Rumantsch è ina lingua naziunala, ma ina lingua parzialmain uffiziala da la Confederaziun, numnadamain en la correspundenza cun persunas da lingua rumantscha. La translaziun d’in relasch federal serva a l’infurmaziun, n’ha dentant nagina validitad legala. Convenziun davart ils dretgs da l’uffant Concludida a New York ils 20 da november 1989 Approvada da l’Assamblea federala ils 13 da december 19962 Document da ratificaziun deposità da la Svizra ils 24 da favrer 1997 Entrada en vigur per la Svizra ils 26 da mars 1997 (Versiun dals 4 da zercladur 2014)

En il senn da questa Convenziun è in uffant mintga uman che n’ha betg anc cumplenì il deschdotgavel onn da vita, nun che la maiorennitad cumenzia pli baud tenor il dretg che po vegnir applitgà per l’uffant.

(1) Ils stadis participants da questa Convenziun respectan ils dretgs fixads en ella e garanteschan a mintga uffant ch’è suttamess a lur giurisdicziun, senza la minima discriminaziun, independentamain da la razza, da la colur da la pel, da la schlattaina, da la lingua, da la religiun, da l’opiniun politica u d’ina autra opiniun, da la derivanza naziunala, etnica u sociala, da la facultad, d’in impediment, da la naschientscha u d’in auter status da l’uffant, da ses geniturs u da ses avugà. (2) Ils stadis participants prendan tut las mesiras adattadas per garantir che l’uffant vegnia protegì da tut las furmas da discriminaziun u da puniziun motivadas dal status, da las activitads, da las opiniuns exprimidas e da las ideologias da ses geniturs, da ses avugà u da ses confamigliars.

(1) En tut las decisiuns che concernan ils uffants, ch’ellas vegnian prendidas d’instituziuns publicas u privatas da l’assistenza sociala, da dretgiras, d’autoritads administrativas ubain d’organs legislativs, è il bainstar da l’uffant ina preoccupaziun primordiala. (2) Ils stadis participants s’obligheschan da garantir a l’uffant – resguardond ils dretgs e las obligaziuns da ses geniturs, da ses avugà u d’autras persunas ch’èn responsablas per el tenor lescha – la protecziun e l’assistenza necessarias per ses bainstar; per quest intent prendan els tut las mesiras legislativas ed administrativas adattadas. (3) Ils stadis participants garanteschan che las instituziuns, ils servetschs e las instituziuns per l’assistenza e la protecziun da l’uffant correspundian a las normas fixadas da las autoritads cumpetentas, surtut en il sectur da la segirezza e da la sanadad sco er areguard il dumber e la cumpetenza da ses persunal ed areguard ina controlla suffizienta.

Ils stadis participants prendan tut las mesiras legislativas ed administrativas e tut las ulteriuras mesiras ch’èn necessarias per realisar ils dretgs renconuschids en questa Convenziun. Areguard ils dretgs economics, socials e culturals prendan els questas mesiras investind tut lur meds disponibels e, sche necessari, er en il rom da la collavuraziun internaziunala.

Ils stadis participants respectan las incumbensas, ils dretgs e las obligaziuns dals geniturs ed eventualmain, tant sco previs tenor l’usit local, dals commembers da l’ulteriura famiglia u da la cuminanza, da l’avugà u d’autras persunas ch’èn responsablas per l’uffant tenor lescha, da dar a l’uffant correspundentamain a ses svilup l’orientaziun ed ils cussegls ch’èn adattads per exequir ils dretgs che questa Convenziun al statuescha.

(1) Ils stadis participants renconuschan che mintga uffant ha in dretg inerent da viver. (2) Ils stadis participants garanteschan uschè bain sco pussaivel il surviver ed il svilup da l’uffant.

(1) L’uffant sto vegnir inscrit en in register immediatamain suenter sia naschientscha ed ha a partir da sia naschientscha il dretg d’in num, il dretg da pudair acquistar ina naziunalitad e sche pussaivel il dretg d’enconuscher e da vegnir educà da ses geniturs. (2) Ils stadis participants garanteschan da realisar quests dretgs en correspundenza cun lur dretg naziunal e cun las obligaziuns ch’els ston observar a basa da las convenziuns internaziunalas respectivas en quest sectur, en spezial per il cas che l’uffant n’avess uschiglio nagina naziunalitad.

(1) Ils stadis participants s’obligheschan da respectar il dretg da l’uffant, da preservar senza intervenziuns illegalas sia identitad inclusiv sia naziunalitad, ses num e sias relaziuns famigliaras renconuschidas tenor lescha. (2) Sch’in uffant vegn privà illegalmain da tscherts u da tut ils elements constitutivs da sia identitad, al concedan ils stadis participants in’assistenza ed ina protecziun adequata cun la finamira da restituir sia identitad uschè svelt sco pussaivel.

(1) Ils stadis participants garanteschan ch’in uffant na vegnia betg separà da ses geniturs cunter lur veglia, nun che las autoritads cumpetentas fixeschian en ina decisiun verifitgabla giudizialmain, tenor las leschas e las proceduras applitgablas, che questa separaziun saja necessaria per il bain da l’uffant. Ina tala decisiun po daventar necessaria en singuls cas, per exempel sche l’uffant vegn maltractà u tralaschà dals geniturs, u – sch’ina decisiun sto vegnir prendida davart il lieu da dimora da l’uffant en cas ch’ils geniturs vivan separadamain. (2) En proceduras tenor l’alinea 1 ston tut las parts pertutgadas survegnir la pussaivladad da sa participar a la procedura e d’exprimer lur opiniun persunala.

