Procedura civila dal chantun Grischun (PC)

Las indicaziuns davart las persunas, davart las funcziuns e davart las pro- Egualitad da las fessiuns en questa lescha sa refereschan ad omaduas schlattainas, schlattainas uschenavant ch'i na resulta nagut auter or dal senn da questa lescha.

La giurisdicziun tenor questa lescha è chaussa: Autoritads giudizialas – dals presidents cirquitals; – dals presidents da las dretgiras districtualas; – da las giuntas da las dretgiras districtualas; – da las dretgiras districtualas; – 4)dal derschader singul a la dretgira chantunala;

– ... 5) – da la dretgira chantunala.

1) M dals 26 da november 1984, 639; PCG 1984/85, 858 (emprima lectura), 73 (segunda lectura) 2) integraziun tenor il conclus dal pievel dals 12 da mars 2000; M dals 23 da favrer 1999, 57; PCG 1999/2000, 179 (emprima lectura), 417 (segunda lectura) 5) abolì tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala,

Organisaziun e L'organisaziun e la nominaziun da las dretgiras vegnan regladas tras ils renominaziun laschs respectivs.

Cumportament en 1 Tut las persunas participadas al process ston agir tenor buna fai. il process 2 Spezialmain na duain las partidas betg far process ch'èn evidentamain invans, ed ellas duain mo sa servir da meds permess. Envers la dretgira èn ellas obligadas a la vardad.

Interrupziun 1 Sch'i resulta en il decurs d'ina procedura processuala in suspect motivà pervia da l'introducziun d'ina per in crim u per in delict, fa il derschader ina denunzia penala. procedura penala 2 La procedura civila vegn sistida per spetgar il resultat da l'inquisiziun penala, sche quel pudess avair ina influenza sin la procedura civila.

2. CUMPETENZA TERRITORIALA A. Cumpetenza territoriala generala

Domicil, lieu da 1 Per plants civils è cumpetent il derschader al domicil da l'accusà (art. dimora

Persunas senza Cunter persunas che n'han ni domicil ni dimora en Svizra, po er vegnir domicil u dimora en Svizra purtà plant en quel lieu, nua ch'ellas han stabilì obligaziuns.

Cunter in burgais chantunal senza dimora u domicil en Svizra po vegnir Lieu d'origin purtà plant per obligaziuns persunalas en ses lieu d'origin, en cas da plirs lieus d'origin là, nua ch'el u ses antenats han fatg diever da dretgs politics sco ultim.

B. Cumpetenzas territorialas spezialas

Plants per dispitas davart la proprietad u davart auters dretgs reals vi da Dispitas davart bains movibels sco er pretensiuns ch'èn garantidas tras in pegn manual u bains movibels tras in dretg da retenziun pon vegnir accusadas al lieu, nua che la chaussa sa chatta, u al domicil da l'accusà.

Plants per acziuns scumandadas u per l'omissiun d'ina acziun en Svizra Plants per delicts pon vegnir purtads cunter abitants dal chantun e cunter persunas senza do- e per omissiuns 1-1-2010 3 micil en Svizra – ultra al domicil da l'accusà – er al lieu dal delict u al lieu, nua che sias consequenzas sa mussan.

Cuntraplant 1 Tras la litispendenza d'in plant vegn er stabilida la cumpetenza territoriala dal cuntraplant.

Cumpetenza 1 Uschenavant ch'i n'è betg prescrit ina cumpetenza territoriala impegnaterritoriala da la cunvegna tiva, pon las partidas designar la dretgira territorialmain cumpetenta per dispitas pervia d'ina tscherta relaziun giuridica tras in contract en scrit u tras in statut da persunas giuridicas.

President cirqui- Il president cirquital giuditgescha sco derschader singul dispitas da dretg tal sco derschader singul patrimonial fin a l'import da 1 000 francs.

President da la Il president da la dretgira districtuala giuditgescha sco derschader singul dretgira districtuala sco der- dispitas da dretg patrimonial da l'import da passa 1 000 francs fin a 5 000 schader singul francs.

Giunta da la dre- La giunta da la dretgira districtuala giuditgescha dispitas da dretg patrimotgira districtuala nial da l'import da passa 5 000 francs fin ad 8 000 francs.

La dretgira districtuala giuditgescha: Dretgira districtuala 1. dispitas da dretg patrimonial da l'import da passa 8 000 francs; 2. dispitas extrapatrimonialas.

2) abolì tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, 1-1-2010 5 II. Las partidas

Represchentanza En il process vegnan represchentads legalmain: legala 1. dunnas ch'èn en dispita giuridica cun terzas persunas pervia dals bains purtads en lètg tras lur conjugals. Las excepziuns legalas restan resalvadas; 2. 2)uffants vers terzas persunas tras il titular da la tgira genituriala; 3. avugadads tras l'avugà; 4. persunas sut consulenza administrativa tras il consulent en la dimensiun da sias cumpetenzas; 5. massas ereditaras tras ils executurs dal testament u tras ils administraturs uffizials d'ierta u tras ils represchentants uffizials dals ertavels; 6. massas da concurs tras l'administraziun da concurs, massas da liquidaziun tras ils liquidaturs; 7. persunas giuridicas dal dretg public e privat tras lur organs legals u statutars.

Cumpetenza da La cumpetenza da manar in process han: manar in process 1. avugads e consulents administrativs tras ina decleraziun da consentiment da l'autoritad tutelara; 2. assistents tras in plainpudair da l'assistì u da l'autoritad tutelara; 3. persunas sut consulenza tras ina decleraziun da consentiment dal consulent; 4. administraziuns da concurs, curaturs e liquidaturs tras in conclus da la radunanza dals crediturs che cuntegna la cumpetenza da manar il process; 5. organs da las persunas giuridicas dal dretg privat ch'èn inscrittas en il register da commerzi tras in extract dal register da commerzi; 6. organs da persunas giuridicas dal dretg privat che n'èn betg inscrittas en il register da commerzi tras ils statuts sco er tras in extract dal protocol che cuntegna il conclus da l'organ cumpetent da manar il process;

1) abolì tenor l'art. 20 da la lescha davart las advocatas ed ils advocats, DG 310.100; entrà en vigur il 1. da fanadur 2006 2) versiun tenor l'art. 163 cifra 9 lit. c LItCCS, DG 210.100

Il derschader singul u il president da l'ultima instanza giuditganta exami- Quint dal reprenescha sin dumonda d'ina partida u da ses represchentant legal ses quint e schentant legal fixescha il dabun. Per quai sto vegnir pajada la cauziun ch'el ha fixà. Cunter talas decisiuns po vegnir recurrì entaifer 10 dis tar il derschader singul a la dretgira chantunala.

Sch'i na sa tracta betg d'in consorzi da dispita prescrit, po mintgin accusar Invitaziun u vegnir accusà separadamain per sia part. Tras il president da la dretgira po el envidar ses cunparticipads da manar communablamain il process. La sentenzia va en vigur legala tant per las partidas sco er per ils envidads, sch'ella concerna objects indivisibels u prestaziuns indivisiblas.

1-1-2010 7

Denunzia da la 1 Mintga partida che crai d'avair in dretg da regress cunter ina terza perdispita suna u che tema la pretensiun d'ina terza persuna en cas ch'ella perda, po laschar denunziar la dispita a quella terza persuna tras il president da la dretgira, fin che la dispita è liquidada cun vigur legala, e quai inditgond provisoricamain ils motivs.

Posiziun dal Sch'il denunziant da la dispita giuridica na vul betg cuntinuar cun il prodenunzià en cas ch'il denunziant cess, lascha el communitgar quai al denunzià tras il president da la dreda la dispita tgira cun fixar in termin, entaifer il qual il denunzià sto declerar, sch'el vul renunzia al plant medemamain renunziar a la dispita ubain sch'el vul cuntinuar cun quella sin agens custs e sin atgna ristga. Sch'il denunzià vul cuntinuar, daventa el manader dal process empè dal denunziant da la dispita e daventa partida principala.

Decisiun davart La dretgira po er decider davart la pretensiun da regress dal denunziant da pretensiuns da regress la dispita vers il denunzià, sche questas partidas dumondan quai.

Intervenziun Er senza vegnir intimada ha ina terza persuna il dretg da sa participar a la dispita giuridica sco intervenienta, sch'ella cumprova in interess giuridic essenzial vi da quella. L'intervenziun po succeder en mintga stadi dal process, ma l'intervenient sto entrar en tal uschia, sco ch'el al chatta. L'intervenient ha ils medems dretgs sco il denunzià.

Sentenzia Cun resalva da l'artitgel 32 dastga la sentenzia vegnir pronunziada mo per las partidas principalas; ella vegn dentant er communitgada a las partidas accessoricas. A las partidas accessoricas pon dentant vegnir adossads ils custs giudizials ed extragiudizials ch'èn resultads sin basa da lur propostas.

Sistida temporara 1 Sch'ina partida mora en il decurs dal process, fixescha il president da la dal process dretgira – sche las relaziuns giustifitgeschan quai – in termin adequat per ils ertavels per declerar, sch'els vulan cuntinuar cun il process u betg. Ils

Prestaziun da 1 Per cuvrir ils custs extragiudizials presumtivs po il president da la dretgigaranzia da la cuntrapartida ra – sin dumonda d'ina partida – obligar la cuntrapartida da pajar ina garanzia adequata, premess che la procedura gratuita na saja betg vegnida permessa ad ella: 1. en cas che la cuntrapartida n'ha betg domicil en Svizra; 2. en cas che la cuntrapartida è insolventa, spezialmain sch'igl è vegnì declerà il concurs u sch'igl è avant maun in attest da perdita; 3. en cas da plants tenor ils artitgels 83 alinea 2, 86 alinea 2 e 187 da la lescha federala davart scussiun e concurs 1).

