740.025
Ordinaziun davart l'exercizi da la chatscha
dals 27-06-2023 (versiun dals 01-08-2026)
Sa basond sin l'art. 45 al. 1 da la Constituziun chantunala1, sin l'art. 19, l'art. 28 e l'art. 38 da la Lescha chantunala da chatscha2 sco er sin l'art. 34 al. 2 da la Lescha chantunala davart il guaud3
relaschada da la Regenza ils 27 da zercladur 2023
1. Disposiziuns generalas
Art. 1 Champ d'applicaziun
Questa ordinaziun regla l'exercizi da la chatscha per tut ils geners da chatscha sin il territori dal chantun Grischun.
En ils asils da selvaschina valan las disposiziuns davart il Parc naziunal svizzer, davart ils asils federals da selvaschina e davart ils asils chantunals da selvaschina.
Art. 2 Documents
Cun ir a chatscha sto la chatschadra u il chatschader avair cun sai ils suandants documents: in document d'identitad, il cudeschet da patentas, la patenta da chatscha e la glista da prelevaziun.
Sch'i vegn utilisada ina surdina, sto la permissiun excepziunala dal dretg d'armas vegnir purtada cun sai.
Art.
3 Armas da chatscha e meds d'agid tecnics
1. controlla da las armas
Las armas vegnan controlladas da la surveglianza da chatscha cumpetenta4 tenor cunvegna per telefon.
Art. 4 2. depositar armas da chatscha
Cura che la chatschadra u il chatschader banduna il territori da chatscha, sto ella u el prender cun sai l'arma da chatscha. Ordaifer il temp da chatscha na dastgan armas da chatscha betg vegnir depositadas en il territori da chatscha.
Art. 5 3. muniziun
Igl è scumandà da prender cun sai e da duvrar ballas cun plum per ir a chatscha auta, a chatscha speziala ed a chatscha da capricorns.
Igl è scumandà da prender cun sai e da duvrar ballas per flintas a chatscha. Flintas èn permessas mo cun ils calibers 12, 16 e 20.
Art. 6 4. meds d'agid
Igl è scumandà da prender cun sai e da duvrar a chatscha visurs nocturns e termics montads davantvart, visurs nocturns e termics montads davosvart, perspectivs da mira nocturns e termics sco er dronas.
Igl è scumandà da plazzar e da duvrar traplas fotograficas, sensurs da moviments, sensurs a radis infracotschens, barrieras fotoelectricas e cameras da surveglianza a chatscha respectivamain per intents da chatscha.
Igl è scumandà da prender cun sai e da duvrar visurs termics per ir a chatscha bassa. Exceptà da quai è l'exercizi da la chatscha da notg tenor l'artitgel 84.
Cun resalva da la permissiun excepziunala a norma dal dretg federal èsi permess d'avair cun sai e d'utilisar surdinas per ir a chatscha.
Igl è scumandà d'utilisar skis ubain urdains sumegliants a skis per ir a chatscha, cun excepziun da la chatscha da guetta.
Gianellas e chalzers da naiv dastgan vegnir duvrads sin tut las chatschas.
Art. 7 5. distanzas da tir
Sut cundiziuns optimalas dastgan las distanzas da tir importar maximalmain 200 m per tirs da ballas e maximalmain 40 m per tirs da ballins.
Art. 8 …
Art.
8a Utilisaziun da vehichels a motor, helicopters ed utensils sgulants
1. definiziun e princip
Sco vehichels a motor valan tut ils vehichels motorisads u cun tracziun electrica.
Igl è scumandà da far diever da vehichels a motor per intents da chatscha, sch'ins ha cun sai l'arma da chatscha u sch'ins sa chatta en il territori da chatscha.
Igl è scumandà da fermar vehichels a motor per observar selvaschina durant la chatscha auta e bassa, sch'ins ha cun sai l'arma da chatscha.
La surveglianza da chatscha po permetter a chatschadras e chatschaders d'utilisar vehichels a motor agriculs per intents agriculs en il territori da chatscha.
Igl è scumandà d'utilisar helicopters u ulteriurs utensils da sgular sco sguladers da delta u planegiaders per intents da chatscha. Excepziuns èn regladas en l'artitgel 8e alinea 3.
Art.
8b 2. excepziuns
a) entrada ed access al territori da chatscha ordaifer ils temps da chatscha
Il di avant che la chatscha cumenza ed il di avant che reprender la chatscha suenter ina interrupziun dastgan chatschadras e chatschaders en mondura da chatscha far diever davent da las 12.00 da vehichels a motor per il viadi en il territori da chatscha u ir a pe cun l'arma da chatscha en lur alloschis. Ils vehichels ston vegnir depositads anc la medema saira sin in parcadi permess. Resalvadas restan las disposiziuns spezialas per la chatscha speziala tenor l'artitgel 64.
Avant in di senza chatscha ed a la fin da la chatscha auta e bassa dastgan vegnir duvrads vehichels a motor per turnar a chasa suenter las uras da sajettar.
Art. 8c b) viadi en il territori da chatscha durant ils temps da chatscha
Vehichels a motor dastgan vegnir duvrads per il viadi en il territori da chatscha sco suonda:
fin entaifer abitadis ch'èn signalisads cun tavlas dal lieu blau-alvas u nair-alvas;
fin als ospizis da vias da pass;
fin a las staziuns da partenza da telefericas, da telecabinas u da sutgeras ch'èn situadas per lung da vias naziunalas u chantunalas;
fin a las staziuns u a las fermadas publicas ch'èn en funcziun e che vegnan servidas da las Viafiers federalas svizras, da la Viafier retica e da la Viafier Matterhorn-Gottard;
fin a las staziuns finalas d'interpresas publicas da transport sin via (curs d'auto da posta, lingias da bus e.u.v.), che circuleschan durant l'entir onn tenor urari;
fin als campadis signalisads uffizialmain, sch'i vegn pernottà là.
Per charrar en il territori da chatscha ston da princip vegnir duvradas las vias naziunalas sco er las vias principalas e da colliaziun da la rait da vias chantunalas5. Sch'i n'exista nagina colliaziun directa cun questas vias, è il viadi permess mo sin il traject il pli curt davent da la proxima via naziunala, principala u da colliaziun da la rait da vias chantunalas.
Las regulaziuns tenor l'alinea 1 valan er per il diever da vehichels a motor sin il territori extrachantunal, sch'i vegn parcà cun l'intent d'ir a chatscha en il chantun Grischun.
Art. 8d c) parcadis extraordinaris
Entaifer abitadis sparpagliads ch'èn signalisads cun tavlas dal lieu blau-alvas u nair-alvas, dastgan vehichels a motor vegnir parcads en il territori central serrà u sin parcadis che la surveglianza da chatscha ha designà cun la tavla "P chatschaders" u "Chatschaders".
