450.200
Lescha davart las contribuziuns da scolaziun
dals 05-12-2006 (versiun dals 01-01-2017)
Il cussegl grond dal chantun Grischun,
sa basond sin l'art. 31 da la constituziun chantunala,
suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 5 da settember 2006,
concluda:
1. Disposiziuns generalas
Art. 1 Intent
Questa lescha duai promover – sin champ chantunal ed interchantunal – l'egualitad da las schanzas per frequentar ina scolaziun tras quai ch'il chantun conceda sut tschertas circumstanzas contribuziuns da scolaziun.
Art. 2 Contribuziuns da scolaziun, geners
Contribuziuns da scolaziun èn stipendis ed emprests da daners.
A persunas petentas che frequentan in'emprima scolaziun vegnan per regla pajads stipendis. Igl è pussaivel da conceder emprests da daners sco cumplettaziun dals stipendis.
A persunas petentas che frequentan ina segunda scolaziun u ina furmaziun supplementara pon per regla vegnir concedids mo emprests da daners.
2. Premissas per conceder contribuziuns da scolaziun
Art. 3 Princip
La finanziaziun da la scolaziun è en emprima lingia chaussa da las persunas pertutgadas e da lur geniturs.
Art. 4 Persunas cun dretg da stipendis
Contribuziuns da scolaziun vegnan concedidas:
a burgaisas svizras ed a burgais svizzers che vivan en Svizra, a burgaisas ed a burgais d'in stadi commember da la communitad europeica che vivan en Svizra, a persunas estras che han ina permissiun da domicil u che han ina permissiun da dimora per almain tschintg onns en Svizra, a fugitivas respectivamain a fugitivs u a persunas senza naziunalitad che vivan en Svizra e ch'èn renconuschidas respectivamain renconuschids da la Svizra;
a persunas che han lur domicil tenor il dretg da stipendis en il chantun Grischun;
a persunas che cumenzan cun ina scolaziun fin a la cumplenida dal 40avel onn da vegliadetgna.
En cas excepziunals pon vegnir pajadas contribuziuns da scolaziun ad ulteriuras persunas.
Art. 5 Stgalims da scolaziun
Il dretg da contribuziun vala per scolaziuns sin il stgalim secundar II e sin ils stgalims che al suondan.
Per ina scolaziun che vegn frequentada en in gimnasi en il rom dal studi tenor las directivas naziunalas vegnan er pajadas contribuziuns da scolaziun.
Art. 6 Scolaziuns
La scolaziun sto terminar cun in diplom che vegn renconuschì d'in stadi, da la confederaziun u d'in chantun.
Art. 7 Durada dal pajament da la contribuziun
En cas da scolaziuns da plirs onns vegnan pajadas contribuziuns da scolaziun per la durada ordinaria da la scolaziun. Entaifer quest temp da scolaziun vegnan concedidas contribuziuns da scolaziun mo per in onn da repetiziun.
En cas da scolaziuns d'in onn na vegnan pajadas naginas contribuziuns per prolungaziuns u per repetiziuns.
Art. 8 Scolaziuns cun ina concepziun speziala
Cun pajar las contribuziuns da scolaziun sto il post spezialisà tegnair quint en il cas singul concret da scolaziuns che han ina concepziun speziala areguard il temp ed areguard il cuntegn.
Art. 9 Midar la scolaziun
Sch'ina scolaziun vegn midada per motivs impurtants, vegnan pajadas las contribuziuns da scolaziun er per la scolaziun che vegn cumenzada da nov.
La durada da la nova scolaziun è decisiva per conceder contribuziuns. La durada, durant la quala igl èn vegnidas retratgas contribuziuns da scolaziun avant la midada, po vegnir messa a quint en moda adequata.
3. Stipendis
Art. 10 Capacitad finanziala e subsidiaritad dal chantun
Il chantun paja stipendis a persunas che cumprovan che l'atgna capacitad finanziala sco er tala dals geniturs u d'autras persunas ch'èn obligadas da pajar prestaziuns da sustegniment na bastan betg per cuvrir ils custs da scolaziun e da viver.
