350.100
Lescha introductiva tar il cudesch da procedura penala svizzer
dals 16-06-2010 (versiun dals 01-01-2026)
Il cussegl grond dal chantun Grischun1,
sa basond sin l'art. 31 da la constituziun chantunala2,
suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 23 da mars 20103,
concluda:
1. Disposiziuns generalas
Art. 1 Object
Questa lescha cuntegna las disposiziuns executivas chantunalas tar il cudesch da procedura penala svizzer4 e tar la procedura penala per giuvenils5.
Ella regla la posiziun, l'organisaziun e las cumpetenzas da las autoritads da persecuziun penala, la procedura da grazia sco er las disposiziuns generalas dal dretg penal chantunal.
L'organisaziun da las autoritads giudizialas sa drizza tenor la lescha davart l'organisaziun giudiziala6, uschenavant ch'il cudesch da procedura penala, la procedura penala per giuvenils u questa lescha na cuntegnan naginas regulaziuns.
L'execuziun da chastis e da mesiras sco er l'arrest d'inquisiziun sa drizzan tenor las disposiziuns davart l'execuziun giudiziala en il chantun Grischun.
Art.
2 Causals penals chantunals
1. en general
Las disposiziuns generalas dal cudesch penal svizzer7 vegnan applitgadas confurm al senn per ils acts chastiabels tenor il dretg chantunal.
Sch'i na resorta betg expressivamain u tenor il senn da la prescripziun che mo il surpassament intenziunà vegnia smanatschà cun chasti, vegn chastià er il surpassament commess per negligientscha.
Art. 3 2. procedura
La persecuziun ed il giudicament d'acts chastiabels dal dretg chantunal sa drizzan tenor il cudesch da procedura penala8 respectivamain tenor la procedura penala per giuvenils9.
Resalvadas restan prescripziuns da procedura spezialas.
Art. 4 Causals penals communals
La cumpetenza da las vischnancas per relaschar disposiziuns penalas sa drizza tenor la lescha da vischnancas dal chantun Grischun10.
La procedura per persequitar e per giuditgar acts chastiabels dal dretg communal sa drizza tenor la lescha davart la giurisdicziun administrativa11, nun ch'ils acts chastiabels sajan vegnids commess da giuvenils en il senn dal dretg penal per giuvenils12 u nun ch'igl existian prescripziuns da procedura spezialas. La procedura cunter giuvenils sa drizza tenor la procedura penala per giuvenils13.
Las vischnancas pon prevair ina procedura da multas disciplinaras. Las disposiziuns correspundentas da questa lescha valan confurm al senn.
Art. 5 Lingua da procedura
Las linguas da procedura da las autoritads penalas en il chantun Grischun sa drizzan tenor la lescha da linguas dal chantun Grischun14.
2. Organisaziun e cumpetenzas da las autoritads da persecuziun penala
2.1. procura publica
2.1.1. Posiziun ed organisaziun
Art. 6 Posiziun e surveglianza
La procura publica è independenta en l'applicaziun dal dretg ed è suttamessa mo al dretg.
Areguard l'administraziun è ella suttamessa al departament ch'è cumpetent per la giustia.
La regenza surveglia la procura publica e po dar ad ella directivas liantas davart l'adempliment administrativ da sias incumbensas.
Art. 7 Princips da l'organisaziun
La procura publica vegn manada da l'emprima procuratura publica u da l'emprim procuratur public.
La procura per giuvenils è ina partiziun da la procura publica e vegn manada da la procuratura directiva u dal procuratur directiv per giuvenils.
La procura publica ha sia sedia uffiziala a Cuira e maina posts externs decentrals.
La regenza regla ils detagls da l'organisaziun ed ils lieus dals posts externs en in'ordinaziun15. Ella po divider la procura publica en partiziuns che vegnan per regla manadas da las procuraturas publicas directivas e dals procuraturs publics directivs.
Art. 8 Cumposiziun
La procura publica sa cumpona da l'emprima procuratura publica u da l'emprim procuratur public e da sia substituta u da ses substitut sco er dal dumber necessari:
da procuraturas publicas directivas e da procuraturs publics directivs sco er da la procuratura directiva u dal procuratur directiv per giuvenils;
da procuraturas publicas e da procuraturs publics sco er da procuraturas e da procuraturs per giuvenils;
da referendarias e da referendaris sco er d'emploiadas e d'emploiads da chanzlia.