Termin e conse- Il president da la dretgira fixescha il gener da la garanzia ed in termin adequenza da negligientscha quat per pajar quella. Sche la garanzia na vegn betg pajada entaifer il termin, sto vegnir fixada ina prolungaziun adequata dal termin tenor l'artitgel

Premissas 1 Ad ina partida che retira agid social public u che n'è autramain – ultra da la subsistenza necessaria per ella e per ses confamigliars – betg en cas da pajar ils custs da process indispensabels, sto vegnir permessa la giurisdicziun gratuita.

La dumonda sto vegnir inoltrada al derschader singul cumpetent, al Cumpetenza e president da la dretgira appellada en emprima instanza e per la procedura procedura da meds legals al parsura da l'instanza da recurs appellada. La dumonda sto vegnir motivada curtamain. Ils documents necessaris ston vegnir agiuntads.

Represchentanza Sche la partida che ha il dretg da processar gratuitamain basegna in reprelegala schentant legal, sto l'instanza cumpetenta per la concessiun – sin dumonda e resguardond ils giavischs giustifitgads dal petent – designar in represchentant legal.

Custs 1 Ils custs giudizials ed ils custs da la represchentanza legala van a quint da la vischnanca da domicil da la partida. Sche la durada da domicil è pli curta ch'in onn, van ils custs a quint dal chantun, il qual surpiglia er ils custs, sche la partida n'ha nagin domicil en il chantun. Las relaziuns da domicil en cas d'ina litispendenza èn decisivas per surpigliar tut ils custs ch'èn resultads, fin che la procedura vegn terminada cun vigur legala.

Meds legals Decisiuns davart la giurisdicziun gratuita, davart la nominaziun d'in represchentant legal e davart la fixaziun da sia indemnisaziun ston vegnir com- 1) integraziun tenor l'art. 20 cifra 2 da la lescha davart las advocatas ed ils advocats, DG 310.100; entrà en vigur il 1. d'avrigl 2009 5) versiun tenor il conclus dal pievel dals 12 da mars 2000; vesair A tar l'art. 1a

III. La procedura giudiziala 1. PROCEDURA ORDINARIA A. Disposiziuns generalas

a) Prescripziuns communablas

Las linguas da dretgira sa drizzan tenor la lescha da linguas dal chantun Linguas da dretgira Grischun.

1) integraziun tenor l'art. 26 cifra 2 da la lescha da linguas, DG 492.100; entrà en vigur il 1. da schaner 2008 1-1-2010 13

b) Litispendenza

Cumenzament da La litispendenza cumenza cun l'annunzia dal plant tar il president cirla litispendenza quital sco mediatur.

Consequenzas da La litispendenza ha las suandantas consequenzas: la litispendenza 1. la cumpetenza territoriala e materiala da la dretgira sa drizza tenor las relaziuns il mument che la litispendenza ha cumenzà e na vegn betg tangada da circumstanzas ch'èn succedidas pli tard; 2. cunter in plant che vegn purtà pli tard en la medema chaussa davant in'autra dretgira ha la cuntrapartida il dretg da far objecziun da litispendenza; 3. l'object da dispita na dastga betg vegnir alienà u midà senza la permissiun dal president da la dretgira.

Mesiras 1 2)Sche la dretgira chantunala è previsa sco unica instanza chantunala, è preventivas cumpetent il parsura per ordinar mesiras preventivas avant che cumenzar cun il plant.

Il petent è obligà d'indemnisar la cuntrapartida mo, sch'el ha obtegnì la Obligaziun mesira preventiva en moda illegala e culpaivla. En la disposiziun davart d'indemnisaziun mesiras preventivas po il derschader obligar il petent da prestar ina garanzia.

c) Citaziuns

a) en il chantun l'uffizi giudizial.

Persunas che n'abitan betg en il chantun, bain dentant en Svizra, ve- b) ordaifer il gnan citadas ubain cun ina brev recumandada ubain tras ina requisiziun a chantun l'autoritad giudiziala cumpetenta. Persunas che abitan a l'exteriur vegnan per regla citadas tras la mediaziun da la dretgira chantunala, uschenavant ch'il traffic direct d'ina autoritad a l'autra n'è betg previs tras il dretg federal u tras in contract internaziunal. Persunas cun dimora nunenconuschenta ston vegnir citadas cun ina citaziun edictala en il fegl uffizial dal chantun ed en cas da basegn en auters fegls uffizials adattads.

2) integraziun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, CUL 2006, FUC 4605; entrà en vigur il 1. da schaner 2008 1-1-2010 15

Consegna da la 1 Per che las citaziuns sajan impegnativas per quel che sto vegnir cità, ston citaziun ellas vegnir tramessas ubain persunalmain ad el ubain ad ina persuna creschida da sia chasada.

d) Termins e dis da cumparsa

Cumpetenza Il president da la dretgira fixescha dad el anor il termin d'acts processuals giudizials.

Consequenzas da 1 Sch'in termin legal na vegn betg observà, scada l'act processual negligientscha respectiv.

Calculaziun dals 1 Termins legals cumenzan quel mument ch'il fatg u che l'act respectiv, al termins qual els èn colliads, ha gì lieu.

Prolungaziun da 1 Termins per meds legals sco er termins che vegnan designads en la letermins scha u tar la fixaziun expressivamain sco peremtorics, na pon betg vegnir prolungads. Sin dumonda motivada pon tut ils auters termins vegnir pro-

e) Vacanzas da dretgira

B. Proceduras davant il president cirquital sco mediatur 1)

Sch'il giudicament da dispitas tutga a la cumpetenza dal president da la Mediaziun dretgira districtuala sco derschader singul, da la giunta da la dretgira obligatorica districtuala u da la dretgira districtuala, ston quellas dispitas vegnir intro- 1-1-2010 17 ducidas tras ina procedura da mediaziun davant il president cirquital sco mediatur.

Dumonda da Il plant sto vegnir annunzià en scrit u en furma da protocol tar l'uffizi cirmediaziun quital cun inditgar exactamain las partidas cun num u firma e l'adressa, il num e l'adressa d'eventuals represchentants sco er cun ina circumscripziun generala da l'object da dispita. En cas da plants per pretensiuns sto vegnir inditgada la valur en dispita.

Citaziun Il president cirquital fixescha il termin da la tractativa entaifer 20 dis dapi che la dumonda da mediaziun è entrada. Las partidas vegnan citadas a temp a la tractativa ed intimadas da prender cun sai lur documents da cumprova.

Cumparsa Partidas che abitan en il circul duain per regla cumparair persunalmain persunala, represchentanza a la tractativa da mediaziun, medemamain las partidas en il process da divorzi u en il process concernent il partenadi registrà.

Pretensiun da 1 L'accusader sto motivar sia pretensiun a bucca e sto inoltrar en scrit u dar dretg a protocol sia pretensiun da dretg formulada u en cas da plants per pretensiuns la valur en dispita da sia pretensiun da dretg.

4) versiun tenor l'art. 1 cifra 7 da la lescha davart l'adattaziun da leschas a la lescha 5) ussa art. 4 da la lescha davart las advocatas ed ils advocats, DG 310.100

Il president cirquital è obligà da reglar la dispita sche pussaivel a la buna. Emprova da Perquai duai el admonir las partidas a la bainvulientscha e las suttametter mediaziun – sch'ellas na sa cunvegnan betg sezzas – dad el anor propostas d'enclegientscha ch'el considerescha sco adequatas tenor il dretg e tenor la giustia.

Sch'il plant vegn retratg, renconuschì u liquidà tras enclegientscha, de- Protocollaziun e cida il president cirquital suenter avair tadlà las partidas davart la reparti- disposiziun stritgada da ziun dals custs uffizials ed extrauffizials, uschenavant che las partidas na vegnan betg d'accord en questa chaussa.

5) versiun tenor il conclus dal pievel dals 12 da mars 2000; vesair A tar l'art. 1a 1-1-2010 19 1. data che la dumonda da mediaziun è vegnida annunziada e che quella è vegnida communitgada a la cuntrapartida; 2. data da la tractativa ed indicaziun da las persunas preschentas sco er ordinaziuns per tegnair avert il protocol; 3. indicaziun exacta da las partidas cun num u firma e cun l'adressa, sco er ils nums e las adressas d'eventuals represchentants; 4. las pretensiuns da dretg da las partidas. En cas da plants per pretensiuns sto vegnir inditgada la valur en dispita; 5. indicaziuns davart il success da la tractativa, davart la renconuschientscha u la retratga dal plant u dal cuntraplant u davart la conclusiun d'ina enclegientscha che sto vegnir inscritta cumplainamain; 6. custs uffizials respectivamain la decisiun da custs da la procedura da mediaziun; 7. data da l'emissiun e da la communicaziun da l'enviament.

Tegnair avert il Sin dumonda motivada d'ina partida po il protocol vegnir laschà avert fin protocol a 3 mais, e quai senza quintar las vacanzas da dretgira. Suenter la scadenza da quest termin po mintga partida pretender che l'enviament vegnia emess. Sche la consegna da l'enviament na vegn betg pretendida entaifer in termin posteriur che sto vegnir fixà dal president cirquital, po quel stritgar la procedura cun adossar ils custs.

Enviament En cas che la mediaziun n'ha betg success, vegn l'enviament tramess a las partidas, e quai cun las indicaziuns tenor l'artitgel 71.

