L'institut d'assicuranza sociala dal chantun Grischun (IAS) è in institut autonom da dretg public cun atgna persunalitad giuridica e cun sedia a Cuira. *
544.000
Lescha introductiva tar las leschas federalas davart l'assicuranza da vegls e survivents e davart l'assicuranza d'invaliditad[1]
(LItLAVS/LAI)
dals 28-11-1993 (versiun dals 01-01-2015)
Preambel
sa basond sin las disposiziuns transitoricas tar la midada da la lescha federala davart l'assicuranza d'invaliditad dals 22 da mars 1991
acceptada dal pievel ils 28 da november 1993[2]
1. Institut chantunal d'assicuranza sociala
Art. 1 Num e sedia
Art. 2 Incumbensas
L'institut d'assicuranza sociala coordinescha las lavurs da la cassa da cumpensaziun dal chantun Grischun en il rom da la lescha federala davart l'assicuranza per vegls e survivents sco er da l'uffizi chantunal da la AI en il rom da la lescha federala davart l'assicuranza d'invaliditad[3] ed als metta a disposiziun ils servetschs ch'èn necessaris per ademplir lur incumbensas.
La cassa da cumpensaziun dal chantun Grischun e l'uffizi da la AI dal chantun Grischun adempleschan lur incumbensas sco organs d'assicuranza en l'agen num. Els èn abels da furmar ina partida e da manar process.
A l'institut d'assicuranza sociala pon vegnir surdadas ulteriuras incumbensas. Surdadas d'incumbensas a la cassa da cumpensaziun ed a l'uffizi da la AI basegnan il consentiment da la confederaziun.
Art. 3 Surveglianza *
L'institut d'assicuranza sociala è suttamess a la surveglianza da la confederaziun ed a sias directivas, uschenavant ch'el n'ademplescha betg incumbensas surdadas dal chantun.
La surveglianza chantunala è chaussa da la regenza. Ella è cumpetenta per: *
- eleger ils commembers da la cumissiun administrativa e designar il presidi ed il vicepresidi;
- eleger il post da revisiun;
- approvar il rapport annual ed ils quints annuals che pertutgan il chantun;
- fixar l'indemnisaziun per ils commembers da la cumissiun administrativa.
Il rapport annual ed ils quints annuals che pertutgan il chantun ston vegnir suttamess al cussegl grond per laschar prender enconuschientscha. *
Art. 4 Organs
Ils organs da l'institut d'assicuranza sociala èn:
- la cumissiun administrativa;
- la direcziun;
- il post da revisiun.
… *
Art. 5 Cumissiun administrativa
La cumissiun administrativa è l'organ suprem da l'institut d'assicuranza sociala. *
La cumissiun administrativa consista da set commembers. *
… *
Art. 6 Incumbensas da la cumissiun administrativa
La cumissiun administrativa ha en spezial las suandantas incumbensas:
- fixar la direcziun strategica da l'institut d'assicuranza sociala;
- eleger il directur, la substituziun ed ils ulteriurs commembers da la direcziun;
- survegliar la gestiun da la direcziun;
- approvar il preventiv;
- deliberar il rapport annual ed ils quints annuals per mauns dal post da surveglianza cumpetent;
- tractar ils rapports da revisiun;
- relaschar disposiziuns cumplementaras tar la lescha dal persunal;
- relaschar disposiziuns cumplementaras davart l'organisaziun e davart la gestiun da l'institut d'assicuranza sociala;
- designar las incumbensas da las agenturas da la AVS, uschenavant che quellas surpassan las incumbensas minimalas tenor il dretg federal;
- determinar las contribuziuns als custs d'administraziun ed ils supplements a las agenturas da la AVS.
Art. 7 Durada d'uffizi e temp d'uffizi *
La perioda d'uffizi da la cumissiun administrativa importa quatter onns. Ils commembers èn reelegibels.
Il temp d'uffizi importa 12 onns, en cas excepziunals motivads 16 onns. *
La regenza po revocar in commember da la cumissiun administrativa da tut temp, sche motivs impurtants èn avant maun. *
Art. 8 Direcziun
L'institut d'assicuranza sociala vegn manà d'in directur. Ensemen cun ils manaders da la cassa da cumpensaziun e da l'uffizi da la AI sco er cun il schef da l'administraziun furma el la direcziun. La cumissiun administrativa po engrondir la direcziun e permetter uniuns persunalas en quella. *
Per ademplir lur incumbensas sco organs d'assicuranza communitgeschan ils manaders da la cassa da cumpensaziun e da l'uffizi da la AI directamain cun las autoritads federalas.
Il directur prenda part a las sesidas da la cumissiun administrativa cun vusch consultativa. La participaziun d'ulteriurs commembers da la direcziun sa drizza tenor il reglament.
Las cumpetenzas e las obligaziuns da la direcziun vegnan dal rest regladas dal reglament.
Art. 9 Persunal
Las relaziuns da servetsch sa drizzan tenor il dretg chantunal da persunal. *
Art. 10 Custs d'administraziun
Ils custs che vegnan chaschunads en il rom da l'administraziun da l'institut d'assicuranza sociala vegnan repartids proporziunalmain als differents organs d'assicuranza e cuvrids sco suonda:
- per la cassa da cumpensaziun e per ils supplements a las agenturas communalas tras contribuziuns tenor las prescripziuns dal dretg federal;
- per l'uffizi da la AI cun surpigliar ils custs tenor las prescripziuns dal dretg federal;
- per las incumbensas surdadas tras l'indemnisaziun dals incumbensaders. Il chantun n'è betg obligà da surpigliar eventuals deficits dals custs d'administraziun da l'institut d'assicuranza sociala.
