801.100
sa basond sin l'art. 80 da la constituziun chantunala[2],
suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 11 da matg 2004[3],
La lescha regla la planisaziun dal territori sin il territori dal chantun Grischun. Ella definescha las incumbensas che ston vegnir ademplidas da las vischnancas, da las regiuns e dal chantun. *
La lescha fixescha las prescripziuns chantunalas da construcziun e da zona. Ella regla las proceduras che vegnan definidas dal dretg chantunal.
Las vischnancas, las regiuns ed il chantun procuran per la planisaziun en il senn da la legislaziun davart la planisaziun dal territori e resguardan ils interess da la planisaziun dal territori er tar lur ulteriuras activitads. *
Las vischnancas, las regiuns ed il chantun adempleschan lur incumbensas en enclegientscha vicendaivla e coordineschan lur basa, lur planisaziuns e lur activitads che han in effect sin il territori ina cun l'autra e cun la basa, cun ils concepts e cun las planisaziuns secturialas da la confederaziun sco er cun las planisaziuns dals chantuns e dals pajais vischins. *
La planisaziun locala è ina incumbensa da las vischnancas. En il rom dal dretg surordinà adempleschan ellas questa incumbensa en moda independenta.
La planisaziun surlocala è per regla chaussa da las regiuns e dal chantun. *
La regenza surveglia la planisaziun dal territori. Ella designescha il departament cumpetent (departament) ed il post spezialisà per dumondas da planisaziun (post spezialisà).
Las autoritads infurmeschan adequatamain la publicitad davart la basa, davart las finamiras e davart la procedura da planisaziuns e procuran che persunas interessadas possian cooperar en moda adequata tar planisaziuns.
Las instituziuns ch'èn responsablas per la planisaziun pon far cunvegnas cun persunas privatas, cunzunt davart l'urari da planisaziuns, davart la qualitad da l'abitadi che duai vegnir cuntanschida e davart il termin da la realisaziun da projects da construcziun. Sche cunvegnas concernan objects che fan part dal cuntegn minimal d'ina planisaziun, resta resalvada la decisiun da las autoritads ch'èn cumpetentas per relaschar e per approvar la planisaziun. *
Per las proceduras da planisaziuns, da projects da construcziun e da regruppaments dal terren – ch'èn fixadas en questa lescha ed en l'ordinaziun – e per l'incassament da taxas d'avertura vala exclusivamain il dretg chantunal, nun che las vischnancas e las regiuns vegnian autorisadas u obligadas expressivamain da relaschar atgnas prescripziuns da procedura divergentas u cumplementaras u da reglar sezzas tschertas proceduras. *
Sch'i na vegn fixà nagut auter, liquideschan las autoritads cumpetentas las dumondas entaifer ils termins regulars ch'èn fixads en questa lescha u en l'ordinaziun.. Sch'i n'è fixà nagut auter, cumenzan ils termins, uschespert che las dumondas èn avant maun en ina furma formalmain correcta e cumpletta.
Sch'in termin na po excepziunalmain betg vegnir observà, communitgescha l'autoritad cumpetenta il retard a las persunas pertutgadas avant la scadenza dal termin, e quai inditgond ina curta motivaziun e communitgond in nov termin da liquidaziun.
Las autoritads da protesta e da meds legals pon sistir da tut temp proceduras pendentas a favur d'ina mediaziun, sche las partidas proponan quai communablamain. Ils detagls vegnan reglads da la regenza en l'ordinaziun.
Concessiuns d'ina partida en il rom d'ina mediaziun na dastgan betg vegnir fatgas valair en il process e n'èn nagina cumprova. Tgi ch'è stà mediatura u mediatur, na dastga betg sa participar al process da las partidas da mediaziun sco represchentanta legala u sco represchentant legal, sco perditga ubain sco infurmatura u sco infurmatur.
Las instituziuns ch'èn responsablas per la planisaziun procuran per las infurmaziuns da basa ch'èn necessarias per lur planisaziuns. Els accordeschan vicendaivlamain l'acquisiziun da las infurmaziuns da basa e procuran per lur barat. Ils detagls vegnan reglads da la regenza en l'ordinaziun.
Las instituziuns ch'èn responsablas per la planisaziun observan ed analiseschan il svilup dal territori ed al prendan sco basa per lur planisaziuns. Il departament dat las infurmaziuns necessarias a l'uffizi federal.
Ils posts da servetsch chantunals collavuran e procuran per la coordinaziun necessaria da las infurmaziuns da basa entaifer il chantun.
Las infurmaziuns da basa èn publicas. Mintgina e mintgin po prender invista dad ellas. Lur effect giuridic sa drizza tenor la legislaziun respectiva.
Las infurmaziuns da basa ed ils meds da planisaziun vegnan fatgs ed administrads en moda digitala.
Ils plans èn extracts grafics che vegnan fatgs sin basa da las datas digitalas. Uscheditg che la regenza na dispona nagut auter, ha mo l'extract grafic vigur legala.
Las datas da la planisaziun dal territori vegnan surdadas da las instituziuns ch'èn responsablas per la planisaziun als posts da servetsch e viceversa. *
En il rom da lur cumpetenza pon il departament ed il post spezialisà prender mesiras da sustegn per garantir in svilup dal territori persistent e per realisar il dretg da planificaziun dal territori.
Il departament ed il post spezialisà pon sustegnair stentas da las vischnancas per stgaffir uffizis da construcziun communabels e gremis professiunals communabels cun ina funcziun da cussegliaziun en dumondas da construcziun e da planisaziun.
En il rom dals meds finanzials che stattan a disposiziun po il chantun pajar contribuziuns a vischnancas ed a regiuns sco er ad organisaziuns, ad instituziuns ed ad auters purtaders da projects per: *
Plinavant po il chantun conceder contribuziuns da gestiun ad organisaziuns ed a gremis professiunals ch'èn regularmain e spezialmain activs en il sectur da la planisaziun dal territori, e quai en moda consultativa ed infurmativa.
La concessiun da contribuziuns premetta spezialmain che las lavurs sajan en l'interess dal chantun e ch'ellas vegnian exequidas sut ina direcziun cumpetenta.
… *
… *
… *
Las contribuziuns ston vegnir graduadas tenor l'impurtanza per la planisaziun dal territori e per l'economia publica ed importan maximalmain 50 pertschient dals custs imputabels. *
Contribuziuns vegnan garantidas dal regenza sin basa da programs da lavur e da stimaziuns dals custs. La regenza po delegar questa cumpetenza al departament ed al post spezialisà.
La garanzia vegn dada per regla en il rom da cunvegnas da prestaziun che cuntegnan almain la finamira, las prestaziuns da la retschavidra u dal retschavider da la contribuziun e las prestaziuns dal post spezialisà, il program da temp, ils custs imputabels sco er las modalitads davart il rendaquint e davart il pajament da la contribuziun e davart l'examinaziun da las prestaziuns.
En cas da dispitas davart contribuziuns sco er en cas d'ulteriuras cuntraversas pervia da cunvegnas da prestaziun decida la regenza. Sche la garanzia vegn dada dal post spezialisà, decida il departament.
Cunter decisiuns dal departament po vegnir fatg recurs administrativ tar la regenza. *
Davart la garanzia u davart la refusa da contribuziuns, per las qualas i n'exista nagin dretg legal, decida la regenza definitivamain. *
La regenza rapportescha periodicamain al cussegl grond davart la planificaziun dal territori e davart il svilup dal territori.
Il plan directiv grischun e sias midadas vegnan elavurads dal chantun e da las regiuns en moda colleghiala. *
Il cussegl grond fixescha la strategia chantunala da svilup dal territori e sias midadas. *
Cumpetenta per ils conclus da relaschar e da midar il plan directiv chantunal è la regenza. En quest connex resguarda ella ils conclus dal cussegl grond tenor l'alinea 1bis. L'actualisaziun è per regla chaussa dal departament. *
La regenza regla la procedura dal plan directiv en l'ordinaziun.
Resguardond ils interess da las vischnancas po la regenza relaschar plans chantunals d'utilisaziun per projects d'ina impurtanza chantunala speziala – sco stabiliments da traffic, da provediment e da dismessa sco er manaschis da producziun e da servetsch –, e quai cun ils medems effects giuridics sco quels che valan per plans d'utilisaziun da las vischnancas. Ella abolescha puspè tals plans d'utilisaziun, sche las vischnancas tegnan quint suffizientamain dals interess surordinads en lur urdens fundamentals.
Sin dumonda da las vischnancas po la regenza relaschar plans chantunals d'utilisaziun er per projects da planisaziun intercommunals, sche quai gida a simplifitgar la procedura.
En l'ordinaziun regla la regenza la procedura per ils plans chantunals d'utilisaziun.
Per planisaziuns chantunalas d'utilisaziun tenor la legislaziun speziala sa drizza la procedura tenor la legislaziun speziala respectiva. Determinaziuns en plans communals d'utilisaziun davart objects ch'èn resalvads a planisaziuns chantunalas d'utilisaziun tenor la legislaziun speziala valan sulettamain sco renviaments.
Sch'ina planisaziun chantunala d'utilisaziun vegn instradada tenor questa lescha, po il departament – suenter avair tadlà la vischnanca – relaschar ina zona da planisaziun per ils territoris pertutgads, e quai cun ils medems effects sco quai ch'i valan per zonas da planisaziun da las vischnancas.
La zona da planisaziun po vegnir relaschada per 2 onns e po vegnir prolungada adequatamain.
Il departament publitgescha il relasch e las prolungaziuns da la zona da planisaziun en l'organ uffizial da publicaziun da la vischnanca ed en il fegl uffizial dal chantun. La zona da planisaziun entra en vigur cun la publicaziun.
Incumbensas da planisaziun regiunalas vegnan ademplidas da las regiuns. Tar incumbensas che surpassan il territori da la regiun, sa stentan las regiuns d'ademplir communablamain las incumbensas. *
Las regiuns procuran per in svilup territorial persistent en lur territori. Ellas adempleschan spezialmain incumbensas ch'ellas ston far sin basa da la legislaziun davart la planisaziun dal territori e dal plan directiv chantunal u che resultan da la politica regiunala e da la politica d'aglomeraziun u d'ulteriurs secturs politics che han in effect sin il territori. Ellas procuran ch'il plan directiv chantunal vegnia realisà confurm al stgalim. *
Las regiuns relaschan ils plans directivs regiunals ch'èn prescrits en la legislaziun e ch'èn necessaris per realisar il plan directiv chantunal. Ellas pon relaschar ulteriurs plans directivs regiunals. *
Cumpetenta per ils conclus da relaschar e da midar plans directivs regiunals è la conferenza da las presidentas e dals presidents (radunanza regiunala). Actualisaziuns èn per regla medemamain chaussa da la conferenza da las presidentas e dals presidents. *
Per relaschar e per midar plans directivs regiunals basegni l'approvaziun da la regenza. Tras l'approvaziun daventan els liants per las autoritads dal chantun, da la regiun e da las vischnancas participadas. Actualisaziuns vegnan per regla approvadas dal departament.
Sche plans directivs u parts da quels na pon previsiblamain betg vegnir approvads, po la regiun pretender ina tractativa da reconciliaziun tar il departament. Sch'i na dat nagina reconciliaziun, decida la regenza. *
En l'ordinaziun regla la regenza ulteriurs detagls da la procedura. Las regiuns relaschan prescripziuns cumplementaras. *
Las vischnancas promovan la realisaziun da lur planisaziuns tras ina politica activa da terren e da terren da construcziun ch'è adattada a las relaziuns localas.
… *
… *
Las vischnancas stgaffeschan las premissas da basa necessarias per che las zonas da construcziun possian vegnir utilisadas a temp util tenor lur destinaziun.
Latiers tutgan en spezial:
La garanzia giuridica da la disponibladad da zonas da construcziun en il senn dal dretg federal ha lieu a norma da l'artitgel 19b fin l'artitgel 19h.
Las vischnancas pon fixar cun las proprietarias ed ils proprietaris da bains immobigliars ch'ils bains immobigliars attribuids a la zona da construcziun vegnan surbajegiads entaifer in tschert termin da maximalmain 10 onns e, sche quai na vegn betg observà, ch'i vegn concedì a la vischnanca in dretg da cumpra.
Sch'i n'è fixà nagut auter en la lescha, ston ils bains immobigliars che vegnan attribuids da nov ad ina zona da construcziun suenter l'entrada en vigur da la midada da la lescha dals 25 d'october 2018, vegnir surbajegiads entaifer in termin dad 8 onns suenter che l'enzonaziun ha survegnì vigur legala.
En il rom da l'urden fundamental pon las vischnancas scursanir quest termin u al prolungar fin a maximalmain 10 onns.
L'obligaziun da surbajegiar vala sco ademplida, sche la dimensiun maximala da l'utilisaziun admissibla è exaurida per almain 80 pertschient entaifer il termin. En cas da surbajegiadas cun manaschis d'industria, da mastergn e da servetsch po la suprastanza communala considerar l'obligaziun da construir durant maximalmain 10 onns sco ademplida gia cun in grad da surbajegiada d'almain 50 pertschient, sch'i èn avant maun motivs plausibels per la sututilisaziun.
Decisiv per l'observaziun dal termin da l'obligaziun da construir è il cumenzament da las lavurs da construcziun. Ils termins vegnan suspendids, uschè ditg ch'il cumenzament da la construcziun vegn retardà pervia da proceduras da meds legals u per auters motivs, per ils quals la persuna ch'è obligada da construir n'è betg responsabla.
Sche las proprietarias u ils proprietaris da bains immobigliars n'adempleschan betg l'obligaziun da construir entaifer il termin fixà, po la vischnanca far valair tras disposiziun in dretg da cumpra per la valur commerziala tenor la valitaziun uffiziala per ils bains immobigliars correspundents.
Las suandantas cundiziuns ston esser ademplidas:
La vischnanca procura ch'ils bains immobigliars ch'ella ha surpiglià vegnian surbajegiads uschè svelt sco pussaivel. Las disposiziuns davart il dretg da restituziun en la legislaziun chantunala d'expropriaziun valan confurm al senn.
Davart l'execuziun dal dretg da cumpra e davart la realienaziun da bains immobigliars surpigliads decida la suprastanza communala en atgna cumpetenza. Realienaziuns ston vegnir fatgas per il pretsch custant da la vischnanca.
Las vischnancas pon relaschar disposiziuns cumplementaras.
Sche l'obligaziun da construir na vegn betg ademplida e sch'igl è giustifitgà ord vista da la planisaziun, po la suprastanza communala disponer la relaschada dal bain immobigliar or da la zona da construcziun.
La relaschada na vegn betg indemnisada. Resalvadas restan eventualas indemnisaziuns tenor l'artitgel 19t e l'artitgel 19u.
Las vischnancas pon introducir ulteriuras mesiras en la lescha da construcziun, sco per exempel taxas directivas u taxas da cumpensaziun, l'augment da las tariffas da la taxa da plivalur e chaussas sumegliantas, per ils cas, nua che las obligaziuns da construir na vegnan betg ademplidas.