Il chantun paja da princip stipendis en moda subsidiara tar prestaziuns da terzas persunas. Clausulas da subsidiaritad da terzas persunas che n'han betg in'obligaziun legala da prestaziun ston vegnir resguardadas.
Art. 11 Calculaziun
Stipendis cuvran ils custs ch'èn necessaris per viver e per frequentar la scolaziun, sche quests custs surpassan las prestaziuns che pon vegnir pretendidas da la persuna petenta, da ses geniturs, d'autras persunas cun obligaziuns legalas sco er las prestaziuns d'autras terzas persunas. Sco basa per calcular ils stipendis servan tranter auter las valurs da la taxaziun da la taglia.
Ils custs imputabels per viver e per frequentar la scolaziun èn limitads vers ensi. Per las entradas ston er vegnir fixads imports libers da taglia e limitas maximalas.
La prestaziun finanziala che po vegnir pretendida dals geniturs sa reducescha, sche la persuna petenta:
ha terminà in'emprima scolaziun che qualifitgescha da pratitgar ina professiun, ed ha ubain almain 25 onns ubain è stada finanzialmain independenta pervia d'ina atgna activitad da gudogn durant almain dus onns avant che cumenzar cun la nova scolaziun;
è maridada u viva en partenadi registrà;
ha uffants.
Art. 12 Stipendis maximals
L'import maximal per in stipendi annual importa:
16 000 francs per ina persuna ch'è en scolaziun;
per persunas che ston procurar per il mantegniment d'uffants s'augmenta il maximum per 5000 francs per mintga uffant.
Tar la calculaziun dals stipendis vegnan quintads vitiers maximalmain 1500 francs per onn per taxas da scola e da studi. La regenza po resguardar taxas da scola e da studi pli autas e fixar che l'import maximal per in stipendi annual s'augmentia en la dimensiun da la differenza correspundenta.
Art. 13 Restituziun
Stipendis ston vegnir restituids, sch'els èn vegnids obtegnids cun far indicaziuns faussas.
Sche la scolaziun vegn sistida, ston vegnir restituidas las contribuziuns ch'èn gia vegnidas pajadas per la part da la scolaziun che na vegn betg pli frequentada.
Sche la stipendiata u sch'il stipendiat mora, renunzia il chantun da pretender enavos stipendis ch'èn gia vegnids pajads.
4. Emprests da daners
Art. 14 Tariffas maximalas e modalitads da pajament
La regenza fixescha las tariffas maximalas per onn da scolaziun e lur total.
Resguardond il basegn da la persuna petenta decida il post spezialisà davart la concessiun d'emprests da daners. El fa contracts.
Per administrar ils emprests da daners po il post spezialisà dumandar ils servetschs da terzas persunas.
Art. 15 Rembursament e tschains
Per emprests da daners na vegnan pretendids nagins tschains.
Emprests da daners ston vegnir rembursads entaifer maximalmain 12 onns a partir da la terminaziun da la scolaziun. Il post spezialisà po fixar in plan da rembursament.
La regenza po annullar il debit d'emprestantas e d'emprestants, sche quellas e sche quels pajan taglias en il chantun durant almain tschintg onns suenter la terminaziun da la scolaziun.
Art. 16 Renunzia a la pretensiun
Per motivs impurtants po la regenza concluder da renunziar parzialmain u totalmain al rembursament d'emprests da daners.
5. Disposiziuns d'organisaziun e da procedura
Art. 17 Cumpetenza
Contribuziuns da scolaziun vegnan concedidas e pajadas sin dumonda. Igl è chaussa dal post spezialisà da tractar las dumondas e da conceder las contribuziuns da scolaziun a norma da questa lescha e da sia ordinaziun.
Art. 18 Elavuraziun da datas ed agid uffizial
Il post spezialisà e las autoritads dal chantun, da las regiuns e da las vischnancas che elavuran datas tenor l'alinea 2 transfereschan datas ch'èn impurtantas per realisar questa lescha.