(3) Ils stadis participants respectan il dretg da l’uffant ch’è separà d’in u da tuts dus geniturs da mantegnair regularmain ina relaziun persunala e contacts directs cun tuts dus geniturs, nun che quai pericliteschia il bainstar da l’uffant. (4) Sche la separaziun è la consequenza d’ina mesira prendida d’in stadi participant, sco per exempel in’arrestaziun, in empraschunament, in’exiliaziun u in’expulsiun ubain la mort d’in u da tuts dus geniturs u da l’uffant (inclusiv in mortori, independentamain dal motiv, durant in’arrestaziun), dat il stadi participant, sin dumonda, als geniturs, a l’uffant u eventualmain ad in auter confamigliar las infurmaziuns essenzialas davart la dimora dal confamigliar absent u dals confamigliars absents, nun che quai saja da dischavantatg per l’uffant. Ils stadis participants garanteschan plinavant che l’inoltraziun d’ina tala dumonda n’haja naginas consequenzas negativas per il pertutgà u per ils pertutgads.

(1) En accord cun l’obligaziun dals stadis participants tenor l’artitgel 9 alinea 1 vegnan las dumondas d’entrar en in stadi participant u da sortir d’in tal, che vegnan fatgas d’in uffant e da ses geniturs cun l’intent da reunir la famiglia, tractadas dal stadi participant cun bainvulientscha, en maniera umana ed accelerada. Ils stadis participants garanteschan plinavant che l’inoltraziun d’ina tala dumonda n’haja naginas consequenzas negativas per las persunas che inoltreschan questa dumonda e per lur confamigliars. (2) In uffant cun geniturs che vivan en differents stadis, ha il dretg da mantegnair regularmain ina relaziun persunala e contacts directs cun tuts dus geniturs, nun ch’i dettia circumstanzas spezialas. Perquai respectan ils stadis participants en accord cun lur obligaziun tenor l’artitgel 9 alinea 1 il dretg da l’uffant e da ses geniturs da sortir da mintga pajais, inclusiv da lur agen, e d’entrar puspè en lur agen pajais. Il dretg da sortir d’in pajais è suttamess sulettamain a las restricziuns ch’èn previsas tenor lescha, ch’èn necessarias per proteger la segirezza naziunala, l’urden public, la sanadad publica, la morala publica u ils dretgs e las libertads d’auters e ch’èn cumpatiblas cun ils auters dretgs statuids da questa Convenziun.

(1) Ils stadis participants prendan mesiras per cumbatter cunter il transferiment illegal d’uffants a l’exteriur e cunter l’impediment illegal da lur return. (2) Perquai promovan ils stadis participants la conclusiun da convenziuns bilateralas u multilateralas ubain la participaziun a convenziuns existentas.

(1) Ils stadis participants garanteschan a l’uffant ch’è capabel da furmar in’atgna opiniun il dretg d’exprimer libramain questa opiniun en tut las dumondas ch’al pertutgan, ed els resguardan l’opiniun da l’uffant en maniera adequata e tegnend quint da sia vegliadetgna e da sia madirezza.

(2) Perquai sto surtut l’uffant survegnir la pussaivladad da s’exprimer en tut las proceduras giudizialas u administrativas ch’al pertutgan, saja quai en moda directa, tras in represchentant u tras in post adattà, tenor las prescripziuns da procedura da la legislaziun naziunala.

(1) L’uffant ha il dretg d’exprimer libramain sia opiniun; quest dretg includa la libertad da sa procurar, da retschaiver e da dar vinavant, independentamain dals cunfins dal pajais, infurmaziuns ed ideas da mintga gener en maniera orala, scritta u stampada, en furma d’ovras d’art u cun auters meds tschernids da l’uffant. (2) L’execuziun da quest dretg po vegnir suttamessa a tschertas restricziuns previsas en la lescha, ch’èn necessarias:

1. per observar ils dretgs u la reputaziun d’auters; u

2. per proteger la segirezza naziunala, l’urden public, la sanadad publica u la morala publica.

(1) Ils stadis participants respectan il dretg da l’uffant a la libertad da patratg, da conscienza e da religiun. (2) Ils stadis participants respectan il dretgs e las obligaziuns dals geniturs ed eventualmain da l’avugà da guidar l’uffant en l’execuziun da quest dretg en ina maniera che tegna quint da ses svilup. (3) La libertad da manifestar sia religiun u sia ideologia dastga vegnir suttamessa mo a las restricziuns previsas tenor lescha ch’èn necessarias per proteger la segirezza publica, l’urden public, la sanadad publica u la morala publica ubain las libertads ed ils dretgs fundamentals d’auters.

(1) Ils stadis participants renconuschan il dretg da l’uffant da s’associar en moda libra cun auters e da sa radunar en moda paschaivla. (2) L’execuziun da quest dretg na dastga vegnir suttamessa a naginas autras restricziuns che quellas previsas tenor lescha e necessarias en ina societad democratica per garantir la segirezza naziunala u publica, l’urden public, la protecziun da la sanadad publica u da la morala publica ubain per proteger ils dretgs e las libertads d’auters.

(1) Nagin uffant na dastga vegnir expost ni ad intervenziuns arbitrarias u illegalas en sia vita privata, en sia famiglia, en ses domicil u en sia correspundenza, ni a violaziuns da sia onur e da sia reputaziun. (2) L’uffant ha il dretg da protecziun giuridica cunter talas intervenziuns u violaziuns.