Las vischnancas pon ordinar en la procedura per l'urden fundamental obligaziuns da construir er per zonas da construcziun gia existentas, sche l'interess public giustifitgescha quai, uschia en spezial:
Il termin da surbajegiada dastga importar maximalmain 8 onns dapi che l'ordinaziun ha survegnì vigur legala.
L'obligaziun da surbajegiar vala sco ademplida, sche la dimensiun maximala da l'utilisaziun admissibla è exaurida per almain 50 pertschient entaifer il termin.
Per l'observaziun dal termin vala l'artitgel 19c alinea 4.
Sche l'obligaziun da construir na vegn betg ademplida, valan confurm al senn l'artitgel 19d fin l'artitgel 19f.
La vischnanca po colliar enzonaziuns, midadas da zona u azonaziuns per realisar projects concrets cun la cundiziun, che las lavurs da construcziun stoppian vegnir cumenzadas suenter che la planisaziun ha survegnì vigur legala entaifer in termin adequat ch'ella ha fixà e terminadas entaifer in termin adequat ch'ella ha fixà.
La suprastanza communala po prolungar ils termins en il cas singul per maximalmain la mesadad dals termins oriunds. Ils termins vegnan suspendids, uschè ditg ch'il cumenzament u la finiziun da la construcziun vegn retardà per motivs, per ils quals la persuna ch'è obligada da construir n'è betg responsabla.
Sch'ils termins na vegnan betg observads, scadan l'enzonaziun, la midada da zonas u l'azonaziun sco er tut las determinaziuns en la planisaziun d'utilisaziun ch'èn colliadas cun quai tras lescha senza indemnisaziun e senza procedura dal plan d'utilisaziun. Resalvadas restan eventualas indemnisaziuns tenor l'artitgel 19t e l'artitgel 19u. En cas da differenzas en connex cun l'observaziun dals termins relascha la suprastanza communala ina disposiziun per mauns da las persunas pertutgadas.
En cas da planisaziuns tenor l'alinea 1 po la vischnanca pretender cumprovas e garanzias finanzialas, en spezial per garantir ils custs per restabilir il stadi oriund.
Las proprietarias u ils proprietaris da bains immobigliars che survegnan ina plivalur per consequenza d'ina mesira da planisaziun tenor l'artitgel 19j, èn obligads da pajar ina taxa da plivalur.
Las vischnancas han la suveranitad fiscala.
Obligads da pajar la taxa èn las proprietarias u ils proprietaris da bains immobigliars il mument che la mesira da planisaziun entra en vigur. Pliras proprietarias u plirs proprietaris d'in bain immobigliar stattan buns solidaricamain.
Obligads da pajar la taxa per bains immobigliars ch'èn engrevgiads cun dretgs da construcziun il mument che la planisaziun entra en vigur èn:
En cas da mesiras da planisaziun che han l'intent direct d'ademplir ina incumbensa da dretg public na vegn incassada nagina taxa.
Plivalurs da main che 20 000 francs per mintga bain immobigliar èn exceptadas da l'obligaziun da pajar ina taxa. En cas da partiziuns da bains immobigliars en il rom dal process da planisaziun sa referescha l'import betg taxà al bain immobigliar da basa.
Suttamessas a la taxa èn plivalurs da l'attribuziun da bains immobigliars d'ina zona betg surbajegiabla ad ina zona da construcziun tenor questa lescha (enzonaziun).
Las vischnancas pon prevair en la lescha da construcziun ulteriurs causals ch'èn suttamess a la taxa ed augmentar u reducir per tals ils imports betg taxads tenor l'artitgel 19i alinea 6.
Sche las vischnancas prevesan en la lescha da construcziun l'attribuziun da terren ad ina zona d'explotaziun da material u da deponia sco ulteriur causal suttamess a la taxa, pon ellas fixar cun las proprietarias u ils proprietaris dals bains immobigliars per contract prestaziuns en daners u prestaziuns materialas adequatas.
Decisiv per la constituziun da la taxa e per la calculaziun da la plivalur è il mument da l'entrada en vigur da la mesira da planisaziun.
La plivalur correspunda a la differenza tranter la valur commerziala dal bain immobigliar senza e cun mesira da planisaziun. Ella sto vegnir eruida tenor metodas renconuschidas. L'autoritad da taxaziun dumonda per quest intent l'uffizi per la valitaziun d'immobiglias per in'expertisa da valitaziun.
Ils custs da l'expertisa van a quint da la vischnanca.
L'import da la taxa da plivalur en cas d'enzonaziuns correspunda a 30 pertschient da la plivalur.
Las vischnancas pon augmentar en la lescha da construcziun la tariffa da la taxa tenor l'alinea 1 fin a maximalmain 50 pertschient.
Las vischnancas pon reducir en la lescha da construcziun la tariffa da la taxa tenor l'alinea 1 en vista ad enzonaziuns per utilisaziuns, per las qualas exista in interess public spezial, fin a 20 pertschient.
Las vischnancas fixeschan la tariffa da la taxa per ulteriurs causals suttamess a la taxa.
La suprastanza communala fixescha la taxa da plivalur per mauns da las persunas ch'èn obligadas da pajar la taxa directamain suenter che la mesira da planisaziun ha survegnì vigur legala. Ordavant consultescha ella las persunas pertutgadas. Il chantun ha il dretg da far recurs.
La mesira da planisaziun vegn approvada sut la cundiziun che la taxa vegnia incassada.
Fin che la taxa sto vegnir pajada, vegn quella adattada a la chareschia. Tala vegn determinada tenor l'index naziunal dals pretschs da consum.
En cas da cunvegnas tenor l'artitgel 19j alinea 3 sco er en cas da cunvegnas en connex cun planisaziuns ch'èn vegnidas concludidas da las vischnancas avant che la midada da la lescha dals 25 d'october 2018 è entrada en vigur, vegn la taxa fixada e retratga a norma da la cunvegna.
La taxa sto vegnir pajada, cur ch'il bain immobigliar vegn surbajegià u alienà.
En cas d'ina surbajegiada sto la taxa vegnir pajada, cur che la permissiun da construcziun survegn vigur legala.
Per l'alienaziun vala confurm al senn l'artitgel 42 da la lescha da taglia[4]. Sco alienaziun vala en spezial er la concessiun d'in dretg da construcziun. La midada da proprietad tras la successiun d'ierta (ierta, partiziun d'ierta, legat), tras la retratga anticipada da l'ierta, tras la liquidaziun dals bains matrimonials u tras ina donaziun na correspunda betg ad in'alienaziun. En quest cas passa l'obligaziun da pajar ina taxa als successurs legals che stattan buns solidaricamain per la taxa da plivalur fin a la valur da la part dal bain immobigliar ch'els han survegnì.
Sch'ina part dal bain immobigliar vegn alienada, sto la taxa vegnir pajada proporziunalmain. Sch'ina part dal bain immobigliar vegn surbajegiada, sto vegnir pajada la taxa per tut il bain immobigliar. Sch'il bain immobigliar vegn surbajegià en etappas, sto la taxa vegnir pajada proporziunalmain a la valur parziala da las etappas deliberadas.
La suprastanza communala metta a quint la taxa a las persunas ch'èn obligadas da pajar la taxa directamain suenter ch'il termin da pajament ha cumenzà. En cas d'intschertezzas davart il termin da pajament relascha ella ina disposiziun suenter avair consultà las persunas pertutgadas.
La taxa sto vegnir pajada a la vischnanca entaifer 60 dis suenter la facturaziun u suenter che la disposiziun ha survegnì vigur legala.
Per administrar la taxa da plivalur mainan il chantun e las vischnancas mintgamai ina finanziaziun speziala tenor las disposiziuns da la legislaziun chantunala da finanzas.
Ils retgavs or da la taxa da plivalur d'enzonaziuns, calculads sin basa da la tariffa da la taxa minimala chantunala tenor l'artitgel 19l alinea 1, van per 75 pertschient a la finanziaziun speziala chantunala da la gulivaziun da la plivalur (fond chantunal) e per 25 pertschient a la finanziaziun speziala communala da la gulivaziun da la plivalur (fond communal). Tut ils ulteriurs retgavs vegnan assegnads cumplainamain al fond communal.
L'assegnaziun dals retgavs al fond chantunal dura fin che l'intent d'utilisaziun da quel tenor l'artitgel 19q alinea 1 è ademplì e fin che l'eventual debit da quel è pajà. Suenter vegnan tut ils retgavs assegnads exclusivamain als fonds communals respectivs.
Il post spezialisà metta a quint a la vischnanca la part chantunala directamain suenter ch'il termin da pajament da la taxa da plivalur ha cumenzà.
Ils saldos dals fonds ston vegnir tschainsids confurm al martgà.
Ils meds finanzials dal fond chantunal vegnan duvrads exclusivamain per finanziar ils custs da dezonaziun da las vischnancas, minus eventuals retgavs actuals u futurs or da la taxa da plivalur che vegnan assegnads al fond communal a norma da l'artitgel 19p alinea 2.
Ils custs da dezonaziun ston pertutgar planisaziuns da dezonaziun che han l'intent principal da reducir zonas da construcziun surdimensiunadas.
Tar ils custs da dezonaziun tutgan:
Uschenavant ch'il fond chantunal cuntegna memia paucs meds finanzials per ademplir ses intent d'utilisaziun, vegnan fatgs pajaments anticipads or da meds publics generals fin ad in debit da maximalmain 80 milliuns francs.
Il fond vegn schlià cun il conclus da la regenza, cur che ses intent d'utilisaziun tenor l'artitgel 19q alinea 1 è ademplì e cur ch'in eventual debit è pajà. In'eventuala facultad dal fond vegn repartida proporziunalmain sin quellas vischnancas che han pajà retgavs da la taxa da plivalur en il fond chantunal.
Ils meds finanzials dal fond communal ston vegnir utilisads:
Las vischnancas pon prevair en la lescha da construcziun ulteriurs intents d'utilisaziun; en quest connex ston ellas garantir ch'ils intents tenor l'alinea 1 na vegnian betg periclitads tras quai.
Ils dischavantatgs da la planisaziun vegnan indemnisads mo, sch'els correspundan ad in'expropriaziun materiala tenor l'artitgel 98.
Sch'i sa tracta da dischavantatgs da la planisaziun chaschunads da planisaziuns da dezonaziun cun l'intent principal da reducir zonas da construcziun surdimensiunadas, suranneschan pretensiuns d'indeminsaziun entaifer 2 onns suenter che la planisaziun ha survegnì vigur legala.
En cas da dezonaziuns che vegnan fatgas en emprima lingia per reducir zonas da construcziun surdimensiunadas han las persunas pertutgadas in dretg da vegnir indemnisadas da la vischnanca per las expensas cumprovadas en connex cun averturas tenor ils artitgels 60 ss., sche l'avertura è vegnida realisada entaifer ils ultims 15 onns avant che la midada da la lescha dals 25 d'october 2018 è entrada en vigur.
L'indemnisaziun vegn fixada sin dumonda tras la suprastanza communala a maun d'ina disposiziun.
Il dretg d'indemnisaziun exista mo, sche la dezonaziun na correspunda betg ad in'expropriaziun materiala. El surannescha 2 onns suenter che la planisaziun ha survegnì vigur legala.
Las proprietarias ed ils proprietaris d'in bain immobigliar han il dretg envers la vischnanca da survegnir enavos taxas da plivalur pajadas, sche las mesiras da planisaziun vegnan puspè abolidas.
Il dretg da restituziun surannescha entaifer 2 onns suenter che la planisaziun ha survegnì vigur legala.
Sch'ina vischnanca vul far valair custs da dezonaziun en il senn da l'artitgel 19q envers il fond chantunal, ston esser ademplidas las suandantas cundiziuns:
Dumondas ston vegnir inoltradas entaifer 60 dis suenter che la decisiun legalmain valaivla da la cumissiun d'expropriaziun è avant maun u suenter l'approvaziun d'ina enclegientscha respectivamain suenter che la disposiziun d'indemnisaziun legalmain valaivla da la suprastanza communala è avant maun.
Sche dumondas da finanziaziun da vischnancas na pon temporarmain betg vegnir satisfatgas, las vegn la summa anc debitada pajada pli tard.
Il post spezialisà è responsabel per far ils pajaments.
Suenter avair consultà la vischnanca pon pajaments or dal fond chantunal vegnir refusads, scursanids u pretendids enavos, sche la vischnanca ha chaschunà sezza custs da dezonaziun pervia da l'agen fauss cumportament. En cas da differenzas decida il departament.
Il dretg communal po incumbensar autras autoritads che la suprastanza communala cun l'execuziun da l'artitgel 19 fin l'artitgel 19v.
La suprastanza communala incumbensescha l'uffizi dal register funsil da remartgar ils suandants causals en il register funsil:
La suprastanza communala incumbensescha l'uffizi dal register funsil directamain suenter che la disposiziun da taxaziun ha survegnì vigur legala d'inscriver en il register funsil il dretg da pegn legal tenor l'artitgel 131 alinea 1 cifra 3 da la lescha introductiva tar il cudesch civil svizzer[6].
Las vischnancas pon relaschar plans directivs communals che determineschan il svilup dal territori ch'ellas vulan cuntanscher areguard l'utilisaziun, areguard la furmaziun, areguard l'avertura ed areguard l'infrastructura. Els mussan, co che las activitads da la vischnanca che han in effect sin il territori vegnan coordinadas cun quellas da las vischnancas vischinas, da la regiun e dal chantun. *
Las vischnancas reglan la cumpetenza e las proceduras per relaschar plans directivs communals. Ellas fan in'exposiziun da cooperaziun.
Plans directivs communals vegnan communitgads a la regenza ed èn liants per ils organs communals ch'èn incumbensads cun la planisaziun. Els èn publics. Mintgina e mintgin po prender invista dad els.
Il svilup territorial che duai vegnir cuntanschì po er vegnir fixà en models directivs e.u.v.
Sch'i vegn instradà da relaschar u da midar l'urden fundamental u in plan da quartier, po la suprastanza communala relaschar ina zona da planisaziun per ils territoris pertutgads.
En la zona da planisaziun na dastga vegnir fatg nagut che pudess engrevgiar la nova planisaziun u s'opponer a quella. Cunzunt dastgan projects da construcziun vegnir permess mo, sch'els na cuntrafan ni a las planisaziuns ed a las prescripziuns vertentas ni a las planisaziuns ed a las prescripziuns novas previsas.
La zona da planisaziun po vegnir relaschada per 2 onns e po vegnir prolungada adequatamain cun il consentiment dal departament.
La vischnanca publitgescha il relasch e las prolungaziuns da la zona da planisaziun en l'organ uffizial da publicaziun da la vischnanca ed en il fegl uffizial dal chantun. La zona da planisaziun entra en vigur cun la publicaziun.
Las vischnancas relaschan l'urden fundamental che definescha l'utilisaziun sco er ils princips da la furmaziun e da l'avertura dal territori communal. L'urden fundamental è liant per mintgina e per mintgin.
L'urden fundamental consista da la lescha da construcziun, dal plan da zonas, dal plan general da furmaziun e dal plan general d'avertura. Per territoris parzials po vegnir relaschà in plan d'areal. Empè d'in plan general da furmaziun pon las vischnancas relaschar prescripziuns da furmaziun en la lescha da construcziun.