Ils suandants parcadis èn exceptads dal scumond da parcar:
district da chatscha I: Pass dal Lucmagn (2'704'797/1'160'972); Medel/Lucmagn (punt da Fuorns); Laus (Hettas); Surrein (stan da tir da lieurs); S. Benedetg (chaplutta veglia); Schlans (sur il vitg); Dardin (chasa da scola);
district da chatscha II: Zervreila (parcadi tar l'ustaria); Lunschania (parcadi tar la via chantunala, gallaria Schöntobel); Peiden (Peiden Bogn); Arezen (Fatscha); Valendau (Oberdutjen); Valendau (Bild); Glion (Tischinas); Glion (Mulin da Pitasch); Ruschein (punct 1229); Vattiz (Davos Munts); Sursaissa (Hanschahüs, 2'723'219/1'178'166); Sevgein (Prauperver); Riein (Pardi, 2'737'359/1'178'713); Vrin (biotop Tgiern, 2'726'593/ 1'167'463);
district da chatscha III: Stussavgia-Camana (Bir Saga, punct 1643); Stussavgia-Egschi (sper la serra d'accumulaziun Egschi); Stussavgia-Neukirch (Treuschbach); Stussavgia-Acla; Ausserglas; Preaz (cumenzament da la via d'alp da Preaz); Rongellen (Eggawald); Tusaun (stan da tir Übernolla); Seglias (anteriura staziun da la Viafier retica); Scharàns (sper la chasa da tir); Pignia (Vitali); Vargistagn (Lavanos); Avras-Juppa (parcadi tar il runal per uffants pitschens); mo durant la chatscha auta: Scharàns (via da guaud tar il vegl Meir, punct 995)6; Seglias (Versasca); Andeer (Parsagna); Farera (Plan Davains);
district da chatscha IV: San Bernardino (Du Lac); San Bernardino (cantina Toscano, campadi); Mesocco (parcadi tar la sortida da la A13 Mesocco-Sud); Sorte; Soazza (Ponte di Vigna, 2'736'680/1'134'075); durant ils ultims 4 dis da la chatscha auta: Rossa (Valbella, 2'730'170/1'140'517); Rossa (Alp de Cascinarsa, 2'728'817/1'137'679); Mesocco (Siu Sot, 2'738'665/1'137'914); Mesocco (Panieru, 2'738'604/1'140'333); Arvigo (Zanella, 2'727'583/1'127'624); Soazza (Bec, 2'735'050/1'134'870); San Vittore (Folcetta, 2'727'751/1'124'339); Lostallo (La Pala, 2'737'534/1'131'096); Lostallo (2'736'800/1'129'900); Roveredo (lai da fermada Roggiasca, 2'733'470/1'118'259); Roveredo (Vif, Bivio Monti di Laura, 2'730'548/1'119'820); Braggio (Motta della vacca, 2'730'128/1'130'173); S. Maria i.C. (Bedolì, 2'731'554/1'126'723); S. Maria i.C. (Viderla, 2'732'260/1'127'141);
district da chatscha V: Tavau Dischma (parcadi tar la chava da glera Chintsch Hus); Tavau Frauenkirch (parcadi tar l'ovra electrica Sandachere); Tavau Monstein (parcadi Schmelzboden); Jenisberg (parcadi tar la via da Jenisberg); Filisur (parcadi tar la plazza da laina Frevgias – spartavias via da Sela); Bravuogn (parcadi tar la via da Latsch, tschiffada d'aua OEAL);
district da chatscha VI: Lantsch (parcadi tar l'arena da biatlon); Vaz (parcadi sin l'autezza Sporz); Solas (parcadi tar la staziun da Solas); Solas Sura (parcadi tar il deposit da laina a la via da Mutten davant il portal nord dal tunnel Muttnertobel); Mutten (parcadi Stafel); Cunter (parcadi tar il silo da sal Burvagn); Rona-Mulegns (parcadi tar il spartavias Nascharegnas); Murmarera (parcadi tar la gallaria dal Lai da Murmarera); Beiva (parcadi Tua Sportanlagen SA); Beiva (parcadi tar la via dal pass dal Güglia, La Veduta);
district da chatscha VII: Bever (parcadi tar la deponia, punct 1693); Chapella (parcadi Tulait); Champfèr (Gunels);
district da chatscha VIII-1: Malögia (Capolago, 2'774'205/1'142'362), Malögia (Kulm, 2'773'481/1'140'946); Bondo (Crot Alt, 2'762'593/1'133'428);
district da chatscha VIII-2: La Rösa; Sfazù; Pozzolascio (parcadi tar il restaurant); Cologna (spartavias Cansumè – Balegna); Privilasco (spartavias Cavaglia – Cadera); Somaino (spartavias Curvera – Mulinell); Miralago (2'805'090/1'128'060);
district da chatscha IX: Zernez (deponia Tantermozza); Ardez (spartavias Sur En – Val Sampuoir); Fuldera Daint (spartavias Via Alp Sadra);
district da chatscha X: S-charl (parcadi); Sent (chasa da cura Val Sinestra); Tarasp (Nairs Chasa Carola); Tarasp (Sguendel Sura); Val Fenga (parcadi tar il cunfin naziunal); San Niclà (parcadi per chatschaders); Bargia (sortida Ramosch ost); Ramosch (ruina Serviezel); Sclamischot (parcadi tar il stan da tir); Tschlin (Zavranza); parcadi Vinadi; parcadi Acla da Fans;
district da chatscha XI: Ascharina (parcadi tar l'hotel Bellawiese); St. Antönien (parcadi P3, 2'781'700/1'205'128); Gadenstätt (fermada dal bus); Pany (staziun da val dal runal); Fideris (Strahlegg); Fideris (Schwinbodä); Jenaz (in der Au); Furna (Börtji); Furna ("Sattlerparkplatz"); Grüsch (halla da glatsch); Seewis (parcadi Ganda); Fanas (parcadi tar l'implant da tir da 300 m, Solcs); Schiers (implant da glera Schraubach); Pusserein (Ober Pusserein); Schuders (parcadi tar l'entrada dal vitg); Conters (Eierloch); Claustra Vitg (Schlappinstrasse Ober Ganda); St. Luzisteig (2'758'924/1'210'602);
district da chatscha XII: Cuira (stabiliment da protecziun civila Meiersboden); Langwies (parcadi communal Werkhof); Tschiertschen (sviament Tscheppa); Churwalden (Passugg, spartavias via dals Polacs); Churwalden (Wititobel); Mastrils (Saga); Obersays (Usser Feld); Igis-Landquart (Eichrank, implant da tir da 300 meters); Panaduz (Bot Mulins); Domat (Saletg); Domat (plazza da golf); Favugn (Hinder d'Wingert); Trin (Coma).
Art. 8e d) transportar davent selvaschina sajettada
Per transportar davent selvaschina sajettada dastgan vehichels a motor vegnir utilisads sco suonda:
transportar davent directamain selvaschina d'ungla or dal territori da chatscha: Las commembras ed ils commembers da la gruppa da chatscha dastgan cunviagiar;
transportar davent indirectamain selvaschina d'ungla or dal territori da chatscha: Las commembras ed ils commembers da la gruppa da chatscha na dastgan betg cunviagiar;
transportar davent directamain muntanellas or dal territori da chatscha: Sche la chatschadra u il chatschader ha sajettà trais muntanellas u dapli, po la surveglianza da chatscha permetter da transportar davent quellas directamain. Las commembras ed ils commembers da la gruppa da chatscha na dastgan betg cunviagiar. Igl è scumandà d'utilisar meds da transport publics sco er pendicularas.
Per transportar davent durant in di senza chatscha selvaschina d'ungla sajettada, sto vegnir fatga ordavant in'annunzia a la surveglianza da chatscha.
En cas excepziunals po la surveglianza da chatscha permetter l'utilisaziun da helicopters per transportar davent selvaschina d'ungla.
Art. 8f e) excepziuns per chatschadras e chatschaders cun in grev impediment da chaminar
A chatschadras ed a chatschaders cun in grev impediment da chaminar pon vegnir permessas ulteriuras excepziuns per il diever da vehichels a motor. Dumondas correspundentas ston vegnir inoltradas cun in attestat dal medi a l'Uffizi da chatscha e pestga mintgamai fin ils 15 da fanadur da l'onn respectiv.
Davart las dumondas decida l'uffizi avant il cumenzament da la chatscha. Per garantir in exercizi da la chatscha regular, pon las permissiuns vegnir concedidas cun pretensiuns e cundiziuns.
Art. 8g 3. utilisaziun da meds da transport publics
Per il viadi en il territori da chatscha dastgan vegnir utilisadas viafiers ed interpresas publicas da transport sin via (curs d'auto da posta, lingias da bus e.u.v.) che circuleschan tenor urari, sco er las pendicularas per Veulden, Landarenca e Braggio.
Per il viadi en il territori da chatscha dastgan plinavant vegnir utilisads ils suandants curs d'auto da posta e lingias da bus stagiunals che circuleschan tenor urari:
sin vias da pass ch'èn serradas durant l'enviern;
en il district da chatscha II: la lingia da bus fin al Lai da fermada Zervreila sco er la lingia da bus fin a l'Alp Nagens;
en il district da chatscha VII: l'express dal Parc naziunal da S-chanf fin a Varusch;
en il district da chatscha VIII-2: la lingia da bus fin en la Val di Campo sco er la lingia da bus fin a Selva;
en il district da chatscha X: la lingia da bus fin en la Val S-charl sco er la lingia da bus fin en la Val Sinestra;
en il district da chatscha XII: la lingia da bus fin a Bargis.
Art. 9 Plazzas da tir Valragn e S-chanf
Tgi ch'entra en il perimeter da las plazzas da tir Valragn e S-chanf, sto s'infurmar ordavant davart las uras da tir e davart eventualas interrupziuns da tir 7.
Art. 10 …
Art. 11 …
Art. 12 …
Art. 13 Campar e bivacar
Per ir a chatscha èsi permess mo sin campadis signalisads da metter si tendas e blatgas per pernottar ubain da pernottar en vehichels a motor, rulottas, chars annexs e chaussas sumegliantas.
Igl è scumandà da prender mesiras architectonicas per endrizzar plazzas da durmir sco er da far deposits, provisiuns e chaussas sumegliantas.
Art. 14 Tractament da selvaschina da chatscha bassa sajettada
Selvaschina da chatscha bassa sajettada e parts da tala che pudessan esser contaminadas cun restanzas da plum ston vegnir dismessas uschia, ch'ellas n'èn betg cuntanschiblas per utschels da preda e per selvaschina da rapina.
