Lescha federala
davart vias e sendas da viandar
(LVS)

Questa lescha:

1. fixescha ils princips ch’ils chantuns e las vischnancas ston resguardar per planisar, per stabilir e per mantegnair raits da vias e sendas da viandar;

2. regla il sustegn che la Confederaziun porscha als chantuns ed a las vischnancas per planisar, per stabilir e per mantegnair raits da vias e sendas da viandar e per infurmar la publicitad davart questas raits;

3. regla las incumbensas da la Confederaziun en il sectur da las raits da vias e sendas da viandar.

Las raits da vias per peduns èn colliaziuns da traffic per ils peduns ed èn situadas per regla entaifer il territori d’abitadi.

Ellas cumpiglian sendas, zonas da peduns, zonas d’inscunter ed infrastructuras sumegliantas ch’èn colliadas ina cun l’autra en moda cunvegnenta. Ils passapes e las strivlas melnas pon servir sco elements da colliaziun.⁵

Las raits da vias per peduns rendan accessibels e collian spezialmain zonas d’abitar, plazzas da lavur, scolinas e scolas, fermadas dal traffic public, stabiliments publics, stabiliments da recreaziun sco er negozis.

Las raits da sendas da viandar servan en emprima lingia a la recreaziun ed èn situadas per regla ordaifer il territori d’abitadi.

Ellas cumpiglian sendas da viandar ch’èn colliadas ina cun l’autra en moda cunvegnenta. Autras sendas, parts da raits da vias per peduns e vias cun pauc traffic pon servir sco elements da colliaziun. Trajects da vias istoricas ston sche pussaivel vegnir integrads.

Las raits da sendas da viandar rendan accessibels en spezial territoris ch’èn adattads per la recreaziun, bellas cuntradas (puncts da vista, rivas e.u.v.), attracziuns culturalas, fermadas dal traffic public sco er indrizs turistics.

Ils chantuns procuran che:

1. las raits da vias e sendas da viandar existentas e previsas vegnian determinadas en plans;

2. ils plans vegnian controllads periodicamain ed adattads, sche quai è necessari.

Els fixeschan ils effects giuridics dals plans e reglan la procedura per decretar e per midar tals.

Las persunas pertutgadas sco er las organisaziuns ed ils servetschs federals interessads ston vegnir integrads en la planisaziun.

Ils chantuns coordineschan lur raits da vias e sendas da viandar cun quellas dals chantuns vischins sco er cun las activitads dals chantuns e da la Confederaziun, che han in effect sin la planisaziun dal territori.

Ils chantuns procuran:

1. ch’i vegnian stabilidas, mantegnidas e signalisadas vias e sendas da viandar;

2. che questas sendas possian vegnir duvradas libramain e tant sco pussaivel senza privel;

3. che l’access public saja garantì giuridicamain.

Per ademplir lur ulteriuras incumbensas tegnan els quint da las raits da vias e sendas da viandar.

Sche las raits da vias e sendas da viandar ch’èn cuntegnidas en ils plans u parts da quellas vegnan abolidas, sto – resguardond las relaziuns localas – vegnir purschì in remplazzament adequat cun sendas existentas u cun sendas che ston vegnir stabilidas da nov.

Vias e sendas da viandar ston vegnir remplazzadas en spezial, sch’ellas:

1. n’èn betg pli accessiblas libramain;

2. vegnan stgavadas, cuvridas u interruttas en autra moda e maniera;

3. han fitg bler traffic sin in traject pli grond u vegnan avertas per il traffic general da vehichels;

4. survegnan sin trajects pli gronds ina cuvrida che n’è betg adattada per ils peduns.

Ils chantuns reglan per lur territori la procedura per abolir sendas e fixeschan, tgi ch’è obligà da procurar per in remplazzament.

La Confederaziun ed ils chantuns engaschan organisaziuns privatas per planisar, per stabilir e per mantegnair las raits da vias e sendas da viandar (organisaziuns spezialisadas privatas). Quellas promovan cunzunt las raits da vias e sendas da viandar.

Els pon delegar singulas incumbensas a las organisaziuns spezialisadas privatas.

La Confederaziun ed ils chantuns resguardan er ils interess da l’agricultura, da l’economia forestala, da la protecziun da la natira e da la patria sco er da la defensiun naziunala.

Ils chantuns mettan a disposiziun a la Confederaziun las geodatas da basa actualas davart lur raits da vias e sendas da viandar.

Il post spezialisà da la Confederaziun ch’è responsabel per las vias e sendas da viandar po fixar prescripziuns davart las pretensiuns qualitativas e tecnicas a questas geodatas da basa.

Cun ademplir lur incumbensas resguardan ils servetschs federals las raits da vias e sendas da viandar ch’èn cuntegnidas en ils plans tenor l’artitgel 4 u procuran per in remplazzament adequat, cun:

1. planisar e stabilir correspundentamain agens edifizis e stabiliments;

2. emetter concessiuns e permissiuns mo sut cundiziuns e pretensiuns ubain cun las refusar;

3. conceder contribuziuns mo cundiziunadamain ubain cun las refusar.