Enviament In enviament ch'è emess en reguard formal en moda evidentamain faussa incorrect u incumpletta sto vegnir refusà dal president da la dretgira, tar il qual quel vegn deponì, al president cirquital per al rectifitgar.

Concessiuns e propostas d'enclegientscha fatgas davant il president cirqui- Nagina obligatal ston vegnir consideradas per il process sco betg succedidas e sco nun- ziun da concessiuns en cas d'ina pregiuditgablas. Davart questas chaussas na dastga nagin vegnir clamà sco emprova da meperditga u vegnir interrogà giudizialmain. diaziun senza success

Sche l'accusader na cuntinuescha betg il process suenter l'emissiun da Decisiun da custs l'enviament, decida il president cirquital – sin dumonda da l'accusà e suenter avair tadlà la cuntrapartida – davart ils custs uffizials da mediaziun sco er davart l'indemnisaziun da la partida.

C. Proceduras davant il derschader singul

En la procedura davant il president cirquital sto il plant vegnir inoltrà Introducziun dal en scrit. En cas motivads po quel er vegnir mess al protocol. El sto cunte- plant gnair l'indicaziun exacta da las partidas cun num u firma e l'adressa, il num e l'adressa d'eventuals represchentants, la pretensiun da dretg cun inditgar la valur en dispita en cas da plants per pretensiuns, sco er ils fatgs 1-1-2010 21 ed ils mussaments essenzials. Documents da cumprova ston vegnir agiuntads al plant u surdads al derschader.

Liquidaziun en la Sch'il derschader appellà è territorialmain incumpetent, na vegn betg entrà procedura d'examinaziun prelimi- en il plant. Sch'il plant sa mussa da bel principi sco nunmotivà, sto el nara vegnir refusà senza ulteriura procedura. En cas d'incumpetenza materiala vegn il plant tramess vinavant a l'instanza cumpetenta.

Procedura 1 Il plant sto vegnir tramess a l'accusà per che quel possia inoltrar ina resposta processuala en scrit. Per la resposta valan las medemas prescripziuns sco per il plant.

Disposiziuns Per la procedura davant il derschader singul valan dal rest las prescripsubsidiaras ziuns da la procedura ordinaria.

D. Procedura davant la giunta da la dretgira districtuala e davant la dretgira districtuala

a) Introducziun dal process

Plant, cuntegn ed 1 En ils cas da dispita davant la giunta da la dretgira districtuala e davant agiuntas la dretgira districtuala sto l'accusader inoltrar l'enviament ed in plant al president da la dretgira, e quai entaifer il termin peremtoric da 20 dis dapi la communicaziun da l'enviament. Il plant sto cuntegnair: 1. la denominaziun exacta da las partidas, da lur domicils e da lur represchentants;

5. la suttascripziun da l'accusader u da ses represchentant; 6. eventualas indicaziuns davart il dretg ester applitgabel.

Sche l'accusader ha inoltrà memia tard l'enviament u il plant, stritga il pre- Consequenzas da sident da la dretgira il plant cun decider davart ils custs. Questa prescrip- negligientscha cas da retard en ziun vala er per in cuntraplant che vegn inoltrà memia tard.

Suenter che la resposta processuala è entrada, decida il president da la dre- Decisiun davart la tgira davart: 1. la fixaziun d'in termin per rectifitgar mancanzas formalas, sco en cas d'in plainpudair giudizial mancant u insuffizient, d'in represchentant legal cun ina cooperaziun mancanta, da la denominaziun incorrecta da las partidas e.u.v.; 2. la realisaziun d'ina segunda correspundenza; 3. la realisaziun d'ina tractativa a bucca (art. 91).

1-1-2010 23

Ulteriuras 1 En cas d'in cuntraplant sto vegnir fixà in termin per l'accusader per inolscrittiras giuridicas trar ina resposta.

Furma e cuntegn 1 Objecziuns formalas da tut gener che pon vegnir fatgas valair en quest da las scrittiras giuridicas mument e che na ston betg vegnir resguardadas d'uffizi, ston vegnir menziunadas en las scrittiras giuridicas, e quai cun la consequenza ch'ellas scadan en cas d'omissiun.

Annotaziun dals 1 Ils dis d'entrada ston vegnir annotads sin las inoltraziuns. Plinavant vegn termins fatg in register da tut las actas processualas e lur integraziun vegn attestada cun la data sin las actas.

Invista da las Fin a la tractativa principala pon las partidas prender invista da las actas actas processualas processualas. Sin dumonda ston las actas vegnir exponidas per curt temp en in uffizi al lieu da domicil da las partidas u da lur represchentants per prender invista. Ad advocats patentads pon quellas er vegnir tramessas directamain per prender invista.

Fin da l'introduc- Suenter la terminaziun da la procedura tenor l'artitgel 85 e d'ina eventuala ziun dal process segunda correspundenza, è l'introducziun dal process finida.

Tractativa a En mintga stadi da la procedura po il president da la dretgira far ina tractabucca tiva a bucca, cun la quala duai vegnir tschertgà che las partidas sa cunve-

b) Preparaziun dal process

Sche la cumpetenza da la dretgira na vegn betg contestada expressivamain Admissiun en las scrittiras giuridicas, è l'admissiun dada. Resalvadas restan prescripziuns impegnativas davart la cumpetenza. L'admissiun è lianta per tut las instanzas chantunalas.

1-1-2010 25 Meds legals èn admissibels mo cunter sentenzias che liquideschan il process.

Preparaziun dal 1 Suenter la fin da l'introducziun dal process e d'ina eventuala procedura tenor l'artitgel 93 u 94 prepara il president da la dretgira il process uschia, che la chaussa dispitaivla po vegnir liquidada a la tractativa principala senza interrupziun.

Disposiziun da 1 Il president da la dretgira retschertga las cumprovas che al paran decisicumprova vas, relascha la disposiziun da cumprovas e communitgescha quella a las partidas. En quella vegnan inditgads ils meds da cumprova admissibels e prendidas las ordinaziuns necessarias per la recepziun dals meds da cumprova che n'èn betg anc vegnids retschertgads.

Retschertga da las Plinavant po il president da la dretgira: cumprovas, preparaziun da la 1. interrogar las perditgas u laschar las interrogar sin via da la requisitractativa ziun uffiziala, premess ch'ellas na ston betg vegnir interrogadas sin il principala lieu a chaschun d'ina inspecziun giudiziala al lieu; 2. liquidar eventualas dumondas d'ediziun tras intimaziuns e requisiziuns uffizialas; 3. fixar in termin per las partidas per inoltrar ils documents menziunads en las scrittiras giuridicas, che n'èn dentant betg anc appurtads; 4. far – sulet u ensemen cun auters commembers da la dretgira – ina inspecziun al lieu, sch'ina tala è vegnida dumandada e sche las partidas èn d'accord da far tala avant la tractativa principala; 5. laschar far – sche necessari – plans, fotografias e dissegns davart l'object da dispita, e quai dad el anor u sin dumonda d'ina partida; 6. tschertgar da sa cunvegnir cun las partidas davart ils experts e davart l'instrucziun ch'els han da survegnir, sch'igl è vegnida dumandada in'expertisa. Cas cuntrari designescha el ils experts, fixescha lur instrucziun e procura che las expertisas sajan prontas il mument da la tractativa principala; 7. obligar las partidas tenor bainappreziar d'inoltrar entaifer in termin adequat in rendaquint cler cun las explicaziuns necessarias u envidar las partidas ad ina tractativa davant il president per sclerir e per liquidar differenzas en process da quints sco er en cas da dispitas davart

Meds da cumprova che na vegnan betg menziunads en la correspundenza Propostas da vegnan admess mo en il rom da las pretensiuns da gener effectiv fatgas en cumprova posteriuras las scrittiras giuridicas e mo sut las suandantas premissas: 1. Novs documents pon anc vegnir inoltrads entaifer in termin che vegn fixà dal president da la dretgira ensemen cun la citaziun a la tractativa principala, e quai cun trametter a medem temp copias a la cuntrapartida. Quella è autorisada da dumandar tant la suspensiun da la tractativa principala sco er cuntracumprovas. 2. L'interrogaziun da perditgas e l'ordinaziun d'ediziuns pon vegnir dumandadas, sche quests meds da cumprova èn vegnids enconuschents al petent senza sia culpa pir tras la procedura da cumprova. La dumonda sto vegnir fatga entaifer 20 dis a partir da quel mument che la partida ha survegnì enconuschientscha dal med da cumprova respectiv. 3. La dretgira po ordinar da tut temp la deposiziun da cumprova da la partida, expertisas ed inspecziuns al lieu.

Sche necessari po il president da la dretgira incumbensar auters commem- Derschader d'instrucziun bers da la dretgira cun la preparaziun dal process.

c) Convocaziun da la dretgira

La tractativa principala duai per regla vegnir fixada entaifer in mais suen- Fixaziun da la tractativa ter la fin da la preparaziun dal process. principala

1) DG 210.100 2) abolì tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, 1-1-2010 27 Il president da la dretgira po obligar las partidas da cumparair persunalmain. En cas da plants sin separaziun, sin divorzi u sin nunvalaivladad d'ina lètg sco er en cas da plants sin schliaziun u sin nunvalaivladad d'in partenadi registrà ston las partidas cumparair persunalmain davant dretgira. Davart excepziuns decida il president da la dretgira. Partidas absentas pon vegnir chastiadas da la dretgira cun ina multa fin a l'import da 500 francs.

Suspensiun da la 1 Il president da la dretgira po mo disponer da suspender ina tractativa tractativa principala principala gia fixada sin dumonda motivada.