Art.
15 Controlla dals animals sajettads
1. inscripziun en la glista da prelevaziun
Selvaschina sajettada legalmain ed illegalmain sto directamain suenter la sajettada vegnir inscritta cumplettamain cun culli en la glista uffiziala da prelevaziun ubain registrada en la glista da prelevaziun digitala. Per mintga sajettada stoi vegnir inscrit obligatoricamain la spezia d'animal, la schlattaina, il proxim lieu, il num local, l'autezza sur mar ed il numer dal sectur da registraziun. Utschels pon vegnir inscrits a la fin d'in di da chatscha, nun ch'il dumber d'animals che dastgan vegnir sajettads saja limità per la spezia d'utschels respectiva.
Avant che consegnar la glista da prelevaziun sto la chatschadra u il chatschader confermar cun sia suttascripziun che sias indicaziuns èn correctas.
Art. 16 2. consegna da las glistas da prelevaziun
Tut las glistas da prelevaziun da la chatscha respectiva ston vegnir consegnadas entaifer 5 dis suenter la fin dal gener da chatscha respectiv (data dal bul postal) per posta A Plus a quel post d'emissiun da patentas, nua che la patenta da chatscha era vegnida retratga.
Art. 17 3. obligaziun da segnar ils animals
Directamain suenter avair sajettà e chattà l'animal da preda sto la chatschadra u il chatschader liar ina plumba da material sintetic (UCP GR/GL e numer current) vi d'ina tarschola d'Achilles da l'animal sajettà. Quai pertutga tut la selvaschina d'ungla, independentamain da ses intent d'utilisaziun. La plumba da material sintetic dastga vegnir allontanada pir, cura ch'il corp da l'animal vegn staglià.
Las plumbas vegnan consegnadas a mintga chatschadra e chatschader a chaschun da l'emissiun annuala da la patenta. Ulteriuras plumbas pon vegnir retratgas durant la chatscha tar la surveglianza da chatscha e tar ils posts d'evaluaziun da l'uffizi.
Animals sajettads che vegnan stagliads en la cuntrada u en chamonas da chatscha ston vegnir annunziads ordavant a la surveglianza da chatscha.
Art. 18 4. elavuraziun ed utilisaziun da charn, decleraziun persunala
Per elavurar e per utilisar la charn sto vegnir emplenì in fegl accumpagnant da selvaschina (formular uffizial 14) per mintga animal sajettà (decleraziun persunala).
Exceptads da questa decleraziun persunala èn chatschadras e chatschaders che portan l'animal sajettà directamain en lur localitads privatas, che staglian sezs l'animal e che l'utiliseschan en l'atgna chasada (agen diever).
Ils fegls accumpagnants da selvaschina vegnan consegnads a mintga chatschadra e chatschader a chaschun da l'emissiun annuala da la patenta. Ulteriurs fegls accumpagnants da selvaschina pon vegnir retratgs durant la chatscha tar la surveglianza da chatscha e tar ils posts d'evaluaziun da l'uffizi.
Art. 19 Tschertgas posteriuras e consegna dals protocols da las tschertgas posteriuras
Tschertgas posteriuras ston vegnir annunziadas a la surveglianza da chatscha cumpetenta. A la chatscha bassa, a la chatscha speziala ed a la chatscha da guetta sto la surveglianza da chatscha vegnir infurmada avant che clamar il tandem da tschertga posteriura.
Ils protocols da las tschertgas posteriuras ston vegnir emplenids cumplettamain e consegnads entaifer 7 dis suenter la fin dal gener da chatscha respectiv a la scheffa districtuala cumpetenta u al schef districtual cumpetent dals guardiaselvaschina.
Art.
20 Selvaschina sajettada illegalmain
1. princips
La selvaschina sajettada illegalmain sto vegnir annunziada immediatamain a la surveglianza da chatscha. Ella vegn quintada tar il contingent da preda. L'animal senza chau (portg selvadi cun chau) sto vegnir cumprà da la chatschadra u dal chatschader per il pretsch da charn da selvaschina fixà, independentamain da l'ulteriura utilisabladad. La summa correspundenta vegn messa a quint da l'uffizi.
Trofeas da selvaschina sajettada illegalmain vegnan destruidas, nun ch'ellas hajan ina valur speziala per la publicitad.
Art. 21 2. expertisa
Sche la surveglianza da chatscha giuditgescha ch'ina selvaschina sajettada n'è betg permessa e sche questa decisiun na vegn betg renconuschida, lascha l'uffizi far in'expertisa, en cas che la chatschadra u il chatschader dumonda quai en scrit. La renunzia a l'expertisa vala sco renconuschientscha da la decisiun.
Art. 22 3. rembursament da la valur da charn da selvaschina
Per la selvaschina sajettada illegalmain e per eruir il rembursament da la valur valan ils suandants pretschs da charn da selvaschina:
Tschiervs 9.50 fr./kg
Chavriels 12.– fr./kg
Chamutschs 8.– fr./kg
capricorns 9.– fr./kg
Portgs selvadis 8.– fr./kg
muntanellas sur 3 kg 20.– fr./animal
muntanellas sut 3 kg 10.– fr./animal
Art. 23 Multas disciplinaras
Surpassaments vegnan chastiads cun multas disciplinaras tenor l'agiunta 1. La procedura sa drizza tenor las disposiziuns decisivas da l'Ordinaziun per incassar multas disciplinaras tar surpassaments dal dretg da chatscha8.
Art. 24 Animals marcads
Vatgas-tschierv e taurs-tschierv marcads cun in cularin sco er chamutschs marcads cun marcas d'ureglia èn protegids.
Tgi che chatta u observa selvaschina marcada cun cularins, cun marcas d'ureglia u cun anels, sto annunziar quai a la surveglianza da chatscha.
A tgi che consegna la marca d'ureglia cun la missella sut da selvaschina chattada morta, vegn pajada ina premia da 20 francs.
Art. 25 Selvaschina malsauna e blessada
Selvaschina malsauna e blessada sco er selvaschina cun in cumportament anormal e selvaschina disgraziada sto vegnir annunziada immediatamain a la surveglianza da chatscha.
Art. 26 Sajettar animals che fan donn
Per sajettar animals che fan donn pon vegnir engaschads chatschadras e chatschaders. L'uffizi conceda las permissiuns correspundentas.
2. Chatscha auta
2.1. Temps da chatscha ed uras da tir
Art. 27 Temps da chatscha
La chatscha auta 2026 vegn realisada en duas fasas. Ella dura dals 3 fin e cun ils 13 da settember 2026 sco er dals 21 fin e cun ils 30 da settember 2026. Dals 14 fin e cun ils 20 da settember 2026 vegn la chatscha interrutta.
Tschiervs, chavriels, portgs selvadis, muntanellas, vulps, tais, ursets americans e chauns-vulp dastgan vegnir sajettads durant l'entir temp da chatscha.
Chamutschs dastgan vegnir sajettads dals 3 fin e cun ils 13 da settember 2026 e dals 21 fin e cun ils 26 da settember 2026. En il district da chatscha I Rain Anteriur sco er en ils secturs A18 e C04 dastgan chamutschs feminins vegnir sajettads sur la limita d'autezza vertenta mo fin e cun ils 22 da settember 2026. En differents territoris cun problems forestals dura la chatscha da chamutschs fin ils 30 da settember 2026 (agiunta 5 lit. q).
Art. 28 Uras da tir
Valair valan las suandantas uras da tir:
dals 3 fin e cun ils 13 da settember 2026 da las 06.00 fin las 20.30;
dals 21 fin e cun ils 26 da settember 2026 da las 06.30 fin las 20.00;
dals 27 fin e cun ils 30 da settember 2026 da las 06.30 fin las 19.45.
2.2. Tschiervs
Art. 29 Tschiervs permess
Vegnir sajettads dastgan tschiervs cun excepziun dals lantschets, dals quals las cornas èn pli lungas che las ureglias, dals tschiervs cun curuna dad omaduas varts, dals quals las cornas han ina lunghezza da 60 cm e dapli, sco er da las vatgas-tschierv lactantas e dals vadels.
Resalvadas restan las disposiziuns divergentas davart la chatscha da tschiervs cun curuna tenor l'artitgel 30 e da tschiervs lantschets tenor l'artitgel 31 alinea 3.
Ils tschiervs cun marca d'ureglia ch'èn vegnids sajettads, ston vegnir preschentads durant l'entira chatscha a la surveglianza da chatscha en stadi frestg.
