Lescha davart las scolas autas e la perscrutaziun

Questa lescha regla – cun resalva da disposiziuns respectivas dal dretg federal sco er da cunvegnas interchantunalas – la promoziun da las scolas autas sco er dals instituts da perscrutaziun universitars e d'auters instituts da perscrutaziun tras il chantun.

Ella furma la basa legala per finanziar curs preparatorics per scolaziuns dal sectur terziar.

Scolas autas ed instituts da perscrutaziun èn instituziuns da l'instrucziun, da la perscrutaziun, dal servetsch e da la furmaziun supplementara scientifica.

Els gidan a sviluppar la societad e l'economia dal chantun e da sias regiuns.

Il chantun promova la domiciliaziun da scolas autas e d'instituts da perscrutaziun che servan als interess dal chantun.

L'instrucziun e la perscrutaziun scientifica èn libras.

Il giudicament etic dals meds impundids e la responsabladad per in tractament persistent da l'ambient e da las resursas èn parts integralas da l'activitad scientifica.

En lur champ d'incumbensas coopereschan las scolas autas ed ils instituts da perscrutaziun cun l'economia sco er cun organisaziuns e cun instituziuns naziunalas ed estras dal sectur da la furmaziun, da la scienza e da la perscrutaziun, en spezial er cun las scolas spezialisadas superiuras.

Cun excepziun dals dretgs d'autur tutgan a las scolas autas chantunalas tut ils dretgs vi dals bains immaterials ch'èn vegnids stgaffids da persunas cun exequir lur activitad uffiziala en questas scolas autas.

Las scolas autas ed ils instituts da perscrutaziun sa stentan ch'ils resultats da lur perscrutaziun vegnian duvrads.

En il rom da lur incumbensas tenor lescha e da lur incarica da prestaziun pon ellas ed els sa participar a persunas giuridicas dal dretg public e dal dretg privat per duvrar ils dretgs dals bains immaterials.

Il chantun sustegna las scolas autas ed ils instituts da perscrutaziun tar fundaziuns d'interpresas tras excorporaziun che han lur domicil en il Grischun; el po pajar contribuziuns per quai.

Las designaziuns da las instituziuns dal sectur da las scolas autas èn protegidas tenor la Lescha federala davart l'agid a las scolas autas e davart la coordinaziun en il sectur da las scolas autas svizras.

Ils titels che vegnan acquistads ad ina scola auta dal chantun u ad ina scola auta renconuschida dal chantun, èn protegids.

Titels ch'èn vegnids acquistads illegalmain, vegnan retratgs da l'instituziun che als ha surdà.

Il cussegl grond concluda davart la creaziun da novas scolas autas che vegnan purtadas d'instituziuns chantunalas.

L'integraziun en la cuntrada svizra da scolas autas, la plivalur per il chantun e per sia economia sco er la finanziabladad ston vegnir cumprovadas.

Scolas autas che vegnan purtadas dal chantun vegnan manadas sco instituts autonoms da dretg public.

La scola auta da pedagogia dal Grischun (SAPGR) e la scola auta spezialisada dal Grischun (SASGR) èn scolas autas che vegnan purtadas dal chantun.

La SAPGR porscha studis da bachelor e da master en il sectur da la furmaziun da persunas d'instrucziun, en spezial per las scolas popularas sco er per las scolas da maturitad; en quest connex resguarda ella spezialmain ils basegns dal chantun triling e dals chantuns vischins.

Ella promova la furmaziun supplementara sin tut ils stgalims da las scolas popularas e da las scolas da maturitad, fa perscrutaziun applitgada e svilup applitgà en il sectur da la scola populara e porscha servetschs a terzas persunas.

La SASGR porscha studis da bachelor e da master ch'èn en l'interess da l'economia publica dal Grischun e metta ses accents sin la tecnica e sin l'economia.

Ella promova la furmaziun supplementara da forzas da cader da l'economia e da l'administraziun, fa perscrutaziun applitgada e svilup applitgà e porscha servetschs a terzas persunas.

L'admissiun als singuls studis da las scolas autas sa drizza tenor las prescripziuns da la confederaziun e da cunvegnas interchantunalas.

Sin dumonda dal cussegl da la scola auta po la regenza relaschar restricziuns d'admissiun per singulas scolas autas u per tscherts studis.

En cas da restricziuns d'admissiun decida la qualificaziun da las candidatas e dals candidats da studi. La qualificaziun vegn sclerida avant che cumenzar cun il studi cun agid d'ina procedura da qualificaziun fixada dal cussegl da la scola auta e suenter il cumenzament dal studi cun agid d'examens preliminars.

Mintga scola auta ha ses agens organs. Quai èn il cussegl da la scola auta che cumpiglia almain tschintg commembras e commembers, la direcziun da la scola auta ed il post da revisiun.