L'urden fundamental resguarda las directivas e las prescripziuns dal dretg surordinà. En il rom da lur cumpetenza pon las vischnancas fixar disposiziuns pli rigurusas, sche las relaziuns localas pretendan quai e sche la regulaziun surordinada n'impedescha betg quai.
Ils custs per elavurar e per relaschar l'urden fundamental vegnan per regla surpigliads da las vischnancas. Tar planisaziuns che sa refereschan ad in project pon las vischnancas adossar totalmain u parzialmain ils custs da planisaziun a quellas persunas che profiteschan spezialmain da la planisaziun.
La cumpetenza concedida al chantun tenor la legislaziun federala davart las abitaziuns secundaras da relaschar prescripziuns che limiteschan pli fitg che la legislaziun federala la construcziun, la midada u l'utilisaziun d'abitaziuns, vegn delegada a las vischnancas, nun ch'il chantun sez relaschia prescripziuns.
Sche l'urden fundamental d'ina vischnanca na satisfa betg a las pretensiuns dal dretg surordinà, supplitgescha la regenza la vischnanca d'eliminar las mancanzas entaifer in termin adequat.
Sche la vischnanca n'ademplescha betg questa supplica, relascha la regenza in urden da cumpensaziun adequat, e quai per la vischnanca e sin donn e cust da la vischnanca. Per la procedura valan confurm al senn las prescripziuns per relaschar plans chantunals d'utilisaziun. Il departament po relaschar ina zona chantunala da planisaziun per ils territoris pertutgads.
Sche la vischnanca relascha pli tard in urden fundamental che satisfa a las pretensiuns legalas, scada l'urden da cumpensaziun cun l'approvaziun da l'urden fundamental midà.
La lescha da construcziun cuntegna almain las prescripziuns da construcziun, las prescripziuns da zona sco er ulteriuras disposiziuns ch'èn necessarias tenor il dretg chantunal.
Tut tenor ils basegns locals reglan las prescripziuns da construcziun cunzunt:
Las prescripziuns da zona defineschan l'intent da la zona, il gener admissibel da l'utilisaziun e – per zonas da construcziun – supplementarmain la moda da construcziun tenor las reglas.
La moda da construcziun tenor las reglas cumpiglia almain il grad da l'utilisaziun, la moda da construcziun (moda da construcziun serrada u averta) sco er las distanzas dal cunfin e dals edifizis.
Il grad da l'utilisaziun vegn definì tras las dimensiuns dals edifizis e tras las cifras d'utilisaziun. Per territoris, en ils quals ina planisaziun d'areal vegn fatga sco planisaziun consecutiva, pon vegnir fixadas valurs directivas u normas per las dimensiuns dals edifizis e per las cifras d'utilisaziun.
A cifras d'utilisaziun po vegnir renunzià, sch'il grad da l'utilisaziun è fixà suffizientamain en l'urden fundamental tras las dimensiuns dals edifizis respectivamain tras autras mesiras da planisaziun.
Las vischnancas pon prevair ch'i dastga vegnir divergià da la moda da construcziun tenor las reglas en il rom da plans da quartier e da plans d'areal. Las premissas e la dimensiun da las divergenzas ston vegnir fixadas en la lescha da construcziun. *
En l'ordinaziun relascha la regenza prescripziuns davart las noziuns e davart las modas da mesirar da la moda da construcziun tenor las reglas.
Il plan da zonas sutdivida il territori communal en differentas zonas d'utilisaziun. Las zonas da l'utilisaziun fundamentala determineschan en general l'utilisaziun admissibla dal terren. Las zonas da l'utilisaziun surpostada cuntegnan prescripziuns d'utilisaziun cumplementaras.
Tut tenor ils basegns locals zaivran las vischnancas las zonas da construcziun, las zonas d'agricultura, las zonas da protecziun sco er las ulteriuras zonas.
En las zonas che vegnan circumscrittas en questa lescha valan exclusivamain las prescripziuns chantunalas, nun che las vischnancas na vegnian betg autorisadas u obligadas expressivamain da relaschar disposiziuns divergentas u cumplementaras. Sche las vischnancas zaivran zonas da construcziun, zonas da protecziun u ulteriuras zonas che n'èn betg circumscrittas en questa lescha, relaschan ellas sezzas las prescripziuns da zona necessarias.
En il plan da zonas pon vegnir designads territoris, en ils quals vegn fatga ina planisaziun consecutiva (planisaziun d'areal, planisaziun da quartier). Per il territori pertutgà ha la determinaziun d'ina planisaziun consecutiva ha l'effect d'ina zona da planisaziun. La planisaziun consecutiva vegn instradada d'uffizi u sin dumonda da persunas pertutgadas.
Zonas da construcziun pon vegnir sutdivididas en zonas centralas, en zonas dal center, en zonas dal vitg, en zonas d'abitar, en zonas per manaschis da producziun e da servetsch, en zonas d'interferenza per abitar e per lavurar, en zonas per edifizis e per stabiliments publics, en zonas per indrizs turistics, en zonas verdas, en zonas per stabiliments da sport e da temp liber, en zonas per hotels ed en zonas da mantegniment. Las vischnancas pon determinar ulteriurs geners da zonas da construcziun.
Surfatschas d'avertura entaifer u a l'ur da las zonas da construcziun valan sco zonas da construcziun.
Tar zonas d'interferenza pon vegnir determinadas quotas d'utilisaziun per las differentas utilisaziuns. En tut las zonas da construcziun pon plinavant vegnir determinadas surfatschas u parts da surfatschas per utilisaziuns publicas u per utilisaziuns che servan ad interess publics.
… *
Zonas per edifizis e per stabiliments publics èn destinadas per edifizis e per stabiliments publics u per edifizis e per stabiliments che servan ad interess publics. Utilisaziuns privatas sutordinadas èn admissiblas, sch'ellas èn colliadas architectonicamain cun edifizis confurms a la zona.
Edifizis e stabiliments existents che s'opponan a l'intent da la zona, dastgan mo vegnir mantegnids.
La zona po vegnir sutdividida en ina zona per edifizis publics ed en ina zona per stabiliments publics.
Zonas per indrizs turistics èn destinadas per edifizis e per stabiliments turistics, sco stabiliments da sport e da temp liber, lieus da restauraziun e da vendita sco er staziuns da servetsch en il sectur da staziuns da val, da staziuns da mez e da staziuns da muntogna d'implants turistics da transport. Spazi d'abitar per il persunal da manaschi è permess.
Tar zonas periferas pon las vischnancas relaschar regulaziuns spezialas davart l'access.
Zonas verdas servan a mantegnair ed a crear spazis libers per structurar la surbajegiada entaifer u a l'ur da zonas da construcziun.
Edifizis e stabiliments na dastgan betg s'opponer a l'intent da la zona.
Zonas da mantegniment servan a mantegnair abitadis pitschens che han ina valur speziala per la cuntrada e per l'istorgia culturala. Edifizis e stabiliments ston vegnir mantegnids en lur caracter original ed en lur substanza. Ils conturns ston vegnir laschads en il stadi ch'è tipic per la cuntrada. Edifizis novs n'èn betg admess. Tut ils projects da construcziun èn suttamess a la cussegliaziun da furmaziun. Meglieraziuns da gener concepziunal èn admessas.
Edifizis existents che pon anc vegnir utilisads confurm a l'intent il mument che la dumonda da construcziun vegn inoltrada e che n'èn inditgads ni en il plan da zonas ni en il plan general da furmaziun sco protegids integralmain u sco necessaris per l'agricultura, dastgan vegnir midads entaifer il volumen existent ed entaifer lur utilisaziun. La structura architectonica fundamentala, l'aspect exteriur sco er il caracter original da l'edifizi ston vegnir mantegnids en ils tratgs principals. Intervenziuns da pli baud che disturban ston vegnir allontanadas. Construcziuns annexas subordinadas pon vegnir permessas en l'interess da mantegnair la substanza architectonica istorica.
La reconstrucziun suenter ina destrucziun è permessa. En la lescha da construcziun pon las vischnancas declerar che la reconstrucziun saja admessa er suenter ina demoliziun. Permissiuns da construcziun per reconstrucziuns pon vegnir dadas mo, sche:
Stabiliments da traffic, da provediment e da dismessa sco er implants solars cun ina surfatscha d'absorbaziun da passa 1 m² èn permess mo tenor las prescripziuns dal plan general d'avertura e dal plan general da furmaziun. Custs d'avertura ston vegnir surpigliads cumplainamain da las proprietarias e dals proprietaris dals bains immobigliars. Conducts d'aua en edifizis ed en tancs d'aua èn admess mo, sch'igl è garantì che l'aua persa vegnia tractada confurm a la lescha.
Il plan general da furmaziun po cuntegnair disposiziuns cumplementaras che correspundan a las relaziuns localas.
Las vischnancas zaivran las zonas d'agricultura tenor las prescripziuns dal dretg federal. En quest connex tegnan ellas adequatamain quint da las differentas funcziuns da las zonas d'agricultura.
Per giuditgar, sche edifizis e sche stabiliments en la zona d'agricultura èn confurms a la zona, è decisiv il dretg federal. Resalvadas restan ina circumscripziun pli detagliada da la confurmitad da la zona en il rom da l'alinea 1 sco er las disposiziuns davart il spazi d'abitar agricul che la regenza ha relaschà en l'ordinaziun.
En las zonas che las vischnancas han zavrà per la producziun independenta dal terren pon edifizis e stabiliments che surpassan in engrondiment intern en il senn dal dretg federal vegnir permess sco confurms a la zona.
Zonas per la protecziun da la natira cumpiglian spazis vitals natirals (biotops) u biocenosas ed ulteriurs lieus natirals che sa distinguan tras ina varietad particulara da las spezias u tras l'existenza da spezias raras sco er tras furmaziuns geologicas custaivlas (geotops).
Edifizis e stabiliments novs ed intervenziuns – sco l'allontanament d'aua, sauaziuns e ladadas – n'èn betg permess. Resalvads èn stabiliments ch'èn cuntegnids en in plan general d'avertura ch'è vegnì approvà cun vigur legala suenter che la midada da la lescha dals 25 d'october 2018 è entrada en vigur. Edifizis e stabiliments existents dastgan mo vegnir renovads. Intervenziuns architectonicas per renaturar u per revitalisar sco er in'utilisaziun agricula adattada en il rom da las mesiras da tgira èn admessas. Resalvadas restan ulteriuras prescripziuns u prescripziuns divergentas tenor la legislaziun davart la protecziun da la natira e da la patria sco er en contracts da cultivaziun. *
Zonas per la protecziun da la cuntrada cumpiglian cuntradas d'ina bellezza e d'ina particularitad speziala u cun ina funcziun ecologica.
Edifizis e stabiliments novs n'èn betg permess. Resalvads èn intervenziuns per revitalisar u per augmentar la valur, conducts sutterrans, edifizis e stabiliments agriculs e forestals, sch'i n'è betg raschunaivel d'als construir en in lieu ordaifer la zona per la protecziun da la cuntrada, stabiliments ch'èn cuntegnids en in plan general d'avertura u en in plan d'utilisaziun tenor la legislaziun speziala, ch'èn vegnids approvads cun vigur legala suenter che la midada da la lescha dals 25 d'october 2018 è entrada en vigur, sco er chamonas alpinas. *
En il rom dal dretg federal dastgan edifizis e stabiliments existents vegnir renovads, midads parzialmain ed engrondids moderadamain, sch'il caracter da l'edifizi e da la cuntrada vegn mantegnì. La reconstrucziun suenter ina destrucziun, utilisaziuns d'abitar senza intents agriculs en edifizis d'abitar agriculs sco er la midada cumpletta da l'intent d'edifizis e da stabiliments ch'èn renconuschids sco degns da vegnir protegids pon vegnir permessas en il rom dal dretg federal. *
Entaifer las zonas per la protecziun da la cuntrada designeschan las vischnancas ils cunfins exacts da cuntradas da palì d'ina bellezza speziala e d'impurtanza naziunala. En cas da basegn fixeschan ellas en in reglament las finamiras da protecziun concretas sco er las mesiras da protecziun e da mantegniment necessarias per las cuntradas da palì. Il reglament fa part da l'urden fundamental. Dal rest valan exclusivamain las disposiziuns dal dretg federal per las cuntradas da palì. *
Zonas da tegnair liber cumpiglian surfatschas che ston vegnir tegnidas libras per proteger il maletg dal vitg e da la cuntrada e lieus panoramics sco er per structurar territoris d'abitadi.
Edifizis e stabiliments na dastgan betg s'opponer a l'intent da la zona.
Zonas d'archeologia cumpiglian surfatschas, sin las qualas i sto vegnir fatg quint cun gronda probabilitad cun chats e cun resultats archeologics. Intenziuns da construcziun ston vegnir communitgadas a la vischnanca avant che elavurar ils plans dal project. Consultond il servetsch archeologic fixescha la vischnanca las cundiziuns necessarias.
Zonas per la protecziun archeologica cumpiglian lieus da chats archeologics enconuschents. Permess vegnan mo edifizis e stabiliments che servan a l'intent da la zona.
Zonas per la protecziun da l'aua sutterrana e da funtaunas cumpiglian territoris che ston vegnir protegids cunter influenzas dischavantagiusas per garantir il provediment cun aua da baiver.
Territoris entaifer la zona per la protecziun da l'aua sutterrana e da funtaunas valan sco secturs particularmain periclitads tenor la legislaziun davart la protecziun da las auas. L'autoritad ch'è cumpetenta per la permissiun suttametta dumondas da construcziun a l'autoritad spezialisada cumpetenta.
Utilisaziuns agriculas e forestalas, utilisaziuns tras l'orticultura ed autras utilisaziuns ston vegnir pratitgadas uschia, ch'ina protecziun suffizienta da las auas è garantida.
Las zonas d'auas cumpiglian il spazi d'auas en il senn dal dretg federal.
L'admissibladad d'edifizis e da stabiliments novs sco er la cultivaziun dal spazi d'auas sa drizzan tenor il dretg federal. Edifizis e stabiliments ston observar ina distanza d'almain 5 meters da tuttas duas varts da l'aua, la quala dastga vegnir sutpassada mo en cas excepziunals motivads.
La garanzia da possess d'edifizis e da stabiliments ch'èn vegnids construids en moda legala e che na correspundan betg pli a las prescripziuns vertentas sa drizza entaifer las zonas da construcziun tenor l'artitgel 81 alinea 1 ed alinea 2 da questa lescha. Sut las medemas premissas dastgan tals edifizis e stabiliments ultra da quai vegnir demolids e reconstruids, sche ed uschenavant che la lescha da construcziun da la vischnanca permetta la demoliziun e la reconstrucziun. Ordaifer la zona da construcziun sa drizza la garanzia da possess tenor il dretg federal.
Avant che conceder permissiuns da construcziun entaifer las zonas da constucziun sto vegnir tadlada l'autoritad spezialisada chantunala ch'è cumpetenta. En cas da projects da construcziun ordaifer las zonas da construcziun dumonda l'autoritad EOZ il consentiment da l'autoritad spezialisada chantunala ch'è cumpetenta.