Art. 30 Tschierv cun curuna
Independentamain da la lunghezza da las cornas ston tut ils tschiervs cun curuna dad ina vart u dad omaduas varts vegnir preschentads durant l'entira chatscha auta a la surveglianza da chatscha en stadi frestg.
Dals 7 fin e cun ils 9 da settember 2026 dastgan vegnir sajettads er tschiervs cun curuna dad omaduas varts, dals quals las cornas han ina lunghezza da 60 cm e dapli. Durant quests dis dastga mintga chatschadra e chatschader sajettar totalmain mo in tschierv cun curuna dad ina vart u dad omaduas varts, dal qual las cornas han ina lunghezza da 60 cm e dapli.
D'in tschierv cun curuna dad omaduas varts sa tracti, sch'il tschierv ha vi da tuttas duas cornas trais pizs u dapli sur il piz d'amez. D'in tschierv cun curuna dad ina vart sa tracti, sch'il tschierv ha vi d'ina corna trais pizs u dapli sur il piz d'amez.
Sco pizs da la curuna valan bots che stattan ora 3 cm e dapli da la surfatscha da la corna. Mesirada vegn la distanza la pli curta da la surfatscha da la corna davent dal pe dal piz fin sisum il piz.
Per giuditgar, sche tschiervs cun curuna dastgan vegnir sajettads, vala la mesira da la corna pli curta.
Art. 31 Tschierv lantschet
Per constatar, sche las cornas dal tschierv lantschet èn pli lungas che las ureglias, vegnan smatgadas las ureglias cunter las cornas.
Per giuditgar, sche tschiervs lantschets dastgan vegnir sajettads, vala la mesira da la corna pli curta.
Ils 29 ed ils 30 da settember 2026 dastga mintga chatschadra e chatschader sajettar in tschierv lantschet che ha cornas ch'èn pli lungas che las ureglias. Exceptadas da quai èn las mesiras da regulaziun en ils asils da selvaschina tenor l'agiunta 2 litera a, litera b e litera c. Durant quels dis ston tut ils tschiervs lantschets vegnir preschentads en stadi frestg a la surveglianza da chatscha.
Art.
32 Mesiras da regulaziun en asils da selvaschina
1. sajettar tschiervs
Per auzar la preda da chatscha auta fa l'uffizi – ordaifer il temp da chatscha – acziuns da disturbi e sajetta singuls animals en asils da selvaschina sco er sin surfatschas cun donns da selvaschina.
Cun la medema finamira vegnan secturs parzials da singuls asils da selvaschina averts dal tuttafatg u per part per la chatscha, ed en ulteriurs asils da selvaschina vegnan relaschadas averturas parzialas cun scumonds d'access per lung dal cunfin da l'asil (agiunta 2).
En ils secturs d'asils da selvaschina ch'èn averts dal tuttafatg u per part per la chatscha, èsi scumandà da construir indrizs da chatscha sco sezs auts, sezs per terra u sustas. Eventualas cunfinaziuns entaifer l'asil da selvaschina vegnan marcadas cun colur blaua e cotschna.
Uschenavant ch'il cumenzament e la fin dals cunfins "permeabels" vegnan marcads, vegn quai fatg cun colur cotschna (vart serrada) e cun colur blaua (vart averta).
Per sajettar animals en asils federals da selvaschina valan las disposiziuns spezialas tenor l'agiunta 2 litera e.
Art. 33 2. chartas dals secturs averts
Ils secturs d'asils da selvaschina che vegnan averts dal tuttafatg u per part per la chatscha u en ils quals i dastga vegnir sajettà da dadora anen, èn preschentads sin la pagina d'internet da l'uffizi9.
Art. 34 3. obligaziun d'annunzia
Tut ils animals che vegnan sajettads en il rom da las mesiras en asils da selvaschina tenor l'artitgel 32, ston vegnir annunziads immediatamain a la surveglianza da chatscha cumpetenta.
Per las averturas parzialas cun scumond d'access sto vegnir contactada la surveglianza da chatscha, avant ch'entrar en l'asil per ir tar in animal sajettà u per ir al lieu, nua che l'animal è vegnì tutgà. Sche colliaziuns per telefon n'èn betg pussaivlas, po l'animal vegnir tschertgà, sbuttatschà e purtà davent. Ils animals sajettads ston vegnir annunziads immediatamain, uschespert che la colliaziun è pussaivla.
Art. 35 Plan da prelevaziun
En il plan da prelevaziun vegn fixà tenor regiuns da tschiervs il dumber d'animals che sto vegnir prelevà da las populaziuns. Per far il plan da prelevaziun vegni partì dal fatg ch'i vegnian sajettads tuttina blers animals feminins sco animals masculins.
Decisiv per l'adempliment dal plan da prelevaziun è il dumber d'animals feminins sajettads. Il plan da prelevaziun è ademplì en las singulas regiuns da tschiervs, sch'il dumber d'animals feminins sajettads cuntanscha almain 50 pertschient dal plan da prelevaziun respectivamain 55 u 60 pertschient tar la finamira "reducziun da la populaziun".
Ina regiun da tschiervs consista d'in u da plirs areals da chatscha. Las regiuns da tschiervs, ils districts da chatscha, ils areals da chatscha ed il plan da prelevaziun èn cuntegnids en l'agiunta 4.
Art. 36 Chatscha prioritara
Per evitar problems da donns da selvaschina en guauds da protecziun ed en l'agricultura vegnan determinads – en las regiuns grondas Surselva e Grischun central – differents territoris cun chatscha prioritara (agiunta 3). Per quels valan prescripziuns areguard il dumber minimal d'animals feminins che ston vegnir sajettads.
2.3. Chavriels e chamutschs
2.3.1. Chavriels
Art. 37 Chavriels permess, obligaziun da preschentaziun
Vegnir sajettads dastgan:
bucs-chavriel da sis pizs (pèr e spèr) e dapli cun cornas d'almain 16 cm;
chavriels furtgets e chavriels lantschets cun cornas da main che 16 cm;
chauras-chavriel betg lactantas.
Durant ils ultims 4 dis da la chatscha auta dastga mintga chatschadra e chatschader sajettar in ansiel-chavriel en il rom dal contingent da chavriels en tut las regiuns ch'èn previsas per quai (agiunta 6). Las chauras-chavriel, las sterlas-chavriel ed ils ansiels-chavriel sajettads ston vegnir preschentads a la surveglianza da chatscha en stadi frestg.
Chavriels cun marcaziun sajettads ston vegnir preschentads durant l'entira chatscha a la surveglianza da chatscha en stadi frestg.
Art. 38 Giudicament, sche bucs-chavriel dastgan vegnir sajettads
Il bindel da mesirar vegn posiziunà a l'ur sut da la rosa da la vart dadora amez. Mesirà vegnì sin la vart dadora da la corna en lingia directa fin a la fin dal piz. Valair vala la pli lunga mesira da la corna.
Per giuditgar, sche bucs furtgets e bucs lantschets dastgan vegnir sajettads, vala la mesira da la corna pli curta.
2.3.2. Chamutschs
Art. 39 Chamutschs permess
Vegnir sajettads dastgan:
bucs-chamutsch;
chauras-chamutsch betg lactantas;
chamutschs dad 1 onn.
Art. 40 Giudicament, sche chamutschs dastgan vegnir sajettads
Per giuditgar, sche chamutschs dastgan vegnir sajettads, vala la mesira da la corna pli curta. Sche la chatschadra u il chatschader pretenda in'expertisa, vala il chamutsch respectiv sco sajettà illegalmain areguard la successiun dals animals sajettads, fin ch'ina decisiun definitiva è avant maun.
Art. 41 Obligaziun da preschentaziun e d'annunzia
Tut ils chamutschs feminins ston vegnir preschentads a la surveglianza da chatscha en stadi frestg ed èn da laschar marcar. Chamutschs sajettads che vegnan transportads or dal territori da chatscha pir suenter la fin da la chatscha da chamutschs, ston vegnir annunziads l'ultim di da la chatscha da chamutschs a la surveglianza da chatscha.
Art. 42 Curvas d'autezza e disposiziuns restrictivas per la chatscha da chamutschs
Las disposiziuns davart la chatscha da chamutschs sco er davart l'imputaziun al contingent da chamutschs sa drizzan e sa differenzieschan tenor las curvas d'autezza en l'agiunta 5.
Per chamutschs dad 1 onn e per chauras-chamutsch da 2 onns valan sur las curvas d'autezza las prescripziuns restrictivas tenor l'agiunta 6.
Per chauras-chamutsch valan en il district da chatscha I las prescripziuns restrictivas tenor l'agiunta 6.
