803.110
Ordinaziun d'expropriaziun dal chantun Grischun
dals 29-05-1958 (versiun dals 01-01-2013)
sa basond sin l'art. 33 da la lescha1
relaschada dal cussegl grond ils 29 da matg 19582
1. Procedura preliminara
1.1. Expropriaziun per ovras chantunalas, per ovras da correcziun dals curs d'aua e per ovras forestalas
Art. 1 …
Art. 2 Exposiziun dals plans
Il plan per l'acquist da terren e la tabella d'acquist da terren vegnan exponids publicamain ensemen cun il project da construcziun. Cun l'approvaziun dal project è il dretg d'expropriaziun concedì.
Art. 3 …
Art. 3a Avis persunal
Tar projects che na reguardan betg las vias, la correcziun dals curs d'aua u las ovras forestalas, fa il departament in avis persunal a las proprietarias ed als proprietaris dals bains immobigliars pertutgads. L'avis orientescha davart il project e davart ils dretgs che pon vegnir pretendids.
Las proprietarias ed ils proprietaris da bains immobigliars pon far entaifer 30 dis protesta cunter il project sco er cunter l'expropriaziun.
L'instanza cumpetenta tracta las protestas, approvescha il project e decida davart l'applicaziun dal dretg d'expropriaziun.
Art. 4 Emprova da reconciliaziun, effect da cunvegnas amicablas
Suenter l'approvaziun dal project fan il departament u las persunas da confidenza autorisadas ina tractativa da reconciliaziun.
Las cunvegnas amicablas ston vegnir fatgas en scrit e sche necessari inscrittas en il register funsil. Ellas han l'effect d'ina decisiun d'expropriaziun cun vigur legala. Ellas èn liantas er per las persunas autorisadas per il pegn immobigliar, per la grevezza funsila e per la giudida, premess ch'ellas èn vegnidas communitgadas d'ina represchentanta u d'in represchentant dal chantun e sch'i na vegn betg pretendì entaifer 10 dis da far ina procedura da stimaziun.
Art. 5 Transferiment a la cumissiun d'expropriaziun
Sche l'emprova da sa cunvegnir sin via amicabla na reussescha betg u reussescha mo per part, transferescha il departament il cas a la cumissiun d'expropriaziun cumpetenta cun il giavisch da far ina procedura da stimaziun.
1.2. Expropriaziun per autras ovras
Art. 6 Introducziun da la procedura
Per l'expropriaziun d'autras ovras vegnan applitgads ils artitgels 2 fin 4 confurm al senn.
L'exproprianta u l'expropriant sto sa stentar seriusamain per ina reconciliaziun.
Art. 7 Dumonda per la concessiun dal dretg d'expropriaziun
Sch'ina cunvegna sin via amicabla na po betg vegnir cuntanschida u po vegnir cuntanschida mo per part, sto l'exproprianta u l'expropriant inoltrar al departament la dumonda per conceder il dretg d'expropriaziun.
A la dumonda ston vegnir agiuntads ina curta descripziun da l'ovra projectada e da ses intent, il plan d'expropriaziun e la tabella d'acquist da terren en dus exemplars sco er in extract dal protocol davart il conclus da construcziun e davart il conclus concernent la realisaziun da la procedura d'expropriaziun.
Art. 8 Correspundenza
La dumonda per conceder il dretg d'expropriaziun sto vegnir communitgada a las persunas pertutgadas tras il departament, fixond in termin adequat per in'eventuala posiziun.
Ina replica ed ina duplica vegnan ordinadas mo excepziunalmain.
Art. 9 Decisiun
Il departament fa las retschertgas necessarias e decida davart la concessiun e davart la dimensiun dal dretg d'expropriaziun.
La decisiun sto vegnir communitgada en scrit a las partidas.
Ils custs van en mintga cas a donn e cust da la petenta u dal petent.
Art. 10 Finiziun da la procedura preliminara
La permissiun per l'expropriaziun vegn tramessa er a la cumissiun d'expropriaziun cumpetenta cun il giavisch da far la procedura da stimaziun.
2. Procedura da stimaziun
Art. 11 Citaziun
Immediatamain suenter l'inoltraziun dal giavisch da far ina procedura da stimaziun sto il president da la cumissiun d'expropriaziun citar las partidas cun ina brev recumandada per tractar il cas. El sto far attent che l'audienza haja lieu er, sche las partidas èn absentas.
Citadas vegnan tut las persunas cun dretgs tenor la tabella d'acquist da terren. Las persunas autorisadas per il pegn immobigliar, per la grevezza funsila e per la giudida pon decider libramain, sch'ellas vulan esser preschentas. La citaziun sto vegnir relaschada almain 7 dis avant l'audienza.
Art. 12 Tractativa
La tractativa vegn colliada cun ina inspecziun al lieu. Las partidas survegnan uschia la chaschun da far lur dumondas e da las motivar a bucca. La cumissiun po er pretender che las propostas e che las motivaziuns vegnian fatgas en scrit e po fixar per quai in curt termin.
Tar questa tractativa pon er vegnir formuladas eventualas dumondas d'extensiun. En quest connex po l'expropriada u l'exproprià pretender da laschar stimar er il rest.
Art. 13 Emprova da reconciliaziun
Suenter la tractativa duai la cumissiun empruvar anc ina giada da cuntanscher ina cunvegna sin via amicabla. Las propostas e las concessiuns fatgas en quest connex èn nunpregiuditgablas per la decisiun.