La cumissiun dal Cussegl grond ch'è cumpetenta per la giustia nominescha en cas da basegn procuraturas publicas extraordinarias e procuraturs publics extraordinaris per manar proceduras penalas che sa drizzan cunter commembras e commembers da la Regenza.
En ils ulteriurs cas nominescha la Regenza en cas da basegn procuraturas publicas extraordinarias e procuraturs publics extraordinaris sco er procuraturas extraordinarias e procuraturs extraordinaris per giuvenils.
Art. 9 Cundiziuns d'engaschament
Las procuraturas publicas ed ils procuraturs publics sco er las procuraturas ed ils procuraturs per giuvenils ston avair la qualificaziun persunala e professiunala necessaria, ina scolaziun terminada en giurisprudenza e – per regla – ina patenta d'advocata u d'advocat.
En cas excepziunals motivads poi vegnir desistì da la cundiziun da la scolaziun terminada en giurisprudenza, sch'igl è avant maun ina scolaziun equivalenta specifica.
Art. 10 Engaschament e prevenziun professiunala
Las relaziuns d'engaschament e la prevenziun professiunala da tut las collavuraturas e da tut ils collavuraturs da la procura publica sa drizzan tenor il dretg chantunal da persunal respectivamain tenor il dretg chantunal davart la cassa da pensiun.
La cumpetenza per l'engaschament e per la desditga sa drizza tenor la lescha dal persunal16.
Avant che entrar en uffizi fan las procuraturas publicas ed ils procuraturs publics davant l'instanza d'engaschament in sarament u in'empermischun solenna ch'ellas ed els adempleschian conscienziusamain lur obligaziuns. Il text dal sarament u da l'empermischun solenna correspunda confurm al senn a la formulaziun per las derschadras e per ils derschaders.
Art. 11 Direcziun
L'emprima procuratura publica u l'emprim procuratur public ha en spezial las suandantas incumbensas:
manar la procura publica en quai che reguarda il persunal, il manaschi e la professiun;
garantir ina scolaziun ed ina furmaziun supplementara professiunala;
dar directivas a bucca ed en scrit;
represchentar la procura publica vers anor.
La regenza regla la substituziun ed ulteriurs detagls en in'ordinaziun17.
2.1.2. Cumpetenzas tenor cas
Art. 12 Emprima procuratura publica u emprim procuratur public
L'emprima procuratura publica u l'emprim procuratur public è en spezial cumpetent per:
relaschar disposiziuns da betg avrir l'inquisiziun penala;
attribuir cas a las partiziuns u a las procuraturas publicas ed als procuraturs publics;
approvar disposiziuns da betg avrir, da sistir u da suspender l'inquisiziun penala ch'èn vegnidas relaschadas da las procuraturas publicas directivas e dals procuraturs publics directivs sco er da la procuratura directiva u dal procuratur directiv per giuvenils;
far protesta cunter mandats penals d'autras autoritads administrativas chantunalas;
prender meds legals e represchentar la procura publica davant l'instanza da meds legals;
decider la cumpetenza territoriala davant tribunals da la confederaziun;
relaschar directivas internas.
En il cas singul po ella u el surdar ad ina procuratura publica directiva u ad in procuratur public directiv, a la procuratura directiva u al procuratur directiv per giuvenils, ad ina procuratura publica u ad in procuratur public ubain ad ina procuratura u ad in procuratur per giuvenils da prender meds legals e da represchentar la procura publica davant l'instanza da meds legals.
Art. 13 Procuraturas publicas directivas e procuraturs publics directivs
Las procuraturas publicas directivas ed ils procuraturs publics directivs mainan agens cas ed èn en spezial cumpetents en lur partiziun per:
relaschar disposiziuns da betg avrir l'inquisiziun penala;
attribuir cas a las procuraturas publicas ed als procuraturs publics;
approvar disposiziuns da sistida e da suspensiun.
Art. 14 Procuraturas publicas e procuraturs publics
Las procuraturas publicas ed ils procuraturs publics èn en spezial cumpetents per:
far inquisiziuns penalas;
sistir e suspender la procedura;
ordinar mesiras repressivas respectivamain proponer l'arrest d'inquisiziun e da segirezza sco er autras mesiras repressivas che ston vegnir approvadas u ordinadas da la dretgira;
relaschar mandats penals;
manar las referendarias ed ils referendaris;
far l'accusaziun;
represchentar la procura publica davant dretgira;
liquidar dumondas interchantunalas ed internaziunalas d'assistenza giudiziala;
relaschar decisiuns posteriuras ed autonomas.