Art. 11 Responsabladad dal chantun
Il chantun na stat betg bun – cun resalva da prescripziuns spezialas dal dretg federal – per las obligaziuns da l'institut d'assicuranza sociala.
Art. 12 Dretg da regress dal chantun
Sch'il chantun vegn obligà – pervi da prescripziuns spezialas dal dretg federal – da pajar indemnisaziuns, ha el il dretg da prender regress sin ils organs e sin ils funcziunaris da l'institut d'assicuranza sociala u da la vischnanca, ils quals han chaschunà il donn.
Per cuvrir las pretensiuns da regress han l'institut d'assicuranza sociala e las vischnancas da prestar garanzias suffizientas.
Art. 13 Agenturas
Las vischnancas politicas endrizzan agenturas communalas.
La cumissiun administrativa po permetter d'endrizzar agenturas cuminaivlas per pliras vischnancas.
Art. 14 Uffizi da la AI
Cun il consentiment da la confederaziun endrizza l'uffizi da la AI agenturas per ademplir sias incumbensas. El po er collavurar cun ils uffizis da la AI d'auters chantuns.
2. Contribuziuns
Art. 15 Relasch
Empè da la contribuziun relaschada a la persuna assicurada paja questa la contribuziun minimala.
3. Utilisaziun dal numer d'assicuranza *
Art. 15a * Numer d'assicuranza
La regenza po autorisar ed obligar las autoritads ed ulteriurs posts ch'èn incumbensads d'exequir il dretg federal, chantunal u communal, d'utilisar sistematicamain il numer d'assicuranza tenor il dretg surordinà[4].
4. Disposiziuns finalas *
Art. 17 Aboliziun da relaschs
Cun l'entrada en vigur da questa lescha vegnan abolidas tut las disposiziuns che stattan en cuntradicziun cun ella, spezialmain:
Sche relaschs vertents renvieschan a disposiziuns che vegnan abolidas tras questa lescha u tras ses relaschs d'adattaziun ed executivs, vegnan applitgadas las disposiziuns correspundentas da questa lescha u da l'ordinaziun relaschada ensemen cun ella.
Art. 17a * Disposiziun transitorica
Ils commembers da la direcziun ch'èn en uffizi, cur che questa revisiun parziala entra en vigur, restan en uffizi senza elecziun tras la cumissiun administrativa.
Ils commembers da la cumissiun administrativa ch'èn en uffizi, cur che questa revisiun parziala entra en vigur, restan en uffizi confurm a l'ultima elecziun ordinaria.
Art. 18 Execuziun
Il cussegl grond relascha l'ordinaziun[8] ch'è necessaria per l'execuziun.
Art. 19 Entrada en vigur
La regenza metta en vigur questa lescha[9].
Egress
-
Tabella da las modificaziuns - tenor conclus
| Conclus | Entrada en vigur | Element | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| 28-11-1993 | 01-01-1995 | relasch | emprima versiun | - |
| 15-06-2010 | 01-12-2010 | Titel 3. | midada | - |
| 15-06-2010 | 01-12-2010 | Art. 15a | integraziun | - |
| 15-06-2010 | 01-12-2010 | Titel 4. | integraziun | - |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 1 al. 1 | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 3 | midada dal titel | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 3 al. 2 | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 3 al. 3 | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 4 al. 2 | aboliziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 5 al. 1 | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 5 al. 2 | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 5 al. 3 | aboliziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, a) | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, b) | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, c) | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, d) | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, e) | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, f) | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, g) | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, h) | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, i) | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 6 al. 1, j) | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 7 | midada dal titel | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 7 al. 2 | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 7 al. 3 | integraziun | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 8 al. 1 | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 9 al. 1 | midada | 2014-035 |
| 16-12-2014 | 01-01-2015 | Art. 17a | integraziun | 2014-035 |
Tabella da las modificaziuns - tenor element
| Element | Conclus | Entrada en vigur | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| relasch | 28-11-1993 | 01-01-1995 | emprima versiun | - |
| Art. 1 al. 1 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 3 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada dal titel | 2014-035 |
| Art. 3 al. 2 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 3 al. 3 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 4 al. 2 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | aboliziun | 2014-035 |
| Art. 5 al. 1 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 5 al. 2 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 5 al. 3 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | aboliziun | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, a) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, b) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, c) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, d) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, e) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, f) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, g) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, h) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, i) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 6 al. 1, j) | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 7 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada dal titel | 2014-035 |
| Art. 7 al. 2 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 7 al. 3 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |
| Art. 8 al. 1 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Art. 9 al. 1 | 16-12-2014 | 01-01-2015 | midada | 2014-035 |
| Titel 3. | 15-06-2010 | 01-12-2010 | midada | - |
| Art. 15a | 15-06-2010 | 01-12-2010 | integraziun | - |
| Titel 4. | 15-06-2010 | 01-12-2010 | integraziun | - |
| Art. 17a | 16-12-2014 | 01-01-2015 | integraziun | 2014-035 |