Convocaziun da 1 Tar la convocaziun dals derschaders ston vegnir resguardads motivs da la dretgira recusaziun enconuschents.

d) Tractativa principala

Tractativa orala Las tractativas davant la dretgira vegnan manadas a bucca ed èn da e publica princip publicas. Betg publicas èn las tractativas en chaussas da lètg, dal partenadi registrà, da parentella e da status.

2) versiun tenor l'art. 1 cifra 7 da la lescha davart l'adattaziun da leschas a la lescha

Davant dretgira han las partidas il dretg sin tractament egual e sin atten- Dretg sin tractament egual e sin ziun giuridica eguala a norma da las suandantas disposiziuns. attenziun giuridica eguala

Tar mintga referat da quella partida che als ha convocà u a favur da la Referats dals quala els èn intervegnids pon denunziads ed intervenients cumplettar quai denunziads e dals intervenients che als para cunvegnent.

1-1-2010 29

Restricziun dals L'extensiun exagerada dals referats da partida po la dretgira – suenter referats da partida avair admonì da far curt – chastiar cun ina multa fin a l'import da 500

Interrogaziun da 1 Sch'il referat d'ina partida n'è betg cler, betg cumplet u betg determinà, las partidas duai il derschader interrogar la partida en moda nunformala. En il process da divorzi ston las partidas per regla vegnir interrogadas davart ils fatgs essenzials.

Fin da las Suenter la finiziun dals referats da partida e d'ina eventuala interrogaziun tractativas da las partidas vegn la tractativa serrada.

Consequenzas da 1 In plant pendent po vegnir retratg, renconuschì u liquidà tras enclegienla retratga u da la renconuschien- tscha, e quai da tut temp fin a la fin da la tractativa principala. En cas da tscha dal plant; retratga è l'accusader obligà da restituir ils custs giudizials ed extragiudienclegientscha zials ch'èn resultads; en cas da renconuschientscha è quai per regla l'accusà. En cas da dispita fixescha il president da la dretgira l'autezza da l'indemnisaziun extragiudiziala tenor l'artitgel 122 da questa lescha.

Protocol da la 1 Il protocol vegn manà durant la tractativa e sto cuntegnair: tractativa 1. l'indicaziun dal lieu e dal temp da la tractativa, la denominaziun da la dretgira e da las persunas giudizialas cooperantas; 2. la designaziun exacta da las partidas e da lur represchentants cun inditgar, sch'els han cooperà tar la tractativa; 3. propostas da las partidas, decleraziuns da las partidas davart la retratga u davart la renconuschientscha dal plant u dal cuntraplant ed eventualas enclegientschas; 4. propostas davart la procedura da cumprova e la designaziun da las cumprovas retschertgadas durant la tractativa principala; 5. ulteriuras constataziuns davart l'andament da las tractativas; 6. tut las disposiziuns, tut ils conclus e tut las sentenzias en il dispositiv.

e) Sentenzia

Igl è chaussa da las partidas da preschentar a la dretgira ils fatgs da la Maxima da la dispita giuridica. Sco basa da sia procedura prenda la dretgira mo fatgs tractativa ch'èn vegnids fatgs valair a temp.

La dretgira na dastga attribuir ad ina partida ni dapli ni insatge auter che Maxima da la quai che la partida pretenda sezza, ni pli pauc che quai che la cuntrapar- disposiziun tida ha renconuschì.

1-1-2010 31

Sentenzia e 1 Las decisiuns giudizialas davart las dumondas principalas han num sensentenzia accessorica tenzias, quellas davart dumondas processualas preliminaras han num sentenzias accessoricas.

Cuntegn da la 1 Mintga sentenzia sto cuntegnair: sentenzia 1. l'indicaziun dal lieu e dal temp da la tractativa principala, la designaziun da l'autoritad giudiziala e da las persunas giudizialas cooperantas; 2. la designaziun da las partidas e lur pretensiuns da dretg; 3. indicaziuns davart la valur en dispita en cas da dispitas da caracter patrimonial, sch'i na vegn betg pretendì ina summa da daners precisa; 4. las consideraziuns, sa referind als fatgs decisivs, a las cumprovas decisivas ed a las disposiziuns legalas decisivas; 5. la sentenzia ensemen cun la decisiun da custs (dispositiv); 6. la data da la communicaziun. La dretgira po communitgar ina sentenzia en il dispositiv senza motivaziun u cun ina motivaziun curta. Uschenavant ch'il dretg federal na prescriva betg in auter termin, po mintga partida pretender en scrit entaifer

Repartiziun dals 1 La partida perdenta vegn per regla obligada da surpigliar tut ils custs da custs la procedura. Sche ni l'ina ni l'autra partida n'ha gudagnà dal tuttafatg, pon ils custs vegnir repartids proporziunalmain. Da questas reglas po vegnir 1) integraziun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, CUL 2006, FUC 4606; entrà en vigur il 1. d'avrigl 2007 2) integraziun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, CUL 2006, FUC 4606; entrà en vigur il 1. d'avrigl 2007 3) integraziun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, CUL 2006, FUC 4606; entrà en vigur il 1. d'avrigl 2007

1-1-2010 33

f) Procedura en cas da contumazia

Absenza d'ina 1 Sch'ina partida ch'è vegnida citada correctamain na cumpara betg a la partida tractativa principala u na paja betg la cauziun legala respectivamain n'apporta betg ina permissiun per la giurisdicziun gratuita, vegn l'autra partida tuttina admessa da preschentar sias pretensiuns, ed alura vegn fatga la procedura en contumazia.

Renunzia als 1 Sch'ina partida renunzia als referats da partida tras ina decleraziun en referats da partida scrit renviond a las actas da la procedura preliminara, n'ha betg lieu ina procedura en contumazia cunter ella. La dretgira giuditgescha sin basa da las actas suenter avair tadlà la partida preschenta.

Procedura a la Sch'igl ha lieu ina procedura en contumazia, decida la dretgira sin basa da tractativa principala las propostas fatgas e dals meds da cumprova suenter avair tadlà la partida preschenta.

Termin da Cun mintga sentenzia en contumazia sto vegnir collià in termin da restabirestabiliment liment (termin da purgaziun) ch'il derschader fixescha tenor las relaziuns sin 1 fin 6 mais, e quai quintà davent da la communicaziun u da la publicaziun da la sentenzia.

Communicaziun 1 Mintga sentenzia en contumazia vegn communitgada a las partidas en da la sentenzia scrit.

Sche la partida absenta na pretenda betg la revisiun da la procedura entai- Vigur legala da la fer il termin da purgaziun u sch'ina dumonda correspundenta vegn refu- sentenzia contumazia en sada, va la sentenzia en contumazia en vigur legala.

Sche la partida absenta na suonda danovamain betg la citaziun a la se- Absenza tar la gunda tractativa principala, scada la procedura da revisiun e la sentenzia segunda tractativa en contumazia va en vigur legala.

Cunter l'execuziun da la procedura en contumazia po vegnir fatg Meds legals recurs tar la dretgira chantunala. Dal rest valan las disposiziuns ordinarias davart ils meds legals.

1-1-2010 35 E. Procedura davant la dretgira chantunala sco unica instanza

Princip general Per la procedura davant la dretgira chantunala sco unica instanza valan las prescripziuns davart la procedura davant la dretgira districtuala confurm al senn.

Cas d'applicaziun La procedura accelerada vegn applitgada tar las dispitas, per las qualas il dretg federal ed il dretg chantunal prevesan ina procedura accelerada respectivamain speditiva, spezialmain: 1. 1)tar ils suandants plants tenor la LSC 2): aboliziun e sistida da la scussiun tras in plant da constataziun negativ (art. 85a), plants d'opposiziun e rectificaziun da las grevezzas (art. 107, 109 e 140), admissiun a la participaziun a la sequestraziun (art. 111), collocaziun en cas da scussiun sin sequestraziun ed en cas da realisaziun dal pegn sco er en il concurs (art. 148, 157 e 250), contestaziun e constataziun da nova facultad (art. 265a al. 4), prosecuziun da la sequestraziun (art. 279), restituziun d'objects da retenziun (art. 284); 2. en cas da plants da garanzia tenor ils artitgels 198, 202 e 237 DO 3); 3. en cas da dispitas pervia da contracts individuals da lavur, uschenavant ch'il dretg federal prescriva ina procedura speditiva; 4. en cas da dispitas pervia da restituziun d'objects ch'èn vegnids surdads cun resalva da proprietad u ad emprest per il diever; 5. en cas da dispitas pervia da contracts tranter consuments finals ed offerents, uschenavant ch'il dretg federal prescriva ina procedura speditiva; 6. 4)en cas da dispitas pervia da concurrenza illoiala, uschenavant ch'il dretg federal prescriva ina procedura speditiva.

