430.000
sa basond sin l'art. 31 da la constituziun chantunala[1],
suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 9 da schaner 2007[2],
Questa lescha regla l'execuziun da la legislaziun federala davart la furmaziun professiunala tenor sias finamiras ed en singuls secturs l'execuziun da la legislaziun davart las scolas autas.
Ella fixescha las premissas per la renconuschientscha chantunala da scolaziuns e da certificats da scolaziun che n'èn betg suttamess a la legislaziun federala davart la furmaziun professiunala u davart las scolas autas.
En il rom dal giudicament d'ina dumonda per la renconuschientscha chantunala vegnan applitgadas confurm al senn las disposiziuns davart las premissas per la renconuschientscha e davart la procedura ch'èn cuntegnidas en il dretg surordinà.
Per la renconuschientscha en il sectur da la furmaziun professiunala è cumpetenta la regenza. Ella po relaschar prescripziuns da scolaziun e d'examinaziun.
… *
La renconuschientscha d'instituziuns da scola cun ina purschida da scolaziun ch'è renconuschida vegn concedida sin basa dal dretg da contribuziun, sch'il chantun survegn in dretg da cundecisiun adequat e sche la purschida correspunda ad in basegn da l'economia e da la societad.
La regenza è per regla cumpetenta per renconuscher – sin basa dal dretg da contribuziun – instituziuns da scola senza in'organisaziun responsabla chantunala.
… *
Per ademplir las incumbensas chantunalas collavuran il departament ch'è cumpetent per il sectur da la furmaziun ed ils uffizis cun las instituziuns che porschan prestaziuns, cun las organisaziuns dal mund da lavur, cun auters chantuns, cun la confederaziun u cun l'exteriur.
En il champ d'applicaziun da questa lescha concluda la regenza da far cunvegnas da dretg administrativ, spezialmain cunvegnas concernent ils daners da scola, concernent la collavuraziun sco er concernent la coordinaziun cun auters chantuns e cun l'exteriur, inclusiv lur finanziaziun.[4]
Las instituziuns betg chantunalas ch'èn responsablas per las scolas renconuschidas fixeschan:
| 1. | in gremi ch'è responsabel per la gestiun strategica da la scola; | ||
| 2. | ina instanza ch'è responsabla per la gestiun operativa, manaschiala e pedagogica da la scola; | ||
| 3. | in post da revisiun che controllescha la contabilitad e che fa in rapport per mauns dals gremis cumpetents da la scola sco er per mauns da l'uffizi. | ||
Per las scolas dal chantun relascha la regenza in urden disciplinar ed in urden da scola, uschenavant che la legislaziun speziala na prevesa betg in'autra cumpetenza. Per scolas subvenziunadas relascha l'organ cumpetent da la scola in urden disciplinar ed in urden da scola.
L'urden disciplinar po prevair admoniziuns, multas disciplinaras, lavur d'utilitad publica ed autras mesiras fin a l'exclusiun da la scola en cas da grevas cuntravenziuns. Sch'i dat in'exclusiun tar ina scola professiunala spezialisada sto l'uffizi examinar sch'il contract d'emprendissadi sto vegnir schlià.
La regenza po relaschar disposiziuns davart in servetsch medicinal da scola.
Sch'il chantun n'ademplescha betg sez las incumbensas che resultan da questa lescha, deleghescha la regenza lur adempliment a terzas persunas.
Cun las instituziuns che porschan prestaziuns fa la regenza contracts da basa da plirs onns.
Il contract da basa regla las prestaziuns che ston vegnir furnidas, las directivas da qualitad ch'èn colliadas cun talas, ils standards, ils meds finanzials, las responsabladads sco er las pretensiuns al rapport.
Il departament è cumpetent per far contracts annuals cun las instituziuns che porschan prestaziuns. En il rom dals credits deliberads approvescha el ils preventivs da las instituziuns che porschan prestaziuns. La regenza po delegar la cumpetenza da far contracts a l'uffizi.
La regenza surveglia ils champs da furmaziun ch'èn suttamess a questa lescha e liquidescha las incumbensas ch'ella ha survegnì sin basa da questa lescha.
Il departament relascha las disposiziuns e las decisiuns ch'el dastga relaschar tenor questa lescha e procura per l'execuziun da la lescha.
La surveglianza directa dals secturs da la furmaziun ch'èn suttamess al champ d'applicaziun da questa lescha è chaussa dals uffizis dal departament ch'è cumpetent per la furmaziun. Els èn organs chantunals d'execuziun, uschenavant che la legislaziun federala e chantunala na dispona betg autramain.
