain:

1. per ruments depositads en Svizra:1.en cas da deponias per ruments betg u pauc smerdads: 8 fr./t,2.en cas da las ulteriuras deponias: 25 fr./t;
2. per ruments depositads a l’exteriur:1.en cas da deponias sutterranas: 30 fr./t,2.en cas d’autras deponias: uschè bler sco ch’ella importass per depositar ils ruments sin ina deponia en Svizra.⁶⁸

El po adattar la tariffa da la taxa tenor l’alinea 2 a l’index naziunal dals pretschs da consum. ⁶⁹

… ⁷⁰

Art. 32e^bis71 Indemnisaziuns da la Confederaziun

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32 e per indemnisar ils custs da las analisas da lieus ch’èn sa mussads sco betg contaminads (art. 32 d al. 5), sche las analisas èn terminadas fin ils 31 da december 2045.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32e per indemnisar ils custs da las analisas da lieus contaminads, en ils quals nagins ruments n’èn pli vegnids depositads suenter ils 31 da schaner 2001, sch’il giudicament dal basegn da surveglianza e da sanaziun è terminà fin ils 31 da december 2032 e sche:

1. il chaschunader na po betg vegnir eruì u è insolvent; exceptads èn ils lieus tenor ils alineas 6–8; u
2. i èn vegnids depositads principalmain ruments chasans en quest lieu.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32 e per indemnisar ils custs da las analisas da lieus ch’èn vegnids contaminads tras in stabiliment per arder ruments, en ils quals nagins ruments n’èn pli vegnids depositads suenter il 1. da settember 2007, sch’il giudicament dal basegn da surveglianza e da sanaziun è terminà fin ils 31 da december 2032.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32e per indemnisar ils custs da la surveglianza e da la sanaziun da lieus contaminads, en ils quals nagins ruments n’èn pli vegnids depositads suenter ils 31 da schaner 2001, sche las mesiras da surveglianza e las mesiras architectonicas da sanaziun èn terminadas fin ils 31 da december 2045 e sche:

1. il chaschunader na po betg vegnir eruì u è insolvent; exceptads èn ils lieus tenor ils alineas 6 e 7; u
2. i èn vegnids depositads principalmain ruments chasans en quest lieu.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32 e per indemnisar ils custs da la surveglianza e da la sanaziun da lieus ch’èn vegnids contaminads tras in stabiliment per arder ruments, en ils quals nagins ruments n’èn pli vegnids depositads suenter il 1. da settember 2007, sche las mesiras da surveglianza e las mesiras architectonicas da sanaziun èn terminadas fin ils 31 da december 2045.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32e per indemnisar ils custs da las analisas, da la surveglianza e da la sanaziun dals suandants lieus ch’èn situads en la vischinanza d’implants da tir, che na servan en emprima lingia betg ad in intent commerzial e che n’èn betg suttamess a l’alinea 7, sche las mesiras èn terminadas fin ils 31 da december 2045:

1. lieus en zonas da protecziun da l’aua sutterrana, en ils quals nagins ruments n’èn pli vegnids depositads suenter ils 31 da december 2012;
2. ulteriurs lieus, en ils quals nagins ruments n’èn pli vegnids depositads suenter ils 31 da december 2020.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32e per indemnisar ils custs da las analisas, da la surveglianza e da la sanaziun da lieus ch’èn situads en la vischinanza d’implants da tir istoric e da tir champester, sco er ils custs da mesiras da protecziun adequatas, sco tschiffaballas, sche:

1. las mesiras èn terminadas fin ils 31 da december 2045; e
2. i èn vegnids depositads là mo ils ruments da maximalmain in tir istoric u in tir champester per onn, che vegniva realisà regularmain gia avant ils 31 da december 2020 en il medem lieu.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32 e per indemnisar ils custs d’analisas e da sanaziuns terminadas fin ils 31 da december 2060 pertutgant plazzas da giugar publicas per uffants e surfatschas verdas publicas che vegnan sanadas tenor l’artitgel 32 c alinea 1 litera b, uschenavant ch’i n’exista nagin dretg d’indemnisaziun tenor ils alineas 1–7.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32 e per indemnisar ils custs da sanaziuns terminadas fin ils 31 da december 2060 pertutgant plazzas da giugar privatas per uffants e curtins dasper chasa privats che vegnan sanads tenor l’artitgel 32 c alinea 1 ^bis , uschenavant ch’i n’exista nagin dretg d’indemnisaziun tenor ils alineas 1–7.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32e per indemnisar ils custs da las analisas da lieus contaminads tras stgimas da stizzar fieu che cuntegnan cumposiziuns alchilicas per- e polifluoradas (PFAS), premess che naginas stgimas che cuntegnan PFAS na sajan arrivadas en quests lieus entaifer ils 2 onns suenter l’entrada en vigur da la midada dals 27 da settember 2024, sche:

1. il giudicament dal basegn da surveglianza e da sanaziun è terminà fin ils 31 da december 2035; e
2. ils corps da pumpiers che han chaschunà la contaminaziun vegnan purtads da corporaziuns publicas u èn vegnids clamads per sustegnair u per remplazzar tals corps da pumpiers.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas tenor l’artitgel 32e per indemnisar ils custs da la surveglianza e da la sanaziun da lieus contaminads tras stgimas da stizzar fieu che cuntegnan PFAS, premess che naginas stgimas che cuntegnan PFAS na sajan arrivadas en quests lieus entaifer ils 2 onns suenter l’entrada en vigur da la midada dals 27 da settember 2024, sche:

1. las mesiras da surveglianza e las mesiras architectonicas da sanaziun èn terminadas fin ils 31 da december 2045; e
2. ils corps da pumpiers che han chaschunà la contaminaziun vegnan purtads da corporaziuns publicas u èn vegnids clamads per sustegnair u per remplazzar tals corps da pumpiers.

La Confederaziun utilisescha il retgav da las taxas per pajar a las autoritads chantunalas cumpetentas indemnisaziuns per la lavur ch’ellas han stuì impunder:

1. per giuditgar il basegn da surveglianza e da sanaziun dals lieus contaminads che basegnan in’analisa tenor ils alineas 2 e 4, sch’il giudicament è terminà fin ils 31 da december 2032;
2. per giuditgar las mesiras da sanaziun per ils lieus che basegnan ina sanaziun tenor ils alineas 6 e 7, sche las mesiras architectonicas da sanaziun èn terminadas fin ils 31 da december 2045; e
3. per giuditgar las mesiras da sanaziun per tut ils ulteriurs lieus che basegnan ina sanaziun, cun excepziun dals lieus tenor ils alineas 8 e 9, sche las mesiras architectonicas da sanaziun èn terminadas fin ils 31 da december 2045.

Art. 32e^ter72 Autezza da las indemnisaziuns ed incassament da la taxa

Las indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis vegnan pajadas mo, sche las mesiras prendidas èn ecologicas ed economicas e correspundan al stadi da la tecnica. Ellas vegnan pajadas als chantuns a norma da la lavur e dals custs ed importan:

1. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alinea 1: 40 pertschient dals custs imputabels;
2. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alineas 2 e 4 litera b:1.40 pertschient dals custs imputabels per lieus, en ils quals nagins ruments n’èn pli vegnids depositads suenter ils 31 da schaner 1996,2.30 pertschient dals custs imputabels per lieus, en ils quals ruments èn vegnids depositads suenter ils 31 da schaner 1996, dentant maximalmain fin ils 31 da schaner 2001;
3. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alineas 3 e 5: 40 pertschient dals custs imputabels;
4. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alinea 4 litera a:1.60 pertschient dals custs imputabels per lieus, en ils quals nagins ruments n’èn pli vegnids depositads suenter ils 31 da schaner 1996,2.30 pertschient dals custs imputabels per lieus, en ils quals ruments èn vegnids depositads suenter ils 31 da schaner 1996, dentant maximalmain fin ils 31 da schaner 2001;
5. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alineas 6 e 7: 40 pertschient dals custs imputabels;
6. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alinea 8: 60 pertschient dals custs imputabels;
7. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alinea 9: 40 pertschient dals custs imputabels;
8. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alinea 10: 40 pertschient dals custs imputabels;
9. per indemnisaziuns tenor l’artitgel 32e^bis alinea 11: 40 pertschient dals custs imputabels;
10. per indemnisaziuns tenor l’alinea 32e^bis alinea 12 litera a: pauschalmain 3000 francs per lieu;
11. per indemnisaziuns tenor l’alinea 32e^bis alinea 12 litera b: pauschalmain 5000 francs per lieu;
12. per indemnisaziuns tenor l’alinea 32e^bis alinea 12 litera c: pauschalmain 10 000 francs per lieu.

Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart las proceduras da l’incassament da las taxas e da las indemnisaziuns sco er davart ils custs imputabels.

Per finanziar l’analisa, la surveglianza e la sanaziun da lieus contaminads, po il dretg chantunal prevair atgnas taxas.

5. chapitel Contaminaziuns e grevezzas dal terren

Art. 33 Mesiras cunter contaminaziuns e grevezzas dal terren

Per mantegnair la fritgaivladad dal terren a lunga vista vegnan regladas mesiras cunter contaminaziuns chemicas e biologicas dal terren en las prescripziuns executivas tar la Lescha dals 24 da schaner 1991 ⁷³ davart la protecziun da las auas, tar la protecziun cunter catastrofas, tar il mantegniment da l’aria pura, tar l’applicaziun da substanzas e d’organissems sco er tar ils ruments e tar las taxas directivas. ⁷⁴

Il terren dastga vegnir engrevgià fisicalmain mo uschè ferm che sia fritgaivladad na vegn betg donnegiada duraivlamain; quai na vala betg per l’utilisaziun architectonica dal terren. Il Cussegl federal po decretar prescripziuns u recumandaziuns davart mesiras cunter grevezzas fisicalas dal terren sco l’erosiun u la densificaziun.

Art. 34 Ulteriuras mesiras en cas da terrens contaminads ed engrevgiads

Sche la fritgaivladad dal terren n’è betg pli garantida a lunga vista en tscherts territoris, rendan ils chantuns – en enclegientscha cun la Confederaziun – pli restrictivas las prescripziuns davart las pretensiuns a las sfundradas d’aua persa, davart limitaziuns d’emissiuns tar stabiliments, davart l’utilisaziun da substanzas e d’organissems u davart las grevezzas fisicalas dal terren en la dimensiun necessaria.

Sche la contaminaziun e la grevezza dal terren pericliteschan umans, animals u plantas, restrenschan ils chantuns l’utilisaziun dal terren en la dimensiun necessaria.

Sch’igl e previs d’utilisar il terren per intents orticulturals, agriculs u forestals ⁷⁵ e sch’ina cultivaziun usitada al lieu n’è betg pussaivla senza periclitar umans, animals u plantas, ordineschan ils chantuns mesiras, cun las qualas la contaminaziun e la grevezza dal terren vegnan reducidas almain uschè fitg, ch’ina cultivaziun senza privel è pussaivla.

Art. 35 Valurs directivas e valurs da sanaziun per contaminaziuns e per grevezzas dal terren

Per giuditgar las contaminaziuns e las grevezzas dal terren po il Cussegl federal fixar valurs directivas e valurs da sanaziun.

Las valurs directivas inditgeschan il grad da la contaminaziun e da la grevezza, sur il qual la fritgaivladad dal terren n’è – tenor il stadi da la scienza u da l’experientscha – betg pli garantida a lunga vista.

Las valurs da sanaziun inditgeschan il grad da la contaminaziun e da la grevezza, sur il qual tschertas utilisaziuns n’èn – tenor il stadi da la scienza u da l’experientscha – betg pussaivlas senza periclitar umans, animals u plantas.

6. chapitel Taxas directivas

Art. 35a Cumposiziuns organicas svapurantas

Tgi che importescha cumposiziuns organicas svapurantas u tgi che metta en circulaziun u dovra sez talas substanzas sco producent, paja ina taxa directiva a la Confederaziun.

Suttamess a la taxa è er l’import da talas substanzas en colurs ed en vernischs. Il Cussegl federal po suttametter a la taxa l’import da talas substanzas en ulteriuras maschaidas ed en ulteriurs objects, sche la quantitad da las substanzas è relevanta per la contaminaziun da l’ambient u sche la part dals custs da questas substanzas è considerabla.

Liberadas da la taxa èn cumposiziuns organicas svapurantas che:

1. vegnan duvradas sco carburants u combustibels;
2. vegnan transportadas tras la Svizra u exportadas;
3. vegnan duvradas u tractadas uschia, che las cumposiziuns na pon betg arrivar en l’ambient.

Sche cumposiziuns organicas svapurantas vegnan duvradas u tractadas uschia, che lur emissiuns vegnan limitadas bler pli fitg che prescrit tenor las pretensiuns legalas, po il Cussegl federal liberar quellas da la taxa en la dimensiun dals custs supplementars impundids.

Il Cussegl federal po liberar da la taxa cumposiziuns organicas svapurantas che n’èn betg privlusas per l’ambient.

La tariffa da la taxa importa maximalmain 5 francs per kilogram da cumposiziuns organicas svapurantas, plus la chareschia a partir da l’entrada en vigur da questa disposiziun.

Il Cussegl federal fixescha la tariffa da la taxa en vista a las finamiras dal mantegniment da l’aria pura e resguarda en quest connex particularmain:

1. la contaminaziun da l’ambient cun cumposiziuns organicas svapurantas;
2. quant privlusas che questas substanzas èn per l’ambient;
3. ils custs per mesiras che permettan da limitar las influenzas da questas substanzas;
4. il pretsch da questas substanzas sco er il pretsch da substanzas cumpensatoricas che contamineschan main fitg l’ambient.

Il Cussegl federal introducescha la taxa en plirs pass e fixescha ordavant l’urari e la procentuala per ils singuls pass.

Il retgav da la taxa, inclusiv ils tschains, vegn repartì en moda eguala sin la populaziun suenter la deducziun dals custs d’execuziun. Il Cussegl federal regla las premissas e la procedura da la repartiziun. El po incumbensar ils chantuns, corporaziuns da dretg public u persunas privatas cun la repartiziun.

Art. 35b⁷⁶

Art. 35b^bis77

Art. 35c Obligaziun da pajar la taxa e procedura

Las taxas sin cumposiziuns organicas svapurantas ston vegnir pajadas da las persunas ch’èn obligadas da pajar la taxa d’import tenor la Lescha da duana dals 18 da mars 2005 ⁷⁸ sco er dals fabricants e dals producents en Svizra. ⁷⁹

Sch’i po vegnir cumprovà pir suenter l’incassament da la taxa che las premissas per ina liberaziun da la taxa èn ademplidas, vegn restituida la taxa. Il Cussegl federal po fixar las pretensiuns envers la cumprova ed excluder ina restituziun, sche quella chaschunass custs sproporziunads.

Il Cussegl federal regla la procedura per incassar e per restituir las taxas sin cumposiziuns organicas svapurantas. Sche l’import u l’export è pertutgà, valan las disposiziuns da procedura correspundentas da la legislaziun da duana. ⁸⁰

… ⁸¹

Tgi che producescha en Svizra substanzas u organissems ch’èn suttamess a la taxa, sto declerar tals.

7. chapitel Reducziun da la grevezza da l’ambient chaschunada tras materias primas e tras products⁸²

1. secziun Carburants e combustibels biogens⁸³

Art. 35d

Combustibels e carburants regenerabels dastgan vegnir mess en circulaziun mo, sch’els adempleschan tschertas pretensiuns ecologicas.

Combustibels e carburants regenerabels che vegnan producids or da victualias u or da pavel u che concurrenzeschan directamain la producziun da victualias, na dastgan betg vegnir mess en circulaziun. Exceptads da quai èn combustibels e carburants regenerabels cun massa bilantschada, che adempleschan las pretensiuns ecologicas.

Il Cussegl federal fixescha las pretensiuns ecologicas. En quest connex resguarda el regulaziuns e standards internaziunals cumparegliabels.

Il Cussegl federal po prevair pretensiuns ecologicas per metter en circulaziun ulteriurs combustibels e carburants, che chaschunan bler pli paucas emissiuns da gas cun effect da serra che combustibels e carburants fossils convenziunals.

Il Cussegl federal po prevair, che las pretensiuns da quest artitgel na sajan betg applitgablas per:

1. etanol destinà a la combustiun;
2. combustibels e carburants regenerabels che vegnan mess en circulaziun mo en pitschnas quantitads.