Las zonas da privel cumpiglian territoris ch'èn periclitads da lavinas, da bovas, da crudada da crappa, d'inundaziuns u d'auters eveniments da la natira. Tenor las directivas chantunalas vegnan ellas sutdivididas en ina zona da privel cun in privel considerabel (zona da privel 1) ed en ina zona da privel cun in privel mesaun (zona da privel 2). *
En la zona da privel 1 na dastgan vegnir construids nagins edifizis e stabiliments novs che servan a la dimora d'umans e d'animals. Edifizis e stabiliments existents che servan a la dimora d'umans e d'animals dastgan mo vegnir renovads. En ovras da construcziun sco rempars e.u.v. che vegnan construidas per proteger abitadis pon – sa basond sin in concept general – vegnir permessas utilisaziuns confurmas a la zona ubain utilisaziuns liadas al lieu.
En la zona da privel 2 basegnan edifizis e stabiliments novs che servan a la dimora d'umans u d'animals mesiras da protecziun architectonicas spezialas. Sch'i vegnan fatgas midadas fundamentalas vi d'edifizis existents, ston vegnir prendidas las mesiras da protecziun necessarias per l'entir edifizi.
En zonas da privel basegnan edifizis e stabiliments che na servan betg a la dimora d'umans e d'animals ina protecziun adequata da l'object.
Permissiuns da construcziun e permissiuns EOZ per projects da construcziun en zonas da privel vegnan dadas mo, sch'ina approvaziun da l'assicuranza d'edifizis dal chantun Grischun è avant maun. Quella relascha directivas per las mesiras da protecziun architectonicas e per la protecziun adequata da l'object.
Zonas per il sport d'enviern cumpiglian il territori ch'è necessari per il sport d'enviern.
Edifizis e stabiliments, midadas dal terren ed utilisaziuns – sco plantaziuns e ladadas – na dastgan betg esser restricziuns per far sport d'enviern. Clasiras en il sectur da pistas ston vegnir allontanadas durant la stagiun d'enviern usitada.
Edifizis e stabiliments per il sport d'enviern ch'èn liads al lieu èn admess. Sut las medemas premissas pon vegnir permess edifizis e stabiliments che servan a l'utilisaziun da sport u a l'utilisaziun turistica ordaifer la stagiun d'enviern.
Las vischnancas pon relaschar disposiziuns cumplementaras, cunzunt davart il dretg general d'access, davart il diever dal terren per ennavar e per preparar las pistas cun maschinas, davart l'indemnisaziun da perditas da rendita e da donns vi da bains immobigliars sco er davart la repartiziun dals custs che resultan da quai sin las interpresas interessadas.
Zonas per l'utilisaziun futura da construcziun cumpiglian territoris ch'èn previs per engrondir la zona da construcziun pli tard.
Admess èn projects da construcziun che adempleschan las premissas per ina permissiun excepziunala per edifizis e per stabiliments ordaifer las zonas da construcziun e che na s'opponan betg a l'intent futur da la zona.
Regruppaments dal terren en zonas per l'utilisaziun futura da construcziun ston vegnir realisads tenor ils princips per regruppaments dal terren en zonas da construcziun.
Las zonas "ulteriur territori communal" cumpiglian il terren nunproductiv, las auas sco er surfatschas restantas, per las qualas naginas autras zonas d'utilisaziun vegnan en dumonda.
Admissibels èn projects da construcziun che adempleschan las premissas per ina permissiun excepziunala per edifizis e per stabiliments ordaifer las zonas da construcziun.
Il plan general da furmaziun regla ils princips da la furmaziun (mantegniment, renovaziun, ulteriur svilup) dals abitadis e da la cuntrada.
La basa da las determinaziuns èn cunzunt analisas d'abitadis, inventaris d'edifizis, inventaris da la cuntrada, studis sco er resultats da concurrenzas.
Uschenavant che las consequenzas giuridicas da las singulas determinaziuns na resultan betg dal dretg chantunal, vegnan ellas regladas en l'urden fundamental.
Areals d'abitadi ed edifizis singuls d'ina impurtanza artistica, istorica u architectonica speziala u d'ina impurtanza speziala per la cuntrada vegnan – sin basa d'analisas d'abitadis u d'autras infurmaziuns – integrads en il plan general da furmaziun sco areals d'abitadi e sco edifizis singuls protegids en general (objects protegids).
Midadas architectonicas vi d'objects protegids vegnan permessas mo sin basa d'in inventari d'edifizis. Quel sto vegnir fatg avant che elavurar ils plans da project ed è la basa per determinar las midadas architectonicas admissiblas ed eventualas prescripziuns da mantegniment en la permissiun da construcziun.
Sche inventaris d'edifizis en gia avant maun tar l'elavuraziun dal plan general da furmaziun, pon las midadas architectonicas admissiblas vi dad objects protegids vegnir determinadas en la lescha da construcziun.
Il plan general da furmaziun po cuntegnair ulteriuras determinaziuns sco areals d'innovaziun, areals da tegnair liber, lingias da furmaziun per construir, transferiments da l'utilisaziun, territoris cun l'obligaziun da far ina cussegliaziun da furmaziun.
Objects natirals e culturals d'ina impurtanza speziala vegnan – sin basa d'inventaris da la cuntrada u d'infurmaziuns equivalentas – integrads en il plan general da furmaziun sco objects natirals e culturals protegids, sch'els na vegnan betg attribuids ad ina zona da protecziun.
Objects protegids e lur conturns na dastgan vegnir ni demolids ni donnegiads.
Il plan general d'avertura determinescha en moda generala ils stabiliments da traffic, da provediment e da dismessa per l'avertura da las zonas da construcziun e d'autras zonas d'utilisaziun. El cuntegna almain ils stabiliments da l'avertura fundamentala e da l'avertura generala e po er cumpigliar stabiliments da l'avertura detagliada. *
Il plan general d'avertura determinescha plinavant stabiliments d'avertura impurtants cun caracter d'infrastructura, sco stabiliments dal traffic public, stabiliments da parcar, indrizs d'ennavar, loipas, sendas, sendas da viandar, vias da velos e vias da chavaltgar.
En il plan general d'avertura distinguan las vischnancas tranter stabiliments existents e stabiliments planisads. En l'urden fundamental reglan ellas las consequenzas giuridicas da las singulas determinaziuns, sche quellas na resultan betg dal dretg chantunal.
Tar la projectaziun da stabiliments planisads èn permessas pitschnas divergenzas en cumparegliaziun cun il plan general d'avertura, sche las prescripziuns concepziunalas èn garantidas.
Il plan d'areal determinescha il svilup, la furmaziun e la renovaziun d'abitadis sco er da projects en la cuntrada. El po cuntegnair elements dal plan da zonas, dal plan general da furmaziun e dal plan general d'avertura e po vegnir cumplettà cun prescripziuns. En plans d'areal davart la renovaziun d'abitadis pon vegnir determinadas obligaziuns d'utilisaziun e da demoliziun.
Divergenzas dal plan da zonas e da la moda da construcziun tenor las reglas èn admissiblas, sche nagins interess predominants da vischinas e da vischins na s'opponan a quai. Il gener ed il grad da l'utilisaziun dastgan vegnir midads mo per surfatschas limitadas localmain per zavrar utilisaziuns u per stabilir cunfins da zonas adequats. Sch'il grad da l'utilisaziun per singulas zonas da construcziun è determinà sco valur directiva u sco norma, fixescha il plan d'areal las dimensiuns precisas dals edifizis e las cifras d'utilisaziun.
Il plan d'areal vegn relaschà per territoris, per ils quals igl è determinada ina planisaziun consecutiva. El po vegnir relaschà per ulteriurs territoris entaifer u ordaifer las zonas da construcziun.
Sch'igl è previs en il plan da zonas ina planisaziun d'areal, determineschan las vischnancas – cunfinond il territori – las cundiziuns generalas per la planisaziun consecutiva.
Avant che concluder d'introducir la procedura per relaschar u per midar l'urden fundamental, orienteschan las vischnancas il post spezialisà.
Davart dumondas da proprietarias e da proprietaris da bains immobigliars d'introducir la procedura decida la suprastanza communala.
En l'ordinaziun regla la regenza la procedura d'examinaziun preliminara e la procedura da participaziun.
Il relasch e la midada da la lescha da construcziun, dal plan da zonas, dals plans generals da furmaziun, dals plans generals d'avertura sco er da reglaments, uschenavant ch'els fan part da l'urden fundamental, èn suttamess a la votaziun en la vischnanca. Per il plan general d'avertura u per parts da quel pon las vischnancas declerar il cussegl communal sco cumpetent. *
Plans d'areal vegnan relaschads da la suprastanza communala, sche las vischnancas na decleran betg il cussegl communal sco cumpetent.
Midadas d'ina impurtanza subordinada pon vegnir concludidas da la suprastanza communala suenter avair tadlà las persunas pertutgadas. La realisaziun d'ina exposiziun da cooperaziun è facultativa. *
La suprastanza communala communitgescha conclus davart il relasch u davart la midada da l'urden fundamental en l'organ da publicaziun uffizial da la vischnanca ed en il fegl uffizial dal chantun e procura ch'ils meds da planisaziun concludids sco er las dumondas per permissiuns supplementaras respectivas vegnian exponids publicamain durant il termin da recurs (exposiziun da recurs).
Protestas cunter dumondas per permissiuns supplementaras ston vegnir inoltradas durant l'exposiziun tar l'autoritad d'approvaziun.
Fin ch'il project vegn approvà, han conclus davart il relasch u davart la midada da l'urden fundamental l'effect d'ina zona da planisaziun communala.
La lescha da construcziun, ils plans da l'urden fundamental sco er ils reglaments, sche quels fan part da l'urden fundamental, sco er las midadas da quests relaschs ston vegnir approvads da la regenza ed entran en vigur cun il conclus d'approvaziun. Midadas tenor l'artitgel 48 alinea 3 vegnan approvadas dal departament. *
L'approvaziun vegn dada, sche naginas prescripziuns na vegnan violadas.
En la procedura d'approvaziun po l'autoritad d'approvaziun – suenter avair tadlà la suprastanza communala e las persunas pertutgadas – midar prescripziuns illegalas ed eliminar mancanzas formalas.
La procedura d'approvaziun sto vegnir exequida en moda speditiva. Ensemen cun la procedura d'examinaziun preliminara na dastga ella betg durar pli che 8 mais. Revisiuns da la planisaziun locala pon vegnir approvadas en etappas.
L'autoritad d'approvaziun procura ch'il cuntegn da l'approvaziun vegnia coordinà cun eventualas permissiuns supplementaras.
L'autoritad d'approvaziun decida sezza davart dumondas per permissiuns supplementaras chantunalas en il rom dal conclus d'approvaziun, sch'ina decisiun generala gida a meglierar la coordinaziun u ad accelerar la procedura u sch'ella è vegnida concludida tranter las partidas.
Sche la permissiun supplementara vegn dada da las autoritads ch'èn cumpetentas tenor la legislaziun speziala, procura l'autoritad d'approvaziun che la communicaziun haja – sche pussaivel – lieu a medem temp.
Ulteriurs detagls davart la coordinaziun vegnan reglads da la regenza en l'ordinaziun.
En il rom da l'urden fundamental regla il plan da quartier la furmaziun e l'avertura da zonas da construcziun cun ina planisaziun consecutiva u ils detagls d'ulteriuras parts da la zona da construcziun. Sche la planisaziun pretenda quai, po il territori da planisaziun vegnir extendì excepziunalmain sin bains immobigliars ordaifer las zonas da construcziun.
Il plan da quartier consista da las disposiziuns dal plan da quartier e – tut tenor intent – dal plan da furmaziun dal quartier e dal plan d'avertura dal quartier.
Per rectifitgar dretgs reals limitads, prenotaziuns e remartgas valan confurm al senn las disposiziuns davart il regruppament dal terren.
Las disposiziuns dal plan da quartier cuntegnan prescripziuns davart la furmaziun dals edifizis e dals stabiliments, davart la realisaziun, davart il mantegniment e davart la renovaziun da l'avertura dal quartier sco er davart la repartiziun dals custs da planisaziun e d'avertura (clav da repartiziun). Ellas pon cumplettar las prescripziuns da construcziun da l'urden fundamental e determinar etappas per realisar l'avertura e la surbajegiada dal quartier.
Il plan da furmaziun dal quartier determinescha il lieu d'edifizis e da stabiliments e las surfatschas che ston vegnir tegnidas libras. El po cuntegnair ulteriuras prescripziuns, cunzunt davart ils cubus da construcziun sco er davart lur utilisaziun e davart lur furmaziun.
Il plan d'avertura dal quartier cuntegna ils stabiliments ch'èn necessaris per l'avertura dal quartier. El po prevair stabiliments communabels, sco plazzas da giugar, sco er stabiliments da parcar e stabiliments per l'infrastructura dal quartier.
La suprastanza communala è cumpetenta per introducir e per exequir la planisaziun da quartier sco er per relaschar e per midar il plan da quartier. Las vischnancas pon declerar il cussegl communal sco cumpetent per il relasch e per las midadas.
La suprastanza communala concluda d'uffizi u sin dumonda da persunas privatas d'introducir la planisaziun da quartier. Sch'ella refusa dumondas privatas, communitgescha ella quai a las petentas ed als petents en ina disposiziun contestabla.
Tar planisaziuns da quartier che persunas privatas sezzas elavuran sezzas (planisaziun da quartier privata) na datti nagina procedura d'introducziun.
Ils detagls davart la procedura vegnan reglads da la regenza en l'ordinaziun.
Ils custs per la planisaziun e per l'avertura dal quartier van sin donn e cust da las persunas ch'èn participads al plan da quartier. La vischnanca sa participescha als custs, sch'igl exista in interess public pli vast per la planisaziun u per ils stabiliments.
Las persunas participadas pon vegnir obligadas da prestar pajaments a quint, e quai fin a l'autezza da las parts probablas dals custs da planisaziun e d'avertura.
Per l'obligaziun da pajar taxas e per la repartiziun dals custs da planisaziun e d'avertura tranter las persunas ch'èn participadas al plan da quartier valan confurm al senn las disposiziuns per incassar contribuziuns.
Ils detagls davart la procedura per fixar e per incassar las parts dals custs vegnan reglads da la regenza en l'ordinaziun.
Lingias da construcziun servan cunzunt a tegnair liber spazis per lung da stabiliments d'avertura, d'auas e d'urs dal guaud sco er a tegnair liber surfatschas en l'interess dal maletg dal vitg e da la protecziun da la natira e da l'ambient. Per differents basegns pon vegnir determinadas differentas lingias da construcziun.
Lingias da construcziun han la precedenza envers tut las autras prescripziuns da distanza da dretg public. Ellas determineschan ils cunfins, fin tar ils quals i po vegnir construì sur terra e sut terra. Edifizis e stabiliments existents che sa chattan en il sectur da las lingias da construcziun dastgan mo vegnir mantegnids.
Parts da stabiliments che guardan ora, sco tetgs, penslas da tetg, stgalas avant chasa, balcuns torts, lautgas avertas e.u.v. dastgan tanscher fin 1.5 m sur la lingia da construcziun or, tar lingias da construcziun per lung da stabiliments da traffic mo, sch'ellas èn almain 3.0 m sur il nivel dal passape e 4.5 m sur il nivel da la via.