Il departament elegia la cumissiun per la furmaziun professiunala, las cumissiuns d'examen sco er ulteriuras cumissiuns necessarias e fixescha lur incumbensas.
Purschidas transitoricas ston vegnir offridas en cas da basegn per preparar persunas sin la furmaziun fundamentala professiunala, sche quellas persunas han deficits e basegns da furmaziun individuals suenter il temp da scola obligatoric.
Ellas cumpiglian oravant tut ils onns che preparan per la professiun e che accentueschan spezialmain la tschertga e la tscherna da la professiun, in champ da professiun u l'integraziun.
Instituziuns che porschan ina furmaziun en la pratica professiunala e che vulan scolar emprendistas ed emprendists en ina tscherta professiun, basegnan ina permissiun da scolaziun da l'uffizi.
La regenza procura per ina purschida che correspunda als basegns per scolar furmaturas e furmaturs da la professiun en la pratica professiunala tenor las disposiziuns dal dretg federal.
Il contract d'emprendissadi sto vegnir inoltrà a l'uffizi per l'approvaziun, e quai avant che cumenzar cun la scolaziun professiunala. Il contract d'emprendissadi sto er vegnir approvà, sch'el vegn midà.
Las scolas che vegnan manadas dal chantun sco er las scolas che vegnan manadas da terzas persunas, ch'èn renconuschidas da la regenza sin basa dal dretg da contribuziun, offreschan ina purschida decentrala e suffizienta da scolas professiunalas spezialisadas. Las scolas preparan las emprendistas ed ils emprendists per in diplom professiunal renconuschì en la furmaziun fundamentala professiunala.
… *
La regenza fixescha ils criteris per attribuir las emprendistas ed ils emprendists a las scolas.
L'uffizi attribuescha las emprendistas ed ils emprendists a scolas professiunalas spezialisadas entaifer u ordaifer il chantun u a curs professiunals interchantunals.
Il temp da scola annual sa drizza tenor las ordinaziuns davart la furmaziun fundamentala professiunala.
Il chantun procura per ina purschida suffizienta decentrala da scolas da maturitad professiunala cun scolaziuns durant e suenter l'emprendissadi.
La regenza decida davart la purschida chantunala u davart la renconuschientscha sin basa dal dretg da contribuziun da purschidas da terzas persunas.
Sch'il basegn è cumprovà, po il chantun manar u sustegnair cun contribuziuns lavuratoris d'emprendissadi e scolaziuns da la furmaziun fundamentala professiunala ch'èn organisadas en furma da scola.
La regenza decida, sche purschidas chantunalas duain vegnir stgaffidas u abolidas sco er sche contribuziuns duain vegnir concedidas a terzas persunas.
Scolas privatas betg subvenziunadas che preparan emprendistas ed emprendists per la procedura da qualificaziun tar l'attestat federal da qualificaziun u tar l'attestat federal professiunal basegnan ina permissiun.
Il departament conceda la permissiun, sche:
| 1. | las directivas federalas vegnan observadas, en spezial quellas che concernan las pretensiuns a las persunas ch'èn responsablas per la furmaziun professiunala e las pretensiuns a la purschida da furmaziun; | ||
| 2. | la cooperaziun en la procedura da qualificaziun è garantida. | ||
Las organisaziuns dal mund da lavur porschan curs intermanaschials e terzs lieus da scola cumparegliabels. L'uffizi sustegna las organisaziuns tar l'adempliment da questa incumbensa e procura che tut las emprendistas e che tut ils emprendists survegnian access als curs obligatorics entaifer ed ordaifer il chantun.
Manaschis, dals quals las emprendistas ed ils emprendists vegnan dispensads tras l'uffizi da frequentar ils curs obligatorics, n'han nagin dretg da contribuziuns dal chantun per ils curs ch'els organiseschan sezs.
Las cumissiuns d'examen procuran per l'organisaziun e per la realisaziun da las proceduras da qualificaziun.
Davart l'admissiun a la procedura da qualificaziun decida l'uffizi suenter avair consultà ils lieus d'emprender.
Resguardond ils cuntegns d'emprender da la professiun correspundenta decida l'uffizi er davart las dumondas per vegnir dispensà da l'examen u da parts da tal, ma er quant enavant che prestaziuns da furmaziun ch'èn gia vegnidas furnidas vegnan resguardadas.
La regenza è cumpetenta per renconuscher sin basa dal dretg da contribuziun las scolas professiunalas superiuras u las instituziuns che porschan la furmaziun supplementara professiunala sco part essenziala da lur activitad.