Procedura 1 Dispitas en la procedura accelerada duain vegnir giuditgadas uschè svelt sco pussaivel. Per regla valan spezialmain las suandantas prescripziuns: 1. termins processuals vegnan prolungads mo ina giada; 2. i vegn fatga mo ina correspundenza simpla;

La procedura summarica po vegnir applitgada, sche la lescha prescriva Cas d'applicaziun quai, spezialmain en ils suandants cas: 1. admissiun d'ina opposiziun posteriura (art. 77 LSC 1)); 2. 2)avertura da dretg (art. 80 – 84, 279 al. 2, 153a LSC); 3. aboliziun e sistida d'ina scussiun (art. 85 LSC); 4. registraziun d'in index dals bains ed ordinaziun da mesiras preventivas (art. 83, 162, 170 e 183 LSC); 5. 3)decleraziun dal concurs (art. 166 – 169, 171 – 173, 188 – 189, 190 – 192 e 309 LSC) 6. permissiun da l'opposiziun en la scussiun da cambialas (art. 181 LSC); 7. ordinaziun e sistida da la liquidaziun d'ina ierta (art. 193 e 196 LSC); 8. revocaziun dal concurs (art. 195 e 317 LSC); 9. 4)sistida da la procedura da concurs per mancanza d'activas ed ordinaziun da la procedura summarica da concurs (art. 230 e 231 LSC); 10. 5)constataziun da nova facultad (art. 265a al. 1 – 3 LSC); 11. 6)fin da la procedura da concurs (art. 268 LSC); 12. 7)permissiun d'in arrest (art. 272 LSC), opposiziun al cumond d'arrest d'arrest (art. 278 al. 1 e 2 LSC), imposiziun e midada d'ina cauziun d'arrest (art. 273 LSC); 13. 8)moratori (art. 293 ss. LSC), concordat (art. 305 ss. LSC), rectificaziun dals debits en enclegientscha tras tractativas privatas (art. 333 ss. LSC), moratori extraordinari (art. 337 ss. LSC);

1-1-2010 37 14. 1)procedura da cumond tenor ils artitgels 145 ss. PC 2).

Procedura Per la procedura summarica valan las prescripziuns davart la procedura accelerada, cun resalva da las suandantas disposiziuns: 1. La dumonda sto vegnir fatga a bucca u en scrit tar l'uffizi cumpetent, e quai senza ina procedura speziala da mediaziun. Sche la dumonda vegn fatga a bucca, sto vegnir fatg in protocol ch'il petent sto suttascriver. La dumonda sto cuntegnair la designaziun da las partidas, la pretensiun da dretg e l'indicaziun dals fatgs e dals meds da cumprova. Documents da cumprova ston vegnir agiuntads a la dumonda. 2. Sche la dumonda para dad esser evidentamain nunmotivada, po ella vegnir refusada senza ulteriuras mesiras. Cas cuntrari vegn ella communitgada immediatamain a la cuntrapartida cun l'intimar d'inoltrar entaifer in curt termin las propostas ed ils meds da cumprova. 3. La tractativa principala ha lieu immediatamain e senza disposiziun da cumprova precedenta, per regla entaifer 5 dis suenter la scadenza dal termin da consultaziun. Las partidas ston vegnir citadas almain 2 dis avant la tractativa principala. 4. Sco meds da cumprova èn admissibels documents, infurmaziuns en scrit, inspecziuns al lieu e deposiziuns da cumprova da la partida. Auters meds da cumprova èn admissibels mo, sche l'accusader na po betg vegnir renvià a la procedura ordinaria u sche quels na retardeschan betg essenzialmain la procedura. En il rom dals meds da cumprova admissibels po il president da la dretgira far d'uffizi retschertgas. 5. La sentenzia sto vegnir communitgada a las partidas entaifer 5 dis suenter la fin da la tractativa principala. 6. L'interpretaziun e la revisiun èn exclusas.

4. PROCEDURA TAR LA GIURISDICZIUN VOLUNTA- RA 3)

Cumpetenza e La cumpetenza e la procedura sa drizzan tenor la lescha introductiva tar il cudesch civil svizzer 5).

2) DG 320.000 3) midà il titel e l'art. 139 tras l'art. 163 cifra 2 LItCCS; DG 210.100 4) midà il titel e l'art. 139 tras l'art. 163 cifra 2 LItCCS; DG 210.100 5) DG 210.100

La dretgira chantunala: Cumpetenza

a) dretgira 1. numna ils derschaders da cumpromiss, sche quels n'èn betg vegnids chantunala designads da las partidas u d'in organ ch'ellas han incumbensà; 2. decida davart la refusa e davart la revocaziun da derschaders da cumpromiss e procura per lur remplazzament; 3. decida davart recurs pervia da retardada da dretg e pervia da snegaziun da dretg; 4. decida davart recurs da cassaziun e davart dumondas da revisiun en il senn da la settavla part dal concordat.

c) president da la Il president da la dretgira districtuala, en il district dal qual sa chatta la sedretgira districtuala dia da la dretgira da cumpromiss, è cumpetent per ordinar mesiras preventivas tenor l'artitgel 26 dal concordat.

Procedura Per la procedura davant la dretgira chantunala e davant il derschader singul a la dretgira chantunala vegn applitgada la procedura summarica tenor ils artitgels 137 ss. PC confurm al senn, cun excepziun dals cas menziunads en l'artitgel 141 cifra 4 ed en l'artitgel 142 cifra 3. Ad ina tractativa a bucca po vegnir renunzià.

Cas d'applicaziun Sch'insatgi vegn violà u periclità en ses dretgs tras l'acziun intenziunada u cumenzada d'in auter u tras la negligientscha d'ina tala acziun, po il president cirquital cumpetent prender – sin dumonda e tras cumond uffizial – las mesiras necessarias per la protecziun giuridica.

a) pretensiuns da 1 La procedura da cumond è admissibla: dretg material 1. per proteger in possess actual periclità (art. 928 CCS 2)); 2. per reacquistar in possess privà u retegnì tras forza arbitraria scumandada, spezialmain en ils cas dals artitgels 716 e 927 CCS 3); 3. 4)per l'expulsiun en cas da locaziun e da fittanza; 4. en cas da protestas da construcziun, sch'i vegn fatg valair che disposiziuns legalas da dretg privat u che pretensiuns privatas sajan vegnidas violadas; 5. per exequir decisiuns giudizialas legalmain valaivlas.

En la procedura da cumond uffizial po il president cirquital prender spe- Mesiras zialmain las suandantas mesiras: 1. relaschar cumonds u scumonds cun smanatschar il chasti e l'execuziun d'uffizi; 2. mesiras ch'impedeschan l'accusà da disponer davart tscherts objects, sco la confiscaziun e la bloccada da registers publics; 3. nudar restricziuns dal dretg da disponer e dretgs reals tenor ils artitgels 960 e 961 CCS 1); 4. designar ina persuna per la tgira fiduziara dals interess communabels da las partidas.

Per cumonds uffizials è cumpetenta la dretgira da quel lieu, nua che l'ac- Dretgira ziun respectiva duai vegnir fatga u tralaschada u nua che sa chatta l'object cumpetenta patrimonial respectiv.

1-1-2010 41

Procedura Per la procedura da cumond valan las prescripziuns davart la procedura summarica confurm al senn, cun las suandantas cumplettaziuns: 1. sche la dumonda da cumond para dad esser evidentamain nunmotivada, po il president cirquital la refusar immediatamain; 2. en mintga stadi da la procedura po il president cirquital ordinar che las partidas cumparian; 3. sch'in privel smanatscha, po il president cirquital relaschar in cumond uffizial provisoric senza tadlar la cuntrapartida. Il cumond uffizial provisoric scada il pli tard cun relaschar il cumond uffizial definitiv; 4. sche la dumonda para dad esser motivada suffizientamain, relascha il president cirquital in cumond uffizial cun smanatschar expressivamain las consequenzas penalas da l'artitgel 292 dal cudesch penal 1), eventualmain l'execuziun d'uffizi.

Meds legals 1 Cunter decisiuns en la procedura da cumond uffizial po vegnir fatg recurs entaifer 10 dis dapi la communicaziun tar il derschader singul a la dretgira chantunala.

Cuntravenziun 1 Tgi che n'observa betg in cumond uffizial legalmain valaivel, sto vegnir surdà al derschader penal tenor l'artitgel 292 dal cudesch penal 3).

Scumond uffizial 1 Sch'i vegnan apparentamain fatgas en general acziuns scumandadas, po general vegnir dumandà in scumond uffizial general.

IV. Las cumprovas ed ils meds da cumprova

2) versiun tenor la revisiun tras l'art. 1 cifra 2 da la lescha davart l'adattaziun da leschas a l'art. 6 cifra 1 CEDU ed a l'art. 98a OG; CUL 1995, 3405 3) DG 350.000 1-1-2010 43

Chargia da 1 Sche las relaziuns effectivas pledan per ina presumziun giuridica, è la cumprova, notorietad cuntracumprova chaussa da quel che las contesta.

Valitaziun da las La dretgira valitescha las cumprovas tenor libra persvasiun. Ella resguarda cumprovas en quest connex il cumportament da las partidas en il process, spezialmain la refusa da cooperar a la retschertga da cumprovas.

Meds da Ils meds da cumprova admissibels a la dretgira èn: 1. documents; 2. perditgas; 3. experts; 4. l'inspecziun al lieu; 5. la deposiziun da cumprova da la partida.

Secretezza 1 Sch'i vegnan periclitads interess u secrets da fatschenta degns da vegnir protegids cun retschertgar meds da cumprova, ordinescha il president da la dretgira las mesiras da protecziun necessarias.

Assistenza Mintga instanza giudiziala chantunala è autorisada d'interprender – en giudiziala il rom da sia cumpetenza – funcziuns uffizialas sin tut il territori dal chantun. Per funcziuns uffizialas d'autoritads d'auters chantuns sin il territori dal chantun Grischun basegni ina permissiun il derschader singul a la dretgira chantunala.

2. ILS SINGULS MEDS DA CUMPROVA A. Documents

Igl è chaussa dal derschader da valitar tenor la furma e tenor il cuntegn la b) document forza da cumprova da documents privats che vegnan preschentads – che privat quels sajan alura vegnids emess d'ina partida u da terzas persunas.