Ils stadis participants renconuschan l’impurtanza e la funcziun dals meds da massa e garanteschan che l’uffant haja access ad infurmaziuns ed a material che derivan d’ina varietad da funtaunas naziunalas ed internaziunalas, surtut ad infurmaziuns che promovan ses bainstar social, psichic e moral tant sco sia sanadad corporala e spiertala. Perquai fan ils stadis participants il suandant:

1. els encuraschan ils meds da massa da derasar infurmaziuns e material che han in niz social e cultural per l’uffant e che correspundan al spiert da l’artitgel 29;

2. els promovan la collavuraziun internaziunala per la producziun, il barat e la derasaziun da questas infurmaziuns e da quest material che derivan d’ina varietad da funtaunas culturalas naziunalas ed internaziunalas;

3. els promovan la producziun e la derasaziun da cudeschs d’uffants;

4. els encuraschan ils meds da massa da tegnair spezialmain quint dals basegns linguistics d’in uffant ch’appartegna ad ina minoritad u ad in pievel autocton;

5. els promovan l’elavuraziun da directivas adattadas per proteger l’uffant cunter infurmaziuns e material che fan donn a ses bainstar, resguardond en quest connex ils artitgels 13 e 18.

(1) Ils stadis participants sa stentan tenor meglier savair e pudair da garantir la renconuschientscha dal princip che tuts dus geniturs èn responsabels cuminaivlamain per l’educaziun e per il svilup da l’uffant. Per l’educaziun e per il svilup da l’uffant èn responsabels en emprima lingia ils geniturs u eventualmain l’avugà. En quest connex è il bainstar da l’uffant lur finamira principala. (2) Per garantir e per promover ils dretgs fixads en questa Convenziun sustegnan ils stadis participants ils geniturs e l’avugà adequatamain per ch’els possian ademplir lur incumbensa d’educar l’uffant ed els procuran per l’installaziun d’instituziuns, da structuras e da servetschs per l’assistenza a l’uffant. (3) Ils stadis participants prendan tut las mesiras adattadas per garantir che uffants da geniturs che lavuran hajan il dretg da duvrar ils servetschs e las instituziuns da la tgira d’uffants che vegnan en dumonda per els.

(1) Ils stadis participants prendan tut las mesiras legislativas, administrativas, socialas ed educativas adattadas per proteger l’uffant cunter mintga furma da violenza, da donnegiament u da maltractament corporal u spiertal, cunter abandun u negligientscha, cunter maltractament u explotaziun, inclusiv abus sexual, entant ch’el stat en la tgira dals geniturs u d’in genitur, d’in avugà u d’in auter represchentant legal u d’ina autra persuna che tgira l’uffant.

(2) Questas mesiras da protecziun duain cuntegnair tenor las circumstanzas er proceduras efficazias per installar programs socials che concedan il sustegn necessari a l’uffant ed a quels ch’al tgiran e che prevesan autras furmas da prevenziun, tant sco mesiras per l’identificaziun, per la denunzia, per il renviament, per l’investigaziun, per il tractament e per l’assistenza posteriura en ils cas da maltractament descrits en l’alinea 1 d’uffants, ed eventualmain perfin per l’intervenziun da las dretgiras.

(1) In uffant che vegn separà per in tschert temp u per adina da ses conturns famigliars u al qual ina dimora en quests conturns na po betg vegnir permessa en l’agen interess, ha il dretg d’ina protecziun speziala e da l’assistenza dal stadi. (2) Ils stadis participants garanteschan tenor la norma da lur dretg naziunal autras furmas d’assistenza per in tal uffant. (3) Sco ulteriura furma d’assistenza vegn tranter auter en dumonda il plazzament en ina famiglia da tgira, la kafala tenor il dretg islamic, l’adopziun u, sche necessari, la collocaziun en ina instituziun per la tgira d’uffants. Tar la tscherna tranter questas soluziuns ston vegnir resguardadas duidamain la cuntinuitad giavischada en l’educaziun da l’uffant sco er la derivanza etnica, religiusa, culturala e linguistica da l’uffant.

Ils stadis participants che renconuschan u permettan il sistem da l’adopziun garanteschan ch’il bainstar da l’uffant haja l’emprima prioritad en cas d’ina adopziun, ed els:

1. garanteschan che l’adopziun d’in uffant vegnia permessa mo da las autoritads cumpetentas che decidan, tenor las leschas e las proceduras applitgablas ed a basa da tut las infurmaziuns fidadas accessiblas, che l’adopziun saja admessa considerond la situaziun da l’uffant puncto geniturs, parents ed avugads, e che las persunas pertutgadas hajan consentì a l’adopziun, sche necessari, enconuschend ils fatgs e suenter ina cussegliaziun eventualmain necessaria;

2. renconuschan che l’adopziun internaziunala po vegnir resguardada sco ina furma d’assistenza, sche l’uffant na po betg vegnir collocà en ses pajais d’origin en ina famiglia da tgira u d’adopziun u sch’el na po betg vegnir tgirà là en ina maniera adequata;

3. garanteschan tar adopziuns internaziunalas che l’uffant possia profitar da las prescripziuns da protecziun e da las normas che valan per adopziuns naziunalas;

4. prendan tut las mesiras adattadas per garantir ch’i na resultian tar adopziuns internaziunalas nagins profits finanzials inadmissibels per las persunas pertutgadas;

5. promovan las finamiras da quest artitgel eventualmain cun stipular convenziuns bilateralas u multilateralas e sa stentan da garantir en quest connex che l’uffant vegnia collocà en in auter pajais da las autoritads cumpetentas u dals posts cumpetents.