Il departament decida, tge curs preparatorics per ils examens professiunals federals e per ils examens professiunals federals superiurs ch'il chantun porscha u ch'el sustegna cun contribuziuns.
Il chantun promova ina purschida da furmaziun supplementara decentrala che correspunda als basegns.
Il departament decida, tge purschidas da furmaziun supplementara ch'il chantun maina sez u ch'el sustegna cun contribuziuns. Cun contribuziuns vegnan sustegnidas purschidas ch'èn d'in interess spezial per la publicitad e che na pudessan betg vegnir realisadas senza il sustegn dal chantun. Quai èn en spezial las suandantas purschidas:
| 1. | che servan ad acquistar ed a mantegnair la cumpetitivitad sin il martgà da lavur, meglras qualificaziuns sco er il return en la vita professiunala e l'integraziun en il mund da lavur e da la societad; | ||
| 2. | purschidas per gruppas e per regiuns che n'èn betg disadas vi da furmaziuns e ch'èn – pervia da lur situaziun – dischavantagiadas. | ||
La regenza è cumpetenta per conceder contribuziuns per construir, per endrizzar e per manar chasas da dimora, sch'igl exista in basegn per ina tala chasa da dimora.
Ella è cumpetenta per conceder contribuziuns per construir e per endrizzar mensas en scolas.
La regenza po prender u sustegnair mesiras per mantegnair e per stgaffir plazzas da scolaziun en la pratica professiunala, sch'i sa mussa in dischequiliber sin il martgà per la furmaziun fundamentala professiunala.
La regenza po promover cun contribuziuns ulteriuras mesiras ed ulteriurs projects en l'interess da la furmaziun professiunala. Latiers tutgan spezialmain:
| 1. | in accumpagnament individual professiunal per emprendistas e per emprendists che frequentan ina furmaziun fundamentala cun attest; | ||
| 2. | concurrenzas ed exposiziuns professiunalas d'organisaziuns dal mund da lavur; | ||
| 3. | organisaziuns e projects per la coordinaziun e per la collavuraziun; | ||
| 4. | projects per sviluppar la qualitad; | ||
| 5. | prestaziuns spezialas ch'èn d'in interess public. | ||
Concernent la cussegliaziun da professiun, da studi e da carriera procura la regenza per ina purschida decentrala che correspunda als basegns.
Ils meds finanzials ch'èn necessaris per ademplir las incumbensas vegnan procurads tras: *
| 1. | contribuziuns da la confederaziun; | ||
| 2. | contribuziuns dal chantun; | ||
| 3. * | … | ||||
| 4. * | … | ||||
| 5. | contribuziuns da las instituziuns responsablas; | ||
| 6. | contribuziuns or da las cunvegnas davart ils daners da scola; | ||
| 7. | daners da studi e taxas da curs; | ||
| 8. | indemnisaziuns per prestaziuns da servetsch; | ||
| 9. | contribuziuns e donaziuns da terzas persunas; | ||
| 10. | ulteriuras entradas. | ||
Imputabels per il subvenziunament èn unicamain ils custs ch'èn resultads effectivamain tar in'organisaziun dal manaschi adequata ed economica e che stattan en ina relaziun cun la scolaziun e cun la furmaziun supplementara professiunala.
La regenza regla ils detagls davart il preventiv e davart la contabilitad, davart ils custs e davart ils retgavs imputabels, davart ils contracts da basa e davart ils contracts annuals, davart il rapport, davart il far e duvrar reservas e retenziuns, davart la valitaziun da la facultad, davart l'utilisaziun d'eventuals surplis dal retgav sco er davart la prestaziun da pajaments parzials u anticipads.
L'import che resta suenter ch'ils daners da scola e las taxas da curs, las contribuziuns or da cunvegnas davart las taxas da scola, las indemnisaziuns per prestaziuns da servetsch e las ulteriuras entradas èn vegnids deducids dals custs imputabels, vala sco deficit da gestiun che po vegnir mess a quint per il subvenziunament.
Las instituziuns responsablas da la scola professiunala d'hotellaria dal Grischun ch'è renconuschida sin basa dal dretg da contribuziun, da scolas professiunalas superiuras u d'instituziuns che porschan la furmaziun supplementara professiunala sco in element essenzial da lur activitad pajan in'atgna contribuziun da 2,5 pertschient dal deficit da manaschi.