Il Cussegl federal po prevair ulteriuras excepziuns, sche quai è necessari pervia da las cundiziuns dal martgà.

2. secziun Cultivaziun, explotaziun e producziun da lain e da products da lain sco er d’ulteriuras materias primas e d’ulteriurs products⁸⁴

Art. 35e Pretensiuns per metter en circulaziun

Igl è scumandà da metter en circulaziun per l’emprima giada lain e products da lain, sche lur explotaziun e lur commerzi na correspundan betg a las prescripziuns dal pajais d’origin davart il tagl da laina e davart il commerzi cun laina.

En concordanza cun las disposiziuns da l’Uniun europeica fixescha il Cussegl federal las pretensiuns per metter en circulaziun lain e products da lain.

En concordanza cun standards internaziunals po il Cussegl federal definir pretensiuns per metter en circulaziun ulteriuras materias primas ed ulteriurs products u scumandar da metter en circulaziun tala rauba, sche la cultivaziun, l’explotaziun u la producziun engrevgescha considerablamain l’ambient u periclitescha considerablamain l’utilisaziun persistenta da las resursas natiralas.

Art. 35f Obligaziun da diligenza

Tgi che metta en circulaziun per l’emprima giada lain u products da lain ubain ulteriuras materias primas ed ulteriurs products designads dal Cussegl federal tenor l’artitgel 35 e alinea 3, sto agir cun tut il quità necessari per garantir che la rauba adempleschia las pretensiuns tenor l’artitgel 35 e .

Il Cussegl federal regla:

1. il gener, il cuntegn e la dimensiun da l’obligaziun da diligenza;
2. la controlla da l’observaziun da l’obligaziun da diligenza;
3. la renconuschientscha d’organisaziuns che sustegnan e controlleschan l’observaziun da l’obligaziun da diligenza sco er la controlla da lur activitad.

Il Cussegl federal po suttametter ad in’obligaziun d’annunzia tgi che metta en circulaziun per l’emprima giada lain u products da lain.

Il Cussegl federal po prevair che lain u products da lain sco er ulteriuras materias primas ed ulteriurs products ch’el ha designà tenor l’artitgel 35 e alinea 3 vegnian tramess enavos, sequestrads u confiscads, en cas che l’alinea 1 u 2 u l’artitgel 35 e vegn violà. En cas spezialmain gravants po el plinavant prevair ch’i vegnia pronunzià in scumond da far commerzi cun lain u cun products da lain.

Art. 35g Repersequitabladad e decleraziun

Ils commerziants ston documentar da tge furnitur ch’els han retratg lain u products da lain ed a tge cumprader ch’els han vendì questa rauba; il Cussegl federal po introducir ina tala obligaziun da documentaziun per ulteriuras materias primas e per ulteriurs products ch’el ha designà tenor l’artitgel 35 e alinea 3.

Mintga persuna che furnescha lain u products da lain al consument sto declerar la spezia e la derivanza dal lain. Il Cussegl federal definescha il lain ed ils products da lain ch’èn suttamess a questa obligaziun da decleraziun.

Art. 35h Elavuraziun da datas

Las autoritads u ils terzs che han l’incumbensa da realisar questa lescha ubain da controllar u da survegliar la realisaziun, pon elavurar datas persunalas, inclusiv datas persunalas spezialmain sensiblas davart sancziuns administrativas u penalas, sche quai è necessari per exequir questa part.

Las autoritads svizras pon communitgar datas persunalas, inclusiv datas persunalas spezialmain sensiblas davart sancziuns administrativas u penalas, ad autoritads estras ed ad instituziuns internaziunalas, sche quai è necessari per exequir las disposiziuns da l’Uniun europeica per metter en circulaziun lain e products da lain.

3. secziun Concepziun da products e d’emballadis cun schanegiar las resursas

Art. 35i

A norma da la grevezza che products ed emballadis chaschunan per l’ambient, po il Cussegl federal fixar pretensiuns per metter en circulaziun ils products ed emballadis, en spezial davart:

1. la reciclabladad sco er la durada da vita, la disponibladad da tocca da reserva e la pussaivladad da reparar ils products;
2. l’evitaziun d’influenzas nuschaivlas e l’augment da l’effizienza da las resursas durant il ciclus da vita;
3. l’unifurmitad, la cumparegliabladad, la visibilitad e la chapaivladad da las inscripziuns e da las infurmaziuns;
4. l’introducziun d’in index da reparatura.

En connex cun l’execuziun da l’alinea 1 tegna il Cussegl federal quint da las regulaziuns dals partenaris commerzials ils pli impurtants da la Svizra.

4. secziun Construir cun schanegiar las resursas

Art. 35j

En il rom d’ina consideraziun cumplessiva da la persistenza, che sa basa sin l’ovra da construcziun e sin il ciclus da vita, sco er a norma da la grevezza che las ovras da construcziun chaschunan per l’ambient e resguardond las obligaziuns internaziunalas da la Svizra, po il Cussegl federal fixar pretensiuns davart:

1. l’utilisaziun da materials e d’elements da construcziun che schanegian l’ambient;
2. l’utilisaziun da materials da construcziun che derivan da la reutilisaziun materiala da ruments da construcziun;
3. la spazzabladad d’ovras da construcziun; e
4. la reutilisaziun d’elements da construcziun en ovras da construcziun.

La Confederaziun surpiglia ina funcziun d’exempel en connex cun la planisaziun, la construcziun, il manaschi, la renovaziun e la spazzada da las atgnas ovras da construcziun. Per quest intent tegna ella quint da pretensiuns pli grondas envers il construir cun schanegiar las resursas sco er da soluziuns innovativas.

3. titel Execuziun, promoziun e procedura

1. chapitel Execuziun

1. secziun Execuziun tras ils chantuns

Art. 36 Cumpetenzas executivas dals chantuns

Cun resalva da l’artitgel 41 è l’execuziun da questa lescha chaussa dals chantuns.

Art. 37⁸⁵ Prescripziuns executivas dals chantuns

Las prescripziuns executivas dals chantuns concernent la protecziun cunter catastrofas (art. 10), l’examinaziun ecologica (art. 10 a –10 d ), la sanaziun (art. 16–18), la protecziun cunter la canera d’edifizis (art. 20 e 21) sco er ils ruments (art. 30–32, 32 a ^bis –32 e ) ston vegnir approvadas da la Confederaziun per esser valaivlas.

2. secziun Execuziun tras la Confederaziun

Art. 38 Surveglianza e coordinaziun

La Confederaziun surveglia l’execuziun da questa lescha.

Ella coordinescha las mesiras executivas dals chantuns sco er da ses agens stabiliments e manaschis.

Il Cussegl federal determinescha, tge metodas d’examinaziun, da mesiraziun e da calculaziun che ston vegnir applitgadas.

Art. 39 Prescripziuns executivas e cunvegnas internaziunalas

Il Cussegl federal decretescha las prescripziuns executivas.

En quest connex po el declerar sco applitgablas prescripziuns e normas tecnicas armonisadas sin plaun internaziunal ed:

1. autorisar l’uffizi federal cumpetent da declerar sco applitgablas midadas subordinadas da questas prescripziuns e normas;
2. prevair che las prescripziuns e las normas decleradas sco applitgablas sajan l’object d’ina publicaziun speziala e renunziar a lur translaziun en las linguas uffizialas.⁸⁶

El po concluder cunvegnas internaziunalas davart:⁸⁷

1. prescripziuns tecnicas;
2. ⁸⁸ substanzas privlusas per l’ambient (art. 26–29);
3. ⁸⁹ l’evitaziun e la dismessa da ruments;
4. la collavuraziun en regiuns da cunfin cun crear cumissiuns internaziunalas che han ina funcziun consultativa;
5. collecziuns da datas e retschertgas;
6. la perscrutaziun e la scolaziun.

... ⁹⁰

Art. 40⁹¹ Metter en circulaziun stabiliments producids en seria

Il Cussegl federal po suttametter il metter en circulaziun stabiliments producids en seria ad ina valitaziun da la confurmitad, ad ina marcaziun, ad in’annunzia u ad in’admissiun a norma da la contaminaziun da l’ambient chaschunada da tals.

El po renconuscher examinaziuns, valitaziuns da confurmitad, marcaziuns, annunzias ed admissiuns estras.