Ellas ed els pon er manar proceduras cunter giuvenils.
Art. 15 Referendarias e referendaris
Per incumbensa d'ina procuratura publica u d'in procuratur public respectivamain d'ina procuratura u d'in procuratur per giuvenils pon las referendarias ed ils referendaris citar las persunas ch'èn participadas a la procedura e far interrogaziuns.
En l'inquisiziun penala pervia da surpassaments pon ellas ed els relaschar decrets penals sut la direcziun d'ina procuratura publica u d'in procuratur public.
Art. 16 Procura per giuvenils
La procura per giuvenils è cumpetenta per la persecuziun penala da giuvenils en tut il chantun.
Ella è l'autoritad d'inquisiziun en il senn da la Procedura penala per giuvenils18, decida en la procedura da mandat penal, fa l'accusaziun davant las dretgiras per giuvenils ed è cumpetenta per l'execuziun dals chastis e da las mesiras cunter giuvenils.
Las disposiziuns davart las procuraturas publicas directivas e davart ils procuraturs publics directivs sco er davart las procuraturas publicas e davart ils procuraturs publics valan confurm al senn per la procura per giuvenils.
Las procuraturas ed ils procuraturs per giuvenils pon er manar proceduras cunter persunas creschidas.
Art.
16a Mediaziun extragiudiziala en la procedura penala per giuvenils
1. princip
La Procura per giuvenils dumonda il consentiment da las partidas e da lur represchentanza legala per instradar ina procedura da mediaziun extragiudiziala, sche:
i èn avant maun perspectivas motivadas per schliar il conflict;
il stadi da l'inquisiziun permetta quai.
Sch'il consentiment da las partidas e da lur represchentanza legala è avant maun, incumbensescha la Procura per giuvenils in'organisaziun u ina persuna adattada cun la realisaziun da la procedura da mediaziun extragiudiziala. Vegnir engaschadas pon persunas che garanteschan – en quai che reguarda la scolaziun, las enconuschientschas giuridicas e l'imparzialitad – per in andament gist da la procedura.
Art. 16b 2. procedura
La mediatura extragiudiziala u il mediatur extragiudizial orientescha las partidas davart las finamiras persequitadas, davart las cundiziuns generalas, davart l'andament planisà, davart la muntada da la procedura da mediaziun extragiudiziala sco er davart lur dretgs, en spezial davart la voluntariadad da la cooperaziun. A deposiziuns ed a scrittiras ch'èn vegnidas fatgas e redigidas durant la procedura da mediaziun extragiudiziala, na pon las partidas betg sa referir en in'autra procedura.
La mediatura extragiudiziala u il mediatur extragiudizial maina discurs cuminaivels cun las partidas. Excepziunalmain pon vegnir manads discurs individuals. Ils discurs han lieu cun exclusiun da la publicitad. Sin dumonda poi vegnir permess a las partidas da sa laschar accumpagnar da lur represchentanza legala u d'ina persuna da confidenza.
La procedura da mediaziun extragiudiziala duai per regla vegnir terminada entaifer 3 mais. Sche la mediaziun extragiudiziala porta in'enclegientscha, vegn quella fixada en ina cunvegna en scrit. Las partidas e la mediatura extragiudiziala u il mediatur extragiudizial suttascrivan la cunvegna. Sche la mediaziun extragiudiziala na porta nagina enclegientscha, constatescha la mediatura extragiudiziala u il mediatur extragiudizial ch'ella na saja betg reussida.
La mediatura extragiudiziala u il mediatur extragiudizial orientescha la Procura per giuvenils davart la terminaziun da la procedura. Sin dumonda vegn la Procura per giuvenils orientada da tut temp davart il stadi da la mediaziun extragiudiziala. La Procura per giuvenils mantegna la direcziun da la procedura er durant la procedura da mediaziun extragiudiziala. Ella procura per l'execuziun da la cunvegna da mediaziun extragiudiziala.
2.2. Polizia giudiziala
Art. 17 Polizia chantunala
La polizia chantunala collavura tar l'inquisiziun sco polizia giudiziala.
