538.100
Lescha davart l'appaschentaziun da dispitas collectivas da lavur
dals 07-04-1957 (versiun dals 01-01-2025)
acceptada dal pievel ils 7 d'avrigl 1957
1. Incumbensa e cumpetenza da l'uffizi chantunal da mediaziun
Art. 1 Incumbensa
Dispitas collectivas da lavur ha l'uffizi da mediaziun d'appaschentar tras mediaziun (procedura da reconciliaziun) u tras sentenzia da cumpromiss (procedura da cumpromiss).
Art. 2 Noziun da la dispita collectiva da lavur
Sco dispita collectiva da lavur en il senn da questa lescha vala mintga dispita davart la relaziun da lavur tranter ina u pliras patrunas respectivamain tranter in u plirs patruns d'ina vart e d'ina part considerabla da lavurantas respectivamain da lavurants d'in manaschi, d'ina partiziun da manaschi u d'ina gruppa professiunala da l'autra vart.
Art. 3 Cumpetenza
Sche las patrunas respectivamain ils patruns e las lavurantas respectivamain ils lavurants u lur federaziuns han previs tenor contract in post da reconciliaziun u da cumpromiss neutral u paritetic, è quel cumpetent per l'appaschentaziun en il cas singul.
Sch'i na dat betg in tal post contractual da reconciliaziun u da cumpromiss, sch'el na daventa betg activ malgrà la dumonda d'ina partida u sche sias stentas da mediaziun èn stadas senza success, è l'appaschentaziun chaussa da l'uffizi da mediaziun.
L'uffizi da mediaziun entra per regla en funcziun sco post da mediaziun mo sin dumonda motivada d'ina partida. D'uffizi daventa el mo activ en cas, tar ils quals il mantegniment da la pasch da lavur è en l'interess public.
La funcziun da l'uffizi da mediaziun sco dretgira da cumpromiss premetta ina dumonda en scrit correspundenta da domaduas partidas, en la quala ellas decleran expressivamain d'acceptar la sentenzia da cumpromiss.
2. Organisaziun da l'uffizi da mediaziun
Art. 4 Cumposiziun, elecziun
L'uffizi da mediaziun consista d'ina parsura respectivamain d'in parsura neutral, mintgamai d'ina assessura respectivamain d'in assessur da las patrunas respectivamain dals patruns e da las lavurantas respectivamain dals lavurants e da l'actuara respectivamain da l'actuar.
La regenza elegia la parsura respectivamain il parsura ed ina substituta respectivamain in substitut.
La regenza elegia mintgamai trais assessuras respectivamain assessurs da las patrunas respectivamain dals patruns e da las lavurantas respectivamain dals lavurants. Las federaziuns professiunalas survegnan la pussaivladad d'inoltrar propostas respectivas.
La perioda d'uffizi importa quatter onns.
La parsura respectivamain il parsura numna en il cas singul las assessuras respectivamain ils assessurs.
L'actuariat vegn fatg d'ina uffizianta respectivamain d'in uffiziant da l'administraziun chantunala. Quella respectivamain quel n'ha nagin dretg da votar.
Art. 5 Surveglianza
L'uffizi da mediaziun è suttamess a la surveglianza da la regenza.
La parsura respectivamain il parsura rapportescha annualmain a la regenza davart l'activitad da l'uffizi da mediaziun.
3. Procedura da reconciliaziun
Art. 6 Introducziun
La parsura respectivamain il parsura introducescha la procedura da reconciliaziun sin dumonda en scrit d'ina partida u eventualmain da sasez. Ella respectivamain el examinescha l'emprim la cumpetenza da l'uffizi da mediaziun. Cunter sia decisiun en quel reguard po vegnir fatg recurs administrativ tar la regenza. La decisiun da la regenza è definitiva.
La parsura respectivamain il parsura emprova l'emprim da sasez d'appaschentar la dispita a la buna.
Sche l'emprova fa naufragi, suttametta ella respectivamain el immediatamain il cas a l'uffizi da mediaziun che po tschertgar anc ina giada dad arrivar ad ina conciliaziun a la buna.
Art. 7 Recusaziun e protestas
Las prescripziuns da la procedura civila davart la recusaziun valan confurm al senn.
Protestas cunter la cooperaziun d'ina commembra respectivamain d'in commember da l'uffizi da mediaziun decida la regenza.
Art. 8 Plainpudair, legitimaziun da la represchentanza d'ina partida
Las represchentantas respectivamain ils represchentants da las partidas han da preschentar in plainpudair en scrit da las lavurantas respectivamain dals lavurants e da las patrunas respectivamain dals patruns participads a la dispita.
Sco represchentantas respectivamain represchentants d'ina partida èn admess advocatas respectivamain advocats sco er persunas ch'èn participadas directamain a la dispita u che han ina funcziun directiva en ina federaziun participada.
L'uffizi da mediaziun decida definitivamain davart protestas concernent la legitimaziun da represchentantas respectivamain da represchentants d'ina partida.
Art. 9 Obligaziuns da las persunas citadas
Las partidas e las persunas che vegnan citadas da l'uffizi da mediaziun èn obligadas da cumparair, da contractar, da dar infurmaziuns e da prender cun sai ils documents giavischads.
Sin dumonda motivada d'ina partida po l'invista da las actas vegnir restrenschida a la parsura respectivamain al parsura che dat las infurmaziuns necessarias a las assessuras respectivamain als assessurs. La parsura respectivamain il parsura decida, quantas persunas che duain vegnir admessas a las tractativas.