Art. 41 Cumpetenzas executivas da la Confederaziun

La Confederaziun exequescha ils artitgels 12 alinea 1 litera e (prescripziuns concernent combustibels e carburants), 26 (autocontrolla), 27 (infurmaziun dals cumpraders), 29 (prescripziuns concernent substanzas), 29 a –29 h (applicaziun d’organissems), 30 b alinea 3 (cassa da cumpensaziun dal pegn), 30 f e 30 g (import ed export da ruments), 31 a alinea 2 e 31 c alinea 3 (mesiras da la Confederaziun concernent la dismessa da ruments), 32 a ^bis –32 a ^septies (taxa da dismessa anticipada e contribuziuns da recicladi), 32 e alineas 1–4 (taxa per finanziar sanaziuns), 35 a –35 c (taxas directivas), 35 d (pretensiuns envers combustibels e carburants), 35 e –35 h (lain e products da lain sco er ulteriuras materias primas ed ulteriurs products), 35 i (concepziun da products e d’emballadis cun schanegiar las resursas), 39 (prescripziuns executivas e cunvegnas internaziunalas), 40 (metter en circulaziun stabiliments producids en seria) e 46 alinea 3 (indicaziuns davart substanzas ed organissems); ella po engaschar ils chantuns per tschertas incumbensas parzialas. ⁹²

L’autoritad federala che exequescha in’autra lescha federala u in contract internaziunal è cumpetenta – ademplind questa incumbensa – er per exequir la Lescha davart la protecziun da l’ambient. Avant che prender ina decisiun consultescha ella ils chantuns pertutgads. L’uffizi federal ed ils ulteriurs servetschs federals pertutgads coopereschan a l’execuziun tenor ils artitgels 62 a e 62 b da la Lescha federala dals 21 da mars 1997 ⁹³ davart l’organisaziun da la regenza e da l’administraziun. ⁹⁴

Sche la procedura tenor l’alinea 2 n’è betg adattada per tschertas incumbensas, regla il Cussegl federal l’execuziun tras ils servetschs federals pertutgads. ⁹⁵

Las autoritads executivas da la Confederaziun resguardan las mesiras ch’ils chantuns han prendì a favur da la protecziun da l’ambient. ⁹⁶

2a. secziun Collavuraziun cun l’economia

Art. 41a

La Confederaziun ed, en il rom da lur cumpetenzas, ils chantuns collavuran cun las organisaziuns da l’economia per exequir questa lescha.

Els pon promover cunvegnas da branscha cun prescriver finamiras quantitativas e termins correspundents.

Avant che decretar prescripziuns executivas examineschan els las mesiras voluntaras da l’economia. Sche pussaivel e necessari surpiglian els dal tuttafatg u per part cunvegnas da branscha en il dretg d’execuziun.

Cun decretar las prescripziuns executivas tegnan els quint da las mesiras voluntaras che las interpresas han gia prendì, sche questas mesiras han almain il medem effect areguard la protecziun da l’ambient sco il dretg executiv. ⁹⁷

3. secziun Disposiziuns spezialas davart l’execuziun

Art. 42 Posts spezialisads per la protecziun da l’ambient

Per giuditgar dumondas pertutgant la protecziun da l’ambient installeschan ils chantuns in post spezialisà u designeschan per quest intent uffizis adattads ch’existan gia.

L’uffizi federal è il post spezialisà da la Confederaziun. ⁹⁸

Art. 43 Excorporaziun d’incumbensas executivas⁹⁹

Las autoritads executivas pon delegar incumbensas executivas, en spezial la controlla e la surveglianza, a corporaziuns da dretg public u a persunas privatas.

Art. 43a¹⁰⁰ Segns ecologics e manaschament da l’ambient

Il Cussegl federal po decretar prescripziuns davart l’introducziun:

1. d’in sistem voluntar per in segn ecologic (etichetta ecologica);
2. d’in sistem voluntar per giuditgar e per meglierar la protecziun da l’ambient tras las interpresas (manaschament da l’ambient ed audit).

En quest connex resguarda el il dretg internaziunal e las normas tecnicas renconuschidas sin plaun internaziunal.

Art. 44 Retschertgas davart la contaminaziun da l’ambient

La Confederaziun ed ils chantuns fan retschertgas davart la contaminaziun da l’ambient e controlleschan il success da las mesiras da questa lescha.

Il Cussegl federal coordinescha las retschertgas e las collecziuns da datas federalas e chantunalas.

El decida, tge indicaziuns retschertgadas davart substanzas e davart organissems sin fundament da la legislaziun davart la tecnica genetica, davart victualias, davart medicaments, davart chemicalias, davart l’agricultura, davart epidemias e davart epidemias d’animals, che ston vegnir messas a disposiziun a l’uffizi federal. ¹⁰¹

Art. 44a¹⁰² Plans da mesiras en cas da contaminaziuns da l’aria

Sch’igl è cler u sch’i sto vegnir fatg quint che influenzas nuschaivlas u mulestusas da contaminaziuns da l’aria vegnan chaschunadas da pliras funtaunas, fa l’autoritad cumpetenta in plan da las mesiras che gidan a reducir u ad eliminar questas influenzas entaifer in termin fixà (plan da mesiras).

Plans da mesiras èn liants per las autoritads ch’èn incaricadas dals chantuns cun incumbensas executivas. Els fan la differenza tranter mesiras che pon vegnir ordinadas directamain e talas, per las qualas las basas giuridicas ston anc vegnir stgaffidas.

Sch’in plan prevesa mesiras che pertutgan la cumpetenza da la Confederaziun, fan ils chantuns las dumondas correspundentas al Cussegl federal.

Art. 45¹⁰³ Controllas periodicas

Il Cussegl federal po prescriver la controlla regulara da stabiliments sco stgaudaments dad ieli, stabiliments per dismetter ruments u maschinas da construcziun.

Art. 46 Obligaziun d’infurmaziun

Mintgin è obligà da dar a las autoritads las infurmaziuns ch’èn necessarias per l’execuziun e, sche necessari, da far u da tolerar scleriments.

Il Cussegl federal u ils chantuns pon ordinar ch’i vegnian manads registers cun indicaziuns davart contaminaziuns da l’aria, davart canera e davart vibraziuns, davart ruments e davart lur dismessa sco er davart il tip, la quantitad ed il giudicament da substanzas e d’organissems, e che quests registers vegnian tegnids en salv e consegnads a las autoritads sin giavisch. ¹⁰⁴

Il Cussegl federal po ordinar ch’i vegnian fatgas indicaziuns davart substanzas e davart organissems che pon periclitar l’ambient u che duain vegnir mess en circulaziun per l’emprima giada. ¹⁰⁵

Art. 47 Secret d’uffizi¹⁰⁶

... ¹⁰⁷

Tut las persunas ch’èn incumbensadas cun l’execuziun da questa lescha sco er ils experts ed ils commembers da cumissiuns e da gremis spezialisads suttastattan al secret d’uffizi.

Infurmaziuns confidenzialas che vegnan eruidas cun exequir questa lescha dastgan vegnir surdadas ad autoritads estras ed ad organisaziuns internaziunalas mo, sch’in cunvegna internaziunala, conclus d’organisaziuns internaziunalas u ina lescha federala prescrivan quai. ¹⁰⁸ Il Cussegl federal regla las cumpetenzas e la procedura. ¹⁰⁹

Art. 48 Taxas

Per permissiuns, per controllas e per servetschs spezials tenor questa lescha vegn incassada ina taxa.

Per la Confederaziun vegnan las tariffas fixadas dal Cussegl federal, per ils chantuns da l’autoritad ch’è cumpetenta tenor il dretg chantunal.

Art. 48a¹¹⁰ Projects da pilot

Per realisar projects da pilot innovativs po il Cussegl federal decretar disposiziuns che divergeschan da questa lescha, uschenavant che questas disposiziuns èn limitadas areguard il temp, il lieu e la materia e servan a rimnar experientschas per sviluppar vinavant questa lescha e sia execuziun.