1-1-2010 45

Moda e maniera Documents pon vegnir inoltrads sco original u sco fotocopia. La cuntrada la preschentaziun partida po pretender durant la correspundenza, il president da la dretgira da tut temp ch'i vegnia preschentà l'original u ina copia ch'è legalisada uffizialmain.

Documents diffi- 1 En cas da documents difficils da leger u da documents redigids en ina cils da leger u documents da lingua ch'ils commembers da la dretgira na chapeschan betg po il presilingua estra dent da la dretgira pretender d'uffizi u sin dumonda da la cuntrapartida copias u translaziuns.

Meds da cumpro- 1 Sche l'autenticitad d'in document vegn contestà e sch'ils dubis èn motiva per l'autenticitad resp. per la vads, po vegnir ordinada ina cumprova en chaussa, spezialmain tras emnunautenticitad provas da scrittira u tras cumparegliaziuns da scrittira. Per quest intent po il derschader incumbensar experts.

Obligaziun Documents ch'èn adattads da dar scleriment davart l'object da dispita po il d'ediziun cumprovader pretender tant or dal possess da la cuntrapartida sco er or dal possess da terzas persunas per als preschentar a la dretgira.

Excepziuns 1 Documents d'administraziuns publicas davart fatschentas da dretg privat ch'ellas han fatg sezzas èn suttamess a l'obligaziun d'ediziun. L'ediziun d'auters documents d'administraziuns publicas po vegnir refusada mo, sch'in interess superiur pretenda quai. En cas da dispita decida la regenza definitivamain cun resalva da disposiziuns divergentas da la confederaziun u dal chantun.

(LGA); CUL 2006, FUC 3313; entrà en vigur il 1. da schaner 2007

Sche l'ediziun n'entra betg entaifer 6 mais quintà a partir da l'emprima Retardada da intimaziun uffiziala da preschentar quella, po la tractativa principala l'ediziun tuttina vegnir fatga.

1-1-2010 47 B. Perditgas

Abilitad ed obli- 1 Mintgin è obligà da dar perditga, uschenavant che lescha na fixescha nagaziun da dar perditga gut auter.

Dretg da refusar 1 Refusar da dar perditga pon: da dar perditga

a) en general 1. parents consanguins e quinads dad omaduas partidas en lingia directa e fin al segund grad da la lingia laterala. Il medem vala per la relaziun da padraster, da madrastra e da figliasters e per la relaziun d'adopziun u per ina relaziun da tgira sumeglianta a questas; 2. 1)il conjugal, il partenari registrà u il partenari che viva facticamain en ina communitad da vita; 3. l'avugà, il consulent u l'assistent d'ina partida.

b) per deposi- I po ultra da quai vegnir refusà da dar perditga en cas da: ziuns spezialas 1. deposiziuns che stuessan vegnir fatgas per la dischonur u per in dischavantatg direct da la perditga u da las persunas numnadas en l'artitgel 174 cifras 1 e 2; 2. deposiziuns davart secrets d'uffizi, uschè ditg che l'autoritad cumpetenta n'ha betg autorisà las perditgas da far la deposiziun. La perditga sto procurar per la decisiun correspundenta; la dumonda po er vegnir fatga dal derschader. L'autoritad cumpetenta valitescha l'interess public e l'interess da persunas participadas privatas vi da la secretezza envers l'interess da chattar la vardad en il process;

En cas d'autras professiuns ch'èn colliadas cun in'obligaziun da discreziun c) protecziun dal u che premettan ina relaziun da confidenza speziala sco er en cas da se- secret crets da fabricaziun e da fatschenta po il derschader dispensar da dar perditga, sche mesiras da protecziun tenor l'artitgel 160 na bastan betg e sche l'interess da la perditga vi da la secretezza è pli grond che l'interess dal cumprovader vi da la revelaziun.

Ina perditga che vegn appellada d'ina partida daventa perditga communa- Perditgas bla dad omaduas partidas, quai vul dir ch'il cuntracumprovader la po er la- communablas schar interrogar independentamain. Sch'il cumprovader primar lascha crudar la perditga, sto quella l'emprim vegnir interrogada davart il tema da cumprova fixà da la cuntrapartida.

1-1-2010 49

Citaziun da las Las partidas vegnan infurmadas davart il termin che las perditgas vegnan partidas interrogadas. Ellas han il dretg da cumparair a l'interrogaziun e da laschar far dumondas supplementaras a las perditgas. Davart lur admissibladad decida il president.

Admoniziun da 1 Renviond a l'artitgel 307 dal cudesch penal 1) vegnan las perditgas l'emfar la deposiziun confurm a la prim fatgas attentas a las consequenzas penalas da la faussa perditga ed vardad eventualmain al dretg da refusar da dar perditga tenor ils artitgels 174 ss. da questa lescha. Avant lur interrogaziun vegnan ellas intimadas da far la deposiziun confurm a la vardad ed alura admessas a l'empermischun solenna.

Execuziun da 1 A chaschun da l'interrogaziun vegn la perditga interrogada l'emprim en l'interrogaziun absenza da las ulteriuras perditgas davart sias persunalias, davart sias relaziuns persunalas cun las partidas sco er davart autras circumstanzas che pudessan avair ina influenza sin sia vardaivladad.

Protocollaziun 1 Ils puncts essenzials da mintga deposiziun d'ina perditga ston – en lur connex – vegnir protocollads tras il derschader interrogant u tras il protocollist, vegnir prelegids u legids da la perditga sezza, suttascrits da la perditga suenter che quella ha constatà la correctadad, suttascrits dal derschader interrogant e redigids uffizialmain.

Sch'ina perditga na po betg cumparair davant dretgira pervia da malsogna Interrogaziun da u pervia da mendusadad, vegn ella interrogada a ses lieu da dimora, sche perditgas saunas malses stadi da sanadad permetta quai.

Il derschader po retrair infurmaziuns en scrit d'uffizis ed excepziunalmain Infurmaziun en er da persunas privatas. El decida tenor appreziar, sche quellas infurma- scrit ziuns èn adattadas per la cumprova u sch'ellas basegnan in'affirmaziun tras ina deposiziun giudiziala.

1-1-2010 51 C. Experts

Premissa Sch'i basegna – per sclerir ils fatgs – enconuschientschas spezialas, da las qualas ni la dretgira ni singuls da ses commembers disponan, pon – d'uffizi u sin dumonda d'ina partida – vegnir incumbensads experts.

Designaziun ed Sch'ina expertisa vegn ordinada d'uffizi u sin dumonda d'ina partida, ha il instrucziun president da la dretgira – suenter avair tadlà las partidas – da fixar il dumber dals experts, da designar ils experts e d'als dar las instrucziuns.

Qualitads ed Experts ston posseder las enconuschientschas spezialas necessarias. obligaziuns dals experts L'exclusiun e la recusaziun sa drizzan tenor las disposiziuns da la lescha davart l'organisaziun giudiziala 2).

Instrucziun dals 1 Ils fatgs che l'expert duai giuditgar ston vegnir inditgads en scrit uschè experts en scrit exactamain sco pussaivel. Sin dumonda dal president da la dretgira èn las partidas obligadas d'inoltrar en scrit lur propostas per l'instrucziun dals experts.

Expertisa en scrit L'expertisa sto vegnir redigida en scrit ed en in dumber suffizient. Sin dumonda d'ina partida u sch'il president da la dretgira considerescha quai sco 2) DG 173.000

Sch'i vegnan incumbensads plirs experts per il medem tema da cumprova, Expertisas ston els far communablamain l'examinaziun e consegnar communabla- communablas main lur constataziuns, sch'els han la medema opiniun, u las consegnar separadamain, sche lur observaziuns ed opiniuns divergeschan ina da l'autra.

A las partidas vegn concedì da prender invista da l'expertisa, uschespert Dretg da las partidas da prender che quella è consegnada. invista da l'expertisa

D'uffizi u sin dumonda da las partidas po la dretgira ordinar in'expertisa Explicaziuns da superiura, sch'ella è da l'avis che l'expertisa na saja betg suffizienta. l'expertisa, expertisa superiura Medemamain po la dretgira – tant dad ella anor sco er sin dumonda d'ina partida – pretender explicaziuns davart puncts d'ina expertisa che n'èn betg vegnids sclerids.

D. Inspecziun al lieu

Per regla vegn l'inspecziun al lieu fatga tras la dretgira cumplessiva en Termin e cumbinaziun cun la tractativa principala. Excepziunalmain po l'inspecziun cumpetenza al lieu vegnir fatga cun il consentiment da las partidas gia avant la tractativa principala tras il president da la dretgira sulet u cun l'agid d'ulteriurs commembers da la dretgira.

Protocol Davart l'inspecziun al lieu vegn fatg in protocol che descriva ils lieus, ils objects e las relaziuns ch'èn en dumonda uschè exactamain sco pussaivel, sche necessari cun in dissegn, cun ina fotografia e.u.v. Da las explicaziuns da las partidas duai il protocol dentant cuntegnair mo quellas remartgas areguard la chaussa che servan a sclerir la dumonda dispitaivla u da las qualas i vegn pretendì expressivamain da las protocollar.

Incumbensar per- Il derschader po – d'uffizi u sin dumonda d'ina partida – incumbensar perditgas ed experts ditgas appelladas u experts per l'inspecziun al lieu.

E. Deposiziun da cumprova

Premissas 1 La dretgira po – d'uffizi u sin dumonda d'ina partida – intimar partidas principalas e partidas accessoricas da far la deposiziun da cumprova, sche quai para dad esser necessari tenor il resultat da l'interrogaziun nunformala e da l'ulteriura procedura da cumprova e sche la persuna che sto vegnir interrogada na para betg suspectusa.