(1) Ils stadis participants prendan las mesiras adattadas per garantir ch’in uffant, che dumonda la posiziun giuridica d’in fugitiv u che vegn resguardà sco fugitiv tenor las reglas e las proceduras applitgablas dal dretg internaziunal u naziunal, survegnia ina protecziun adequata ed agid umanitar per defender ils dretgs fixads en questa Convenziun u en autras cunvegnas internaziunalas davart ils dretgs umans e davart dumondas umanitaras, da las qualas ils stadis menziunads fan part, e quai independentamain, sch’el vegn accumpagnà da ses geniturs u d’ina autra persuna u betg. (2) Perquai collavuran ils stadis participants en ina maniera ch’als para adequata per tut las stentas che las Naziuns Unidas ed autras organisaziuns internaziunalas u nunguvernamentalas cumpetentas che collavuran cun las Naziuns Unidas interprendan per proteger in tal uffant, per al gidar e per chattar ils geniturs u auters confamigliars d’in uffant fugitiv cun la finamira da survegnir las infurmaziuns necessarias per ina reuniun da la famiglia. Sch’ils geniturs u auters confamigliars na pon betg vegnir chattads, sto l’uffant survegnir tenor ils princips da questa Convenziun la medema protecziun sco mintga auter uffant separà per in motiv u l’auter per in tschert temp u per adina da ses conturns famigliars.

(1) Ils stadis participants renconuschan ch’in uffant che ha in impediment spiertal u corporal duai pudair manar ina vita accumplida ed en dignitad umana sut cundiziuns che observan la dignitad da l’uffant, che promovan sia independenza e che faciliteschan sia participaziun activa a la vita da la communitad. (2) Ils stadis participants renconuschan il dretg da l’uffant impedì d’avair in’assistenza speziala e s’engaschan per quest dretg e garanteschan che l’uffant impedì e las persunas ch’èn responsablas per sia assistenza survegnian – sin dumonda ed en il rom dals meds finanzials disponibels – il sustegn che tegna quint dal stadi da l’uffant sco er da las circumstanzas da vita dals geniturs u d’autras persunas che tgiran l’uffant. (3) Renconuschend ils basegns spezials d’in uffant impedì duai il sustegn, concedì tenor l’alinea 2, vegnir prestà gratuitamain tant sco pussaivel e resguardond ils meds finanzials dals geniturs e d’autras persunas che tgiran l’uffant. Plinavant duai il sustegn vegnir concepì uschia ch’igl è garantì che l’educaziun, la scolaziun, ils servetschs da sanadad, ils servetschs da reabilitaziun, la preparaziun per la vita professiunala e las pussaivladads da recreaziun stettian propi a disposiziun a l’uffant impedì en ina moda e maniera che serva a l’integraziun sociala uschè cumpletta sco pussaivel ed al svilup da l’uffant, inclusiv il svilup cultural e spiertal. (4) En il spiert da la collavuraziun internaziunala promovan ils stadis participants il barat d’infurmaziuns utilas dal sectur da la prevenziun da la sanadad e dal tractament medicinal, psicologic e funcziunal d’uffants impedids, inclusiv la derasaziun d’infurmaziuns davart metodas da reabilitaziun, d’educaziun e da furmaziun professiunala e l’access a talas infurmaziuns, per pussibilitar als stadis participants da meglierar lur capacitads e lur enconuschientschas spezialisadas e da rimnar ulteriuras experientschas en quests secturs. En quest reguard ston vegnir observads spezialmain ils basegns dals pajais da svilup.

(1) Ils stadis participants renconuschan il dretg da l’uffant da giudair il meglier stadi da sanadad pussaivel sco er da profitar da las instituziuns che tractan malsognas e che restabileschan la sanadad. Ils stadis participants sa stentan da garantir che nagin uffant na vegnia privà dal dretg d’access a tals servetschs da sanadad. (2) Ils stadis participants sa stentan da garantir che quest dretg vegnia realisà cumplainamain e prendan en spezial mesiras adattadas per:

1. reducir la mortalitad da poppins e d’uffants;

2. garantir che tut ils uffants survegnian l’agid medical necessari e la tgira necessaria mettend in accent spezial sin il svilup d’in provediment sanitar da basa;

3. cumbatter malsognas sco er la sutalimentaziun e l’alimentaziun sbagliada er en il rom dal provediment sanitar da basa, tranter auter cun duvrar tecnicas facilmain disponiblas e cun metter a disposiziun avunda victualias integralas ed aua da baiver netta, resguardond en quest connex ils privels ed ils ristgs da la polluziun da l’ambient;

4. garantir ina tgira da la sanadad adequata per las mammas avant e suenter la pagliola;

5. garantir ch’i vegnian intermediadas a tut las parts da la societad, en spezial als geniturs ed als uffants, enconuschientschas da basa davart la sanadad e davart il nutriment da l’uffant, davart ils avantatgs da tezzar, davart l’igiena e davart il tegnair net l’ambient sco er davart la prevenziun d’accidents, e procurar ch’els survegnian access a la scolaziun respectiva e ch’els vegnian sustegnids en l’applicaziun da questas enconuschientschas da basa;

6. sviluppar la prevenziun da la sanadad, la cussegliaziun dals geniturs sco er il scleriment ed ils servetschs en il sectur da la planisaziun da famiglia.

(3) Ils stadis participants prendan tut las mesiras efficazias ed adattadas per supprimer tut las praticas tradiziunalas ch’èn nuschaivlas per la sanadad dals uffants. (4) Ils stadis participants s’obligheschan da sustegnair e da promover la collavuraziun internaziunala per cuntanscher pass per pass la realisaziun cumplaina dal dretg che vegn renconuschì en quest artitgel. En quest reguard ston vegnir observads spezialmain ils basegns dals pajais da svilup.