2. chapitel Promoziun

Art. 49 Scolaziun e perscrutaziun

La Confederaziun po promover la scolaziun e la furmaziun supplementara da persunas spezialisadas ch’exequeschan activitads en connex cun la protecziun da l’ambient. ¹¹¹

Per garantir ina purschida da curs d’auta qualitad po ella conceder contribuziuns ad organisaziuns privatas che porschan curs da scolaziun e da perfecziunament davart l’utilisaziun da products fitosanitars, ils quals cuntegnan substanzas tenor l’artitgel 29. L’autezza da las contribuziuns sa drizza tenor l’interess da la Confederaziun envers in adempliment da las incumbensas sco er tenor las pussaivladads finanzialas da l’organisaziun favurisada; las contribuziuns importan maximalmain 50 pertschient dals custs da curs imputabels. Ils agids finanzials pon er vegnir pajads en furma da pauschalas, che sa basan sin ina stimaziun dals custs d’ina prestaziun furnida en moda effizienta. ¹¹²

Ella po dar incaricas per lavurs da perscrutaziun e per evaluaziuns da las decisiuns tecnologicas u sustegnair talas. ¹¹³

Ella po promover il svilup, la certificaziun e la verificaziun sco er l’introducziun commerziala da stabiliments e da proceduras che permettan da reducir – en l’interess public – la grevezza da l’ambient. Ils agids finanzials na dastgan per regla betg surpassar 50 pertschient dals custs. Els ston vegnir restituids a norma dals retgavs realisads, sch’ils resultats dal svilup vegnan duvrads per intents commerzials. Mintga 5 onns giuditgescha il Cussegl federal en moda generala l’effect da la promoziun e suttametta a las Chombras federalas in rapport dals resultats. ¹¹⁴

Art. 49a¹¹⁵ Infurmaziun, cussegliaziun e plattafurmas

La Confederaziun po pajar agids finanzials per:

1. projects d’infurmaziun e da cussegliaziun en connex cun la protecziun da l’ambient;
2. plattafurmas che servan a schanegiar las resursas ed a rinforzar l’economia circulara.

Ils agids finanzials na dastgan betg surpassar 50 pertschient dals custs.

Art. 50¹¹⁶ Contribuziuns per mesiras per la protecziun da l’ambient per lung da vias

En il rom da l’utilisaziun dal retgav net da la taglia sin ielis minerals e da la taxa per l’utilisaziun da las vias naziunalas sa participescha la Confederaziun als custs:

1. per mesiras per la protecziun da l’ambient per lung da vias naziunalas e da vias principalas che ston vegnir renovadas cun l’agid finanzial federal a norma da las disposiziuns da la Lescha federala dals 22 da mars 1985¹¹⁷ davart l’utilisaziun da la taglia liada sin l’ieli mineral (LUMin); tar las vias principalas èn questas contribuziuns ina part integrala da las contribuziuns globalas tenor la LUMin;
2. per mesiras da protecziun cunter la canera en cas da sanaziuns en il sectur da l’ulteriura rait da vias sin basa da cunvegnas da program cun ils chantuns; l’autezza da las contribuziuns sa drizza tenor l’efficacitad da las mesiras.

Ils chantuns preschentan a la Confederaziun in rapport davart l’utilisaziun da las contribuziuns per las mesiras per la protecziun da l’ambient per lung da las vias principalas che ston vegnir renovadas cun l’agid finanzial federal, e per lung da las ulteriuras vias.

Art. 51 Installaziuns da controlla e da surveglianza

La Confederaziun po conceder contribuziuns als custs per construir e per equipar las installaziuns da mesiraziun, da controlla e da surveglianza ch’èn necessarias per exequir questa lescha, uschenavant che questas installaziuns servan a plirs chantuns.

Art. 52¹¹⁸

Art. 53¹¹⁹ Collavuraziun internaziunala per la protecziun da l’ambient

La Confederaziun po conceder contribuziuns:

1. ad organisaziuns internaziunalas u a programs internaziunals en il sectur da la protecziun internaziunala da l’ambient;
2. per realisar cunvegnas d’ambient internaziunalas;
3. per finanziar secretariats da cunvegnas d’ambient internaziunalas che han lur sedia permanenta en Svizra;
4. a fonds per sustegnair pajais en svilup ed en transiziun a realisar cunvegnas d’ambient internaziunalas.

Las contribuziuns tenor l’alinea 1 litera d vegnan concedidas sco credits d’impegn mintgamai per plirs onns. ¹²⁰

Il Cussegl federal surveglia l’utilisaziun efficazia dals meds finanzials deliberads tenor questa lescha e preschenta a l’Assamblea federala in rapport en chaussa.

3. chapitel Procedura

1. secziun Communicaziun electronica en proceduras administrativas

Art. 53a

Il Cussegl federal po prevair che las partidas stoppian liquidar sin via electronica il barat da documents cun l’autoritad executiva federala, sch’ellas:

1. fan pretensiuns en proceduras tenor questa lescha; u
2. ston ademplir in’obligaziun d’annunzia sin basa da prescripziuns davart la protecziun da l’ambient.

Sch’igl è prescrit tras lescha, ch’ina dumonda inoltrada sin via electronica stoppia vegnir suttascritta, po il Cussegl federal renconuscher – empè da la signatura electronica qualifitgada – in’autra furma per laschar confermar las indicaziuns tras la partida.

1a. secziun Giurisdicziun¹²¹

Art. 54¹²³ ...¹²²

La procedura da recurs sa drizza tenor las disposiziuns generalas da la giurisdicziun federala.

2. secziun Recurs da las associaziuns cunter disposiziuns davart stabiliments¹²⁴

Art. 55¹²⁵ Organisaziuns cun dretg da far recurs

Las organisaziuns per la protecziun da l’ambient han il dretg da far recurs cunter disposiziuns da las autoritads chantunalas u federalas davart la planisaziun, davart la construcziun u davart la midada da stabiliments ch’èn suttamess ad in’examinaziun ecologica tenor l’artitgel 10a, sche:

1. l’organisaziun è activa en tut la Svizra;
2. ella persequitescha finamiras puramain idealas; eventualas activitads economicas ston servir a cuntanscher las finamiras idealas.

Il dretg da far recurs han las organisaziuns mo per contestaziuns en secturs dal dretg che furman dapi almain 10 onns l’object da lur intent statutar.

Il Cussegl federal designescha las organisaziuns che han il dretg da far recurs.

Cumpetent per far il recurs è l’organ executiv suprem da l’organisaziun.

Per lur territori d’activitad local pon las organisaziuns autorisar lur sutorganisaziuns chantunalas ed interchantunalas, ch’èn giuridicamain autonomas, da far protesta en general e da far recurs en il cas singul.

Art. 55a¹²⁶ Communicaziun da la disposiziun

L’autoritad communitgescha a las organisaziuns sia disposiziun tenor l’artitgel 55 alinea 1 cun ina communicaziun en scrit u cun ina publicaziun en il Fegl uffizial federal u en l’organ da publicaziun chantunal.

Sch’il dretg federal u il dretg chantunal prevesa ina procedura da protesta, ston er vegnir publitgadas las dumondas tenor l’alinea 1.

Art. 55b¹²⁷ Perdita da la legitimaziun da far recurs

Organisaziuns che n’han betg fatg recurs pon sa participar a l’ulteriur andament da la procedura mo pli sco partida, sche la disposiziun vegn midada uschia ch’ella chaschuna in dischavantatg per talas. Per expropriaziuns vala la Lescha federala dals 20 da zercladur 1930 ¹²⁸ davart l’expropriaziun.

Sch’ina organisaziun n’è betg sa participada ad ina procedura da protesta tenor il dretg federal u tenor il dretg chantunal, na po ella betg pli far recurs.

Sch’ina organisaziun n’ha betg fatg las contestaziuns admessas cunter in plan d’utilisaziun cun caracter da disposiziun u sche las contestaziuns èn vegnidas refusadas cun vigur legala, na dastga l’organisaziun betg pli far valair questas contestaziuns en ina procedura che suonda.

Ils alineas 2 e 3 valan er per protestas e per recurs tenor il dretg chantunal cunter plans d’utilisaziun.

Art. 55c¹²⁹ Cunvegnas tranter ils petents e las organisaziuns

Sch’ils petents e las organisaziuns fan cunvegnas davart obligaziuns che concernan fatgs dal dretg public, valan quellas exclusivamain sco pretensiuns cuminaivlas a l’autoritad. Quella resguarda il resultat en sia disposiziun u en sia decisiun. Ella renunzia a quai, sch’il resultat cuntegna mancanzas tenor l’artitgel 49 da la Lescha federala dals 20 da december 1968 ¹³⁰ davart la procedura administrativa.