Interrogaziun dal 1 Sch'ina partida n'è betg abla d'agir, po vegnir interrogà ses represchentant legal represchentant legal. Il derschader po dentant interrogar sez la partida, sch'ella è abla d'agir e sch'i sa tracta da sia atgna acziun u omissiun.

La deposiziun da cumprova ha lieu en la tractativa giudiziala. L'interrogà Termin, obligaziun a la vardad è obligà da respunder confurm a la vardad.

Sch'ina partida fiss impedida da cumparair davant dretgira pervia da mal- Interrogaziun en sogna u pervia da mendusadad, po il president da la dretgira l'interrogar a cas da malsogna ses lieu da dimora.

Sch'ina partida na po betg cumparair bain davant dretgira pervia d'ina di- Interrogaziun stanza memia gronda u sch'ella sa chatta malsauna en in auter district, rogatorica chantun u stadi, po la dretgira er incumbensar excepziunalmain l'autoritad giudiziala cumpetenta dal lieu da domicil respectivamain da dimora cun l'interrogaziun.

A l'interrogaziun duain vegnir citadas omaduas partidas. Mintga partida ha Citaziun dad il dretg d'assister a la deposiziun da cumprova da la cuntrapartida e da omaduas partidas proponer dumondas supplementaras.

Las dumondas fatgas e lur respostas ston vegnir protocolladas exactamain, Protocol suttascrittas da l'interrogà suenter che quel ha constatà la correctadad e redigidas uffizialmain.

1-1-2010 55 La deposiziun da cumprova preventiva da la partida è admissibla mo en chaussas dispitaivlas pendentas e mo alura, sch'il president da la dretgira cumpetenta considerescha quest med da cumprova sco indispensabel.

Cumpetenza 1 Sche la dispita è gia pendenta, sto la dumonda vegnir drizzada en scrit al president da la dretgira respectiva.

Procedura Sche la registraziun da las cumprovas è urgenta, decida il derschader senza l'emprim tadlar la cuntrapartida. Uschenavant che quai è pussaivel sto quella dentant vegnir envidada a la registraziun da las cumprovas. En ils ulteriurs cas sto vegnir concedì a la cuntrapartida enconuschenta u presumtiva in termin per prender posiziun, suenter che la dumonda è entrada.

Recurs 1 Disposiziuns davart l'ordinaziun e davart l'execuziun da segiradas da cumprovas èn suttamessas – en cas pendents – al recurs tenor l'artitgel 237. En cas betg pendents po vegnir fatg recurs entaifer 20 dis tar il derschader singul a la dretgira chantunala. Il recurs ha mo in effect suspensiv sin ordinaziun dal derschader cumpetent.

Tema da cumpro- 1 Per l'interrogaziun preventiva d'ina perditga sto il petent inditgar il tema va tar interrogaziuns da perdi- da cumprova. Uschenavant ch'ina cuntrapartida è enconuschenta, vegn tgas, vigur dals quest tema suttamess a quella per laschar prender posiziun. princips generals davart la retscher-

Resalva d'objec- A la cuntrapartida restan resalvadas sias objecziuns cunter la procedura ziuns posteriuras instradada, cunter la relevanza e cunter la forza da cumprova dals meds da cumprova.

Sch'ina chaussa dispitaivla n'era betg anc pendenta il mument che la du- Nova registraziun monda da segirar ina cumprova periclitada è vegnida inoltrada, po mintga da las cumprovas en il process partida pretender da retschertgar anc ina giada la cumprova en in process suandant, uschenavant che quai è anc pussaivel. Sch'il process era gia introducì, decida il president da la dretgira tenor liber appreziar davart l'ordinaziun d'ina nova registraziun da las cumprovas, en cas che las dumondas da las partidas sa cuntradin.

V. Ils meds legals

1-1-2010 57

Termin e furma L'appellaziun sto vegnir declerada en trais exemplars al president da l'emprima instanza entaifer il termin peremtoric da 20 dis a partir dal mument che la sentenzia motivada è vegnida communitgada en scrit. Ella sto cuntegnair las propostas formuladas per midar la sentenzia da l'emprima instanza e las sentenzias accessoricas sco er novas objecziuns, uschenavant che talas èn anc admissiblas. La decleraziun d'appellaziun sto vegnir communitgada immediatamain dal president da l'emprima instanza a la cuntrapartida ed al parsura da l'instanza d'appellaziun.

Appellaziun 1 L'accusà d'appellaziun po, sch'el n'ha betg er sez declerà l'appellaziun, adesiva inoltrar sia appellaziun adesiva cun propostas formuladas medemamain al president da l'emprima instanza, e quai entaifer il termin peremtoric da 10 dis dapi la communicaziun da la decleraziun d'appellaziun.

Register da las Entaifer 10 dis, quintà a partir da l'appellaziun, vegn tramessa a las duas actas da l'instanza precedenta partidas ina copia dal register da las actas, il qual sto vegnir statuì per mauns da la segunda instanza. Entaifer il termin peremtoric da 10 dis han las partidas il dretg da far objecziuns cunter quest register tar il president da l'emprima instanza. Davart talas differenzas decida la segunda instanza.

Consegna da las Entaifer 20 dis, quintà a partir da la decleraziun d'appellaziun, vegnan traactas a l'instanza d'appellaziun messas a la segunda instanza tut las actas ch'eran avant maun tar la sentenzia inclusiv il protocol da la dretgira e las decleraziuns d'appellaziun entradas sco er in register da las actas redigì uffizialmain.

Princip general da Per la procedura d'appellaziun valan – cun resalva da las disposiziuns qua sutvart – las prescripziuns davart la procedura davant la dretgira districtuala.

CUL 2006, FUC 4608; entrà en vigur il 1. d'avrigl 2007

Sche l'appellaziun è evidentamain retardada u inadmissibla, la po il Liquidaziun senza tractativa parsura stritgar senza ulteriura procedura. d'appellaziun Il parsura po fixar in termin per l'appellant ed en cas da basegn per la cuntrapartida per motivar en scrit las propostas d'appellaziun, sche l'appellaziun sa mussa sco evidentamain inadmissibla, sch'i vegnan contestads mo puncts d'impurtanza subordinada u sch'i po vegnir desistì d'ina tractativa a bucca per auters motivs.

1-1-2010 59 En cas da retschertgas da cumprova posteriuras tenor l'artitgel precedent po l'instanza d'appellaziun permetter mintgamai in ulteriur referat da partida, sche quai fa da basegn.

Absenza da las 1 Sch'ina partida è absenta da la tractativa principala malgrà ch'ella è partidas vegnida citada correctamain, vegn l'autra partida tuttina admessa da preschentar sias pretensiuns, ed alura ha lieu la procedura en contumazia.

Sentenzia 1 La dretgira chantunala è libra en la valitaziun da las cumprovas ed en il giudicament giuridic.

Restituziun da las Suenter che la sentenzia è entrada en vigur legala, vegnan restituids ils doactas cuments producids. Ils protocols originals da l'emprima instanza ston vegnir tramess enavos a quella, las ulteriuras actas ston vegnir archivadas tar la segunda instanza.

Retratga, renco- Per la retratga, per la renconuschientscha da l'appellaziun e per l'enclenuschientscha, enclegientscha gientscha vala l'artitgel 114 da questa lescha confurm al senn.

2. RECURS A. Recurs pervia da violaziun da la lescha

Cas d'applicaziun 1)Tar la dretgira chantunala po vegnir fatg recurs pervia da violaziun da la lescha cunter sentenzias betg appellablas sco er cunter decisiuns per liquidar il process ch'èn vegnidas pronunziadas dals derschaders singuls, da la

1) abolì tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, 2) integraziun tenor il conclus dal pievel dals 12 da mars 2000; vesair A tar l'art. 1a 5) versiun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, 1-1-2010 61

Sentenzia La dretgira chantunala examinescha en il rom da las dumondas da recurs, sche la decisiun contestada u sche la procedura precedenta violescha disposiziuns legalas ch'èn impurtantas per giuditgar la dumonda dispitaivla.

Obligaziun da La motivaziun da la sentenzia sa drizza tenor las disposiziuns che valan motivaziun per la procedura ordinaria davant la dretgira districtuala.

B. Recurs d'avertura da dretg

Procedura Cunter decisiuns dal president da la dretgira districtuala en chaussas d'avertura da dretg po vegnir fatg recurs tar la dretgira chantunala entaifer

3) integraziun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, CUL 2006, FUC 4609; entrà en vigur il 1. d'avrigl 2007 5) versiun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala,

Cunter disposiziuns presidialas processualdirectivas e preventivas po Premissas e vegnir fatg recurs entaifer 20 dis tar la chombra respectiva, uschenavant procedura che questa lescha na fixescha nagut auter. Il substitut dal parsura po conceder in effect suspensiv al recurs.

D. Recurs pervia da snegaziun da dretg e pervia da retardada da dretg 3)

Cunter la snegaziun da dretg u cunter la retardada da dretg po vegnir fatg Cumpetenza recurs tar la dretgira chantunala.

L'interpretaziun è admissibla mo per sentenzias. Ella consista dal dretg da Cas d'applicaziun pretender il scleriment da decisiuns giudizialas betg cleras u da singulas parts da questas decisiuns, e quai sut las premissas qua sutvart.

Ina dumonda d'interpretaziun è admissibla mo entaifer in onn suenter che Cumpetenza, la sentenzia è vegnida communitgada en scrit. Ella sto vegnir inoltrada en premissas formalas scrit al president da la dretgira che ha pronunzià la sentenzia en dumonda.