La regenza elegia il cussegl da la scola auta e designescha ses presidi. En quest connex resguarda ella ils interess da l'economia e da las instituziuns da scolaziun.

La regenza elegia il post da revisiun.

Il cussegl da la scola auta sco organ strategic intern è spezialmain cumpetent per:

• a) planisar e survegliar che las finamiras fixadas en connex cun l'incarica da prestaziun da la regenza vegnian cuntanschidas;

• abis) determinar novs studis da bachelor e da master;

• b) deliberar il preventiv per mauns da la regenza e survegliar las finanzas;

• c) fixar l'organisaziun directiva sco er las directivas per il reporting e per il manaschament da qualitad en furma d'in reglament;

• d) eleger e destituir la rectura u il rectur, las commembras ed ils commembers da la direcziun da la scola auta sco er las docentas ed ils docents en uffizi principal;

• e) surdar e retrair il titel da professuressa u da professer;

• f) reglar andaments da procedura dal manaschi da scola auta e fixar las taxas da studi en il rom da la media svizra;

• g) decider davart fundaziuns d'interpresas tras excorporaziun.

Il cussegl da la scola auta po nominar cumissiuns u consultar spezialistas e spezialists per incumbensas spezialas.

Da la direcziun da la scola auta fan part – ultra da la rectura u dal rectur – almain las persunas ch'èn responsablas per l'instrucziun e per la perscrutaziun.

Operativamain vegnan las scolas autas manadas da la rectura u dal rectur. Ella u el presidiescha la direcziun da la scola auta, ha il dretg da dar directivas a las commembras ed als commembers da la direcziun da la scola auta e represchenta la scola auta vers anora.

Las appartegnentas ed ils appartegnents da la scola auta èn:

1. la direcziun da la scola auta;

2. las docentas ed ils docents;

3. las assistentas ed ils assistents, las collavuraturas ed ils collavuraturs scientifics sco er las doctorandas ed ils doctorands;

4. las studentas ed ils students sco er las audituras ed ils auditurs;

5. las collavuraturas ed ils collavuraturs administrativs e tecnics.

Las relaziuns d'engaschament sa drizzan tenor la lescha davart la relaziun da lavur da las collavuraturas e dals collavuraturs dal chantun Grischun.

Per installar e per manar instituziuns dal sectur da las scolas autas che na vegnan betg purtadas dal chantun basegni ina permissiun da manaschi da la regenza, sch'i vegnan concedids grads academics.

La permissiun da manaschi po vegnir concedida, sche l'instituziun cumprova sin agens custs che:

1. la garanzia per ademplir l'incumbensa per pli ditg è dada;

2. il basegn per manar ina tala instituziun sin il stgalim d'ina scola auta è avant maun;

3. la scolaziun intermediada correspunda a las pretensiuns legalas che vegnan fatgas ad ina scolaziun svizra da scola auta.

Per instituts da perscrutaziun universitars e per auters instituts da perscrutaziun po la regenza conceder ina incarica da prestaziun cun contribuziun globala, sche las suandantas premissas èn ademplidas cumulativamain:

1. igl exista in interess chantunal suffizient;

2. la qualitad scientifica è cumprovada;

3. l'instituziun purtadra cumprova ina finanziaziun stabila.

Las incaricas da prestaziun che duran per regla 4 onns determineschan – en enclegientscha cun ils organs strategics cumpetents – las cundiziuns, tenor las qualas i vegnan concedidas las contribuziuns globalas.

Las contribuziuns globalas fixadas en las incaricas da prestaziun vegnan pajadas da la regenza, cun la resalva ch'il cussegl grond approveschia mintga onn il preventiv.

Il champ d'applicaziun da la legislaziun davart las finanzas dal chantun Grischun sa restrenscha als princips da la legalitad, da la spargnusadad, da la rentabilitad e da l'effizienza sco er dal rendaquint ordinari.

La regenza conceda a las scolas autas che vegnan purtadas dal chantun ina incarica da prestaziun cun contribuziun globala.

Sch'ina instituziun dal sectur da las scolas autas che na vegn betg purtada dal chantun ha ina permissiun da manaschi e sch'igl è avant maun in interess chantunal suffizient, po la Regenza conceder ina incarica da prestaziun cun contribuziun globala ubain cun ina pauschala orientada a la prestaziun.

La regenza è cumpetenta per:

1. fixar la strategia chantunala da scola auta e da perscrutaziun;

2. approvar las incaricas da prestaziun;

3. deliberar las contribuziuns globalas annualas sin basa dal credit tenor il preventiv ch'è vegnì approvà dal cussegl grond;

4. fixar ils criteris per controllar che las finamiras da las incaricas da prestaziun sco er da las prescripziuns per la budgetaziun e per il rendaquint sajan ademplidas;

5. relaschar disposiziuns per scolas autas purtadas dal chantun che reglan la cooperaziun, las finanzas e la contabilitad, il manaschament d'immobiglias sco er la segiraziun da la proprietad immobigliara;

6. permetter novs secturs da studi.