Las cunvegnas tranter ils petents e las organisaziuns concernent prestaziuns finanzialas u autras prestaziuns n’èn betg admessas, sch’ellas èn destinadas:

1. a far valair obligaziuns da dretg public, en spezial cundiziuns d’autoritads;
2. a mesiras ch’il dretg public na prevesa betg u che na stattan en nagin connex cun il project;
3. ad indemnisar ina renunzia d’applitgar meds legals u in auter cumportament processual.

L’autoritad da recurs n’entra betg en in recurs, sche quel è abusiv u sche l’organisaziun ha pretendì prestaziuns inadmissiblas en il senn da l’alinea 2.

Art. 55d¹³¹ Cumenzament anticipà da las lavurs da construcziun

Cun las lavurs da construcziun poi vegnir cumenzà avant che la procedura è terminada, uschenavant ch’il resultat da la procedura na po betg influenzar las lavurs.

Art. 55e¹³² Custs da procedura

Sche l’organisaziun perda la procedura, la vegnan adossads ils custs da la procedura da recurs davant las autoritads federalas.

3. secziun Recurs da las associaziuns cunter permissiuns d’organissems

Art. 55f

Cunter permissiuns per metter en circulaziun organissems patogens, che duain vegnir duvrads confurm a l’intent en l’ambient, han las organisaziuns per la protecziun da l’ambient il dretg da far recurs, sche:

1. l’organisaziun è activa en tut la Svizra;
2. ella è vegnida fundada almain 10 onns avant l’inoltraziun dal recurs.

Il Cussegl federal designescha las organisaziuns che han il dretg da far recurs.

Ils artitgels 55 a e 55 b alineas 1 e 2 èn applitgabels.

4. secziun Recurs da las autoritads e da las vischnancas, expropriaziun, custs da mesiras da segirezza e da reparaziun¹³³

Art. 56 Recurs da las autoritads

L’uffizi federal è autorisà da far valair ils meds legals dal dretg federal e chantunal cunter disposiziuns da las autoritads chantunalas applitgond questa lescha e sias disposiziuns executivas. ¹³⁴

Ils chantuns han il medem dretg en cas da dispitas che pertutgan influenzas che provegnan da chantuns vischins.

... ¹³⁵

Art. 57 Recurs da las vischnancas

Las vischnancas han il dretg da far diever dals meds legals tenor il dretg federal e chantunal per contestar decisiuns da las autoritads chantunalas e federalas, uschenavant ch’ellas èn pertutgadas da questas decisiuns ed uschenavant ch’ellas han in interess degn da vegnir protegì che quellas vegnian abolidas u midadas.

Art. 58 Expropriaziun

Sche l’execuziun da questa lescha pretenda quai, pon la Confederaziun ed ils chantuns far valair il dretg d’expropriaziun necessari u surdar quest dretg a terzs. ¹³⁶

En lur prescripziuns executivas pon ils chantuns declerar che la Lescha federala dals 20 da zercladur 1930 ¹³⁷ davart l’expropriaziun saja applitgabla. Els prevesan che la regenza chantunala decidia davart protestas ch’èn anc dispitaivlas. ¹³⁸

Per ovras ch’èn situadas sin il territori da plirs chantuns vala il dretg federal d’expropriaziun. ¹³⁹ Il Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun decida davart l’expropriaziun.

Art. 58a¹⁴⁰ Custs per mesiras da segirezza e da reparaziun

Ils custs da las mesiras che las autoritads prendan per prevegnir ad ina influenza che smanatscha directamain sco er per constatar e per reparar tala vegnan adossads al chaschunader.

5. secziun Sistems d’infurmaziun e da documentaziun

Art. 59

L’uffizi federal po manar sistems d’infurmaziun e da documentaziun per la realisaziun electronica da proceduras tenor questa lescha.

Per la realisaziun electronica da proceduras ston l’autenticitad e l’integritad da las datas transmessas esser garantidas.

L’uffizi federal po render accessibels ils sistems d’infurmaziun e da documentaziun als suandants posts ed a las suandantas persunas:

1. a l’Uffizi federal da la duana e da la segirezza dals cunfins (UDSC);
2. als posts chantunals cumpetents per l’execuziun;
3. a las persunas ch’èn suttamessas a l’obligaziun da permissiun u d’annunzia;
4. ad ulteriuras persunas ed ad ulteriurs posts designads dal Cussegl federal, sche quai è necessari per ademplir incumbensas ed obligaziuns tenor questa lescha.

Las persunas ed ils posts numnads en l’alinea 3 pon consultar ed elavurar datas persunalas dals sistems d’infurmaziun e da documentaziun, sche quai è necessari per ademplir lur incumbensas ed obligaziuns tenor questa lescha. La consultaziun e l’elavuraziun da datas persunalas spezialmain sensiblas davart persecuziuns u sancziuns administrativas e penalas èn resalvadas a las persunas ed als posts tenor l’alinea 3 literas a, b e d.

4. titel Responsabladad

Art. 59a Disposiziuns generalas¹⁴¹

Il possessur d’in manaschi u d’in stabiliment che signifitga in privel spezial per l’ambient è responsabel per il donn tras influenzas che resultan, sche quest privel daventa realitad. En cas da donns che resultan tras l’applicaziun d’organissems patogens vala l’artitgel 59 a ^bis . ¹⁴²

In privel spezial per l’ambient signifitgan per regla cunzunt manaschis e stabiliments:

1. ch’il Cussegl federal suttametta a las prescripziuns executivas tenor l’artitgel 10 pervia da las substanzas, dals organissems u dals ruments utilisads;
2. che servan a la dismessa da ruments;
3. en ils quals vegnan applitgads liquids che pericliteschan las auas;
4. ¹⁴³ en ils quals èn avant maun substanzas, per las qualas il Cussegl federal introducescha in’obligaziun da permissiun u decretescha autras prescripziuns spezialas cun l’intent da proteger l’ambient.

Liberà da la responsabladad vegn, tgi che cumprova ch’il donn è vegnì chaschunà tras forza superiura u tras ina greva culpa dal donnegià u d’in terz.

Ils artitgels 42–47 e 49–53 dal Dretg d’obligaziuns ¹⁴⁴ èn applitgabels. ¹⁴⁵

Per las disposiziuns da responsabladad en autras leschas federalas vala la resalva tenor l’artitgel 3.

Er la Confederaziun, ils chantuns e las vischnancas èn responsabels tenor ils alineas 1–5.

Art. 59a^bis146 Organissems patogens

Tgi ch’è suttamess a l’obligaziun da permissiun u d’annunzia ed applitgescha organissems patogens en sistems serrads, emetta tals organissems en l’ambient per experiments u als metta en circulaziun senza permissiun, è responsabel per donns che resultan tras questa applicaziun.

Per il donn che resulta als manaschis agriculs e forestals u als consuments da products da tals manaschis tras organissems patogens mess en circulaziun autorisadamain, è responsabla unicamain la persuna ch’è suttamessa a l’obligaziun da permissiun, sch’ils organissems:

1. èn cuntegnids en meds da producziun¹⁴⁷ agriculs u forestals; u
2. derivan da tals meds da producziun.

Per la responsabladad tenor l’alinea 2 resta resalvà il regress a persunas che han tractà tals organissems en moda inadequata u che han contribuì en autra moda ch’il donn è resultà u è daventà pli grond.

Sch’in donn vegn chaschunà tras tut ils ulteriurs organissems patogens mess en circulaziun autorisadamain, è responsabla la persuna ch’è suttamessa a l’obligaziun da permissiun, sch’ils organissems èn manglus. Ella è er responsabla per in sbagl che n’ha – tenor il stadi da la scienza e da la tecnica – betg pudì vegnir percurschì il mument che l’organissem è vegnì mess en circulaziun.

Organissems patogens èn manglus, sch’els na porschan betg la segirezza ch’ins dastgass spetgar resguardond tut las circumstanzas; en spezial stoi vegnir tegnì quint:

1. da la moda e maniera, co ch’els vegnan preschentads al public;
2. dal diever, cun il qual ins dastgass raschunaivlamain quintar;
3. dal mument ch’els èn vegnids mess en circulaziun.

In product che consista d’organissems patogens n’è betg manglus, mo perquai che igl è vegnì mess en circulaziun pli tard in product meglierà.