Las incumbensas da la polizia giudiziala sa drizzan tenor il dretg federal. La procura publica po incumbensar la polizia chantunala d'interrogar perditgas.
Per las activitads sco polizia giudiziala èn ils organs da la polizia chantunala suttamess en vista professiunala a la surveglianza da la procura publica sco er a ses dretg da dar directivas.
L'organisaziun da la polizia giudiziala sco er la subordinaziun administrativa e disciplinara sa drizzan tenor la legislaziun da polizia.
2.3. autoritads administrativas
Art. 18 Autoritads penalas per surpassaments
La persecuziun ed il giudicament da surpassaments è chaussa d'ina autoritad administrativa, sch'ina lescha prevesa expressivamain quai.
Per decisiuns posteriuras è cumpetenta la procura publica.
3. Cumpetenza materiala da las dretgiras penalas
Art. 19 Dretgira d'emprima instanza
La dretgira regiunala è la dretgira penala d'emprima instanza.
Ella decida en cumpetenza da derschadra singula u da derschader singul:
davart surpassaments;
davart crims u davart delicts, sche la Procura publica na propona betg in chasti da detenziun da passa 1 onn, in internament tenor l'artitgel 64 dal Cudesch penal svizzer19 u ina mesira da detenziun e sche la parsura u il parsura na vul betg ordinar ina tala sancziun.
…
En ils ulteriurs cas decida la dretgira regiunala en la cumposiziun previsa en la Lescha davart l'organisaziun giudiziala20.
Art. 20 Dretgira per giuvenils
La dretgira regiunala è la dretgira per giuvenils.
Art. 21 Dretgira da mesiras repressivas
La derschadra singula u il derschader singul da la dretgira chantunala da mesiras repressivas ha la funcziun da dretgira da mesiras repressivas en chaussas penalas ed en chaussas penalas da giuvenils.
Ella u el è cumpetent per la protecziun dal secret professiunal en connex cun la surveglianza dal traffic da posta e da telecommunicaziun.
Art. 22 Dretgira d'appellaziun ed instanza da recurs
La Dretgira superiura è la dretgira d'appellaziun e l'instanza da recurs en chaussas penalas ed en chaussas penalas da giuvenils.
4. Disposiziuns cumplementaras
4.1. Assistenza giudiziala
Art. 23 Assistenza giudiziala intrachantunala
Las autoritads penalas chantunalas prestan assistenza giudiziala vicendaivla.
Art. 24 Assistenza giudiziala interchantunala
Cun resalva dal dretg reciproc vegn prestada assistenza giudiziala er per acts chastiabels dal dretg chantunal.
L'assistenza giudiziala naziunala vegn prestada da l'autoritad penala ch'è cumpetenta al lieu, nua che l'act processual duai avair lieu.
Art. 25 Surpigliada dal chasti
La procura publica decida davart la dumonda d'in stadi ester da surpigliar la persecuziun penala.
Ella ceda la persecuziun penala ad in stadi ester u fa ina dumonda correspundenta.
4.2. Dretgs ed obligaziuns da participaziun da las autoritads
Art. 26 Obligaziun e dretg d'annunzia
L'obligaziun d'annunzia da las autoritads penalas sa drizza tenor il cudesch da procedura penala21.
Las commembras ed ils commembers sco er las collavuraturas ed ils collavuraturs d'autras autoritads e dretgiras han il dretg d'annunzia, sch'ellas ed els survegnan – exequind lur activitad uffiziala – enconuschientscha d'in act chastiabel che sto vegnir persequità d'uffizi. Resalvadas restan las disposiziuns davart il secret d'uffizi.
Ellas ed els han l'obligaziun d'annunziar in cas, sche quai vegn prescrit d'ina lescha.
Art. 27 Dretg da las autoritads da purtar plant
Il dretg da purtar plant penal pervia da la negligientscha d'obligaziuns da mantegniment han er las assistentas ed ils assistents sco er las autoritads da protecziun da l'uffant e da creschids u las autoritads d'agid social che han la responsabladad per l'assistenza da la persuna cun dretg da mantegniment.
Art. 28 Dretgs ed obligaziuns da participaziun da las autoritads
Las autoritads e las dretgiras èn obligadas da laschar prender las autoritads penalas invista da las actas e da consegnar actas ad ellas, sche quai è necessari per ina procedura penala.