Ils stadis participants renconuschan ch’in uffant ch’è vegnì collocà da las autoritads cumpetentas cun l’intent da tgirar, da proteger u da tractar ina malsogna corporala u spiertala, ha il dretg ch’il tractament concedì e tut las autras circumstanzas relevantas per sia collocaziun vegnian controllads regularmain.

(1) Ils stadis participants renconuschan che mintga uffant ha il dretg da prestaziuns da la segirezza sociala, inclusiv da l’assicuranza sociala, e prendan las mesiras necessarias per garantir che quest dretg vegnia realisà cumplainamain en concordanza cun il dretg naziunal. (2) Las prestaziuns duain eventualmain vegnir concedidas resguardond las relaziuns economicas e las ulteriuras circumstanzas da l’uffant e da las persunas ch’èn obligadas da procurar per ses mantegniment sco er auters puntgs da vista ch’èn decisivs per dumandar prestaziuns, saja quai tras l’uffant u en num da l’uffant.

(1) Ils stadis participants renconuschan che mintga uffant ha il dretg d’in standard da viver permettend ses svilup corporal, spiertal, psichic, moral e social. (2) En emprima lingia èsi l’incumbensa dals geniturs u d’autras persunas responsablas per l’uffant da garantir – en il rom da lur abilitads e da lur pussaivladads finanzialas – las cundiziuns da viver necessarias per il svilup da l’uffant. (3) Ils stadis participants prendan las mesiras adattadas tenor lur relaziuns naziunalas ed en il rom da lur meds finanzials per gidar ils geniturs ed autras persunas responsablas per l’uffant a realisar quest dretg e prevesan – en cas da necessitad – programs d’agid e da sustegn material, surtut en vista al nutriment, a la vestgadira ed a l’abitaziun. (4) Ils stadis participants prendan tut las mesiras adattadas per garantir ch’ils dretgs da mantegniment da l’uffant envers ils geniturs u envers autras persunas che han la responsabladad finanziala per l’uffant vegnian fatgs valair tant entaifer il stadi participant sco er a l’exteriur. En spezial promovan ils stadis participants la participaziun a cunvegnas internaziunalas u la conclusiun da talas cunvegnas sco er autras regulaziuns adattadas, sche la persuna che ha la responsabladad finanziala per l’uffant viva en in auter stadi che l’uffant.

(1) Ils stadis participants renconuschan il dretg da furmaziun da l’uffant, e per promover la realisaziun da quest dretg a basa da l’egualitad da las schanzas fan els en spezial il suandant:

1. els rendan obligatorica e gratuita la scola primara per tuts;

2. els promovan il svilup da differentas furmas da scolas secundaras, tant generalas sco er professiunalas, las mettan a disposiziun e las rendan accessiblas a tut ils uffants e prendan mesiras adattadas per che questas purschidas sajan gratuitas e per ch’i vegnia mess a disposiziun in sustegn finanzial en cas da necessitad;

3. els pussibiliteschan a tut ils uffants, cun tut ils meds adattads, l’access a las scolas autas tenor lur abilitads;

4. els rendan disponibla ed accessibla a tut ils uffants la cussegliaziun da furmaziun e da professiun;

5. els prendan mesiras che promovan la frequentaziun regulara da la scola e che reduceschan la quota d’uffants che sortan anticipadamain da la scola.

(2) Ils stadis participants prendan tut las mesiras adattadas per garantir che la disciplina en scola vegnia mantegnida en ina moda e maniera che correspunda a la dignitad umana da l’uffant e che stat en correspundenza cun questa Convenziun. (3) Ils stadis participants promovan la collavuraziun internaziunala en il sectur da la furmaziun, surtut per gidar ad eliminar la mancanza da savida e l’analfabetissem sin il mund e per facilitar l’access ad enconuschientschas scientificas ed tecnicas tant sco a metodas d’instrucziun modernas. En quest reguard ston vegnir observads spezialmain ils basegns dals pajais da svilup.

(1) Ils stadis participants s’accordan che la furmaziun da l’uffant ha las suandantas finamiras:

1. l’uffant duai pudair sviluppar cumplainamain sia persunalitad, ses talent e sias abilitads spiertalas e corporalas;

2. intermediar a l’uffant il respect dals dretgs umans, da las libertads fundamentalas e dals princips francads en la Charta da las Naziuns Unidas;

3. intermediar a l’uffant il respect per ses geniturs, per sia identitad culturala, per sia lingua e per sias valurs culturalas, per las valurs naziunalas dal pajais, en il qual el viva, ed eventualmain dal pajais, dal qual el deriva, sco er per autras culturas che l’atgna;

4. preparar l’uffant ad esser conscient da la responsabladad da la vita en ina societad libra en il spiert da chapientscha, da pasch, da toleranza, d’egualitad da las schlattainas e d’amicizia tranter ils pievels e las gruppas etnicas, naziunalas e religiusas sco er per la populaziun autoctona;

5. intermediar a l’uffant il respect da l’ambient natiral.

(2) Quest artitgel e l’artitgel 28 na dastgan betg vegnir interpretads uschia ch’els restrenschan la libertad da persunas natiralas e giuridicas da fundar e da manar instituziuns da furmaziun, sch’ils princips fixads en l’alinea 1 vegnan observads e sche la furmaziun che vegn intermediada en talas instituziuns correspunda a las normas minimalas ch’èn eventualmain vegnidas fixadas dal stadi.