3) integraziun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, CUL 2006, FUC 4610; entrà en vigur il 1. da schaner 2008 4) integraziun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, CUL 2006, FUC 4610; entrà en vigur il 1. da schaner 2008 1-1-2010 63 Il president da la dretgira la trametta a la cuntrapartida per laschar prender posiziun entaifer in curt termin ch'el sto fixar.

Cumposiziun da 1 Per tractar la dumonda d'interpretaziun duain – sche pussaivel – vegnir la dretgira, inadmissibladad convocads ils medems derschaders che han fatg part da l'emprim giudicada novs meds da ment, er sch'els n'èn betg pli en uffizi. Presidiar presidiescha dentant il cumprova president da la dretgira en uffizi u ses substitut.

Preschientscha da 1 Excepziunalmain po la dretgira citar las partidas per laschar motivar a las partidas, decisiun, meds legals bucca lur dumondas. La dretgira decida l'emprim, sche l'interpretaziun po vegnir admessa. Cunter ina decisiun refusanta da l'emprima instanza po vegnir fatg recurs tar la dretgira chantunala.

Motivs da 1 Tras la revisiun po l'effect d'ina sentenzia ch'è ida en vigur legala puspè revisiun vegnir abolì e po ina nova tractativa giudiziala vegnir pretendida en ils suandants cas: 1. sch'i vegn cumprovà che la sentenzia era vegnida influenzada tras in crim u tras in delict en disfavur dal petent. La condemnaziun tras il derschader penal n'è betg necessaria. Sch'ina procedura penala n'è betg pussaivla, po la cumprova vegnir procurada autramain; 2. sch'il petent vegn a savair novs fatgs relevants u sch'el chatta meds da cumprova decisivs ch'el n'ha betg pudì appurtar en la procedura anteriura. Fatgs ch'èn dentant pir entrads suenter che la sentenzia è ve-

Sut la premissa da l'artitgel 243 cifra 2 da questa lescha po la revisiun er Revisiun pervia vegnir pretendida sin basa d'interrogaziuns da perditgas tras uffizis giudi- da novs meds da zials d'ordaifer u sin basa d'ediziuns ch'èn vegnidas pretendidas a temp, ma ch'èn entradas pir suenter la pronunzia da la sentenzia.

Per pudair constatar in motiv da revisiun effectiv ch'è vegnì fatg valair, èn Meds da cumprova per il motiv da admissibels tut ils meds da cumprova. revisiun

La dumonda sto vegnir inoltrada en scrit al president da quella dretgira Cumpetenza, che ha pronunzià la sentenzia. En cas recurribels sto la dumonda – sche pretensiuns formalas quella è vegnida giuditgada dad omaduas instanzas – vegnir inoltrada al parsura da la segunda instanza; en tut ils ulteriurs cas sto quella vegnir inoltrada al president da l'emprima instanza. Ella sto cuntegnair las propostas da midada sco er ina indicaziun speziala dals motivs da revisiun che vegnan fatgs valair.

1-1-2010 65 Documents ston sche pussaivel vegnir agiuntads, autras cumprovas ston vegnir inditgadas spezialmain.

Procedura Il president trametta la dumonda a la cuntrapartida per laschar prender posiziun entaifer in curt termin. Suenter che la correspundenza è finida, retschertga el – sco en la procedura ordinaria – las cumprovas appelladas e fixescha alura ina tractativa giudiziala.

Decisiun davart La dretgira decida l'emprim, sch'i duai vegnir entrà en la dumonda da l'entrada, meds legals revisiun. Cunter ina decisiun refusanta da l'emprima instanza po vegnir fatg recurs tar la dretgira chantunala.

Revisiun durant Durant in'appellaziun pendenta u durant in recurs pendent sto la dumonda in'appellaziun pendenta respec- da revisiun vegnir fatga tar il parsura da la segunda instanza. La segunda tivamain durant instanza liquidescha questa dumonda da revisiun avant che tractar l'appelin recurs pendent laziun u il recurs, e quai senza refusar la chaussa dispitaivla a l'emprima instanza. Er per quest cas valan dal rest las disposiziuns dals artitgels 247 e 248 da questa lescha.

Revisiun unica, En la medema chaussa e per la medema partida na po betg vegnir conceexcepziuns dida ina segunda revisiun. Ina dumonda da revisiun refusada po dentant tuttavia vegnir renovada sin basa d'auters motivs da revisiun, uschè ditg ch'ils termins per la revisiun n'èn betg scadids.

Sche la sentenzia prevesa in pajament u ina prestaziun da garanzia, po ella Sentenzias sin prestaziuns vegnir exequida tenor la lescha federala davart scussiun e concurs 2). finanzialas

Sche l'accusà vegn sentenzià da declerar sia voluntad, vegn la decleraziun Sentenzias sin remplazzada tras la sentenzia. Sche la decleraziun da voluntad concerna in decleraziuns voluntad da dretg che sto vegnir inscrit en il register funsil, relascha il derschader sentenziant l'autorisaziun da far l'inscripziun.

En tut ils auters cas ha quel che pretenda ch'ina sentenzia vegnia exequida Ulteriurs cas da sa drizzar a l'uffizi cirquital ch'è territorialmain cumpetent per la partida sentenziada u per l'object da dispita.

Uschenavant che la sentenzia na fixescha betg in termin posteriur per Intimaziun a l'execuziun, intimescha l'uffizi cirquital appellà il sentenzià – relaschond l'execuziun in cumond uffizial e smanatschond l'execuziun tras la polizia e las consequenzas penalas da l'artitgel 292 dal cudesch penal 3) – d'ademplir las pretensiuns da la sentenzia entaifer in termin peremtoric che sto vegnir fixà uschè curt sco pussaivel.

Davart protestas da terzas persunas che pretendan che l'execuziun viole- Protesta da terzas persunas schia lur dretgs vegn decidì en la procedura da cumond.

1-1-2010 67

Execuziun Sch'il cumond uffizial na vegn betg suandà entaifer il termin fixà, procura l'uffizi cirquital immediatamain per l'execuziun, e quai: 1. tras l'installaziun uffiziala sfurzada en il possess en cas da bains immobigliars, da bains movibels e da dretgs reals; 2. cun engaschar terzas persunas sin custs dal responsabel en cas da prestaziuns che pon er vegnir fatgas d'autras persunas; 3. cun exequir l'act necessari senza resguardar l'absenza da la persuna respectiva en cas da dispitas da partiziun e da cunfin; 4. tras l'intervenziun da la polizia en cas da prestaziuns ch'il sentenzià po mo ademplir persunalmain.

Execuziun en cas 1 Sch'ina prestaziun n'avess betg dad esser sfurzabla tras l'uffizi cirquital, d'ina prestaziun betg sfurzabla po la persuna participada pretender da quella dretgira che ha sentenzià sco ultima, e quai cun ina dumonda en scrit, che la prestaziun vegnia midada en ina prestaziun finanziala, uschenavant che quella n'è betg gia vegnida fixada en la sentenzia.

Adossament dals En tut ils cas numnads en ils artitgels 258 e 259 da questa lescha adossecusts, consequenzas da la scha l'autoritad executiva ils custs giudizials ed extragiudizials al renitent renitenza e surdat quel al derschader penal sin basa da l'artitgel 292 dal cudesch penal 1).

Sentenzias 1 Sentenzias da dretgiras svizras extrachantunalas ston vegnir exequidas extrachantunalas sco sentenzias grischunas, sche l'autoritad extrachantunala cumpetenta attesta la vigur legala e l'executabilitad da la sentenzia.

Cunter decisiuns davart l'executabilitad u davart l'execuziun d'ina senten- Meds legals zia po vegnir fatg recurs tar il derschader singul a la dretgira chantunala entaifer 10 dis dapi la communicaziun, uschenavant che disposiziuns da contracts internaziunals u dal dretg federal n'han betg la precedenza.

VII. Tariffa da custs, contabilitad e disposiziuns transitoricas

Disposiziuns 1 Las disposiziuns da questa lescha vegnan er applitgadas per proceduras transitoricas ch'èn pendentas il mument da l'entrada en vigur.

Disposiziuns Las disposiziuns da la revisiun parziala dals 31 d'avust 2006 davart la transitoricas tar la revisiun parziala cumpetenza da la dretgira chantunala vegnan applitgadas er per procedudals 31 d'avust ras ch'èn pendentas il mument da l'entrada en vigur. 2006 2 Las disposiziuns davart la renunzia a la motivaziun vegnan applitgadas mo per las proceduras che vegnan decididas suenter l'entrada en vigur da questa revisiun parziala.

Midada da Cun l'entrada en vigur da questa lescha vegnan ils suandants relaschs mirelaschs dads sco suonda: 1. Lescha davart la giurisdicziun administrativa en il chantun Grischun (LDA) dals 9 d'avrigl 1967 3)

quest temp èn ils termins suspendids ed i na dastgan vegnir fatgs nagins acts processuals giudizials.

interrogadas er da l'uffizi districtual.

1) integraziun tenor la cifra 6 da l'agiunta tar la lescha davart l'organisaziun giudiziala, CUL 2006, FUC 4611; entrà en vigur il 1. d'avrigl 2007 CUL 2006, FUC 4611; entrà en vigur il 1. da schaner 2008 3) DG 370.100

n'appartegnan betg al territori communal (art. 699 4)) valan las prescripziuns da la procedura civila davart la procedura da cumond.

1) DG 350.000 1-1-2010 71 320.000 Procedura civila dal chantun Grischun (PC) Agiunta Tabella da concordanza versiun nova/versiun veglia versiun nova/versiun veglia versiun nova/versiun veglia