Resalvadas restan prescripziuns davart lingias da construcziun en auters relaschs chantunals.
Lingias da nivel determineschan l'autezza da stabiliments da traffic projectads.
Edifizis e stabiliments sin bains immobigliars cunfinants ston vegnir drizzads tenor las lingias da nivel.
Auter che tar lingias da distanza da l'aua e dal guaud po l'autoritad ch'è cumpetenta per la permissiun conceder excepziuns da las prescripziuns davart lingias da construcziun davart lingias e da nivel, sche nagins interess predominants s'opponan e sche la proprietaria u sch'il proprietari dal bain immobigliar s'oblighescha en in revers da stabilir il stadi legal sin dumonda da l'autoritad cumpetenta.
Sche lingias da construcziun e sche lingias da nivel vegnan determinadas sco cumponentas da plans da l'urden fundamental u da plans da quartier, valan las prescripziuns da procedura per ils plans respectivs. Per agens plans da lingias da construcziun e da lingias da nivel sa drizza la procedura confurm al senn tenor las prescripziuns davart la procedura per il plan da quartier.
Lingias da construcziun da las vischnancas per lung da vias chantunalas ston vegnir determinadas en in plan da l'urden fundamental.
En il rom da lur cumpetenza planiseschan las vischnancas l'avertura fundamentala, l'avertura generala e l'avertura detagliada da lur territori. Ellas fan survistas dal stadi da la surbajegiada, da l'avertura e da la madiranza da construcziun.
L'avertura fundamentala cumpiglia il provediment d'in territori coerent pli grond cun ils stabiliments surordinads sco vias principalas, lingias da viafier, ovras idraulicas ed ovras electricas, sereneras e stabiliments per dismetter ils ruments.
L'avertura generala cumpiglia il provediment d'in territori che duai vegnir surbajegià cun las lingias principalas dals stabiliments d'avertura, cunzunt conducts d'aua, conducts dal provediment d'energia e conducts d'aua persa sco er vias e sendas che servan directamain al territori d'avertura. Els collian ils stabiliments da l'avertura fundamentala cun quels da l'avertura detagliada.
L'avertura detagliada cumpiglia la colliaziun dals singuls bains immobigliars cun las lingias principalas dals stabiliments d'avertura, inclusiv las vias da quartier ch'èn accessiblas al public ed ils conducts publics.
Las vischnancas fan in program d'avertura. En accordanza cun la planisaziun da finanzas determinescha quel, cura che tge parts da la zona da construcziun vegnan avertas e cura che tge stabiliments d'avertura vegnan sanads.
Las vischnancas reglan la cumpetenza e la procedura per relaschar e per midar il program d'avertura. Ellas fan in'exposiziun da cooperaziun.
Il program d'avertura è liant per ils organs communals ch'èn incumbensads cun la planisaziun. Il program d'avertura è public. Mintgina e mintgin po prender invista dad el.
Igl è chaussa da las vischnancas respectivamain da las instituziuns ch'èn responsablas, a las qualas las vischnancas han dà l'incumbensa u la concessiun, da realisar l'avertura da las zonas da construcziun e da las autras zonas d'utilisaziun (projectaziun, construcziun, manaschi, mantegniment e renovaziun), nun che la confederaziun u ch'il chantun realiseschia l'avertura.
En la lescha da construcziun pon las vischnancas autorisar persunas privatas d'avrir sezzas lur terren tenor las prescripziuns dals plans d'avertura. Sche pliras persunas privatas èn participadas ad in'avertura e sch'ellas n'arrivan betg da sa cunvegnir davart la procedura u davart la repartiziun dals custs, decida la suprastanza communala.
La suprastanza communala decida, sche persunas privatas han – tenor il dretg federal – in dretg sin in'avertura privata u sin in pajament anticipà, en cas che l'avertura da zonas da construcziun na vegn betg realisada a temp tras la communitad. Sch'ina avertura privata u sch'in pajament anticipà vegn permess, fa la suprastanza communala ina procedura da contribuziun en il rom da la realisaziun dals stabiliments e reparta ils custs sin tut ils bains immobigliars averts.
Dretgs da restituziun or da l'avertura privata u or dal pajament anticipà ston vegnir reglads en la procedura da contribuziun tenor l'alinea 3. Pajaments anticipads che ston vegnir restituids vegnan integrads senza tschains en la procedura da contribuziun.
Las vischnancas relaschan disposiziuns pli detagliadas davart la planisaziun e davart la realisaziun da l'avertura sco er davart la coordinaziun cun auters stabiliments d'avertura.
Las vischnancas prescrivan cunzunt las pretensiuns a l'avertura en general e per relaziuns spezialas e reglan la concepziun, il manaschi, il mantegniment e la renovaziun da stabiliments d'avertura.
Las vischnancas reglan il dretg da la publicitad e da persunas privatas d'utilisar stabiliments d'avertura sco er las dumondas d'indemnisaziun che resultan da quai. Ultra da quai fixeschan ellas las premissas e la cumpetenza per laschar surpigliar la vischnanca stabiliments d'avertura privats.
Las vischnancas cuvran lur expensas per averturas tenor l'artitgel 60 cun incassar taxas d'avertura. Ellas sa participeschan als custs, sch'igl exista in interess public per ils stabiliments u sch'igl èn avant maun circumstanzas spezialas.
Stabiliments da traffic vegnan finanziads tras contribuziuns, stabiliments da provediment e da dismessa vegnan finanziads tras contribuziuns respectivamain tras taxas. Las vischnancas fixeschan, tge stabiliments da provediment e da dismessa che vegnan finanziads tras contribuziuns e tgenins che vegnan finanziads tras taxas.
Las taxas d'avertura ston da princip vegnir pajadas da quellas persunas che tiran in avantatg economic spezial or dals stabiliments publics u che utiliseschan u che pudessan utilisar ils stabiliments. Sch'i para ch'il pajament d'ina taxa probabla saja periclità, po la suprastanza communala pretender ina garanzia adequata.
Per finanziar stabiliments d'avertura che vegnan construids sin basa da la legislaziun da meglieraziun valan exclusivamain las disposiziuns da la legislaziun da meglieraziun.
Contribuziuns vegnan incassadas per cuvrir ils custs per construir, per midar e per renovar stabiliments d'avertura. Als custs, per ils quals ins sto pajar contribuziuns, appartegnan tut las expensas ch'i basegna per l'ovra publica.
La suprastanza communala fixescha las parts dals custs che ston vegnir surpigliadas da la vischnanca (part da l'interessenza publica) e da la totalitad da las proprietarias e dals proprietaris dals bains immobigliars (part da l'interessenza privata). En quest connex valan per regla las suandantas valurs directivas:
| a) | part da la vischnanca: 70 - 40 % | ||
| b) | part privata: 30 - 60 % | ||
| a) | part da la vischnanca: 30 - 0 % | ||
| b) | part privata: 70 - 100 % | ||
Per reparter la part privata sin pliras persunas participadas serva per regla l'utilisaziun dal bain immobigliar ch'è pussaivla, e quai resguardond eventuals ulteriurs avantatgs e dischavantatgs.
Las persunas participadas pon vegnir obligadas da prestar pajaments a quint, e quai fin a l'autezza da las parts dals custs probablas.
Debituras e debiturs da las contribuziuns èn las proprietarias ed ils proprietaris dals bains immobigliars ch'èn registrads en il register funsil il mument da la scadenza. En cas da proprietad communabla vegnan debitadas las contribuziuns da las proprietarias communablas e dals proprietaris communabels, en cas da cumproprietad vegnan quellas debitadas da las cumproprietarias e dals cumproprietaris. Tar relaziuns en dretg da construcziun vegnan debitadas las contribuziuns da la persuna cun dretg da construcziun.
En l'ordinaziun regla la regenza la procedura per incassar contribuziuns (procedura da contribuziun).
Taxas vegnan incassadas per cuvrir ils custs per construir, per manar, per mantegnair e per renovar stabiliments da provediment e da dismessa.
Las vischnancas fixeschan en in relasch communal, tge taxas che vegnan incassadas. Ellas determineschan la gruppa da las persunas ch'èn obligadas da pajar taxas sco er la basa da valitaziun e las tariffas da taxas e reglan la procedura per fixar e per retrair las taxas.
Sch'i basegna in regruppament da bains immobigliars u ina midada da cunfins da parcellas per relaschar plans d'utilisaziun u per realisar in urden d'utilisaziun fixà, vegnan fatgs regruppaments dal terren u rectificaziuns da cunfins.
Regruppaments dal terren e rectificaziuns da cunfins pon vegnir fatgs sco proceduras independentas u en colliaziun cun ina procedura dal plan d'utilisaziun.
Per arrundaziuns agriculas e forestalas sco er per regruppaments dal terren per vias naziunalas u chantunalas valan las disposiziuns da procedura da la legislaziun da meglieraziun respectivamain da la legislaziun davart las vias.
Cumpetenta respectivamain cumpetent per introducir e per realisar regruppaments dal terren e rectificaziuns da cunfins sco er per decider davart la nova repartiziun e davart la repartiziun dals custs è, cun resalva da l'alinea 2, la suprastanza communala u – sch'il regruppament dal terren u sche la rectificaziun dals cunfins vegn fatg en colliaziun cun ina planisaziun chantunala d'utilisaziun – il departament.
Sch'il regruppament dal terren u sche las rectificaziuns da cunfins vegnan fatgs en colliaziun cun ina planisaziun d'utilisaziun che na po betg vegnir relaschada da la suprastanza communala u dal departament, vegn la nova repartiziun relaschada da l'organ ch'è cumpetent per relaschar la planisaziun d'utilisaziun.
L'introducziun da regruppaments dal terren e da rectificaziuns da cunfins vegn fatga d'uffizi u sin dumonda da persunas privatas. Sche l'autoritad ch'è cumpetenta per l'introducziun refusa dumondas privatas, communitgescha ella quai a las petentas ed als petents en ina disposiziun contestabla.
En l'ordinaziun regla la regenza la procedura per regruppaments dal terren e per rectificaziuns da cunfins tenor questa lescha.
Suenter l'ordinaziun d'in regruppament dal terren po l'autoritad cumpetenta concluder in scumond da regruppament da 2 onns per l'entir territori cumpiglià u per parts da tal. Per relaschar e per prolungar il scumond da regruppament valan confurm al senn las prescripziuns per zonas communalas da planisaziun. Il scumond da regruppament sto vegnir remartgà en il register funsil, e quai cun inditgar la durada.
Durant il scumond da regruppament na dastgan vegnir prendidas naginas disposiziuns legalas u effectivas per bains immobigliars, sche quellas disposiziuns pudessan disturbar u engrevgiar il regruppament. Las disposiziuns ston vegnir approvadas da l'autoritad cumpetenta. *
Durant in regruppament dal terren ha l'instituziun ch'è responsabla per il regruppament in dretg da precumpra sin tut ils bains immobigliars en il territori cumpiglià, uschenavant ch'il bain immobigliar vegn duvrà per ademplir ina incumbensa publica.
Per tut ils bains immobigliars en il territori da regruppament ston – sin basa dal register funsil – vegnir fatgs in plan dal possess ed in register dals dretgs reals, da las prenotaziuns e da las remartgas (register dal possess). Sch'il regruppament dal terren vegn fatg sco regruppament da la valur, ston ils plans ed ils registers vegnir cumplettads cun ina tabella da valitaziun. Proprietarias e proprietaris da bains immobigliars che n'èn betg inscrits en il register funsil ston cumprovar la proprietad sin agen donn e cust.
L'autoritad cumpetenta fa ina procedura d'exposiziun ed ina procedura da protesta. Sche protestas pertutgan il plan dal possess u il register dal possess, fixescha l'autoritad per la partida, da la quala il dretg na resulta betg dal register funsil, in termin da 30 dis per far valair in eventual plant sin via civila. *
Suenter la finiziun da la procedura va il possess vegl en vigur legala.
Da la surfatscha totala dal territori da regruppament vegn deducì gratuitamain il terren che vegn duvrà per l'avertura sco er per stabiliments communabels che servan predominantamain als basegns dal territori da regruppament. Sch'i na vegn betg cuntanschida ina cunvegna, sa drizza la cessiun da terren u da dretgs per intents publics pli vasts tenor las prescripziuns da la lescha d'expropriaziun[7].
La surfatscha che resta suenter las deducziuns da terren vegn repartida sin las proprietarias e sin ils proprietaris dals bains immobigliars en proporziun dal terren apportà e resguardond tut ils avantatgs e tut ils dischavantatgs ch'èn colliads cun il possess vegl e nov. Repartiziuns pli grondas e pli pitschnas sco er avantatgs e dischavantatgs spezials da singulas repartiziuns ston vegnir cumpensadas cumplainamain en daners.
Sch'ina part na basta betg per furmar in bain immobigliar che po vegnir utilisà confurm a la zona e sche er ina repartiziun adequata da proprietad communabla u da cumproprietad n'è ni giavischada ni pussaivla, n'exista nagin dretg da reparter il terren.
Avant la nova repartiziun ston – en collavuraziun cun l'uffizi dal register funsil – vegnir rectifitgads ils dretgs reals, las prenotaziuns e las remartgas e sto vegnir preparada l'annunzia al register funsil.
Tras l'acquist da la proprietad vi dals bains immobigliars repartids da nov scadan – cun excepziun dals dretgs transferids u fundads da nov sco er dals dretgs da pegn funsil – tut ils dretgs reals limitads sco er tut las prenotaziuns e tut las remartgas dal possess vegl.
Ils custs dal regruppament dal terren e da la rectificaziun dals cunfins inclusiv ils custs da la mesiraziun e da la termaziun van a quint da las persunas participadas. La vischnanca paja excepziunalmain contribuziuns, sch'igl exista in interess public pli vast per las mesiras.
Per l'obligaziun da pajar taxas e per la repartiziun dals custs tranter las persunas participadas valan confurm al senn las disposiziuns per incassar contribuziuns.
Ils detagls davart la procedura per fixar e per incassar las parts dals custs vegnan reglads da la regenza en l'ordinaziun.
Edifizis novs sco er renovaziuns fundamentalas ed engrondiments fundamentals vegnan permess mo, sch'il bain immobigliar è madir per la construcziun.
In bain immobigliar vala sco madir per la construcziun, sche sia furma e sia grondezza permettan ina surbajegiada adequata e confurma a la zona e sch'il bain immobigliar è avert per l'utilisaziun intenziunada confurm a las prescripziuns u sche l'avertura vegn exequida fin a la finiziun dal project da construcziun.
Abitadis, edifizis e stabiliments ston vegnir furmads ed integrads tenor las reglas da l'architectura uschia, ch'i resulta in bun effect general cun ils conturns e cun la cuntrada.
Nua che questa lescha u nua che la planisaziun locala prevesa in'obligaziun da far ina cussegliaziun da furmaziun, sto la patruna u il patrun da construcziun sa laschar cussegliar tar l'elavuraziun dals plans da project e l'autoritad da construcziun tar il giudicament dal project da construcziun, e quai tras expertas e tras experts en dumondas da la furmaziun da construcziun.