Il donn sto esser resultà pervia da la patogenitad dals organissems.

La cumprova dal connex causal è chaussa da la persuna che pretenda ina indemnisaziun dal donn. Sche questa cumprova na po betg vegnir furnida cun tschertezza u sch’ins na po betg pretender che la cumprova vegnia registrada da la persuna che sto furnir la cumprova, po la dretgira sa cuntentar cun la probabladad predominanta. La dretgira po ultra da quai laschar constatar d’uffizi ils fatgs.

Tgi ch’è suttamess a l’obligaziun da permissiun u d’annunzia sto er remplazzar ils custs da mesiras necessarias e commensuradas ch’èn vegnidas prendidas per reparar cumponentas da l’ambient destruidas u donnegiadas u per las remplazzar tras cumponentas equivalentas. Sche las cumponentas da l’ambient destruidas u donnegiadas n’èn betg object d’in dretg real u sche la persuna autorisada na prenda betg las mesiras necessarias tenor las circumstanzas, cumpeta la pretensiun d’indemnisaziun a la communitad cumpetenta.

Liberà da la responsabladad vegn, tgi che cumprova ch’il donn è vegnì chaschunà tras forza superiura u tras ina greva culpa dal donnegià u d’in terz.

Ils artitgels 42–47 e 49–53 dal Dretg d’obligaziuns ¹⁴⁸ èn applitgabels.

Er la Confederaziun, ils chantuns e las vischnancas èn responsabels tenor ils alineas 1–11.

Art. 59b Garanzia

Per proteger ils donnegiads po il Cussegl federal:

1. ¹⁴⁹ prescriver als possessurs da tscherts manaschis u stabiliments sco er a persunas ch’èn suttamessas a l’obligaziun da permissiun u d’annunzia e che applitgeschan organissems patogens, da cuvrir lur responsabladad tras in’assicuranza u en autra moda;
2. fixar la dimensiun e la durada da questa garanzia u surlaschar quai a l’autoritad en il cas singul;
3. obligar quel che cuvra la responsabladad d’annunziar a l’autoritad executiva l’existenza, l’interrupziun e la terminaziun da la garanzia;
4. prevair che la garanzia vegnia interrutta u terminada pir 60 dis suenter che l’annunzia è vegnida inoltrada;
5. prevair ch’il territori da deponias vegnia transferì en proprietad dal chantun, cur ch’ellas vegnan serradas, e decretar prescripziuns davart in’eventuala indemnisaziun.

Art. 59c¹⁵⁰ Surannaziun

Las pretensiuns d’indemnisaziun suranneschan tenor l’artitgel 60 dal Dretg d’obligaziuns ¹⁵¹ .

Sch’il donn è resultà pervia da l’applicaziun d’organissems patogens, suranneschan las pretensiuns d’indemnisaziun 3 onns suenter ch’il donnegià ha survegnì enconuschientscha dal donn e da l’identitad dal responsabel, il pli tard dentant 30 onns suenter che:

1. l’eveniment che ha chaschunà il donn è succedì u è ì a fin en il manaschi u en il stabiliment; u
2. ils organissems patogens èn vegnids mess en circulaziun.

Art. 59d¹⁵² Surannaziun dal dretg da regress

Il dretg da regress surannescha tenor l’artitgel 59 c . Il termin da 3 onns curra a partir dal mument che la prestaziun da cumpensaziun è vegnida furnida cumplainamain e l’identitad dal cunresponsabel è enconuschenta.

5. titel Disposiziuns penalas

Art. 60 Crims e delicts¹⁵³

Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che fa intenziunadamain il suandant:¹⁵⁴

1. tralascha las mesiras da segirezza disponidas per impedir catastrofas u cuntrafa al scumond da tschertas proceduras da producziun u da tschertas furmas da deposit (art. 10);
2. metta en circulaziun per tschertas utilisaziuns substanzas, da las qualas el sa u sto savair ch’ellas pon periclitar l’ambient u indirectamain l’uman (art. 26);
3. metta en circulaziun substanzas senza infurmar il cumprader davart las caracteristicas che pon avair ina influenza per l’ambient (art. 27 al. 1 lit. a) u senza instruir il cumprader, co che las substanzas vegnan applitgadas tenor las prescripziuns (art. 27 al. 1 lit. b);
4. applitgescha – cuntrariamain a las instrucziuns – substanzas da maniera ch’ellas, lur derivats u lur ruments pon periclitar l’ambient u indirectamain l’uman (art. 28);
5. ¹⁵⁵ violescha prescripziuns davart substanzas u davart organissems (art. 29, 29b al. 2, 29f, 30a lit. b e 34 al. 1);
6. ¹⁵⁶ applitgescha organissems da maniera ch’ils princips da l’artitgel 29a alinea 1 vegnan violads;
7. ¹⁵⁷ applitgescha organissems patogens senza prender tut las mesiras ch’èn necessarias per isolar quests organissems (art. 29b al. 1);
8. ¹⁵⁸ emetta senza permissiun organissems patogens en l’ambient per experiments u metta en circulaziun senza permissiun organissems patogens per utilisaziuns en l’ambient (art. 29c al. 1 e 29d al. 3 e 4);
9. ¹⁵⁹ metta en circulaziun organissems, dals quals el sa u sto savair ch’ils princips tenor l’artitgel 29a alinea 1 vegnan violads tar tschertas utilisaziuns (art. 29d al. 1);
10. ¹⁶⁰ metta en circulaziun organissems senza infurmar u instruir correspundentamain il cumprader (art. 29e al. 1);
11. ¹⁶¹ applitgescha organissems cuntrariamain a las instrucziuns (art. 29e al. 2);
12. ¹⁶² ...
13. installescha u maina ina deponia senza permissiun (art. 30e al. 2);
14. na segna betg ruments spezials per la surdada (art. 30f al. 2 lit. a) u surdat ruments spezials ad ina interpresa che na posseda nagina permissiun (art. 30f al. 2 lit. b);
15. ¹⁶³ prenda en consegna senza permissiun ruments spezials u dispona senza permissiun l’import u l’export da ruments spezials (art. 30f al. 2 lit. c e d);
16. violescha prescripziuns davart il traffic cun ruments spezials (art. 30f al. 1);
17. ¹⁶⁴ violescha prescripziuns davart ils ruments (art. 30a lit. b);
18. ¹⁶⁵ violescha prescripziuns per metter en circulaziun per l’emprima giada lain e products da lain sco er materias primas e products ch’il Cussegl federal ha designà tenor l’artitgel 35e alinea 3 (art. 35e e 35f al. 1 e 2 lit. a);
19. ¹⁶⁶ violescha prescripziuns davart la concepziun da products e d’emballadis cun schanegiar las resursas (art. 35i al. 1);
20. ¹⁶⁷ metta en circulaziun combustibels u carburants che n’adempleschan betg las pretensiuns ecologicas tenor l’artitgel 35d alinea 1 u 4, ubain fa indicaziuns faussas u incumplettas en chaussa;
21. ¹⁶⁸ cuntrafa al scumond tenor l’artitgel 35d alinea 2.