Art. 42a Territoris cun problems forestals e chatscha prioritara
Per evitar donns da selvaschina en guauds da protecziun vegnan determinads differents territoris cun chatscha prioritara u cun problems forestals. Ils territoris e las prescripziuns che valan là èn cuntegnids en l'agiunta 5.
…
…
…
…
…
…
Sche las cifras da prelevaziun na vegnan betg cuntanschidas durant la chatscha auta respectivamain sche la chatscha vegn exercitada nunsuffizientamain, sajetta la surveglianza da chatscha ils animals mancants.
…
2.3.3. Contingents
Art. 43 Contingent da chavriels
Per sajettar chavriels vala in contingent. Or dal contingent total da chavriels e da chamutschs dastga mintga chatschadra e chatschader sajettar ubain in animal masculin R1 ubain in animal masculin G1.
Las prescripziuns per il contingent da chavriels èn cuntegnidas en l'agiunta 6.
Art. 44 Contingent da chamutschs
Per sajettar chamutschs vala in contingent. Or dal contingent total da chavriels e da chamutschs dastga mintga chatschadra e chatschader sajettar ubain in animal masculin R1 ubain in animal masculin G1.
Las prescripziuns per il contingent da chamutschs èn cuntegnidas en l'agiunta 6.
Per fixar ils contingents vegnan attribuids a quels er animals che duain vegnir sajettads da preferenza ord vista da la planisaziun da la chatscha, sco animals cun sutpaisa (prelevaziuns da tgira), animals en territoris forestals problematics (chamutschs dad 1 onn sut la curva d'autezza) u ansiels-chavriel durant ils ultims 4 dis.
2.4. Portgs selvadis
Art. 45 Portgs selvadis permess
Cun excepziun da las portgas selvadias lactantas dastgan portgs selvadis vegnir sajettads en tut il chantun.
Art. 46 Obligaziun da preschentaziun
Ils animals sajettads ston vegnir preschentads a la surveglianza da chatscha cun pail. Sche l'animal na vegn betg duvrà per l'agen consum, vegn la charn dada libra per mangiar pir suenter ch'il resultat da la controlla da trichinas e da la mesiraziun da la radioactivitad è avant maun. Questas controllas èn obligatoricas. Ils custs respectivs vegnan surpigliads dal chantun.
Ils animals sajettads che na vegnan betg duvrads per l'agen consum e che ston vegnir sequestrads e dismess, perquai che la limita decisiva vegn surpassada a chaschuna da la mesiraziun da la radioactivitad, vegnan indemnisads pauschalmain tenor la vegliadetgna. L'indemnisaziun importa:
per animals da quest onn 100.– fr.
per animals dad 1 onn 150.– fr.
per animals da 2 onns e dapli 200.– fr.
Ils animals sajettads che vegnan duvrads per l'agen consum, dastgan vegnir elavurads mo en las atgnas localitads privatas e na dastgan betg vegnir mess en circulaziun. La selvaschina na dastga betg vegnir scurtgada, stagliada ed elavurada en in manaschi da victualias registrà.
Art. 47 Scumond da pavlar
Igl è scumandà d'endrizzar pavladas normalas, pavladas per distrair e pavladas per attrair portgs selvadis.
2.5. Muntanellas
Art. 48 Muntanellas permessas, contingent
Mintga chatschadra e chatschader dastga sajettar otg muntanellas senza restricziuns areguard la vegliadetgna u la schlattaina.
Art. 49 Permissiuns excepziunalas
En cas da muntanellas che chaschunan donns sin prads e sin pastgiras po la surveglianza da chatscha conceder permissiuns excepziunalas per sajettar dapli che otg animals.
2.6. Vulps, tais, ursets americans e chauns-vulp
Art. 50 Animals permess
Vulps, tais, ursets americans e chauns-vulp dastgan vegnir sajettads senza restricziuns en tut il chantun.
2.7. Ulteriuras disposiziuns
Art. 51 Carta da giasts
Durant la chatscha auta ha la chatschadra u il chatschader il dretg da laschar sa participar in giast da chatscha durant maximalmain 2 dis a sia chatscha. Per quest intent sto vegnir retratga ordavant ina carta da giasts. Il giast dastga exercitar la chatscha mo en accumpagnament da la chatschadra ospitanta u dal chatschader ospitant. La selvaschina sajettada vegn quintada tar il contingent da preda da la chatschadra ospitanta u dal chatschader ospitant.
Las cartas da giasts pon vegnir retratgas tar ils posts d'emissiun da patentas. Las prescripziuns per retrair ina carta da giasts èn cuntegnidas en l'agiunta 7.
Las prestaziuns che vegnan acquistadas cun la carta da giasts na dastgan betg vegnir utilisadas per intents commerzials.
Art. 52 Vestgadira luminusa
A la chatscha auta ston tut las chatschadras e tut ils chatschaders purtar vestas luminusas, giaccas luminusas u chapitschas e chapels luminus per chatschas en gruppas e da scurrentada, per tschertgas posteriuras sco er en las parts dals asils da selvaschina ch'èn avertas tenor l'agiunta 2 litera a. In bindel luminus enturn il chapè na basta betg.
Art. 52a Scumond da chatscha en gruppas, da scurrentada e da fastizs
En tscherts territoris è scumandada la chatscha en gruppas, da scurrentada e da fastizs, quai per evitar conflicts cun abitadis, stabiliments da traffic sco er territoris da recreaziun locala. Ils territoris pertutgads èn numnads en l'agiunta 9.
La chatscha sin il post davent d'in lieu fix resta permessa.
Art. 53 Pavel per attrair selvaschina
Igl è scumandà d'attrair selvaschina d'ungla cun agid da pavel (maila, trester, paun e chaussas sumegliantas).
Art. 54 Examinaziun da la preda
Tschiervs, chavriels e chamutschs vegnan examinads per constatar lur stadi. Per quest intent ston ils animals vegnir preschentads a la surveglianza da chatscha.
Animals sajettads pon vegnir preschentads durant la chatscha auta. En quest cas na ston las trofeas e las missellas sut da quests animals betg pli vegnir consegnadas.
Suenter la chatscha auta ston las missellas sut cumplettas dals tschiervs, dals chavriels e dals chamutschs sajettads sco er las trofeas dals chavriels e dals chamutschs sajettads vegnir preschentadas dals 19 fin ils 30 d'october 2026 a la surveglianza da chatscha ch'è responsabla per il lieu da la sajettada; quai suenter che las missellas sut e las trofeas èn vegnidas buglidas ora e nettegiadas en urden.
L'uffizi organisescha durant quest temp posts da consegna regiunals. Il lieu e las uras da la preschentaziun vegnan communitgads da l'uffizi.
…
Per l'inscripziun da las missellas sut e da las trofeas ston vegnir duvradas ed emplenidas cumplettamain las etichettas uffizialas.
3. Chatschas spezialas per regular la populaziun da tschiervs, da chavriels e da portgs selvadis
3.1. Disposiziuns cuminaivlas
Art. 55 Princip
Suenter che la preda da chatscha auta è enconuschenta, decida il departament, sch'i ston vegnir ordinadas chatschas spezialas da tschiervs, da chavriels e da portgs selvadis.
En territoris forestals problematics po il departament ordinar excepziunalmain chatschas da chamutschs e da classas ch'èn protegidas durant la chatscha speziala. Las taxas da prelevaziun per chavriels tenor l'artitgel 72 valan confurm al senn.
En parts d'asils federals da selvaschina cun protecziun parziala ed en asils chantunals da selvaschina po la chatscha speziala medemamain vegnir permessa.
La decisiun ed ils plans da prelevaziun vegnan publitgads en il Fegl uffizial dal chantun Grischun.
Art. 56 Temp e durada da las chatschas
Las chatschas spezialas da tschiervs, da chavriels e da portgs selvadis han lieu dals 31 d'october fin e cun ils 20 da december 2026. Entaifer ina regiun pon il cumenzament, l'interrupziun e la fin avair lieu en etappas tenor territoris. En cas da basegn e limità sin surfatschas agriculas po il departament ordinar la chatscha speziala da portgs selvadis supplementarmain dal 1. da fanadur fin ils 31 d'avust.
La chatscha cumenza ina mesemna u ina sonda. La chatscha da tschiervs e da chavriels finescha cura ch'il plan da prelevaziun è ademplì. Eventualmain po la chatscha vegnir terminada gia suenter in sulet di. En singulas regiuns po il departament ordinar la chatscha speziala da portgs selvadis er independentamain dal fatg ch'ils plans da prelevaziun per ils tschiervs e per ils chavriels èn ademplids.