Ils custs che resultan, sch’i ston vegnir resguardadas raits da vias e sendas da viandar u sche parts da quellas ston vegnir remplazzadas, vegnan mess a quint al credit per l’object respectiv ubain vegnan subvenziunads per la medema tariffa da contribuziun sco ils ulteriurs custs da l’object.

La Confederaziun po gidar ils chantuns a planisar, a stabilir ed a mantegnair sco er a remplazzar raits da vias e sendas da viandar, e quai cun ina cussegliaziun professiunala e cun procurar la documentaziun correspundenta.

La Confederaziun infurmescha la publicitad davart:

1. l’impurtanza da las raits da vias e sendas da viandar per il transport da persunas sco er per il temp liber ed il turissem;

2. las enconuschientschas da basa areguard la planisaziun, areguard il stabiliment ed areguard il mantegniment da las raits da vias e sendas da viandar.

Ella po sustegnair ils chantuns e terzs, sch’els infurmeschan la publicitad davart ils temas tenor l’alinea 1.

Ella publitgescha geodatas da basa armonisadas davart la qualitad e davart l’utilisabladad da las raits da vias e sendas da viandar.

A maun da las geodatas da basa da la mesiraziun naziunala topografica e cartografica preschenta l’Uffizi federal da topografia las raits da vias e sendas da viandar en ils models da la cuntrada ed en las cartas naziunalas.

La Confederaziun po consultar organisaziuns privatas spezialisadas ch’èn activas sin plaun naziunal en il sectur da las vias e sendas da viandar per las suandantas incumbensas:

1. cussegliar ils chantuns, las vischnancas e terzs;

2. metter a disposiziun documentaziuns per ils chantuns, per las vischnancas e per terzs;

3. infurmar la publicitad.

Ella po pajar agids finanzials a las organisaziuns privatas spezialisadas per lur activitads tenor l’alinea 1. Per quest intent fa ella contracts da dretg public cun questas organisaziuns.

Il dretg da survegnir agids finanzials han las organisaziuns privatas spezialisadas che:

1. èn activas sin plaun naziunal en il sectur da las vias e sendas da viandar; e

2. persequiteschan tenor lur statuts dapi almain 3 onns intents ideals en il sectur da las vias e sendas da viandar; eventualas activitads economicas ston servir a cuntanscher tals intents ideals.

Ils chantuns designeschan lur posts spezialisads per vias e sendas da viandar.

En proceduras federalas e chantunalas èn – independentamain da las ulteriuras disposiziuns processualas – autorisadas da far recurs er:

1. las vischnancas, sche lur territori è pertutgà;

2. las organisaziuns spezialisadas d’impurtanza naziunala ch’èn renconuschidas dal Departament federal per ambient, traffic, energia e communicaziun^{9 10}.

Il dretg da far recurs cunter disposiziuns d’autoritads federalas han er ils chantuns.

Sch’igl exista en ina procedura in dretg da far recurs tenor l’alinea 1, communitgescha l’autoritad sia disposiziun a las vischnancas ed a las organisaziuns spezialisadas en scrit u tras la publicaziun en il Fegl uffizial federal ubain en l’organ da publicaziun chantunal. Las vischnancas e las organisaziuns che n’han betg fatg recurs pon sa participar a l’ulteriur andament da la procedura mo pli sco partida, sche la disposiziun vegn midada a favur d’ina autra partida, uschia ch’ella chaschuna in pregiudizi per talas.¹¹

Sch’il dretg federal u il dretg chantunal prevesa ch’i vegnia realisada ina procedura da protesta avant che decretar la disposiziun, han las vischnancas e las organisaziuns il dretg da far recurs mo, sch’ellas èn sa participadas sco partida a questa procedura da protesta. En quest cas sto la dumonda vegnir publitgada tenor las prescripziuns da l’alinea 3.¹²

Sch’il project vegn tractà en la procedura tenor la Lescha federala dals 20 da zercladur 1930¹³ davart l’expropriaziun, n’è l’alinea 3 betg applitgabel.¹⁴

Ils chantuns procuran ch’ils plans tenor l’artitgel 4 alinea 1 vegnian fatgs entaifer 3 onns suenter che questa lescha è entrada en vigur.

En cas excepziunals po il Cussegl federal prolungar quest termin per singuls territoris.

Las regenzas chantunalas designeschan las raits da vias e sendas da viandar, per las qualas vegn applitgada questa lescha, fin ch’ils plans tenor l’artitgel 4 alinea 1 entran en vigur. La designaziun è lianta per tut las autoritads federalas e chantunalas.

Uscheditg ch’il dretg chantunal na designescha betg in’autra autoritad cumpetenta, pon las regenzas chantunalas fixar ulteriuras regulaziuns provisoricas.

Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ.

Il Cussegl federal fixescha l’entrada en vigur.

Data da l’entrada en vigur: 1. da schaner 1987¹⁵