Il chantun surpiglia ils deficits da manaschi da las purschidas transitoricas da las scolas professiunalas spezialisadas sco er d'autras instituziuns renconuschidas sin basa dal dretg da contribuziun, che restan suenter la deducziun da las contribuziuns da las instituziuns responsablas. *
Il chantun surpiglia ils custs che resultan da cunvegnas dal dretg administrativ. *
Sche la lescha na dispona betg autramain surpiglia il chantun ils custs che resultan da la realisaziun d'examens e d'autras proceduras da qualificaziun sco er da la controlla dal stadi da scolaziun en la furmaziun fundamentala professiunala.
Il chantun paja contribuziuns en l'autezza da 40 fin 80 pertschient dals custs che la regenza designescha sco imputabels, numnadamain als custs da:
| 1. | lavuratoris d'emprendissadi; | ||
| 2. | curs intermanaschials; | ||
| 3. | curs en la furmaziun professiunala superiura; | ||
| 4. | ulteriurs curs da perfecziunament che vegnan renconuschids dal departament sco curs cun dretg da contribuziun; | ||
| 5. | chasas da dimora. | ||
La regenza fixescha l'autezza da las tariffas da contribuziun. Las contribuziuns pon er vegnir pajadas sco pauschalas ch'èn orientadas a la prestaziun u en il rom d'in preventiv global.
En cas d'ina situaziun finanziala difficila cumprovada po il cussegl grond conceder – en il rom dal preventiv – contribuziuns supplementaras ad instituziuns da la furmaziun professiunala sin territori chantunal, da las qualas ils custs da gestiun na vegnan betg cuvrids da prestaziuns publicas.
Il departament è cumpetent per sustegnair ulteriuras mesiras cun contribuziuns fin maximalmain 80 pertschient dals custs che la regenza designescha sco imputabels.
Contribuziuns fin 50 000 francs po il departament deliberar sco pauschalas.
L'uffizi dispona l'autezza da las contribuziuns da gestiun dal chantun e da las vischnancas en il rom dal preventiv da las instituziuns ch'è vegnì approvà. I pon vegnir fatgs pajaments parzials fin a 100 pertschient da la contribuziun chantunala presumptiva e da la contribuziun che las vischnancas pajan a las scolas professiunalas spezialisadas ed a las purschidas transitoricas.
La reducziun u la restituziun da contribuziuns sa drizza tenor las disposiziuns da la legislaziun davart las finanzas dal chantun Grischun.
Contribuziuns dal chantun a construcziuns novas, a midadas da construcziun, ad engrondiments, a sanaziuns sco er als indrizs ch'èn colliads cun quai e ch'èn previs per purschidas tenor questa lescha importan fin a 100 pertschient dals custs imputabels, sche las contribuziuns annualas da gestiun na cuntegnan betg gia ina part cumprovada per l'infrastructura. Ils detagls vegnan reglads da la regenza. *
Per conceder contribuziuns da construcziun ad instituziuns ordaifer il chantun restan resalvadas las cumpetenzas finanzialas tenor la constituziun chantunala.
Sch'il dretg federal, sch'il dretg chantunal u sch'il dretg da concordat na prevesan betg in'exemziun da taxas, fixescha la regenza las taxas per las suandantas prestaziuns:
| 1. | frequentaziun da purschidas transitoricas; | ||
| 2. | frequentaziun da la scola professiunala spezialisada per absolventas e per absolvents ordaifer ina scolaziun reglada; | ||
| 3. | proceduras d'admissiun e d'examen ordaifer la furmaziun fundamentala professiunala; | ||
| 4. | procedura per constatar l'equivalenza d'ina furmaziun betg formalisada; | ||
| 5. | purschidas da la cussegliaziun da professiun, da studi e da carriera per persunas creschidas; | ||
| 6. | ulteriuras prestaziuns da servetsch dal chantun u da terzas persunas per il champ d'applicaziun da questa lescha. | ||
Cun fixar las taxas ston er vegnir resguardads il temp impundì ed ils custs ch'èn resultads, per daners da scola e da curs il dumber da las lecziuns per semester. Las taxas na ston betg cuvrir ils custs.
Ils custs per ils meds d'instrucziun persunals e per il material d'instrucziun persunal sco er las spesas per emnas da studi e per excursiuns van sin donn e cust da l'emprendista u da l'emprendist.
Custs da material e custs da locaziun per locals che resultan tar ils examens per acquistar l'attestat da qualificaziun e l'attest professiunal vegnan mess a quint proporziunalmain a las instituziuns che porschan la furmaziun en la pratica professiunala.