Sch'in edifizi u sch'in stabiliment sfigurescha il maletg dal vitg u da la cuntrada pervia d'in mantegniment manglus, oblighescha l'autoritad ch'è cumpetenta per la permissiun la proprietaria u il proprietari da prender las mesiras necessarias. Sche quella u sche quel n'ademplescha betg las ordinaziuns entaifer il termin fixà, lascha l'autoritad – suenter ina smanatscha – prender las mesiras tras terzas persunas sin donn e cust da las persunas negligentas.
Objects protegids tenor l'artitgel 43 ston vegnir mantegnids.
Midadas architectonicas vi d'objects protegids èn suttamessas a la cussegliaziun da furmaziun. Ils intents da construcziun ston vegnir communitgads a l'autoritad ch'è cumpetenta per la permissiun avant che elavurar ils plans da project. En collavuraziun cun la patruna u cun il patrun da construcziun sco er cun las expertas e cun ils experts en dumondas da la furmaziun da construcziun fixescha quella detagliadamain las ordinaziuns da mantegniment, e quai sin basa da las finamiras da protecziun tenor l'analisa da l'abitadi e sin basa da l'inventari d'edifizis. Sch'i n'exista anc nagin inventari d'edifizis per l'object pertutgà, procura ella per l'inventarisaziun.
Midadas architectonicas vegnan permessas, sch'ellas resguardan las ordinaziuns da mantegniment. La permissiun po vegnir cumbinada cun cundiziuns correspundentas.
Resalvadas restan ordinaziuns da protecziun e da mantegniment gia existentas da las vischnancas u d'autoritads chantunalas u federalas ch'èn vegnidas prendidas sin basa da la legislaziun da la planisaziun dal territori u da la protecziun da la natira e da la patria.
Tar la construcziun d'edifizis che surpassan il terren decisiv sto vegnir observada ina distanza dal cunfin da 2.5 m envers mintga bain immobigliar vischin, nun che la lescha da construcziun da la vischnanca prescrivia distanzas dal cunfin pli grondas. *
Tranter edifizis sto vegnir observada ina distanza dals edifizis da 5.0 m, nun che la lescha da construcziun da la vischnanca prescrivia distanzas dals edifizis pli grondas.
Parts da stabiliments che guardan ora – sco penslas, stgalas avant chasa, balcuns torts e lautgas avertas – dastgan tanscher fin 1.0 m en la distanza dal cunfin e dals edifizis. Sche la part dal stabiliment che guarda or furma vers anor ina paraid, vala quella sco part da la paraid exteriura da l'edifizi.
Per surfatschas cuvridas avertas – sco sustas e.u.v. – valan las distanzas dal cunfin dals edifizis, e quai mesirà davent dal stanschain fin tar il cunfin dal bain immobigliar.
Mirs libers, mirs emplenids si davostiers (mirs da trapartida), scarpas e.u.v. dastgan vegnir construids fin al cunfin, sch'els n'èn betg pli auts che 1.0 m. Sch'els surpassan l'autezza dad 1.0 m, ston els observar ina distanza dal cunfin en la dimensiun da la pliautezza, maximalmain dentant da 2.5 m.
Tar exchavaziuns sto vegnir observada ina distanza dal cunfin da 0.5 m, e quai mesirà davent da l'ur sur da la scarpa dal foss. Sch'il bain immobigliar vischin vegn segirà cun in mir da sustegn u cun mesiras da construcziun cumparegliablas, na ston vegnir observadas naginas distanzas dal cunfin.
Clasiras sco saivs, mirs e paraids da lain fin in'autezza dad 1.5 m davent dal terren decisiv dastgan vegnir plazzadas al cunfin. Clasiras pli autas ston vegnir messas enavos per la mesira da la pliautezza, dentant maximalmain per 2.5 m. *
Saivs vivas dastgan vegnir emplantadas en ina distanza da 0.5 m davent dal cunfin, sch'ellas vegnan tagliadas enavos mintga onn fin al cunfin e fin ad in'autezza dad 1.5 m davent dal terren decisiv. Saivs vivas pli autas ston vegnir messas enavos per la mesira da la pliautezza, maximalmain dentant per 2.5 m. *
L'autoritad communala da construcziun po permetter sutpassaments da las distanzas da construcziun fixadas en questa lescha ed en la lescha da construcziun da la vischnanca, sch'igl exista ina cunvegna tranter las persunas pertutgadas e sche nagins interess publics predominants na s'opponan a quai. L'autoritad communala da construcziun ordinescha da remartgar il sutpassament en il register funsil.
Sche l'urden fundamental u sch'in plan da quartier prescriva ina tscherta situaziun per in edifizi u per in stabiliment, na valan las distanzas da construcziun da questa lescha e da las leschas da construcziun da las vischnancas betg, sch'ellas s'opponan a la planisaziun.
Resalvadas restan prescripziuns da distanza en auters relaschs chantunals, distanzas sin basa da la legislaziun davart la protecziun da l'ambient sco er distanzas da vias da las vischnancas.
… *
… *
La distanza d'edifizis e da stabiliments envers il guaud sa drizza tenor la legislaziun forestala chantunala. Lingias da distanza dal guaud ch'èn fixadas en l'urden fundamental han la precedenza envers la distanza dal guaud tenor la legislaziun forestala.
Edifizis e stabiliments ston ademplir las disposiziuns da la polizia da sanadad, da fieu e da mastergn sco er las prescripziuns da la legislaziun davart la lavur, davart l'energia, davart la protecziun da las auas e davart la protecziun da l'ambient.
Edifizis e stabiliments ston correspunder a las reglas renconuschidas da la scienza da construcziun e na dastgan periclitar persunas, animals e chaussas ni tar lur construcziun ni tras lur existenza ni tras lur utilisaziun.
En l'ordinaziun po la regenza prescriver che tscherts edifizis e stabiliments stoppian vegnir suttamess ad in'examinaziun uffiziala speziala per controllar lur segirezza visavi influenzas da la natira sco terratrembels, naiv e vent.
Sch'in edifizi u sch'in stabiliment periclitescha umans u animals, u sche umans u animals s'exponan ad in privel direct cun utilisar edifizis u stabiliments periclitads, oblighescha l'autoritad communala la proprietaria u il proprietari da prender las mesiras necessarias. Sche quella u sche quel n'adempleschan betg las ordinaziuns entaifer il termin fixà, lascha l'autoritad communala da construcziun – suenter ina smanatscha – prender las mesiras tras terzas persunas sin donn e cust da las persunas negligentas.
Edifizis e stabiliments novs accessibels al public sco er edifizis e stabiliments novs cun passa 50 plazzas da lavur ston vegnir concepids tenor las normas spezialisadas renconuschidas uschia, ch'els èn er accessibels per persunas cun impediments. Ils edifizis e stabiliments accessibels al public ston ultra da quai pudair vegnir utilisads da persunas cun impediments. *
Edifizis novs cun dapli che quatter abitaziuns ston vegnir concepids tenor las normas spezialas renconuschidas uschia, che las singulas abitaziuns èn accessiblas senza obstachels e lur intern correspunda a las pretensiuns da la construcziun d'abitaziuns adattabla. En cas d'edifizis novs cun tschintg fin otg abitaziuns basta quai, sche almain las abitaziuns d'in plaun èn accessiblas senza obstachels e sche l'access a las ulteriuras abitaziuns è adattabel. *
Las pretensiuns tenor l'alinea 1 e l'alinea 1bis ston vegnir ademplidas en il senn dal dretg federal respectiv er tar renovaziuns, sche nagins interess publics predominants na s'opponan a quai e sche las expensas per l'adattaziun n'èn betg sproporziunadas; per renovaziuns d'edifizis d'abitar valan las suandantas excepziuns: *
Igl è chaussa da l'autoritad communala da construcziun d'examinar, sche dumondas da construcziun correspundan a las prescripziuns per construir tenor ils basegns da persunas cun impediments. Per quest intent po ella consultar cussegliadras u cussegliaders cumpetents.
A las organisaziuns da persunas cun impediments che han il dretg da far recurs communitgescha l'autoritad communala da construcziun, cur che las dumondas da construcziun vegnan exponidas publicamain.
Edifizis e stabiliments ch'èn vegnids construids legalmain, che na correspundan betg pli a las prescripziuns vertentas, dastgan vegnir mantegnids e renovads.
Tals edifizis e stabiliments dastgan ultra quai vegnir transfurmads, engrondids moderadamain u utilisads per in auter intent, sche la divergenza da las prescripziuns vertentas na vegn betg augmentada tras quai e sche nagins interess predominants publics u interess da vischinas e da vischins na s'opponan a quai.
En la lescha da construcziun pon las vischnancas declerar sco admissibla er la reconstrucziun suenter ina destrucziun u suenter ina demoliziun, e quai senza prender resguard sin las prescripziuns vertentas da la moda da construcziun tenor las reglas (dretg da reconstrucziun). Ellas reglan ils detagls resguardond ils interess publics ed ils interess da vischinas e da vischins.
Resalvadas restan obligaziuns legalas spezialas d'adattaziun u da sanaziun sco er regulaziuns spezialas dal dretg federal u chantunal davart l'applicaziun da novas prescripziuns per edifizis e per stabiliments existents.
Sch'igl èn avant maun relaziuns extraordinarias e sche l'observaziun da las disposiziuns legalas munta ina direzza sproporziunada, po l'autoritad communala da construcziun conceder excepziuns da singulas prescripziuns da construcziun e da zona, sche quai na violescha nagins interess publics e privats predominants.
La permissiun excepziunala po vegnir fatga dependenta da quai che la proprietaria u ch'il proprietari da proprietari dal bain immobigliar s'oblighescha en in revers da stabilir il stadi legal sin dumonda da l'autoritad cumpetenta. Per expensas che augmentan la valur na vegnan – en quest cas – pajadas naginas indemnisaziuns tar ina expropriaziun posteriura.
Sch'i vegnan permessas isolaziuns exteriuras vi d'edifizis u vi da stabiliments existents, dastga vegnir divergià da las autezzas totalas e da las autezzas da la fatschada, da las lunghezzas da l'edifizi, da las cifras d'utilisaziun, da las distanzas dal cunfin e dals edifizis sco er da las lingias da construcziun, e quai per la dimensiun da l'isolaziun exteriura. *
L'admissibladad da projects da construcziun ordaifer las zonas da construcziun che n'èn betg confurms a la zona sa drizza tenor il dretg federal.
La midada da l'utilisaziun d'edifizis d'abitar agriculs per intents d'abitar betg agriculs vegn permessa en il rom dal dretg federal.
La midada cumpletta da l'intent d'edifizis e da stabiliments ch'èn renconuschids sco degns da vegnir protegids vegn permessa en il rom dal dretg federal, sch'ils edifizis e sch'ils stabiliments èn vegnids mess sut protecziun en l'urden fundamental u sch'els èn vegnids mess sut protecziun da l'autoritad ch'è cumpetenta tenor la legislaziun chantunala davart la protecziun da la natira e da la patria.
Regulaziuns divergentas en il plan d'utilisaziun restan resalvadas.
La midada da l'utilisaziun d'edifizis marcants per la cuntrada vegn permessa en il rom dal dretg federal, sche:
Ils edifizis ch'èn utilisabels per in auter intent ston anc esser utilisabels confurm a l'intent, cur che la dumonda da construcziun vegn inoltrada. La nova surfatscha d'abitar che vegn stgaffida tras in'eventuala midada da l'intent na dastga betg esser pli gronda ch'ina surfatscha d'auzada brutta da 50 m². Surfatschas restantas ston vegnir utilisadas sco surfatschas secundaras. Midadas da construcziun èn suttamessas a la cussegliaziun da furmaziun. Tar midadas da construcziun ston vegnir allontanadas intervenziuns disturbantas ch'èn vegnidas fatgas pli baud vi da l'edifizi e vi da ses conturns. Ils conturns ston vegnir laschads en il stadi tipic per la cuntrada u ston vegnir mess enavos en quest stadi.
Sche la cultivaziun è vegnida tralaschada durant passa 5 onns, fixescha l'autoritad ch'è cumpetenta per la permissiun in termin adequat per las persunas obligadas per ademplir lur obligaziun. Sche quellas n'adempleschan betg las ordinaziuns, lascha l'autoritad cumpetenta – suenter ina smanatscha – cultivar la cuntrada tras terzas persunas sin donn e cust da las persunas negligentas.
Sche questa lescha u sche la legislaziun speziala na fixescha nagut auter, èn ils fatgs da construcziun chaussa da las vischnancas.
L'autoritad cumpetenta per disposiziuns e per decisiuns da las vischnancas è la suprastanza communala, sche questa lescha, sche la legislaziun speziala u sch'il dretg communal na determinescha betg in'autra autoritad communala (autoritad communala da construcziun).
Las vischnancas organiseschan ils fatgs da construcziun uschia, che l'execuziun po vegnir garantida en moda professiunalmain cumpetenta, efficazia, confurma al temp e coordinada.
Las vischnancas tschertgan ina collavuraziun surcommunala, cunzunt cun stgaffir uffizis da construcziun communabels sco er cun designar expertas communablas ed experts communabels u gremis spezialisads cun ina funcziun da cussegliaziun en dumondas da la furmaziun da construcziun ed en ulteriuras dumondas dal dretg da construcziun, dal dretg davart l'ambient e dal dretg d'energia.
Edifizis e stabiliments (projects da construcziun) dastgan vegnir construids, midads, demolids u midads en lur intent mo cun ina permissiun da construcziun en scrit da l'autoritad communala da construcziun. A l'obligaziun da dumandar ina permissiun da construcziun èn suttamessas er midadas da l'intent da bains immobigliars, sch'ins sto far quint cun consequenzas considerablas per l'urden d'utilisaziun.
Projects da construcziun ch'èn limitads areguard il temp sco er projects da construcziun che na tangheschan ni interess publics ni interess privats n'èn betg suttamess a l'obligaziun da dumandar ina permissiun da construcziun. En l'ordinaziun fixescha la regenza, tge projects da construcziun che na basegnan betg ina permissiun da construcziun e fixescha per quels in'obligaziun d'annunzia. Sch'il dretg federal permetta quai, fa ella la medema regulaziun per edifizis e per stabiliments entaifer ed ordaifer las zonas da construcziun. *
Projects da construcziun che na basegnan betg ina permissiun da construcziun pon las vischnancas suttametter en la lescha da construcziun a la procedura simplifitgada per la permissiun da construcziun. *
Resalvadas restan disposiziuns federalas u chantunalas divergentas per projects da construcziun che n'èn betg suttamess a la suveranitad communala per la permissiun da construcziun.
Ultra da la permissiun da construcziun basegnan edifizis e stabiliments ordaifer las zonas da construcziun (EOZ) ina permissiun chantunala (permissiun EOZ).
Cumpetent per decisiuns davart projects da construcziun ordaifer las zonas da construcziun è il departament (autoritad EOZ). En l'ordinaziun po la regenza delegar la cumpetenza cumplainamain u parzialmain ad in'autra autoritad chantunala.