Sch'ina autoritad administrativa porta plant u inoltrescha in plant penal, ha ella – en ses champ da cumpetenza – da retschertgar e da segirar las cumprovas, per las qualas i smanatscha in privel. L'autoritad po vegnir consultada da la procura publica per sclerir ils fatgs.
L'uffizi ch'è cumpetent per l'execuziun da chastis e da mesiras po represchentar sez davant dretgira sias dumondas per decisiuns posteriuras.
Art. 28a Communicaziun da proceduras penalas e da decisiuns penalas ad autras autoritads
Las autoritads penalas infurmeschan autras autoritads davart proceduras penalas e davart decisiuns che mainan a fin questas proceduras, uschenavant che quellas èn dependentas da l'infurmaziun per ademplir lur incumbensas legalas e sche l'interess public vi da l'infurmaziun predominescha envers ils dretgs persunals da las persunas pertutgadas.
Persunas privatas dastgan vegnir infurmadas davart proceduras penalas e davart decisiuns che mainan a fin las proceduras, uschenavant ch'ellas èn dependentas da l'infurmaziun per ademplir l'incumbensa publica attribuida ad ellas ed uschenavant che l'interess vi da l'infurmaziun predominescha envers ils dretgs persunals da la persuna pertutgada.
Dretgs d'infurmaziun ed obligaziuns d'annunzia tenor disposiziuns spezialas restan resalvads.
Art. 29 Annunzia da proceduras penalas e da sentenzias a las autoritads
Las autoritads penalas han d'infurmar las autoritads cumpetentas e da trametter ad ellas actas utilas, sch'i dat – en ina procedura penala – in motiv giustifitgà per examinar mesiras extrapenalas.
L'annunzia davart ina procedura penala pendenta è admissibla mo, sche:
l'autoritad dovra questa infurmaziun per ademplir ina incumbensa legala; u
ins sto far quint cun ina periclitaziun directa.
La regenza regla ils detagls en in'ordinaziun22.
4.3. Disposiziuns spezialas
Art. 30 Excepziuns da l'obligaziun da persecuziun
Las commembras ed ils commembers dal Cussegl grond e da la Regenza sco er da la Dretgira superiura na pon betg vegnir persequitads penalmain pervia da lur remartgas en il cussegl u en sias cumissiuns.
Las commembras ed ils commembers da la Regenza e da las autoritads giudizialas sco er las actuaras ed ils actuars da las autoritads giudizialas pon vegnir persequitads penalmain pervia da crims e da delicts commess en uffizi mo cun l'autorisaziun da la cumissiun dal Cussegl grond ch'è cumpetenta per la giustia.
Art. 31 Excepziuns da l'obligaziun d'advocata u d'advocat
L'assistenza giuridica tras ina persuna ch'è abla d'agir, che n'è betg inscritta en il register da las advocatas e dals advocats u che giauda la libra circulaziun tenor la LLCA23 è pussaivla en il cas singul cun l'approvaziun da la persuna che maina la procedura:
per defender la persuna inculpada en la procedura penala da surpassaments;
per ina represchentanza betg professiunala da las accusadras privatas e dals accusaders privats;
per sustegnair autras persunas ch'èn participadas a la procedura.
Art. 32 Remuneraziuns
Sin proposta da la procura publica po il departament ch'è cumpetent per la giustia offrir ina remuneraziun a persunas privatas che coopereschan cun success a l'investigaziun.
Art. 33 Constataziun da l'inabilitad da manischar
La constataziun da l'inabilitad da manischar en il traffic sin via sa drizza tenor il dretg federal.
La polizia è cumpetenta per far tests preliminars ed emprovas da l'alcohol en il flad sco er per ordinar examinaziuns dal sang e da l'urin.
Sche la persuna pertutgada refusa da far il test preliminar u l'emprova da l'alcohol en il flad, da laschar far l'examinaziun dal sang u da l'urin ubain ina controlla medicinala, decida la procura publica davart la realisaziun per forza.
Art. 34 Expertas ed experts uffizials
Sco expertas ed experts uffizials u nominads permanentamain en il senn dal cudesch da procedura penala24 valan en spezial:
las medias uffizialas ed ils medis uffizials;
il servetsch forensic dals servetschs psichiatrics dal Grischun;
l'institut da la medischina legala che vegn designà da la regenza;
las instituziuns per la psichiatria d'uffants e da giuvenils respectivamain per la protecziun da l'uffant ch'èn renconuschidas da la regenza.