Il departament fixescha il cumenzament, eventualas interrupziuns, l'augment dal plan da prelevaziun en las regiuns e la fin da las chatschas en las regiuns respectivamain en territoris da talas. Per territoris da chatscha u per parts da tals pon vegnir fixadas limitaziuns territorialas u d'autezza.
Art. 57 Dis da chatscha, uras da tir
Las chatschas han mintgamai lieu la mesemna, la sonda e la dumengia. Valair valan las suandantas uras da tir:
dals 31 d'october fin ils 15 da november 2026 da las 06.45 fin las 14.00;
dals 16 fin ils 30 da november 2026 da las 07.00 fin las 14.00;
dal 1. fin ils 20 da december 2026 da las 07.15 fin las 14.00.
…
Art. 58 Premissas da participaziun
Il dretg da sa participar a la chatscha speziala han chatschadras e chatschaders che han retratg durant l'onn current la patenta da chatscha auta u da chatscha da capricorns. Il dretg da sa participar a la chatscha speziala han er manadras e manaders da chauns da sang che sa mettan a disposiziun durant la chatscha auta per almain 15 dis da chatscha en la gruppa blaua per la tschertga posteriura, e da quai mintgamai ils emprims 3 dis suenter il cumenzament da la chatscha e suenter la reavertura. Tgi che ha il dretg da sa participar a la chatscha speziala sto avair fatg per l'entir temp da chatscha in'assicuranza da responsabladad valaivla.
Il dumber da chatschadras e chatschaders che han il dretg da sa participar a la chatscha speziala sa drizza tenor il dumber da tschiervs e da chavriels ch'èn da sajettar e tenor la grondezza dal territori da chatscha.
Sche memia bleras chatschadras e memia blers chatschaders s'annunzian per ina regiun, vegn tratga la sort.
L'annunzia sto vegnir fatga cura ch'i vegn retratga la patenta da chatscha auta u da chatscha da capricorns. Annunzias posteriuras na pon betg pli vegnir resguardadas. I n'è betg pussaivel da barattar posteriuramain las regiuns d'annunzia. Posts d'annunzia èn ils posts d'emissiun da patentas designads da l'uffizi. Ils formulars d'annunzia pon vegnir retratgs tar ils posts d'annunzia.
Las chatschadras ed ils chatschaders ston inditgar la regiun, en la quala ellas ed els vulan ir a chatscha speziala.
En las regiuns grondas Surselva e Grischun Central sco er en las regiuns Term Bel, Mantogna, Rain posteriur e Scanvetg han las chatschadras ed ils chatschaders mo il dretg d'ir a chatscha speziala en ina regiun parziala. A chaschun da l'annunzia ston ellas ed els sa decider per la regiun parziala preferida:
regiun da tschiervs Surselva: district da chatscha I Sursassiala, I Sutsassiala u district da chatscha II;
regiun da tschiervs Mantogna: areal Nolla (incl. alps Verdus e Carnusa dal sectur C06), areal Stussavgia (incl. sectur C06 senza alps Verdus e Carnusa) u areal Panaduz;
regiun da tschiervs Term Bel: areal Tumleastga Nord, Tumleastga Sid u areal Cuira – Domat – Churwalden;
regiun da tschiervs Rain posteriur: areal Schons u regiun parziala Valragn/Farera – Avras;
regiun da tschiervs Grischun central: areal Tavau (senza Wiesen), vischnanca da Bravuogn Filisur, Val d'Alvra – Brinzauls – Vaz (senza vischnanca da Bravuogn Filisur) u areal Surses;
regiun da tschiervs Scanvetg: Scanvetg dadora (secturs T01, T02 e T07) u Scanvetg dadens (secturs T03, T04, T05 e T06).
La chatschadra respectiva u il chatschader respectiv dastga ir a chatscha mo en ina regiun respectivamain regiun parziala. Resalvadas restan mesiras spezialas per ademplir ils plans da prelevaziun tenor l'artitgel 62.
La regiun u regiun parziala annunziada vegn nudada sin la patenta da chatscha auta respectivamain sin la patenta da chatscha da capricorns.
Art. 59 Publicaziun
La decisiun davart la realisaziun da la chatscha speziala vegn publitgada en il Fegl uffizial dal chantun Grischun.
Art. 60 Contingent
Mintga chatschadra e chatschader dastga sajettar il medem di maximalmain quatter selvaschinas.
Art. 60a Selvaschina malsauna e blessada da classas betg permessas
Durant la chatscha speziala èsi pussaivel da sajettar animals grevamain malsauns u blessads da classas da chavriels e da tschiervs betg permessas, senza il consentiment precedent da la surveglianza da chatscha. Ils animals sajettads ston vegnir annunziads immediatamain a la surveglianza da chatscha.
Davart il dretg da sajettar selvaschina grevamain malsauna u blessada per motivs da la protecziun dals animals decida la surveglianza da chatscha. En cas da dubi procura ella in'expertisa veterinara. Sche la sajettada n'è betg autorisada per motivs da la protecziun dals animals, vala ella sco illegala.
La sajettada autorisada d'animals grevamain malsauns u blessads na vegn betg quintada tar il contingent.
La trofea va al chantun e vegn destruida, nun ch'ella haja ina valur speziala per la publicitad.
Art. 61 Obligaziun da preschentaziun, controlla, eruida ed adossament da la taxa da prelevaziun
Ils animals sajettads ston vegnir preschentads il medem di a la surveglianza da chatscha responsabla directamain suenter la fin da la chatscha.
La selvaschina vegn surlaschada a la chatschadra u al chatschader, uschespert ch'ella u el ha confermà cun sia suttascripziun la paisa ch'è da metter a quint ed uschia l'autezza da la taxa da prelevaziun. Per eruir la paisa che vegn messa a quint, vegnan deducids 3 kilograms tar il tschierv ed 1 kilogram tar il chavriel. La taxa da prelevaziun vegn messa a quint da l'uffizi.
Art. 62 Mesiras spezialas per ademplir ils plans da prelevaziun
Sche la chatscha na vegn betg exercitada u vegn exercitada nunsuffizientamain en ina regiun u en parts d'ina tala, vegnan sajettads animals er tras la surveglianza da chatscha. Sin ordinaziun dal departament pon eventualmain vegnir engaschads ultra da quai chatschadras e chatschaders d'autras regiuns, d'autras regiuns parzialas u d'auters areals.
Art. 63 Taxa fundamentala
La taxa fundamentala per ir a la chatscha speziala importa per tut las regiuns 100 francs, independentamain da las spezias da selvaschina permessas.
Art. 64 Disposiziuns spezialas
Il glindesdi e la gievgia avant in di da chatscha speziala po la chatschadra u il chatschader per regla consultar a partir da las 16.00 sur in numer da telefon uffizial10 sco er sur la pagina d'internet da l'uffizi11, en tge regiuns che la chatscha speziala ha lieu. Durant il di avant la chatscha dastgan ils alloschis vegnir retratgs en mondura da chatscha a partir da las 16.00. Meds da transport motorisads dastgan vegnir duvrads per il viadi en il territori da chatscha fin al cumenzament da las uras da tir.
Il departament è autorisà da relaschar disposiziuns spezialas per il diever da vehichels a motor en las regiuns da tschiervs. Questas disposiziuns concernan scumonds da traffic limitads avant las uras da tir en cumbinaziun cun viadis permess suenter il cumenzament da las uras da tir.
Charrar sin vias da guaud per ir a chatscha speziala è permess senza permissiun confurm a l'utilisaziun per la selvicultura e per l'economia forestala.
Per transportar davent la selvaschina sajettada u per bandunar il territori da chatscha dastga la chatschadra u il chatschader duvrar meds da transport motorisads er ordaifer ils temps previs per quai. Sche la chatscha vegn lura puspè reprendida, èsi mo pli permess da charrar tenor las disposiziuns spezialas per il diever da vehichels a motor.
Animals sajettads ston vegnir inscrits immediatamain en la glista da prelevaziun. Fin il pli tard ils 27 da december da l'onn chalendar current (data dal bul postal) sto questa glista vegnir tramessa per posta A Plus a quel post d'emissiun da patentas, nua che la patenta da chatscha era vegnida retratga.
La surveglianza da chatscha procura ch'i stettian a disposiziun chauns da sang. Ils protocols da la tschertga posteriura ston vegnir consegnads entaifer 4 dis suenter la fin da la chatscha speziala en la regiun correspundenta a la surveglianza da chatscha responsabla.
A la chatscha speziala ston tut las chatschadras e tut ils chatschaders purtar vestas luminusas, giaccas luminusas u chapitschas e chapels luminus. In bindel luminus enturn il chapè na basta betg.
Uschenavant che las disposiziuns davart la chatscha speziala na prevesan nagut auter, valan las medemas disposiziuns sco quellas per ir a chatscha auta.