Il rapport annual ed il quint annual da las scolas autas chantunalas ston vegnir suttamess al cussegl grond per laschar prender enconuschientscha.

Las contribuziuns globalas che vegnan pajadas sin basa da las incaricas da prestaziun vegnan fixadas en il rom dal preventiv.

A la finanziaziun da basa d'instituts da perscrutaziun d'impurtanza naziunala tenor la legislaziun federala paja il chantun ina contribuziun che importa maximalmain 80 pertschient da la contribuziun da la confederaziun.

A la finanziaziun fundamentala d'ulteriurs instituts da perscrutaziun d'impurtanza chantunala po il chantun pajar contribuziuns da maximalmain 50 pertschient dals custs imputabels. La regenza determinescha ils custs imputabels applitgond las disposiziuns correspundentas dal dretg federal. Il cussegl grond conceda ils credits necessaris en atgna cumpetenza.

En il rom da las cumpetenzas finanzialas tenor la constituziun chantunala po la regenza conceder contribuziuns als custs imputabels per novs edifizis, per engrondiments, per midadas, per sanaziuns sco er per ils indrizs e per las infrastructuras da perscrutaziun ch'èn colliads cun quai.

La regenza fixescha ils custs imputabels.

En il rom da lur pussaivladads sa participeschan las scolas autas ed ils instituts da perscrutaziun adequatamain a las investiziuns.

Contribuziuns da construcziun u contribuziuns a la cumpra d'immobiglias pon er vegnir pajadas sco pauschala.

La regenza po distinguer prestaziuns scientificas spezialas e pajar contribuziuns da promoziun a scienziadas ed a scienziads sco er a doctorandas ed a doctorands grischuns extraordinaris. En quest connex resguarda ella er interess linguistics e culturals.

Il departament po iniziar u sustegnair mesiras che promovan la collavuraziun e la coordinaziun tranter las singulas scolas autas ed ils singuls instituts da perscrutaziun. Sche pussaivel duain er vegnir integrads la furmaziun professiunala superiura ed il stgalim secundar II.

Per la furmaziun terziara e per la perscrutaziun po il departament conceder contribuziuns orientadas a la prestaziun ord fonds chantunals liads ad in intent ubain ord finanziaziuns spezialas en il senn da las disposiziuns da la legislaziun davart las finanzas.

Il chantun po pajar contribuziuns a curs preparatorics per scolaziuns dal sectur terziar. La regenza fixescha las contribuziuns en il rom d'incaricas da prestaziun.

Il chantun surpiglia quels custs che resultan da cunvegnas dal dretg administrativ suenter avair deducì eventualas contribuziuns da las vischnancas.

Las scolas autas ed ils instituts da perscrutaziun che han ina incarica da prestaziun han en spezial las suandantas funtaunas d'entradas:

1. taxas da studi e da curs;

2. contribuziun dal chantun;

3. contribuziuns d'autras instituziuns dal maun public e da la confederaziun;

4. contribuziuns e donaziuns da terzas persunas;

5. retgavs da purschidas da servetsch e da furmaziun supplementara.

Mintga scola auta chantunala e mintga institut da perscrutaziun che ha ina incarica da prestaziun fa mintga onn in preventiv che cuntegna la contribuziun globala dal chantun e che mussa il connex cun l'incarica da prestaziun.

Sche las finamiras da l'incarica da prestaziun na vegnan betg cuntanschidas u na vegnan betg cuntanschidas cumplainamain, po la regenza retegnair u pretender enavos tut la contribuziun globala ubain ina part da quella.

Suenter che la procedura da meds legals entaifer la scola è exaurida, poi vegnir fatg recurs cunter las suandantas decisiuns da las scolas autas che vegnan purtadas dal chantun entaifer 10 dis tar la Dretgira superiura:

1. decisiuns concernent l'inadmissiun al studi;

2. decisiuns concernent l'extrada durant il studi;

3. decisiuns concernent la nunreussida dal studi.

Cun l'entrada en vigur da questa lescha vegnan abolids ils suandants relaschs:

1. lescha davart la scola auta da pedagogia dals 8 da december 2004 (DG 427.200);

2. lescha davart la scola auta da tecnica ed economia dals 8 da december 2004 (DG 427.500).

Sche relaschs vertents renvieschan a disposiziuns che vegnan abolidas tras questa lescha, vegnan applitgadas las disposiziuns correspundentas da questa lescha.

Proceduras ch'èn pendentas il mument che questa lescha entra en vigur vegnan manadas a fin tenor il dretg vegl.

Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ.

La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur da questa lescha.