L'autoritad communala da construcziun trametta dumondas per projects da construcziun ordaifer las zonas da construcziun (dumonda EOZ), tar las qualas ella è da l'avis che las premissas per ina permissiun da construcziun e per ina permissiun EOZ sajan dadas, al post spezialisà, e quai cun ina proposta motivada da dar la permissiun EOZ. Cas cuntrari refusa ella la dumonda da sai anor.
Sche l'autoritad EOZ dat la permissiun EOZ, vegn quella communitgada da l'autoritad communala da construcziun ensemen cun la permissiun da construcziun. En quest cas po la permissiun da construcziun vegnir contestada directamain tar la Dretgira superiura, e quai senza prender resguard sin eventuals meds legals communals. *
Sche l'autoritad EOZ refusa la permissiun EOZ, communitgescha ella la decisiun EOZ negativa directamain a las petentas ed als petents. Tras quai vala la dumonda da construcziun sco refusada. Per ils custs da procedura da la vischnanca relascha l'autoritad communala da construcziun ina decisiun da custs separada.
Edifizis e stabiliments che la regenza ha exclus tras ordinaziun da l'obligaziun da dumandar ina permissiun da construcziun, na basegnan betg ina permissiun EOZ, er sche las vischnancas han suttamess quels a la procedura simplifitgada per la permissiun da construcziun. *
Sche projects da construcziun basegnan – ultra da la permissiun da construcziun ed ultra d'ina eventuala permissiun EOZ – permissiuns supplementaras, permissiuns excepziunalas, approvaziuns u consentiments d'ulteriuras autoritads (permissiuns supplementaras) e sch'igl exista in connex real u material talmain stretg tranter las permissiuns ch'ellas na pon betg vegnir dadas separadamain u independentamain ina da l'autra, mabain ch'ellas ston vegnir coordinadas areguard il cuntegn, vegnan coordinadas las proceduras e las decisiuns en la procedura per la permissiun da construcziun ed en la procedura EOZ.
Tar projects da construcziun entaifer las zonas da construcziun è la coordinaziun chaussa da l'autoritad communala da construcziun. Tar projects da construcziun ordaifer las zonas da construcziun decida l'autoritad EOZ sezza davart permissiuns supplementaras chantunalas, sch'ina decisiun generala gida a meglierar la coordinaziun u ad accelerar la procedura u sch'ella è vegnida concludida tranter las partidas.
Ulteriurs detagls davart la coordinaziun vegnan reglads da la regenza en l'ordinaziun.
Projects da construcziun e midadas d'intent vegnan permess, sche tut las prescripziuns dal dretg communal, chantunal e federal vegnan observadas.
Dumondas da construcziun vegnan giuditgadas tenor il dretg che vala il mument da la decisiun.
Sche la patruna u sch'il patrun da construcziun n'è betg la proprietaria u il proprietari dal sulom, sto la dumonda da construcziun vegnir suttascritta er da la proprietaria u dal proprietari. Sche la patruna u sch'il patrun da construcziun n'è betg proprietaria u proprietari dal terren ch'i basegna per l'avertura, vegn la permissiun da construcziun mo dada, sch'ils dretgs necessaris per l'avertura dal project da construcziun pon vegnir cumprovads en la dumonda da construcziun.
Sche mancanzas dal cuntegn u mancanzas formalas dal project da construcziun pon vegnir eliminadas senza difficultads spezialas u sche ordinaziuns per stgaffir u per mantegnair il stadi legal daventan necessarias, ston las disposiziuns accessoricas necessarias (pretensiuns, cundiziuns, termins) vegnir colliadas cun la permissiun.
Disposiziuns accessoricas cun in effect che dura pli ditg u cun ina impurtanza considerabla ston vegnir remartgadas en il register funsil avant che cumenzar cun las lavurs da construcziun, e quai sin donn e cust da las persunas che fan la dumonda da construcziun. A l'autoritad che fa l'annunzia attesta l'uffizi dal register funsil che la remartga saja vegnida inscritta.
Per ademplir correctamain disposiziuns accessoricas che stattan en in connex direct cun la realisaziun da la construcziun po vegnir pretendida ina garanzia che sto vegnir prestada avant che cumenzar cun las lavurs da construcziun.
Cun projects da construcziun dastga vegnir cumenzà, uschespert che la permissiun da construcziun è avant maun en scrit. Resalvadas restan prescripziuns divergentas en ina procedura da meds legals.
Permissiuns da construcziun e permissiuns EOZ scadan, sch'i n'è betg vegnì cumenzà cun las lavurs da construcziun entaifer 2 onns suenter che la permissiun da construcziun respectivamain la permissiun EOZ è entrada en vigur u sch'il project da construcziun n'è betg vegnì terminà entaifer 3 onns suenter ch'igl è vegnì cumenzà cun las lavurs da construcziun. Sin basa d'ina dumonda motivada po l'autoritad ch'è cumpetenta per la permissiun prolungar adequatamain quests termins. Ella infurmescha er eventualas protestadras ed eventuals protestaders davart la prolungaziun. *
Sch'in project da construcziun na vegn betg terminà, ston vegnir allontanadas parts da l'edifizi betg finidas e sto vegnir restabilì il stadi oriund.
Dumondas da construcziun, dumondas EOZ e dumondas per permissiuns supplementaras che basegnan ina coordinaziun ston vegnir inoltradas tar la vischnanca da staziunament.
Las vischnancas exequeschan la procedura d'exposiziun. Durant l'exposiziun publica po vegnir fatg protesta tar la vischnanca, e quai en scrit e cun motivaziun. Per la legitimaziun da far protesta valan confurm al senn las premissas per il recurs da planisaziun tar la regenza.
En l'ordinaziun regla la regenza la procedura ordinaria per la permissiun da construcziun e la procedura EOZ. Per projects da construcziun che tangheschan mo interess publics e privats minimals fixescha ella ina procedura simplifitgada per la permissiun da construcziun. *
La regenza permetta la procedura electronica per la permissiun da construcziun e relascha las prescripziuns ch'èn necessarias per quai en l'ordinaziun. *
Tut tenor basegn relaschan las vischnancas disposiziuns cumplementaras en la lescha da construcziun. Ellas pon introducir in'obligaziun d'annunzia per tut ils projects da construcziun e reglar las modalitads correspundentas. *
Las patrunas ed ils patruns da construcziun, las proprietarias ed ils proprietaris, ulteriuras persunas autorisadas sco er las persunas che han l'incumbensa da projectar e da realisar projects da construcziun èn responsabels che las prescripziuns legalas vegnian observadas, ch'ils edifizis e ch'ils stabiliments construids correspundian als plans permess e ed a la profilaziun sco er che las disposiziuns accessoricas vegnian observadas.
Tras la permissiun e tras la controlla d'edifizis e da stabiliments na surpiglian il chantun e las vischnancas nagina responsabladad per la construcziun, per la consistenza, per la qualificaziun dal material e per la segirezza dals edifizis e dals stabiliments construids.
Stadis materialmain illegals ston vegnir allontanads sin ordinaziun da l'autoritad cumpetenta, e quai independentamain dal fatg, sch'igl è vegnida fatga ina procedura da multa pervia dal stadi illegal ch'è vegnì chaschunà.
Cumpetenta per relaschar e per far valair disposiziuns da restabiliment è l'autoritad communala da construcziun. En cas da stadis illegals ordaifer las zonas da construcziun prenda l'autoritad EOZ las mesiras necessarias, sche l'autoritad communala da construcziun resta inactiva malgrà la supplitga dal chantun. Ils custs che resultan tras quai per il chantun vegnan adossads a la vischnanca, sch'els na pon betg vegnir adossads a las persunas obligadas u sch'els èn nunincassabels.
L'obligaziun da restabilir il stadi legal è chaussa tant da las proprietarias e dals proprietaris sco er da las persunas che han chaschunà il stadi illegal. Sche las persunas obligadas n'adempleschan betg la disposiziun da restabiliment entaifer il termin fixà, lascha l'autoritad cumpetenta – suenter ina smanatscha – prender las mesiras ordinadas tras terzas persunas sin donn e cust da las persunas negligentas.
Sche l'autoritad cumpetenta sto – per motivs da la proporziunalitad u da la protecziun da la confidenza – desister cumplettamain u per part d'ordinar mesiras da restabiliment, relascha ella ina disposiziun ch'il stadi illegal vegnia tolerà (disposiziun da toleranza).
Tgi che violescha questa lescha u relaschs e disposiziuns dal chantun u da las vischnancas che sa basan sin quella, vegn chastià cun ina multa tranter 200 francs e 40 000 francs. En cas spezialmain grevs, oravant tut tar engurdientscha, è l'autoritad cumpetenta betg liada a quest import maximal. Gudogns illegals vegnan confiscads tenor las disposiziuns dal cudesch penal svizzer[8].
Chastiabla è la cuntravenziun sapientiva u la cuntravenziun per negligientscha che vegn commessa da las persunas ch'èn responsablas tenor l'artitgel 93. Empè d'ina persuna giuridica, d'ina societad collectiva u commanditara, d'ina firma singula u d'ina collectivitad da persunas senza persunalitad giuridica èn chastiablas las persunas natiralas che han agì u che avessan gì d'agir per quellas. Per multas e custs è responsabla solidarmain la persuna giuridica, la societad u la collectivitad da persunas.
Cumpetenta per chastiar è l'autoritad communala da construcziun. En cas, nua che l'autoritad EOZ ordinescha da restabilir il stadi legal, è ella er cumpetenta per chastiar.
Il dretg da chastiar surannescha entaifer 5 onns suenter che l'act chastiabel è vegnì commess. La surannaziun absoluta cumenza suenter 10 onns. Il chasti d'ina cuntravenziun surannescha en 5 onns.
Las vischnancas incasseschan taxas per lur expensas en la procedura per la permissiun da construcziun ed en ulteriuras proceduras da la polizia da construcziun. Expensas per prestaziuns da terzas persunas, sco expertisas professiunalas, cussegliaziuns e custs dal register funsil, ston vegnir indemnisadas supplementarmain a la vischnanca.
Tgi che ha chaschunà expensas tras dumondas da tut gener u tras ses cumportament sto surpigliar ils custs. Ils custs che resultan cun tractar protestas ston vegnir adossads a las protestadras ed als protestaders, sche la protesta n'è evidentamain betg admessa u evidentamain betg motivada. En quest cas pon las protestadras ed ils protestaders ultra da quai vegnir obligads da pajar ina indemnisaziun extrauffiziala adequata a las petentas u als petents. *
Las vischnancas reglan la calculaziun e l'incassament da las taxas en in'ordinaziun da taxas.
Per decisiuns EOZ sco er per disposiziuns da multa e da restabiliment tar projects da construcziun ordaifer las zonas da construcziun incassescha l'autoritad EOZ da las petentas e dals petents respectivamain da las partidas taxas che sa cumponan d'ina taxa dal stadi fin 3000 francs, d'ina taxa da chanzlia e da la cumpensaziun d'eventualas expensas en daner blut. En cas da circumstanzas extraordinarias po la taxa dal stadi vegnir augmentada adequatamain.
Resalvadas restan taxas per permissiuns supplementaras e per examinaziuns ecologicas a norma da la legislaziun speziala respectiva.
Tras l'approvaziun da l'urden fundamental ha la vischnanca survegnì il dretg d'expropriaziun per ils suandants objects ch'èn previs en l'urden fundamental:
Il dretg d'expropriaziun cumpiglia dretgs reals ed obligatorics sco er dretgs da vischinas e da vischins ch'èn necessaris per realisar ils edifizis ed ils stabiliments planisads u che s'opponan a quels.
Sche la vischnanca u sche instituziuns ch'èn responsablas ch'ella ha autorisà fan diever dal dretg d'expropriaziun, communitgescha ella quai a las proprietarias ed als proprietaris pertutgads, e quai cun annunziar en scrit ils dretgs applitgads e l'indemnisaziun purschida. En medema moda pon er las persunas pertutgadas pretender da la vischnanca ch'ella fetschia diever dal dretg d'expropriaziun, e quai cun communitgar en scrit lur offerta a la vischnanca.
Sche las partidas n'arrivan betg da sa cunvegnir davart l'autezza da l'indemnisaziun, po mintga partida pretender da la cumissiun d'expropriaziun cumpetenta da far la procedura da stimaziun. Dal rest valan las disposiziuns da la legislaziun chantunala d'expropriaziun.
Sche planisaziuns chaschunan restricziuns da la proprietad che correspundan ad in'expropriaziun (expropriaziun materiala), han las persunas pertutgadas il dretg da vegnir indemnisadas cumplettamain.
L'indemnisaziun sto vegnir pajada da la communitad che ha concludì u che avess gì da concluder la restricziun da la proprietad tenor l'urden da cumpetenzas.
Dumondas d'indemnisaziun pervia d'ina expropriaziun materiala ston vegnir fatgas valair en scrit tar la communitad che sto pajar l'indemnisaziun, e quai cun inditgar l'autezza da l'indemnisaziun che vegn pretendida.
Sche la communitad refusa da pajar l'indemnisaziun u sche las partidas n'arrivan betg da sa cunvegnir davart l'autezza da l'indemnisaziun, po la dumonda d'indemnisaziun vegnir fatga valair tar la cumissiun d'expropriaziun cumpetenta tenor las disposiziuns da la legislaziun chantunala davart l'expropriaziun.
La cumissiun d'expropriaziun che sto giuditgar davart dumondas d'indemnisaziun chaschunadas da planisaziuns da dezonaziun per reducir zonas da construcziun surdimensiunadas, dat al chantun la pussaivladad da sa participar sco partida a la procedura. Il chantun ha il dretg da far recurs. *
Sche l'indemnisaziun che sto vegnir pajada importa dapli che dus terzs da la valur che stuess vegnir pajada per il bain immobigliar en cas d'ina expropriaziun formala, pon domaduas partidas pretender l'expropriaziun formala.
La vischnanca po renunziar a l'expropriaziun respectivamain a la restricziun da la proprietad, e quai entaifer 90 dis dapi che l'indemnisaziun è vegnida fixada cun vigur legala. La decleraziun da renunzia perda sia vigur, sche la fixaziun dal plan na vegn betg abolida entaifer 2 onns.
Sch'ina restricziun da la proprietad, per la quala igl è vegnida pajada ina indemnisaziun, vegn abolida pli tard u sche ses effect ch'è sumegliant a l'expropriaziun scada, ha la vischnanca il dretg d'ina restituziun adequata visavi la proprietaria u visavi il proprietari respectiv. Dispitas davart il dretg da restituziun vegnan giuditgadas da la cumissiun d'expropriaziun cumpetenta. Cur che l'indemnisaziun vegn pajada, lascha la vischnanca remartgar il dretg da restituziun en il register funsil.
Dretgs d'indemnisaziun pervia d'ina expropriaziun materiala sco er dretgs da restituziun tenor l'alinea 2 suranneschan entaifer 5 onns suenter che la restricziun da la proprietad è entrada en vigur respectivamain suenter ch'ella è vegnida abolida u è scadida.
Ils termins d'exposiziun, da protesta e da recurs per plans d'utilisaziun e per projects da construcziun ch'èn fixads en questa lescha ed en l'ordinaziun che basa sin quella valan er per dumondas per permissiuns supplementaras che ston vegnir exponidas il medem mument.