3.2. Tschiervs
Art. 65 Territori da chatscha
Chatschas spezialas vegnan realisadas en regiuns, nua ch'il dumber d'animals feminins ch'è necessari per regular la populaziun, n'è betg vegnì sajettà durant la chatscha auta ordinaria.
Art. 66 Plans da prelevaziun
Ils plans da prelevaziun per la chatscha speziala vegnan fixads uschia, ch'i vegn sajettà il dumber mancant d'animals feminins.
Per far ils plans da prelevaziun vegni per regla partì d'ina quota da preda d'animals feminins da 70 pertschient. Sche la quota mesauna d'animals feminins è stada ils ultims onns en ina regiun da tschiervs pli bassa che 70 pertschient, vegn quai resguardà tar la planisaziun. Sch'i vegnan excepziunalmain dads liber vadels per la chatscha, vegni partì d'ina quota da preda d'animals feminins da 50 pertschient.
En tut ils areals da tschiervs po il departament auzar il plan da prelevaziun per la chatscha speziala.
Art. 67 Tschiervs permess
A la chatscha speziala dastgan vegnir sajettads:
vatgas-tschierv, sterlas-tschierv e vadels;
tschiervs lantschets, dals quals las cornas n'èn betg pli lungas che las ureglias.
En regiuns cun ina pitschna differenza envers il plan da prelevaziun po vegnir limità il contingent dal di da las chatschadras e dals chatschaders e po vegnir restrenschida la glista dals tschiervs permess.
Art. 68 Taxas da prelevaziun
La taxa da prelevaziun importa:
per vadels 2.– fr./kg
per tschiervs dad 1 onn 4.– fr./kg
per tschiervs feminins da 2 onns e dapli 4.– fr./kg
per animals malsauns e blessads che n'èn betg utilisabels nagina taxa
Sch'il plan chantunal da prelevaziun è ademplì en reguard quantitativ per main che 70 pertschient suenter la chatscha auta, importa la taxa da prelevaziun:
per vadels 1.– fr./kg
per tschiervs dad 1 onn 2.– fr./kg
per tschiervs feminins da 2 onns e dapli 2.– fr./kg
per animals malsauns e blessads che n'èn betg utilisabels nagina taxa
3.3. Chavriels
Art. 69 Territori da chatscha
Chatschas spezialas da chavriels vegnan realisadas en quellas regiuns ed en quels areals, nua ch'ils plans da prelevaziun n'èn betg gia vegnids ademplids durant la chatscha auta ordinaria.
Art. 70 Plans da prelevaziun
Suenter la fin da la chatscha auta vegn fixà per mintga regiun il dumber d'animals che ston vegnir sajettads per cuntanscher la finamira, e quest dumber vegn cumpareglià cun la preda. Ils animals mancants vegnan sajettads durant la chatscha speziala. Las regiuns da chavriels correspundan a las regiuns da tschiervs tenor l'agiunta 4.
Ils plans da prelevaziun per las singulas regiuns e per ils singuls areals vegnan fixads sin basa da la preda da chatscha auta uschia, che la quota da chauras e d'ansiels importa per regla 50 fin 65 pertschient da tut ils tschiervs sajettads. La quota pretendida per chauras e per ansiels s'augmenta, sche la preda da bucs-chavriel s'avischina al dumber maximal d'animals sajettads dapi l'onn 1991 u surpassa quest dumber. Per fixar il plan da prelevaziun vegni tegnì quint da las differenzas regiunalas areguard il squitsch da chatscha sin il buc-chavriel. En territoris cun problems da donns da selvaschina po il plan da prelevaziun vegnir augmentà supplementarmain per auzar il squitsch da chatscha e realisà sin plaun regiunal en il senn d'ina chatscha prioritara.
Art. 71 Chavriels permess
A la chatscha speziala dastgan vegnir sajettads chauras-chavriel, sterlas-chavriel ed ansiels-chavriel.
Sche la differenza envers il plan da prelevaziun è pitschna en ina regiun, po vegnir limità il contingent dal di da las chatschadras e dals chatschaders.
Art. 72 Taxas da prelevaziun
La taxa da prelevaziun importa:
per animals dad 1 onn e dapli 4.– fr./kg
per ansiels-chavriel nagina taxa
per animals malsauns e blessads che n'èn betg utilisabels nagina taxa
3.4. Portgs selvadis
Art. 73 Territori da chatscha, portgs selvadis permess
En las regiuns, nua che la chatscha speziala vegn realisada, dastgan vegnir sajettads tut ils portgs selvadis.
Art. 74 Dretg d'ir a chatscha, obligaziun da preschentaziun
A chatscha dastga ir, tgi che posseda ina permissiun dad ir a chatscha speziala.
Ils animals sajettads ston vegnir preschentads a la surveglianza da chatscha responsabla directamain suenter la fin da la chatscha.
L'artitgel 46 vala confurm al senn er per la chatscha speziala.
Art. 75 Taxas da prelevaziun
Per portgs selvadis sajettads na vegnan incassadas naginas taxas da prelevaziun.
4. Chatscha da capricorns
Art. 76 Temps da chatscha ed uras da tir
La chatscha da capricorns ha lieu dals 5 d'october fin e cun ils 8 da november. En intginas colonias ha lieu in'admissiun en etappas u vegn interrutta la chatscha per plirs dis.
Valair valan las suandantas uras da tir:
dals 5 fin ils 15 d'october 2026 da las 07.00 fin las 19.30;
dals 16 fin ils 24 d'october 2026 da las 07.15 fin las 19.00;
dals 25 d'october fin ils 8 da november 2026 da las 06.45 fin las 17.30.
Art. 77 Persunas autorisadas d'ir a chatscha
Il dretg d'ir a chatscha han mo chatschadras e chatschaders ch'èn s'annunziads confurm a l'urden, ch'èn vegnids eruids l'onn respectiv tras la sort e che han retratg ina patenta da chatscha da capricorns.
Las directivas da la surveglianza da chatscha èn liantas per las chatschadras ed ils chatschaders.
Art. 77a …
Art. 78 Plan da prelevaziun
En il plan da prelevaziun vegn fixà tenor colonias da capricorns il dumber d'animals feminins e masculins ch'èn da prelevar da las populaziuns. Tar ils animals masculins è il plan dividì supplementarmain en classas da vegliadetgna. Il plan da prelevaziun 2026 è cuntegnì en l'agiunta 8.
Art. 79 Animals marcads
Animals marcads èn protegids. Excepziunalmain po l'uffizi permetter da sajettar animals malsauns e blessads ed animals da la classa da vegliadetgna.
Art. 80 Disposiziuns spezialas
Charrar sin vias da guaud per ir a chatscha da capricorns è permess senza permissiun confurm a l'utilisaziun per la selvicultura e per l'economia forestala.
Art. 81 Transmissiun da l'autorisaziun da participaziun
Sch'ina chatschadra u in chatschader sa retira da la chatscha da capricorns regulara fin ils 30 da zercladur, vegn transferida sia autorisaziun da participaziun senza restricziuns sin l'onn suandant. Sche la chatschadra u il chatschader na va betg a chatscha l'onn suandant, vala la chatscha sco betg exequida e l'autorisaziun scroda.
Sch'ina chatschadra u in chatschader sa retira da la chatscha da capricorns regulara suenter il 1. da fanadur, vegn transferida sia autorisaziun da participaziun mo pli en cas da malsogna u d'accident, e quai mo sch'ella u el preschenta in attest dal medi. Sche la chatschadra u il chatschader na va betg a chatscha l'onn suandant, vala la chatscha sco betg exequida e l'autorisaziun scroda.
Sch'ina chatschadra u in chatschader sto interrumper la chatscha pervia da malsogna u d'accident, vegn l'autorisaziun da participaziun a la chatscha da capricorns regulara transferida sin l'onn suandant mo pli per ils dis da chatscha betg utilisads, premess che la chatscha saja vegnida interrutta avant il terzultim di da chatscha. Sche la chatschadra u il chatschader na va betg a chatscha l'onn suandant, vala la chatscha en la classa da vegliadetgna attribuida sco exequida e terminada.
Sch'ina chatschadra u in chatschader sa retira da la chatscha da regulaziun da chauras-capricorn ubain sch'ella u el ha in accident u ina malsogna, na vegn l'autorisaziun betg transferida sin l'onn suandant.
5. Chatscha bassa
5.1. Disposiziuns cuminaivlas
Art. 82 Temps da chatscha ed uras da tir
La chatscha bassa dura dal 1. d'october fin e cun ils 30 da november.