La regenza po designar ulteriuras expertas ed ulteriurs experts uffizials u nominads permanentamain. Ella regla ils secturs spezials respectivs en in'ordinaziun25.
Uschenavant ch'il dretg federal prevesa ch'ina media u in medi fetschia ina perquisiziun u ina controlla da persunas, pon las autoritads penalas clamar tut las medias e tut ils medis ch'èn activs en il chantun.
Art. 35 Publicaziun uffiziala
L'autoritad ch'è cumpetenta en chaussa ordinescha la publicaziun uffiziala.
La publicaziun sa drizza tenor las disposiziuns davart il fegl uffizial dal chantun Grischun26.
Art. 35a Recurs tras las autoritads
La Procura publica e las ulteriuras autoritads administrativas chantunalas ch'èn cumpetentas per persequitar e per giuditgar surpassaments chantunals, pon far recurs tar la Dretgira superiura cunter decisiuns da las dretgiras regiunalas.
Art. 36 Archivaziun ed invista da las actas
Las actas da la procedura penala vegnan archivadas tar la procura publica, las actas processualas tar la dretgira e las actas da l'execuziun tar l'uffizi cumpetent.
Davart l'invista da las actas da proceduras terminadas decida l'autoritad u la dretgira, nua che las actas èn archivadas.
L'invista da las actas vegn concedida, sch'in interess degn da vegnir protegì po vegnir fatg valair.
Cunter decisiuns davart l'invista da las actas poi vegnir fatg recurs en scrit entaifer 30 dis tar l'autoritad da surveglianza.
Las decisiuns davart l'invista da las actas en proceduras davant la Dretgira superiura e davant la Dretgira da giustia èn definitivas tenor il dretg chantunal.
4.4. custs da procedura e contabilitad
Art. 37 Custs da procedura
L'adossament dals custs da procedura sa drizza tenor il cudesch da procedura penala27 e tenor la procedura penala per giuvenils28.
Las taxas vegnan calculadas tenor las expensas e tenor las relaziuns economicas da la persuna che ha da surpigliar ils custs.
La taxa importa maximalmain 20 000 francs. En proceduras che chaschunan custs spezialmain gronds s'augmenta il rom da taxas a 100 000 francs. Sch'i vegn desistì d'ina sentenzia motivada cumplettamain, vegn la taxa reducida adequatamain.
L'autezza da la taxa vegn reglada en in'ordinaziun:
da la regenza per proceduras davant autoritads administrativas e da la procura publica29;
da la Dretgira superiura per proceduras giudizialas30.
Art. 38 Regulaziun da custs spezials
Ils custs dal salvament e da l'examinaziun da la bara van a quint dal relasch da la persuna morta, nun ch'ina autra persuna saja la culpa da la mort extraordinaria.
Per motivs da giustia poi vegnir renunzià dal tuttafatg u per part a l'adossament dals custs.
Art. 39 Contabilitad ed incassament
Per mintga cas mainan las autoritads penalas in agen quint.
Dal rest sa drizza la contabilitad tenor la legislaziun davart las finanzas respectivamain tenor las disposiziuns davart l'organisaziun e davart l'execuziun giudiziala.
Per la procura publica e per las autoritads administrativas chantunalas è l'incassament chaussa da l'uffizi ch'è vegnì designà da la regenza. Per las dretgiras sa drizza el tenor las disposiziuns davart l'organisaziun giudiziala.
Art. 40 Utilisaziun dals chastis pecuniars e da las multas
L'utilisaziun dals chastis pecuniars e da las multas sa drizza tenor las disposiziuns davart l'organisaziun e davart l'execuziun giudiziala.
Art. 41 Indemnisaziuns
L'indemnisaziun da la defensiun uffiziala sco er da la giurisdicziun gratuita sa drizza tenor il cudesch da procedura penala31 e tenor la legislaziun davart las advocatas ed ils advocats32.
L'indemnisaziun da perditgas importa maximalmain 500 francs per di per la perdita da gudogn. Las spesas vegnan indemnisadas maximalmain per las tariffas che valan per las emploiadas e per ils emploiads dal chantun. La regenza regla ils detagls en in'ordinaziun33.