Per in'eventuala cunvegna amicabla e per ses effect vala l'artitgel 4 alinea 2. La cunvegna vegn consutsegnada er da la presidenta u dal president da la cumissiun.
Art. 14 Dretgs contestads
Sche l'existenza u sche la dimensiun d'in dretg, per il qual i vegn pretendì ina indemnisaziun, è contestada, decida la cumissiun d'expropriaziun.
Sch'ina partida n'è betg d'accord cun il giudicament da la cumissiun d'expropriaziun, vegn la procedura suspendida. Per l'exproprianta u per l'expropriant vegn fixà in termin adequat per inoltrar il plant, avertind che – sch'il termin na vegnia betg resguardà – il dretg u la dimensiun pretendida dal dretg vegnia considerà sco existent respectivamain sco valaivel.
Art. 15 Constataziun dal causal e da l'indemnisaziun
La cumissiun d'expropriaziun n'è betg liada a las propostas da las partidas cun fixar il causal e l'autezza da l'indemnisaziun. Ella po far uffizialmain tut las retschertgas che la paran necessarias ed imponer per quest intent cumprovas a las partidas, prender invista dals cudeschs publics, interrogar perditgas sco er consultar expertas ed experts.
La designaziun d'expertas e d'experts sto vegnir communitgada a las partidas, fixond in curt termin per far valair eventuals motivs da refusa.
Art. 16 Decisiun
La decisiun sto per regla vegnir communitgada a las partidas en scrit ed en moda recumandada entaifer 14 dis dapi l'ultima tractativa.
La decisiun cumpiglia:
ina curta preschentaziun dals fatgs;
la designaziun exacta da l'object che vegn exproprià;
la designaziun da las partidas e da lur propostas;
l'indemnisaziun eruida, determinada en cifras tenor lur parts integralas, cun la motivaziun correspundenta;
eventualas disposiziuns;
l'indicaziun dals meds legals;
la suttascripziun da la presidenta u dal president da la cumissiun che cooperescha ed eventualmain da l'actuara u da l'actuar;
la data da la communicaziun.
Art. 17 Pretensiuns posteriuras
Pretensiuns d'indemnisaziun pon vegnir fatgas valair anc suenter la finiziun da la procedura da stimaziun, sche:
ina persuna autorisada cumprova ch'i na saja betg stà pussaivel ad ella ubain a sia represchentanta u a ses represchentant da far valair ses dretgs pervia d'impediments, per ils quals ella n'è betg la culpa;
i vegn cumprovà che l'effectiv d'in dretg è vegnì communitgà a la persuna autorisada pir pli tard ubain l'exproprianta u l'expropriant fa diever d'in dretg cunter il plan exponì;
in donn che n'è betg stà previsibel u che n'è betg stà previsibel en ina tala dimensiun il mument da l'exposiziun dals plans sa preschenta per l'expropriada u per l'exproprià pir cun construir u cun eriger l'ovra.
Dal rest valan las pretensiuns d'indemnisaziun per perdidas, sch'ellas n'èn betg vegnidas fatgas valair tar la presidenta u tar il president da la cumissiun d'expropriaziun entaifer 6 mais dapi che la persuna autorisada è vegnida a savair da l'existenza, da la revendicaziun u dal donn. En cas da la litera a cumenza il termin suenter ch'il motiv che impediva l'annunzia è scrudà.
3. Expropriaziun materiala3
Art. 18 Expropriaziun materiala
Dumondas d'indemnisaziun pervia da causals sumegliants a l'expropriaziun (expropriaziun materiala) ston vegnir inoltradas a la presidenta u al president da la cumissiun cumpetenta. Il president fa ina procedura da consultaziun.
Sch'i n'exista nagina reglamentaziun legala, surannescha il dretg da la proprietaria u dal proprietari da bains immobigliars entaifer 5 onns dapi l'entrada en vigur da la restricziun da la proprietad.
Art. 19 Dumondas d'expropriaziun posteriuras
L'artitgel 18 vala confurm al senn tar pretensiuns d'indemnisaziun posteriuras, sch'i n'è betg vegnida fatga ina procedura d'expropriaziun u sch'ina tala n'è betg vegnida fatga cunter quella u cunter quel che pretenda talas indemnisaziuns.
4. Differentas disposiziuns4
Art. 20 Termins
…
…
Art. 21 Indemnisaziun da las cumissiuns
L'indemnisaziun da la presidenta u dal president, da las commembras e dals commembers da la cumissiun d'expropriaziun sco er da las actuaras e dals actuars da las cumissiuns vegn fixada da la regenza5.
L'indemnisaziun da las actuaras e dals actuars da la cumissiun d'expropriaziun vegn fixada da la cumissiun pertutganta en enclegientscha cun il departament da finanzas.
Art. 22 Custs
Ils custs da la procedura da l'emprima instanza tar expropriaziuns formalas van a quint da l'exproprianta u da l'expropriant. En cas motivads po quella u quel er vegnir obligà da pajar ina indemnisaziun extrauffiziala.
Davart la repartiziun dals custs tar proceduras tenor ils artitgels 18 e 19 decida la cumissiun d'expropriaziun tenor liber appreziar. Per regla ston ils custs vegnir adossads a la partida perdenta.
Art. 23 Entrada en vigur
Questa ordinaziun entra en vigur ensemen cun la lescha6.
-