Tar proceduras da qualificaziun da persunas senza contract d'emprendissadi vegnan quests custs da material e quests custs da locaziun per locals mess a quint proporziunalmain tras l'uffizi.
Ils custs cumplains da las proceduras da qualificaziun per candidatas e per candidats da scolas privatas betg subvenziunadas vegnan mess a quint a la scola.
La regenza regla l'indemnisaziun per expertas e per experts per las proceduras da qualificaziun. Commembras e commembers da la cumissiun sco er autras collavuraturas ed auters collavuraturs en uffizi accessoric vegnan indemnisads tenor l'ordinaziun davart ils collavuraturs en uffizi accessoric dal chantun Grischun[5].
Recurs cunter notas da semester da scolas professiunalas spezialisadas che vegnan surpigliadas per ils examens finals d'emprendissadi pon vegnir inoltrads entaifer 10 dis tar il gremi cumpetent da la scola. Quel decida definitivamain.
Cunter decisiuns concernent l'inadmissiun, concernent la nunpromoziun e concernent la nunreussida da l'examen final poi vegnir fatg recurs administrativ entaifer 10 dis tar il departament. *
Cunter disposiziuns da purschidras e da purschiders che han ina incumbensa chantunala poi vegnir fatg recurs administrativ tar il departament.
Surpassaments da las prescripziuns da la lescha federala davart la furmaziun professiunala[6] vegnan chastiads dal departament. La procedura sa drizza tenor las disposiziuns davart la procedura penala davant autoritads administrativas.
Il departament po retrair la permissiun d'instruir e remartgar la retratga en il diplom d'instrucziun, sche la qualificaziun per instruir manca. Sche las relaziuns sa midan essenzialmain, po il departament revocar la retratga ed emetter per la persuna pertutgada in diplom d'instrucziun senza remartga.
Il departament po communitgar la retratga e la reconcessiun da la permissiun d'instruir a las autoritads che engaschan persunas d'instrucziun entaifer il chantun ed annunziar quai al post ch'è incumbensà da manar ina glista naziunala davart persunas d'instrucziun senza permissiun d'instruir.
La lescha davart la furmaziun professiunala en il chantun Grischun (lescha chantunala davart la furmaziun professiunala) dals 6 da zercladur 1982[7] vegn abolida.
Renconuschientschas chantunalas da scolaziuns e da certificats da scolaziun sco er renconuschientschas sin basa dal dretg da contribuziun ch'èn vegnidas dadas tenor il dretg vertent mantegnan lur vigur legala er suenter che questa lescha è entrada en vigur.
Per proceduras ch'èn pendentas il mument da l'entrada en vigur da questa lescha vegnan applitgadas las disposiziuns da questa lescha.
Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ.
La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur da questa lescha[9].
| Conclus | Entrada en vigur | Element | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| 17-04-2007 | 01-01-2008 | relasch | emprima versiun | - |
| 22-04-2008 | 01-09-2008 | Art. 50 al. 2 | midada | - |
| 16-06-2010 | 01-01-2011 | Art. 51 | revisiun totala | 2010, 2404 |
| 24-10-2012 | 01-08-2014 | Art. 2 al. 3 | aboliziun | - |
| 24-10-2012 | 01-08-2014 | Art. 3 al. 3 | aboliziun | - |
| 30-01-2013 | 01-08-2014 | Art. 29 | aboliziun | - |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 17 al. 2 | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 33 al. 1 | midada | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 33 al. 1, 3. | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 33 al. 1, 4. | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 36 | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 37 | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 38 | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 40 al. 1 | midada | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 41 al. 1 | midada | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 45 al. 1 | midada | 2014-031 |
| Element | Conclus | Entrada en vigur | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| relasch | 17-04-2007 | 01-01-2008 | emprima versiun | - |
| Art. 2 al. 3 | 24-10-2012 | 01-08-2014 | aboliziun | - |
| Art. 3 al. 3 | 24-10-2012 | 01-08-2014 | aboliziun | - |
| Art. 17 al. 2 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 29 | 30-01-2013 | 01-08-2014 | aboliziun | - |
| Art. 33 al. 1 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | midada | 2014-031 |
| Art. 33 al. 1, 3. | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 33 al. 1, 4. | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 36 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 37 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 38 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 40 al. 1 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | midada | 2014-031 |
| Art. 41 al. 1 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | midada | 2014-031 |
| Art. 45 al. 1 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | midada | 2014-031 |
| Art. 50 al. 2 | 22-04-2008 | 01-09-2008 | midada | - |
| Art. 51 | 16-06-2010 | 01-01-2011 | revisiun totala | 2010, 2404 |