En stadis cun minoritads etnicas, religiusas u linguisticas ubain cun ina populaziun autoctona, na dastga in uffant ch’appartegna ad ina tala minoritad u la populaziun autoctona betg vegnir privà dal dretg da tgirar sia atgna cultura, da confessar e da pratitgar sia atgna religiun u da duvrar sia atgna lingua en cuminanza cun autras persunas da sia gruppa.

(1) Ils stadis participants renconuschan il dretg da l’uffant sin calma e sin temp liber, da pudair sa deditgar al gieu ed ad ina recreaziun activa che correspunda a sia vegliadetgna sco er da sa participar libramain a la vita culturala ed artistica. (2) Ils stadis participants resguardan e promovan il dretg da l’uffant da sa participar cumplainamain a la vita culturala ed artistica e promovan la disponibladad da pussaivladads adattadas ed egualas per l’activitad culturala ed artistica sco er per la recreaziun activa e per las activitads da temp liber.

(1) Ils stadis participants renconuschan che l’uffant ha il dretg da vegnir protegì cunter l’explotaziun economica e da betg vegnir sfurzà ad ina lavur che pudess esser privlusa, che pudess impedir sia educaziun u che pudess far donn a sia sanadad u a ses svilup corporal, spiertal, psichic, moral u social. (2) Ils stadis participants prendan mesiras legislativas, administrativas, socialas ed educativas per garantir la realisaziun da quest artitgel. Per quest intent e resguardond las disposiziuns respectivas d’autras convenziuns internaziunalas fan ils stadis participants en spezial il suandant:

1. els fixeschan ina u pliras vegliadetgnas minimalas per l’admissiun a la lavur;

2. els prevesan ina regulaziun adequata dal temp da lavur e da las cundiziuns da lavur;

3. els prevesan chastis commensurads u autras sancziuns per exequir quest artitgel en moda efficazia.

Ils stadis participants prendan tut las mesiras adattadas, inclusiv mesiras legislativas, administrativas, socialas ed educativas, per proteger l’uffant cunter il diever illegal da substanzas enivrantas e da substanzas psicotropas en il senn da las convenziuns internaziunalas respectivas e d’impedir che uffants vegnian duvrads per la producziun illegala u per il traffic illegal da questas substanzas.

Ils stadis participants s’obligheschan da proteger l’uffant cunter tut las furmas d’explotaziun sexuala e d’abus sexual. Per quest intent prendan ils stadis participants en spezial tut las mesiras naziunalas, bilateralas e multilateralas adattadas per impedir che uffants:

a) vegnian surmanads u sfurzads da sa participar ad activitads sexualas illegalas;

2. vegnian explotads per la prostituziun u per autras praticas sexualas illegalas;

3. vegnian explotads per preschentaziuns pornograficas e per material pornografic.

Ils stadis participants prendan tut las mesiras naziunalas, bilateralas e multilateralas adattadas per impedir il rapiment e la vendita d’uffants sco er il commerzi cun uffants per tuts intents ed en tuttas furmas.

Ils stadis participants protegian l’uffant cunter tut las ulteriuras furmas d’explotaziun che restrenschan il bainstar da l’uffant en ina furma u l’autra.

Ils stadis participants garanteschan:

1. che nagin uffant na vegnia suttamess a la tortura u ad in auter tractament u chasti crudaivel, inuman u umiliant. Per delicts ch’èn vegnids commess da persunas pli giuvnas che deschdotg onns na dastga vegnir decretà ni la paina da mort ni in empraschunament per vita duranta e ch’excluda ina relaschada anticipada;

2. che nagin uffant na vegnia empraschunà illegalmain ed arbitrarmain. Fermanzas, arrestaziuns u empraschunaments dastgan vegnir applitgads tar in uffant tenor la lescha mo sco ultim med e mo per il temp il pli curt pussaivel;

3. che mintga uffant empraschunà vegnia tractà en moda umana e cun respect envers la dignitad inerenta a l’uman e resguardond ils basegns da persunas da sia vegliadetgna. En spezial sto mintga uffant empraschunà vegnir separà da persunas creschidas, nun ch’in auter proceder vegnia resguardà sco cunvegnent per il bainstar da l’uffant, e mintga uffant ha il dretg da restar en contact cun sia famiglia tras correspundenza u tras visitas, nun ch’i sajan avant maun circumstanzas spezialas;

4. che mintga uffant empraschunà haja il dretg d’in access direct ad in’assistenza giuridica u ad in’autra assistenza adattada ed il dretg da contestar la legalitad da l’empraschunament tar ina dretgira u tar in’autra autoritad cumpetenta, independenta ed imparziala, sco er il dretg ch’i vegnia prendida uschè svelt sco pussaivel ina decisiun en ina tala procedura.

(1) Ils stadis participants s’obligheschan d’observar e da far observar las reglas dal dretg umanitar internaziunal che pertutgan l’uffant e ch’èn applitgablas en il stadi respectiv en cas da conflicts armads.

(2) Ils stadis participants prendan tut las mesiras pussaivlas per garantir che persunas pli giuvnas che quindesch onns na sa participeschian betg directamain ad ostilitads. (3) Ils stadis participants s’abstegnan da clamar en lur forzas armadas persunas pli giuvnas che quindesch onns. Sche persunas pli veglias che quindesch onns, ma pli giuvnas che deschdotg onns vegnan clamadas en las forzas armadas, sa stentan ils stadis participants da convocar en emprima lingia ils pli vegls. (4) Tenor lur obligaziuns definidas dal dretg umanitar internaziunal da proteger la populaziun civila en conflicts armads prendan ils stadis participants tut las mesiras pussaivlas per garantir ch’ils uffants pertutgads d’in conflict armà vegnian protegids e tgirads.