I ston vegnir transferidas las suandantas datas da persunas petentas e da persunas che han in'obligaziun da mantegniment u da sustegn envers questas persunas:
persunalias;
indicaziuns davart il stadi civil, davart il lieu da domicil e da dimora, davart la permissiun da dimora e davart las relaziuns d'entrada e da facultad;
prestaziuns da la communitad.
Las datas pon vegnir transmessas separadamain, sin glistas u sin purtaders electronics da datas e rendidas accessiblas spezialmain cun agid d'ina procedura d'invista. Quest agid uffizial è gratuit.
Il post spezialisà metta a disposiziun sias datas a la confederaziun per pajar contribuziuns da scolaziun e per far ina statistica naziunala annuala.
Art. 19 Prestaziuns da servetsch, fond per cas da direzza e prestaziuns spezialas
La regenza po reglar contractualmain cun terzas persunas ch'il post spezialisà surpiglia – cunter ina indemnisaziun dals custs cumplains – incumbensas che correspundan al champ d'incumbensas dal post spezialisà.
Las indemnisaziuns che resultan da quai per il chantun ston vegnir consegnadas ad in fond per cas da direzza e per prestaziuns spezialas. La regenza relascha las disposiziuns necessarias.
Art. 20 Obligaziuns da la persuna petenta
La persuna petenta sto emplenir or la dumonda confurm a la vardad e cumplettamain, ella sto la suttascriver en ina furma giuridicamain valaivla ed ella sto l'inoltrar al post spezialisà entaifer il termin che la regenza ha fixà, e quai ensemen cun ils documents dumandads. Ella è obligada da dar infurmaziuns e da communitgar immediatamain las midadas ch'èn impurtantas per il pajament da contribuziuns da scolaziun.
La violaziun da questas obligaziuns po chaschunar che disposiziuns gia relaschadas vegnan revocadas u ch'i na vegn betg entrà en ina dumonda pendenta.
6. Disposiziuns finalas
Art. 21 Execuziun
L'execuziun da questa lescha è chaussa dal post spezialisà, uschenavant che la lescha u che l'ordinaziun na prevesa nagut auter.
Art. 22 Chareschia
Las tariffas per ils custs imputabels e per las prestaziuns che pon vegnir pretendidas, ils imports libers da taglia e las limitas maximalas da las entradas, las tariffas pauschalisadas sco er las contribuziuns maximalas per in stipendi annual po la regenza adattar a la chareschia ch'è s'augmentada, e quai per il proxim onn da scolaziun. Decisiv è mintgamai il stadi da l'index naziunal dals pretschs da consum la fin da november.
Art. 23 Disposiziuns executivas
La regenza relascha las disposiziuns executivas en in'ordinaziun e regla en spezial:
la renconuschientscha e l'abgiudicaziun da studis;
il tractament da dumondas ch'èn vegnidas inoltradas memia tard;
ils detagls areguard la durada da la scolaziun e las excepziuns concernent l'onn da repetiziun;
ils motivs e la durada, dals quals resulta in dretg da contribuziun en connex cun la midada da la scolaziun;
ils custs imputabels, las expensas ch'èn maximalmain imputablas per viver e per frequentar la scolaziun, las prestaziuns che pon vegnir pretendidas, ils imports libers da taglia e las limitas maximalas per las entradas. En quest connex èsi pussaivel da far pauschalisaziuns.
Art. 24 Aboliziun dal dretg vertent
La lescha davart emprests per studis e stipendis dal chantun Grischun dal 1. da mars 1959 (DG 450.200) vegn abolida.
Art. 25 Midada dal dretg vertent
Art. 26 Disposiziun transitorica
Contribuziuns da scolaziun per onns da scola che cumenzan avant che questa lescha entra en vigur èn suttamess al dretg vertent.
Art. 27 Referendum, entrada en vigur
Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ.
La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur da questa lescha.
-