Sche permissiuns supplementaras vegnan publitgadas ensemen cun decisiuns, cun conclus u cun disposiziuns ch'èn suttamessas al recurs tar la Dretgira superiura, vala il med legal dal recurs er per in'eventuala contestaziun da la permissiun supplementara. *
Conclus da las vischnancas davart il relasch da l'urden fundamental sco er conclus da la suprastanza communala davart il relasch u davart la prolungaziun da zonas da planisaziun pon vegnir contestads cun in recurs da planisaziun tar la regenza, e quai entaifer 30 dis suenter la publicaziun uffiziala.
Il dretg da far recurs han persunas che han in agen interess, degn da vegnir protegì, vi da la contestaziun da la planisaziun u persunas ch'èn legitimadas tenor il dretg federal da far recurs.
La regenza ha la cumpetenza da controlla cumplaina. Sch'ella abolescha relaschs u parts da tals en la decisiun da recurs, decida ella sezza en chaussa u renviescha quels a las vischnancas per prender in nov conclus.
Las disposiziuns da stritgada vegnan relaschadas dal departament che dat las instrucziuns. *
… *
La decisiun da recurs po vegnir communitgada a las partidas cun ina motivaziun curta. Mintga partida po pretender en scrit entaifer 30 dis dapi la communicaziun ina decisiun motivada cumplettamain. Sche ni l'ina ni l'autra partida na pretenda ina motivaziun entaifer quest termin, survegn la sentenzia vigur legala.
Las partidas ston vegnir fatgas attentas a la pussaivladad da laschar motivar la decisiun ed a las consequenzas giuridicas.
Sch'ina partida pretenda ina motivaziun, vegn la decisiun motivada en scrit e communitgada a las partidas en in'emissiun cumpletta. Ils termins per ils meds legals cumenzan cun questa consegna.
Sch'i vegn renunzià a la motivaziun cumpletta d'ina decisiun, vegn la taxa dal stadi reducida adequatamain.
Cunter decisiuns da la Regenza davart il relasch da plans chantunals d'utilisaziun e d'urdens da cumpensaziun, davart l'approvaziun d'urdens fundamentals communals sco er davart ils recurs da planisaziun po vegnir fatg recurs tar la Dretgira superiura. *
Cunter decisiuns da la Regenza tenor l'alinea 1 sco er cunter decisiuns davart il relasch dal Plan directiv chantunal e davart l'approvaziun da plans directivs regiunals pon las vischnancas e las regiuns pertutgadas sco instituziuns ch'èn responsablas per la planisaziun locala respectivamain per la planisaziun regiunala far recurs tar la Dretgira superiura. *
Disposiziuns d'autoritads chantunalas che sa basan sin questa lescha u sin relaschs che sa basan sin quella e cunter las qualas i na po betg vegnir fatg recurs tar la Regenza tenor ina regulaziun expressiva, èn suttamessas al recurs tar la Dretgira superiura. *
Disposiziuns davart il relasch u davart la prolungaziun da zonas chantunalas da planisaziun, l'approvaziun da midadas da plans tenor l'artitgel 48 alinea 3 sco er decisiuns EOZ pon vegnir contestadas er da las vischnancas.
Las organisaziuns per la protecziun da l'ambient che han – tenor il dretg federal – il dretg da far recurs sa participeschan a la procedura per la permissiun da construcziun per projects da construcziun entaifer las zonas da construcziun sco er tar planisaziuns che na basegnan betg in'approvaziun chantunala, e quai cun far ina protesta durant la procedura d'exposiziun.
En proceduras per la permissiun da construcziun per projects da construcziun ordaifer las zonas da construcziun sco er tar planisaziuns che basegnan ina permissiun chantunala annunzian las organisaziuns – sch'ellas han il dretg da far recurs e sch'ellas vulan far diever dal dretg da recurs – al post spezialisà ch'ellas sa participeschian a la procedura durant l'exposiziun da protesta u da recurs. Il post spezialisà lascha prender l'organisaziun invista da las actas e la dat la pussaivladad da prender posiziun davart il project da construcziun u davart la planisaziun entaifer in termin che vegn fixà dal post spezialisà. Sch'i vegn inoltrada ina posiziun, vegn la decisiun communitgada er a l'organisaziun ch'è participada a la procedura. Sch'i na dat naginas annunzias en la procedura d'exposiziun u sch'i vegn renunzià ad ina posiziun en la procedura suandanta, vala il dretg da recurs sco scadì.
En l'ordinaziun regla la regenza ulteriurs detagls. Ils termins valan sco peremtorics. Dal rest vala per ils termins la legislaziun davart la giurisdicziun administrativa confurm al senn. *
En l'ordinaziun relascha la regenza las disposiziuns ch'èn previsas en questa lescha. En cas da basegn po ella relaschar ulteriuras prescripziuns ch'èn necessarias per l'execuziun.
Il dretg da recurs dal chantun tenor la Lescha federala davart la planisaziun dal territori[9] tutga a la Regenza. La Dretgira superiura dat la chaschun al departament da sa participar a proceduras concernent edifizis e stabiliments ordaifer las zonas da construcziun e concernent expropriaziuns materialas. *
Sche l'alinea 2 na fixescha nagut auter, restan las planisaziuns localas existentas en vigur, fin ch'ellas èn adattadas a questa lescha. L'adattaziun sto succeder tar la proxima examinaziun da la planisaziun locala, dentant entaifer 15 onns. La regenza po prolungar adequatamain quest termin.
Disposiziuns da questa lescha che pon vegnir applitgadas directamain han la precedenza envers prescripziuns communalas divergentas. Sco disposiziuns applitgablas directamain vegnan consideradas:
Nua che questa lescha permetta prescripziuns communalas cumplementaras u divergentas, vegn applitgà vinavant il dretg communal vertent. Resalvadas restan ultra da quai prescripziuns da las vischnancas ch'èn en general pli rigurusas.
Fin che la lescha da construcziun è adattada pon las suprastanzas communalas surpigliar transitoricamain la cumpetenza da las vischnancas da suttametter – tenor l'artitgel 86 alinea 3 – projects da construcziun che na basegnan betg ina permissiun da construcziun a la procedura simplifitgada per la permissiun da construcziun. Disposiziuns correspundentas ston vegnir fixadas en in'ordinaziun e publitgadas uffizialmain. *
Per dumondas da construcziun, per planisaziuns e per proceduras ch'èn pendentas il mument che questa lescha entra en vigur, vala – cun resalva da las suandantas disposiziuns – il nov dretg:
Nua ch'i n'exista anc betg ina corporaziun regiunala per ademplir incumbensas da planisaziun regiunalas, sa drizzan la cumpetenza e la procedura per plans directivs regiunals vinavant tenor ils statuts d'organisaziun ch'èn vegnids approvads da la regenza.
L'artitgel 19i fin l'artitgel 19r davart la taxa da plivalur èn applitgabels per tut las planisaziuns che las vischnancas han concludì suenter che la midada da la lescha dals 25 d'october 2018 è entrada en vigur. Eventuals contracts davart las taxas da plivalur areguard talas planisaziuns novas èn nunvalaivels, quai cun resalva da contracts tenor l'artitgel 19j alinea 3. Contracts che concernan planisaziuns concludidas avant restan valaivels.
L'artitgel 19s fin l'artitgel 19v èn applitgabels per dezonaziuns che las vischnancas han concludì suenter che la midada da la lescha dals 25 d'october 2018 è entrada en vigur.
Fin ch'il spazi d'auas è determinà valan las disposiziuns transitoricas tar la midada da l'ordinaziun davart la protecziun da las auas dals 4 da matg 2011. Las permissiuns da construcziun dovran il consentiment da l'autoritad chantunala spezialisada.
Las lingias da distanza da las auas existentas ston vegnir observadas, sche respectivamain uschenavant che quellas chaschunan distanzas pli grondas.
Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ.
La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur[13].
| Conclus | Entrada en vigur | Element | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| 06-12-2004 | 01-11-2005 | relasch | emprima versiun | - |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 12 al. 4 | midada | 2006, 3322 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 12 al. 5 | integraziun | 2006, 3322 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 68 al. 2 | midada | 2006, 3322 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 100 al. 2 | midada | 2006, 3323 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 101 al. 4 | aboliziun | 2006, 3323 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 102 | revisiun totala | 2006, 3323 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 103 al. 1 | midada | 2006, 3323 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 10 al. 1 | midada | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 10 al. 1, 1. | midada | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 11 al. 1 | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 11 al. 2 | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 11 al. 3 | aboliziun | 2014-031 |
| 18-11-2014 | 01-01-2016 | Art. 11 al. 4 | midada | 2014-031 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 1 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 2 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 2 al. 2 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 3 al. 2 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 5 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 10 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 31-12-2015 | Art. 11 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 31-12-2015 | Art. 11 al. 2 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 31-12-2015 | Art. 11 al. 2, 2. | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 14 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 17 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 17 al. 2 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 18 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 18 al. 2 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 18 al. 4 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 18 al. 5 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 20 al. 1 | midada | 2015-005 |
| 13-01-2015 | 01-01-2016 | Art. 102 al. 2 | midada | 2015-005 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 4 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 8 al. 3 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 10 al. 1 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 14 al. 1bis | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 14 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Titel 4.1.1. | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19 | midada dal titel | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19 al. 2 | aboliziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19 al. 3 | aboliziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Titel 4.1.2. | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19a | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19b | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19c | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19d | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19e | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19f | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19g | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19h | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Titel 4.1.3. | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19i | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19j | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19k | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19l | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19m | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19n | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19o | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19p | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19q | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19r | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19s | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19t | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19u | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Titel 4.1.4. | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19v | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Titel 4.1.5. | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 19w | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 22a | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 25 al. 4 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 27 al. 4 | aboliziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 33 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 34 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 34 al. 3 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 34 al. 4 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 37a | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 38 al. 1 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 45 al. 1 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 48 al. 1 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 48 al. 3 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 49 al. 1 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 67 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 75 al. 1 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 76 al. 4 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 76 al. 5 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 78 | midada dal titel | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 78 al. 1 | aboliziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 78 al. 2 | aboliziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 80 al. 1 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 80 al. 1bis | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 80 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 80 al. 2, 1. | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 80 al. 2, 2. | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 82 al. 3 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 86 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 86 al. 3 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 87 al. 6 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 91 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 92 al. 3 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 92 al. 3bis | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 92 al. 4 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 96 al. 2 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 98 al. 4bis | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 101 | midada dal titel | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 101 al. 3bis | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 101a | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 104 al. 3 | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 107 al. 2, 3. | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 107 al. 3 | midada | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 108a | integraziun | 2019-001 |
| 25-10-2018 | 01-04-2019 | Art. 108b | integraziun | 2019-001 |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 87 al. 4 | midada | 2023-008 |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 100 al. 2 | midada | 2023-008 |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 102 al. 1 | midada | 2023-008 |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 102 al. 2 | midada | 2023-008 |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 103 al. 1 | midada | 2023-008 |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 105 al. 2 | midada | 2023-008 |
| Element | Conclus | Entrada en vigur | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| relasch | 06-12-2004 | 01-11-2005 | emprima versiun | - |
| Art. 1 al. 1 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 2 al. 1 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 2 al. 2 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 3 al. 2 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 4 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 5 al. 1 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 8 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 10 al. 1 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | midada | 2014-031 |
| Art. 10 al. 1 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 10 al. 1 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 10 al. 1, 1. | 18-11-2014 | 01-01-2016 | midada | 2014-031 |
| Art. 11 al. 1 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 11 al. 1 | 13-01-2015 | 31-12-2015 | midada | 2015-005 |
| Art. 11 al. 2 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 11 al. 2 | 13-01-2015 | 31-12-2015 | midada | 2015-005 |
| Art. 11 al. 2, 2. | 13-01-2015 | 31-12-2015 | midada | 2015-005 |
| Art. 11 al. 3 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | aboliziun | 2014-031 |
| Art. 11 al. 4 | 18-11-2014 | 01-01-2016 | midada | 2014-031 |
| Art. 12 al. 4 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada | 2006, 3322 |
| Art. 12 al. 5 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | integraziun | 2006, 3322 |
| Art. 14 al. 1 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 14 al. 1bis | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 14 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 17 al. 1 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 17 al. 2 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 18 al. 1 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 18 al. 2 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 18 al. 4 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 18 al. 5 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Titel 4.1.1. | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada dal titel | 2019-001 |
| Art. 19 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | aboliziun | 2019-001 |
| Art. 19 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | aboliziun | 2019-001 |
| Titel 4.1.2. | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19a | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19b | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19c | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19d | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19e | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19f | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19g | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19h | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Titel 4.1.3. | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19i | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19j | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19k | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19l | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19m | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19n | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19o | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19p | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19q | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19r | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19s | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19t | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19u | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Titel 4.1.4. | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19v | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Titel 4.1.5. | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 19w | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 20 al. 1 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 22a | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 25 al. 4 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 27 al. 4 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | aboliziun | 2019-001 |
| Art. 33 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 34 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 34 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 34 al. 4 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 37a | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 38 al. 1 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 45 al. 1 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 48 al. 1 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 48 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 49 al. 1 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 67 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 68 al. 2 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada | 2006, 3322 |
| Art. 75 al. 1 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 76 al. 4 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 76 al. 5 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 78 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada dal titel | 2019-001 |
| Art. 78 al. 1 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | aboliziun | 2019-001 |
| Art. 78 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | aboliziun | 2019-001 |
| Art. 80 al. 1 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 80 al. 1bis | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 80 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 80 al. 2, 1. | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 80 al. 2, 2. | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 82 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 86 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 86 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 87 al. 4 | 14-06-2022 | 01-01-2025 | midada | 2023-008 |
| Art. 87 al. 6 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 91 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 92 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 92 al. 3bis | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 92 al. 4 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 96 al. 2 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 98 al. 4bis | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 100 al. 2 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada | 2006, 3323 |
| Art. 100 al. 2 | 14-06-2022 | 01-01-2025 | midada | 2023-008 |
| Art. 101 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada dal titel | 2019-001 |
| Art. 101 al. 3bis | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 101 al. 4 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | aboliziun | 2006, 3323 |
| Art. 101a | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 102 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | revisiun totala | 2006, 3323 |
| Art. 102 al. 1 | 14-06-2022 | 01-01-2025 | midada | 2023-008 |
| Art. 102 al. 2 | 13-01-2015 | 01-01-2016 | midada | 2015-005 |
| Art. 102 al. 2 | 14-06-2022 | 01-01-2025 | midada | 2023-008 |
| Art. 103 al. 1 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada | 2006, 3323 |
| Art. 103 al. 1 | 14-06-2022 | 01-01-2025 | midada | 2023-008 |
| Art. 104 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 105 al. 2 | 14-06-2022 | 01-01-2025 | midada | 2023-008 |
| Art. 107 al. 2, 3. | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 107 al. 3 | 25-10-2018 | 01-04-2019 | midada | 2019-001 |
| Art. 108a | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |
| Art. 108b | 25-10-2018 | 01-04-2019 | integraziun | 2019-001 |