5. Proceduras penalas davant autoritads administrativas
5.1. disposiziuns generalas
Art. 42 Autoritads administrativas chantunalas
Sch'ina lescha surdat la persecuziun ed il giudicament da surpassaments tenor il dretg chantunal u federal ad in'autoritad administrativa chantunala, sa chatta la cumpetenza – senza in'attribuziun speziala – tar l'uffizi responsabel en chaussa.
La Procura publica po far protesta cunter mandats penals d'autras autoritads administrativas chantunalas.
La procedura sa drizza tenor il cudesch da procedura penala34 e tenor questa lescha. Resalvadas restan prescripziuns da procedura spezialas.
Art. 43 Polizia chantunala
La polizia chantunala ha l'incumbensa da:
cooperar sco persuna d'uffizi chantunala tar perquisiziuns da chasas tenor il dretg penal administrativ federal35;
prender las emprimas mesiras tar accidents da sgol.
…
Art. 44 Vischnancas
La persecuziun ed il giudicament da surpassaments tenor il dretg chantunal u federal è chaussa da las vischnancas, sch'ina lescha prevesa expressivamain quai.
Sche la vischnanca è cumpetenta per persequitar e per giuditgar surpassaments dal dretg chantunal, sa drizza la procedura tenor la lescha davart la giurisdicziun administrativa36. Resalvadas restan prescripziuns da procedura spezialas.
En il rom da la persecuziun e dal giudicament da surpassaments dal dretg federal è la vischnanca cumpetenta mo per la procedura da multas disciplinaras.
5.1.a Procedura da multas disciplinaras tenor il dretg federal
Art. 44a Cumpetenzas
La regenza designescha ils posts chantunals d'administraziun ch'èn cumpetents per incassar multas disciplinaras tenor la legislaziun federala davart las multas disciplinaras37.
La polizia chantunala è cumpetenta per incassar multas disciplinaras tenor la legislaziun federala davart las multas disciplinaras, uschenavant ch'i na dat naginas autras cumpetenzas sin basa da leschas spezialas.
Las vischnancas èn cumpetentas per incassar multas disciplinaras tenor la legislaziun federala davart las multas disciplinaras, sch'ina lescha prevesa quai explicitamain.
Art. 44b Procedura ordinaria
La procedura penala ordinaria vegn realisada da l'autoritad chantunala ch'è cumpetenta en chaussa.
5.2. Procedura da multas disciplinaras tenor il dretg chantunal
Art. 45 Princip
Surpassaments dal dretg chantunal pon vegnir chastiads cun multas disciplinaras en ina procedura simplifitgada, sch'i sa tracta da causals simpels e cleramain registrabels e sch'ina lescha prevesa expressivamain quai.
La multa disciplinara dastga importar maximalmain 500 francs ed i na dastgan vegnir incassads nagins ulteriurs custs.
La vita anteriura e las relaziuns persunalas da la delinquenta u dal delinquent na vegnan betg resguardadas en il rom da la procedura da multas disciplinaras.
Art. 46 Excepziuns
La procedura da multas disciplinaras è exclusa:
en cas da cuntravenziuns, nua che persunas èn vegnidas periclitadas u violadas u nua ch'igl è vegnì chaschunà in donn material;
en cas da cuntravenziuns che n'èn betg vegnidas observadas u constatadas d'in organ da polizia autorisà u da l'autoritad administrativa cumpetenta sezza;
en cas da cuntravenziuns da giuvenils che n'han betg anc cumplenì 15 onns;
sch'i vegn ultra da quai reproschà a la delinquenta u al delinquent ina cuntravenziun che na figurescha betg sin la glista da multas;
sche la delinquenta u il delinquent refusa la procedura da multas disciplinaras.
Sch'ina persuna ademplescha cun ina u cun pliras cuntravenziuns plirs causals da multas disciplinaras, vegnan las multas quintadas ensemen ed i vegn imponida ina multa totala.
Sche la persuna refusa in da plirs surpassaments che la vegnan reproschads u sche la multa totala surpassa 1000 francs, vegnan tut ils surpassaments giuditgads en la procedura ordinaria.
Art. 47 Glista da multas ed organs cumpetents
La regenza regla ils detagls en in'ordinaziun. Ella fa en emprima lingia la glista dals surpassaments che pon vegnir chastiads cun multas disciplinaras, fixescha l'import da las multas e designescha ils organs da polizia u da surveglianza ubain las autoritads administrativas che han il dretg d'incassar multas disciplinaras.