Valair valan las suandantas uras da tir:
dal 1. fin ils 15 d'october 2026 da las 07.00 fin las 19.30;
dals 16 fin ils 24 d'october 2026 da las 07.15 fin las 19.00;
dals 25 d'october fin ils 15 da november 2026 da las 06.45 fin las 17.30;
dals 16 fin ils 30 da november 2026 da las 07.00 fin las 17.30.
Art. 83 Selvaschina permessa
Vegnir sajettads dastgan: lieurs brinas, lieurs alvas, vulps, tais, fiergnas dal puppen mellen e dal puppen alv, chauns-vulp, ursets americans, ratuns bisam, cots da draussa, urblaunas, tiduns, columbas da chasa daventadas selvadias, corvs gronds, corvs nairs, corvs grischs, giazlas, sgragias, cormorans, pernischs da l'aua ed andas selvadias.
Art. 84 Restricziuns localas
Dals 20 d'october fin e cun ils 31 d'october 2026 dastgan vulps, tais, fiergnas dal puppen mellen e dal puppen alv, ursets americans, chauns-vulp e ratuns-mustgat (ondatras) vegnir sajettads, per prevegnir a donns da selvaschina en l'agricultura, senza restricziuns da temp en ils districts da chatscha I, II, III, V, VI, X, XI e XII.
Ils districts da chatscha correspundan a la divisiun tenor l'agiunta 4.
Art. 85 Diever da chauns da chatscha, grondezza da la gruppa
Chauns da chatscha dastgan vegnir duvrads per la chatscha mo, sche la chatschadra u il chatschader va medemamain a chatscha.
Per ir a chatscha da lieurs e d'utschels cun chauns da chatscha è la grondezza da la gruppa limitada a quatter participantas e participants.
Art. 86 Glista da prelevaziun
Sch'i vegnan sajettads lieurs, fiergnas ed utschels, sto la spezia vegnir inditgada obligatoricamain (lieur brina u lieur alva, fiergna dal puppen mellen u dal puppen alv, giaglina da draussa u urblauna, anda selvadia). Tgi che n'inditgescha betg correctamain la spezia d'animals sin la glista da prelevaziun, vegn chastià cun ina multa disciplinara tenor l'agiunta 1.
5.2. Lieurs
Art. 87 Restricziun temporala, contingent
Dals 21 da november fin e cun ils 30 da november na dastgan lieurs betg vegnir sajettadas.
Mintga chatschadra e chatschader dastga sajettar totalmain otg lieurs, il medem di dentant maximalmain duas lieurs.
5.3. Cots da draussa
Art. 88 Restricziun temporala, contingent ed obligaziun da preschentaziun
Cots da draussa dastgan vegnir sajettads a partir dals 16 d'october.
Mintga chatschadra e chatschader dastga sajettar in cot da draussa.
Ils cots da draussa sajettads ston vegnir preschentads a la surveglianza da chatscha en stadi frestg per als laschar examinar.
5.4. Urblaunas
Art. 89 Restricziun temporala, contingent ed obligaziun da preschentaziun
Urblaunas dastgan vegnir sajettadas a partir dals 16 d'october.
Mintga chatschadra e chatschader dastga sajettar il medem di maximalmain duas urblaunas e durant l'entira chatscha bassa maximalmain diesch urblaunas.
Da mintga urblauna sajettada ston vegnir consegnadas provas da plimas (alas, plimas da las alas u pliras plimas dal corp). Questas provas ston mintgamai vegnir conservadas separadamain en in satg da plastic; las alas ston vegnir schelentadas e vegnir tramessas entaifer 5 dis suenter la fin da la chatscha bassa a la surveglianza da chatscha ensemen cun las indicaziuns davart la data ed il lieu da la sajettada. Il formular uffizial dal protocol12 sto vegnir emplenì cumplettamain, cun las coordinatas.
5.5. Utschels da l'aua
Art. 90 Chatscha cun il chaun, contingents
La chatscha d'utschels da l'aua (cormorans, pernischs da l'aua, andas selvadias) dastga vegnir exercitada mo cun in chaun da chatscha examinà e mo cun ballins senza plum.
Mintga chatschadra e chatschader dastga sajettar il medem di maximalmain ubain duas pernischs da l'aua ubain duas andas selvadias ubain ina pernisch da l'aua ed in'anda selvadia. Per cormorans na datti nagins contingents dal di.
Cun il medem chaun da chatscha dastgan vegnir sajettads maximalmain quatter animals per di.
5.6. Sgragias
Art. 91 Contingent
Mintga chatschadra e chatschader dastga sajettar il medem di maximalmain quatter sgragias.
6. Chatscha da guetta
Art. 92 Temps da chatscha ed uras da tir
La chatscha da guetta dura dal 1. da november 2026 fin e cun ils 28 da favrer 2027, cun ina interrupziun durant Nadal (dals 24 da december fin e cun ils 26 da december). La chatscha da guetta dastga vegnir exequida da las 17.00 fin las 06.30.
Art. 93 Persunas autorisadas d'ir a chatscha, glista da prelevaziun
A chatscha da guetta dastgan ir chatschadras e chatschaders che possedan ina patenta da chatscha auta, da chatscha bassa u da chatscha da capricorns per l'onn da chatscha current sco er chatschadras e chatschaders che retiran ina patenta da chatscha da guetta. La chatschadra u il chatschader sto avair cun sai la glista da prelevaziun valaivla.
Art. 94 Selvaschina permessa, restricziun temporala e locala
Vegnir sajettads dastgan: vulps (fin ils 28 da favrer 2027), tais (fin ils 15 da schaner 2027), fiergnas dal puppen mellen e dal puppen alv (fin ils 15 da favrer 2027), chauns-vulp, ursets americans e ratuns bisam (fin ils 28 da favrer 2027).
En zonas da paus per la selvaschina ch'èn determinadas cun vigur legala è scumandada la chatscha da guetta. En territoris cun populaziuns permanentas da lufs po la surveglianza da chatscha abolir u scumandar lieus da guetta, sch'ina distanza adequata tar il territori d'abitadi na vegn betg resguardada.
En lieus da guetta isolads po la surveglianza da chatscha permetter d'ir a chatscha da guetta pir a partir dal 1. da december, sche la chatschadra u il chatschader va a medem temp er a chatscha bassa.
Art. 95 Annunzia
Chatschadras e chatschaders che van a chatscha da guetta ston annunziar ordavant ils lieus da guetta en scrit a la surveglianza da chatscha responsabla il pli tard fin ils 31 d'october da l'onn chalendar respectiv. En tut pon vegnir designads trais lieus.
Las chatschadras ed ils chatschaders pon s'infurmar a partir dal 1. d'avust tar la surveglianza da chatscha davart l'admissibladad d'in lieu da guetta.
L'annunzia è mo valaivla, sche mintga lieu vegn circumscrit exactamain. Il numer dal sectur, il num dal vitg, il num local ed il lieu exact sin l'extract da la charta ston vegnir inditgads obligatoricamain. Ils lieus na dastgan betg pli vegnir midads posteriuramain per la chatscha da guetta.
Cun l'annunzia conferma la chatschadra u il chatschader ch'ella u el haja fatg per l'entir temp da chatscha in'assicuranza da responsabladad valaivla. A medem temp sto vegnir inoltrada ina copia dal document da tir "ballins".
Art. 96 Plazzas d'estga
Sin plazzas d'estga èsi scumandà da metter cadavers e parts da cadavers d'animals da niz e da selvaschina sajettada sco er mundadiras. Vanzadiras da charn e da peschs ston vegnir messas ora uschia, che la selvaschina da rapina las po magliar mo en purziuns fitg pitschnas.
Art. 97 Ulteriuras disposiziuns
La chatscha da guetta dastga vegnir exercitada mo or da chasas, or da stallas u or d'auters edifizis fixs (chamonas da lattas ed edifizis sumegliants). Vehichels a motor e telefericas dastgan vegnir duvrads per la chatscha da guetta.
Sch'i vegnan sajettadas fiergnas, sto la spezia vegnir inditgada obligatoricamain (fiergna dal puppen mellen u dal puppen alv). Tgi che n'inditgescha betg correctamain la spezia d'animals sin la glista da prelevaziun, vegn chastià cun ina multa disciplinara tenor l'agiunta 1.
En cas da conflicts cun animals da rapina gronds ubain en cas da l'utilisaziun dad estgas scumandadas pon ils lieus da guetta gia permess vegnir abolids da tut temp.
7. Disposiziuns finalas
Art. 98 Disposiziuns penalas
Cuntravenziuns cunter disposiziuns da questa ordinaziun vegnan chastiadas tenor ils artitgels 47 ss. da la Lescha chantunala da chatscha13.
2023-022