En cas da circumstanzas engrevgiantas è il chastì in chasti da detenziun da fin 5 onns u in chasti pecuniar. Circumstanzas engrevgiantas èn avant maun, sche la cuntravenziun:

1. periclitescha gravantamain l’uman u l’ambient;
2. vegn commessa da professiun; u
3. vegn commessa dal delinquent sco commember d’ina banda, ch’è s’unida per exequir cuntinuadamain cuntravenziuns cunter questa lescha.¹⁶⁹

Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti pecuniar da fin a 180 taxas per di. ¹⁷⁰

Las cuntravenziuns tenor l’alinea 1 literas t ed u vegnan persequitadas e giuditgadas dal UDSC. ¹⁷¹

Art. 61 Surpassaments

Cun ina multa da fin 20 000 francs vegn chastià, tgi che fa intenziunadamain il suandant:¹⁷²

1. violescha limitaziuns d’emissiuns decretadas sin basa da questa lescha (art. 12 e 34 al. 1);
2. n’observa betg disposiziuns da sanaziun (art. 16 e 32c al. 1);
3. na prenda betg mesiras da protecziun cunter la canera disponidas tras las autoritads (art. 19–25);
4. dat infurmaziuns u instrucziuns faussas u incumplettas (art. 27);
5. applitgescha substanzas, a las qualas n’èn agiuntadas naginas infurmaziuns u instrucziuns, da maniera ch’ellas, lur derivats u lur ruments pon periclitar l’ambient u indirectamain l’uman (art. 28);
6. arda illegalmain ruments ordaifer stabiliments (art. 30c al. 2);
7. depositescha ruments ordaifer deponias permessas (art. 30e al. 1);
8. ¹⁷³ violescha obligaziuns d’annunzia en connex cun ruments (art. 32b al. 2 e 3);
9. ¹⁷⁴ violescha prescripziuns davart ruments (art. 30a lit. a e c, 30b, 30c al. 3, 30d, 30h al. 1, 31b al. 3, 32a^bis, 32b al. 4 e 32e al. 1–2^bis);
10. ¹⁷⁵ violescha prescripziuns davart il construir cun schanegiar las resursas (art. 35j al. 1);
11. violescha prescripziuns davart il traffic cun auters ruments (art. 30g al. 1);
12. na garantescha betg la cuvrida dals custs per la terminaziun, per il manaschi posteriur e per la sanaziun d’ina deponia (art. 32b al. 1);
13. violescha prescripziuns davart grevezzas fisicalas e davart l’utilisaziun dal terren (art. 33 al. 2 e 34 al. 1 e 2) sco er davart mesiras per reducir la contaminaziun u la grevezza dal terren (art. 34 al. 3);
14. ¹⁷⁶ violescha prescripziuns davart la repersequitabladad da lain e da products da lain sco er da materias primas e da products ch’il Cussegl federal ha designà tenor l’artitgel 35e alinea 3, per ils quals è vegnida introducida in’obligaziun da documentaziun (art. 35g al. 1);
15. violescha prescripziuns davart il metter en circulaziun stabiliments¹⁷⁷ producids en seria (art. 40);
16. refusa da dar a l’autoritad cumpetenta las infurmaziuns dumandadas u fa indicaziuns faussas (art. 46);
17. ¹⁷⁸ violescha prescripziuns davart la cuvrida da la responsabladad (art. 59b).

Il delinquent vegn chastià cun ina multa, sch’el agescha per negligientscha.

L’emprova e la cumplicitad èn chastiablas.

Art. 61a¹⁷⁹ Omissiun da taxas directivas

Cun ina multa che po esser fin tschintg giadas pli gronda che la valur da l’avantatg fiscal illegal, vegn chastià, tgi che procura intenziunadamain in avantatg fiscal illegal a sasez u ad in’autra persuna en connex cun la taxa tenor l’artitgel 35 a , en spezial tgi che ometta la taxa u obtegna illegalmain ina liberaziun, ina indemnisaziun u ina restituziun da la taxa.

L’emprova è chastiabla.

Sch’il delinquent agescha per negligientscha, po la multa esser fin trais giadas pli gronda che la valur da l’avantatg fiscal illegal.

Sche l’avantatg fiscal illegal na po betg vegnir eruì exactamain, vegn el stimà en il rom da la procedura administrativa.

L’autoritad da persecuziun e da giudicament è il UDSC.

Art. 61b¹⁸⁰ Periclitaziun da taxas directivas

Cun ina multa da fin 30 000 francs vegn chastià, tgi che fa intenziunadamain il suandant:

1. na declera betg u declera en moda incorrecta las datas ed ils objects ch’èn relevants per incassar la taxa tenor l’artitgel 35a alinea 1;
2. taschenta fatgs relevants u preschenta fauss mussaments davart tals fatgs en ina dumonda da restituziun da la taxa tenor l’artitgel 35c alinea 3;
3. fa faussas indicaziuns sco persuna ch’è obligada da dar infurmaziuns (art. 46);
4. na maina, n’emetta, na tegna betg en salv u na preschenta betg confurm a l’urden cudeschs da fatschenta, mussaments, documents da fatschenta u autras registraziuns u n’ademplescha betg sia obligaziun da dar infurmaziuns (art. 46);
5. engrevgescha, impedescha u renda nunpussaivel da far ina controlla regulara (art. 46 al. 1); u
6. commetta, cunter ina prescripziun executiva, in surpassament ch’il Cussegl federal ha declerà sco chastiabel.

L’emprova è chastiabla.

Il delinquent vegn chastià cun ina multa, sch’el agescha per negligientscha.

L’autoritad da persecuziun e da giudicament è il UDSC.

Art. 62 Applicaziun dal dretg penal administrativ

Ils artitgels 6 e 7 da la Lescha federala dals 22 da mars 1974 ¹⁸¹ davart il dretg penal administrativ valan per acts chastiabels tenor questa lescha.

Per cuntravenziuns tenor ils artitgels 61 a e 61 b valan plinavant las ulteriuras disposiziuns da la Lescha federala davart il dretg penal administrativ. ¹⁸²

Art. 62a¹⁸³ Agid uffizial

Las suandantas autoritads sustegnan ina l’autra e dattan ina a l’autra las infurmaziuns ch’ellas dovran per impedir e per persequitar cuntravenziuns sco er per exequir mesiras tenor la legislaziun davart l’ambient, la protecziun da la natira e da la patria, la protecziun da la cuntrada, la protecziun da las auas, la reducziun da las emissiuns da gas cun effect da serra, la conservaziun dal guaud, la chatscha, la pestga, la tecnica genetica u il traffic cun spezias d’animals e da plantas protegidas:

1. l’uffizi federal;
2. il UDSC;
3. l’Uffizi federal da segirezza alimentara e fatgs veterinars;
4. l’Uffizi federal da polizia;
5. la Procura publica federala;
6. las autoritads penalas ed administrativas chantunalas;
7. ulteriuras autoritads penalas u administrativas federalas designadas dal Cussegl federal, sche quai è necessari per ademplir incumbensas ed obligaziuns tenor questa legislaziun.

Las infurmaziuns transmessas pon cuntegnair er datas persunalas spezialmain sensiblas davart persecuziuns u sancziuns administrativas e penalas, sche quai è necessari per l’adempliment da las incumbensas ed obligaziuns legalas da las autoritads respectivas.

Disposiziuns pli severas da la Confederaziun e dals chantuns restan resalvadas.

6. titel Disposiziuns finalas

Art. 63¹⁸⁴

Art. 64 Adattaziun d’ordinaziuns federalas

Sche prescripziuns davart l’ambient ch’èn vegnidas decretadas sin basa d’autras leschas federalas, cuntrafan u na satisfan betg a questa lescha, ston ellas vegnir adattadas u cumplettadas tenor in program che vegn fixà dal Cussegl federal.

Art. 65 Dretg chantunal davart la protecziun da l’ambient

Uscheditg ch’il Cussegl federal na fa betg explicitamain diever da sia cumpetenza da decretar ordinaziuns, pon ils chantuns decretar atgnas prescripziuns en il rom da questa lescha, suenter avair consultà il Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun.

Ils chantuns na dastgan fixar naginas novas limitas d’immissiuns, limitas d’alarm u valurs da planisaziun e decretar naginas novas disposiziuns davart valitaziuns da confurmitad da stabiliments producids en seria u davart l’applicaziun da substanzas e d’organissems. ¹⁸⁵ Prescripziuns chantunalas existentas restan valaivlas, fin che prescripziuns correspundentas dal Cussegl federal entran en vigur.

Art. 65a¹⁸⁶ Disposiziun transitorica da la midada dals 27 da settember 2024

Dumondas d’indemnisar ils custs da mesiras tenor l’artitgel 32 e ^bis alineas 3, 4 litera a, 5 e 12 vegnan giuditgadas – en divergenza da l’artitgel 36 da la Lescha da subvenziuns dals 5 d’october 1990 ¹⁸⁷ – tenor il dretg che vala il mument da l’inoltraziun da las dumondas, sche las mesiras èn vegnidas cumenzadas u èn gia terminadas avant l’entrada en vigur da la midada dals 27 da settember 2024. Las dumondas ston vegnir inoltradas a l’uffizi federal il pli tard 2 onns suenter l’entrada en vigur da questa midada.

Art. 66 Midada da leschas federalas

... ¹⁸⁸

Art. 67 Referendum ed entrada en vigur

Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ.

Il Cussegl federal fixescha l’entrada en vigur. Data da l’entrada en vigur: 1. da schaner 1985 ¹⁸⁹