Ils stadis participants prendan tut las mesiras adattadas per promover la reconvalescenza fisica e psichica e la reintegraziun sociala d’in uffant ch’è daventà la victima d’ina furma da negligientscha, d’explotaziun u da maltractament, da tortura u d’ina autra furma da tractament u da chasti crudaivel, inuman u umiliant ubain d’in conflict armà. La reconvalescenza e la reintegraziun ston avair lieu en conturns ch’èn favuraivels per la sanadad, per il respect da sasez e per la dignitad da l’uffant.

(1) Ils stadis participants renconuschan che mintga uffant che vegn suspectà, inculpà u chattà culpaivel d’avair violà il dretg penal, ha il dretg da vegnir tractà en ina moda e maniera che promova il sentiment da l’uffant per l’atgna dignitad e per l’atgna valur, che rinforza ses respect envers ils dretgs umans ed envers las libertads fundamentalas dals auters e che resguarda sia vegliadetgna sco er la necessitad da promover sia reintegraziun sociala e da surpigliar ina rolla constructiva en la societad. (2) Per quest intent e resguardond las disposiziuns respectivas da las convenziuns internaziunalas garanteschan ils stadis participants en spezial:

1. che nagin uffant na vegnia suspectà, inculpà u chattà culpaivel d’avair violà il dretg penal cun acziuns u cun omissiuns che n’èn betg stadas scumandadas tenor il dretg naziunal u tenor il dretg internaziunal il mument ch’ellas èn vegnidas commessas;

2. che mintga uffant che vegn suspectà u inculpà d’avair violà il dretg penal haja il dretg da las suandantas garanzias minimalas:

9. da valair sco innocent fin che la culpa è cumprovada en moda legala, ii) da vegnir infurmà immediatamain e directamain davart las inculpaziuns ch’èn vegnidas fatgas cunter el, eventualmain tras ses geniturs u tras ses avugà, e da survegnir in’assistenza giuridica u in’autra assistenza adattada per preparar e per effectuar sia defensiun, iii) da laschar decider sia chaussa immediatamain d’ina autoritad cumpetenta u d’ina dretgira cumpetenta, independenta ed imparziala, en ina procedura gista tenor la lescha, e quai en preschientscha d’ina assistenza giuridica u d’ina autra assistenza adattada ed en preschientscha da ses geniturs u da ses avugà, sche quai na vegn betg considerà sco nuschaivel per ses bainstar surtut pervi da sia vegliadetgna u pervi da sia situaziun, iv) da betg vegnir sfurzà d’agir sco perditga e d’admetter sia culpa sco er d’interrogar u da laschar interrogar las perditgas d’accusaziun e d’obtegnair la cumpariziun e l’interrogaziun da las perditgas da distgargia sut las medemas cundiziuns,

22. da laschar controllar, en cas ch’el vegn chattà culpaivel d’avair violà il dretg penal, la decisiun e tut las mesiras ch’èn vegnidas decretadas tenor la lescha tras in’autoritad cumpetenta surordinada u tras ina dretgira superiura cumpetenta independenta ed imparziala, vi) da pretender la consultaziun gratuita d’in interpret, sche l’uffant n’enclegia betg u na discurra betg la lingua dal process, vii) che sia vita privata vegnia respectada cumplainamain en tut las parts da la procedura.

(3) Ils stadis participants sa stentan da promover l’elavuraziun da leschas e la creaziun da proceduras, d’autoritads e d’instituziuns che valan spezialmain u èn spezialmain cumpetentas per uffants che vegnan suspectads, inculpads u chattads culpaivels d’avair violà il dretg penal, ed els fan en spezial il suandant:

1. els fixeschan ina vegliadetgna minimala che l’uffant sto avair cuntanschì per vegnir resguardà sco penalmain maioren;

2. els prendan, en in rom adequat e giavischà, mesiras per reglar il cas senza procedura giudiziala, resguardond en quest connex senza restricziuns ils dretgs umans e las garanzias giuridicas.

(4) Per garantir ch’ils uffants vegnian tractads en ina moda e maniera favuraivla per lur bainstar e che correspunda a lur circumstanzas ed a lur delict, sto star a disposiziun in grond dumber da mesiras sco ordinaziuns davart l’assistenza, davart l’instrucziun e davart la surveglianza, cussegliaziun, liberaziun provisorica, recepziun en ina famiglia da tgira, programs da furmaziun e da furmaziun professiunala ed autras alternativas da l’educaziun en in institut.

Questa Convenziun n’excluda betg disposiziuns ch’èn adattadas anc meglier per realisar ils dretgs da l’uffant e ch’èn cuntegnidas:

1. en il dretg d’in stadi participant; u

2. en il dretg internaziunal che vala per quest stadi.

Segunda part

Ils stadis participants s’obligheschan d’intermediar activamain ils princips e las disposiziuns da questa Convenziun, tras mesiras adattadas ed efficazias, tant a las persunas creschidas sco er als uffants.