Sch'ina partida na cumpara betg a las tractativas, e quai senza ina stgisa suffizienta, po l'uffizi da mediaziun – suenter avair tadlà la partida preschenta e sin basa da las actas – tuttina cuntinuar cun sia activitad.
Art. 10 Eruir il causal
Per sclerir ils fatgs è l'uffizi da mediaziun autorisà da pretender documents, d'interrogar perditgas, da consultar expertas respectivamain experts e d'ordinar inspecziuns ocularas.
En quest connex valan las prescripziuns da la procedura civila ) confurm al senn.
Art. 11 Furma e custs
Las dumondas da las partidas ston vegnir fatgas en scrit. La procedura sco tala vegn fatga a bucca.
Las tractativas n'èn betg publicas. L'actuara respectivamain l'actuar fa il protocol.
Ils custs da la procedura vegnan surpigliads dal chantun. L'uffizi da mediaziun po però adossar ils custs dal tuttafatg u parzialmain ad ina partida, sch'ella ha chaschunà da levsenn la procedura u sch'ella ha engrevgià tala da medema maniera. Decisiuns da custs èn exequiblas sco sentenzias giudizialas.
Art. 12 Proposta da mediaziun
Sch'ina conciliaziun directa na reussescha betg, elavura l'uffizi da mediaziun ina proposta da mediaziun, e quai cun exclusiun da las partidas. Quella vegn communitgada a bucca a las partidas a la fin da las tractativas ed alura tramessa a talas en scrit. En la communicaziun en scrit vegn fixà in termin, entaifer il qual las partidas han da declerar en scrit, sch'ellas acceptan u refusan la proposta da mediaziun. In'acceptanza parziala vala sco refusa.
L'uffizi da mediaziun infurmescha per regla la publicitad en ina moda e maniera che al para cunvegnenta davart la finiziun da la mediaziun senza success, sche la proposta da mediaziun na vegn betg acceptada da domaduas partidas e sche las partidas na sa decleran er betg prontas en scrit da manar tras ina procedura da cumpromiss, per la quala ellas ston vegnir interrogadas. La decleraziun per mauns dal protocol avant l'uffizi da mediaziun ha la medema valur sco la decleraziun en scrit.
Art. 13 Obligaziun da discreziun
La parsura respectivamain il parsura, las assessuras respectivamain ils assessurs e l'actuara respectivamain l'actuar sco er las expertas respectivamain ils experts han da mantegnair discreziun davart las percepziuns – che ston vegnir tractadas en moda discreta segund lur natira – ch'ellas respectivamain ch'els han fatg exequind lur obligaziuns.
Art. 14 Meds legals
Cunter il cuntegn da la proposta da mediaziun na poi betg vegnir recurrì. Cunter disposiziuns da l'Uffizi da mediaziun sco instanza d'intermediaziun poi, sch'ina violaziun da la lescha vegn fatga valair, vegnir recurrì tar la Dretgira superiura, e quai cun recurs tenor il Cudesch da procedura civila.
4. Procedura da cumpromiss
Art. 15 Renviaments da procedura
Las prescripziuns davart la procedura da reconciliaziun valan confurm al senn er per la procedura da cumpromiss. Applitgablas en moda subsidiara èn las normas dal cudesch da procedura civila.
Art. 16 Sentenzia da cumpromiss
Empè d'ina procedura da reconciliaziun u suenter in'emprova da mediaziun senza success pronunzia l'uffizi da mediaziun, sco dretgira da cumpromiss, cun il consentiment da domaduas partidas, ed en il rom da sias cumpetenzas ina sentenzia da cumpromiss lianta.
La sentenzia da cumpromiss motivada vegn communitgada a las partidas en scrit ed è – cun resalva dal recurs tenor il cudesch da procedura civila – definitiva.
5. Obligaziun da mantegnair la pasch
Art. 17 Princip e durada
Durant la procedura da reconciliaziun u da cumpromiss han las partidas da princip da mantegnair la pasch da lavur.
La parsura respectivamain il parsura è autorisà – suenter avair tadlà las partidas – da relaschar las ordinaziuns che la respectivamain al paran bunas per mantegnair la pasch da lavur.
L'obligaziun da mantegnair la pasch cumenza cun l'introducziun da la procedura da reconciliaziun e dura 30 dis. Cun conclus unanim po l'uffizi da mediaziun prolungar quella durada per maximalmain 30 dis.
Art. 18 Sancziuns en cas da violaziun
Sche l'obligaziun da mantegnair la pasch vegn violada, appellescha l'uffizi da mediaziun a las culpaivlas respectivamain als culpaivels da desister immediatamain da lur cumportament. Sche quellas respectivamain quels na suondan betg l'appel entaifer in temp util, infurmescha l'uffizi da mediaziun en moda cunvegnenta la publicitad davart ils fatgs.
L'obligaziun da mantegnair la pasch sin basa da questa lescha vala independentamain d'ina obligaziun da mantegnair la pasch ch'è eventualmain vegnida fixada en in contract. Er restan resalvadas las consequenzas da dretg civil, sche l'obligaziun legala e contractuala da mantegnair la pasch vegn violada.
6. Disposiziuns finalas
Art. 19 …
Art. 20 Entrada en vigur
La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur da questa lescha.
Art. 21 Dretg abolì
La lescha dals 27 da matg 1908 davart la procedura da reconciliaziun e davart mesiras cunter acts da violenza en cas da dispitas collectivas tranter patruns e lavurants sco er l'ordinaziun dals 27 da november 1922 davart l'uffizi chantunal da mediaziun vegnan abolidas cun l'entrada en vigur da questa lescha.
-