Art. 48 Pajament e vigur legala
La multa po vegnir pajada directamain u entaifer 30 dis. Cun pajar la multa va quella en vigur legala cun resalva da l'artitgel 49.
Sche la multa na vegn betg pajada immediatamain, han persunas senza domicil en Svizra da deponer l'import u da prestar in'autra garanzia adequata.
Sche la multa na vegn betg pajada entaifer il termin, vegn introducida la procedura ordinaria.
Art. 49 Multa disciplinara e procedura ordinaria
Ina multa disciplinara po er vegnir pronunziada en la procedura penala ordinaria.
Sch'ina autoritad penala constatescha – sin incitaziun d'ina persuna pertutgada dal delict ubain da la delinquenta u dal delinquent – che l'artitgel 46 da questa lescha n'è betg vegnì resguardà, annullescha ella la multa disciplinara ed applitgescha la procedura ordinaria.
6. Grazia
Art. 50 Princip
Tras la grazia pon chastis legalmain valaivels vegnir relaschads dal tuttafatg u per part ubain vegnir transfurmads en chastis pli miaivels, sch'igl èn avant maun circumstanzas extraordinarias che laschan parair l'execuziun dal chasti en il cas concret sco mesira malgista e betg giustifitgada.
Davart dumondas da grazia decida definitivamain:
il cussegl grond en cas da chastis che priveschan da la libertad da passa 2 onns;
la regenza en ils ulteriurs cas.
Art. 51 Procedura
La dumonda da grazia sto vegnir inoltrada en scrit e cun ina motivaziun al departament ch'è cumpetent per la giustia. La dumonda n'ha betg in effect suspensiv, nun che l'autoritad executiva cumpetenta disponia insatge auter.
Sche la dumonda n'è betg evidentamain inadmissibla u nunmotivada, fa il departament las retschertgas necessarias. El sa procura la posiziun da la dretgira giuditganta e dals organs ch'èn incumbensads cun l'execuziun dal chasti.
La decisiun dal cussegl grond respectivamain da la regenza vegn communitgada a la petenta u al petent, a la dretgira giuditganta ed a l'autoritad executiva cun ina curta motivaziun en scrit.
Art. 52 Custs
Per adossar e per calcular ils custs vegnan applitgadas confurm al senn las disposiziuns da la legislaziun davart la giurisdicziun administrativa.
7. Disposiziuns finalas
Art. 53 Aboliziun da relaschs
Cun l'entrada en vigur da questa lescha vegnan abolids ils suandants relaschs:
lescha davart la procedura penala dals 8 da zercladur 195838;
participaziun dals 9 da zercladur 1996 al concordat davart l'assistenza giudiziala e la collavuraziun interchantunala en chaussas penalas dals 5 da november 199239.
Sche relaschs vertents renvieschan a disposiziuns che vegnan abolidas tras questa lescha, vegnan applitgadas las disposiziuns correspundentas dal cudesch da procedura penala40 respectivamain da la procedura penala per giuvenils41 sco er da questa lescha.
Art. 54 Midada dal dretg vertent
La midada da leschas vegn reglada en l'agiunta42.
Sche ordinaziuns dal cussegl grond na correspundan betg a las directivas da l'artitgel 32 alinea 1 da la constituziun chantunala43 e cuntrafan a las disposiziuns dal cudesch da procedura penala44 u a sia realisaziun en questa lescha, las po il cussegl grond adattar a quests relaschs tras in'ordinaziun.
Art. 55 Dretg transitoric
Cuntravenziuns cunter disposiziuns penalas da la lescha davart la procedura penala dals 8 da zercladur 195845 ch'èn vegnidas commessas avant l'entrada en vigur da la lescha qua avant maun e che n'èn anc betg vegnidas giuditgadas d'ina dretgira vegnan giuditgadas tenor las disposiziuns da l'agiunta tar la lescha qua avant maun.
Proceduras ch'èn pendentas il mument che la midada da questa lescha entra en vigur, vegnan manadas vinavant da las autoritads ch'èn cumpetentas tenor il dretg nov.
Art. 56 Referendum ed entrada en vigur
Questa lescha è suttamessa al referendum facultativ46.
La regenza fixescha il termin da l'entrada en vigur47.
-