(1) Per controllar ils progress ch’ils stadis participants han fatg en l’execuziun da las obligaziuns ch’els han surpiglià ratifitgond questa Convenziun, vegn instituì in Comité per ils dretgs da l’uffant che ha las incumbensas definidas qua sutvart. (2) Il Comité sa cumpona da deschdotg expertas ed experts che han ina gronda reputaziun morala e cumpetenzas renconuschidas en il sectur che vegn reglà da questa Convenziun. Ils commembers dal Comité vegnan tschernids dals stadis participants or dal ravugl da lur populaziun burgaisa e sa participeschan en agen num; la tscherna ha lieu tegnend quint d’ina repartiziun geografica duaivla e dals sistems giuridics principals.6 (3) Ils commembers dal Comité vegnan elegids tras scrutini secret or d’ina glista da persunas ch’èn vegnidas nominadas dals stadis participants. Mintga stadi participant po nominar ina burgaisa u in burgais. (4) L’elecziun dal Comité ha lieu per l’emprima giada il pli tard sis mais suenter l’entrada en vigur da questa Convenziun e silsuenter mintga dus onns. Il pli tard quatter mais avant mintga elecziun envida il secretari general da las Naziuns Unidas en scrit ils stadis participants d’inoltrar lur propostas entaifer dus mais. Il secretari general fa lura ina glista alfabetica da tut las persunas proponidas, inditgond ils stadis participants che las han proponì, e trametta questa glista als stadis participants. (5) Las elecziuns han lieu en radunanzas dals stadis participants, convocadas dal secretari general a la sedia da las Naziuns Unidas. En questas radunanzas – ch’èn ablas da decider, sche dus terzs dals stadis participants èn preschents – vegnan elegids en il Comité quels candidats che survegnan las pli bleras vuschs e la maioritad absoluta da las vuschs dals represchentants dals stadis participants ch’èn preschents e che voteschan. (6) Ils commembers dal Comité vegnan elegids per quatter onns. Els èn reelegibels, sch’els vegnan puspè nominads.

La perioda d’uffizi da tschintg commembers elegids a chaschun da l’emprima elecziun scada suenter dus onns; immediatamain suenter l’emprima elecziun tira il parsura da la radunanza la sort per eruir ils nums da quests tschintg commembers. (7) Sch’in commember dal Comité mora u sa retira u declera ch’el na possia per auters motivs betg pli ademplir las incumbensas dal Comité, nominescha il stadi participant che ha proponì il commember in auter expert or dal ravugl da ses burgais per

(1) Ils stadis participants s’obligheschan da suttametter al Comité, sur il secretari general da las Naziuns Unidas, rapports davart las mesiras ch’els han prendì per realisar ils dretgs renconuschids en questa Convenziun e davart ils progress ch’els han fatg en quest connex, e quai:

1. entaifer dus onns suenter l’entrada en vigur da questa Convenziun per il stadi participant respectiv;

2. silsuenter mintga tschintg onns.

(2) Ils rapports fatgs tenor quest artitgel duain inditgar eventualas circumstanzas e difficultads ch’impedeschan ils stadis participants d’ademplir cumplainamain las obligaziuns previsas en questa Convenziun. Ils rapports ston er cuntegnair infurmaziuns suffizientas che dattan al Comité in maletg cumplessiv davart l’applicaziun da la Convenziun en il pajais respectiv. (3) In stadi participant che ha suttamess al Comité in emprim rapport cumplessiv na sto en ses rapports posteriurs tenor l’alinea 1 litera b betg repeter las indicaziuns generalas communitgadas pli baud. (4) Il Comité po dumandar ils stadis participants da far ulteriuras indicaziuns davart l’applicaziun da la Convenziun. (5) Il Comité suttametta mintga dus onns a l’Assamblea generala, sur il Cussegl economic e social, in rapport davart sias activitads. (6) Ils stadis participants procuran per ina vasta derasaziun da lur rapports en l’agen pajais.

Per promover in’applicaziun effectiva da questa Convenziun e per sustegnair la collavuraziun internaziunala en il sectur da questa Convenziun:

1. han las organisaziuns spezialisadas, l’Ovra d’agid per uffants da las Naziuns Unidas ed autras organisaziuns da las Naziuns Unidas il dretg d’esser represchentadas tar l’examinaziun da l’applicaziun da quellas disposiziuns da la Convenziun che pertutgan lur champ d’incumbensas. Il Comité po – sch’el è da l’avis che quai saja inditgà – envidar las organisaziuns spezialisadas, l’Ovra d’agid per uffants da las Naziuns Unidas ed auters posts cumpetents da dar cussegls spezialisads davart l’applicaziun da la Convenziun en secturs che pertutgan lur champ d’incumbensas. Il Comité po envidar las organisaziuns spezialisadas, l’Ovra d’agid per uffants da las Naziuns Unidas ed auters organs da las Naziuns Unidas d’al suttametter rapports davart l’applicaziun da la Convenziun en secturs che pertutgan lur champ d’activitads;

2. trametta il Comité – sch’el è da l’avis che quai saja inditgà – a las organisaziuns spezialisadas, a l’Ovra d’agid per uffants da las Naziuns Unidas ed ad auters posts cumpetents ils rapports dals stadis participants che cuntegnan ina dumonda da cussegliaziun tecnica u da sustegn tecnic u ina indicaziun davart in basegn en quest reguard; eventualas remartgas e propostas dal Comité davart questas dumondas u indicaziuns vegnan agiuntadas;

3. po il Comité recumandar a l’Assamblea generala da supplitgar il secretari general da far retschertgas per mauns dal Comité davart dumondas en connex cun ils dretgs da l’uffant;

4. po il Comité suttametter propostas e recumandaziuns generalas a basa da las indicaziuns ch’el ha survegnì tenor ils artitgels 44 e 45. Questas propostas e recumandaziuns generalas vegnan tramessas als stadis participants pertutgads e suttamess a l’Assamblea generala ensemen cun eventualas remartgas dals stadis participants.

Questa Convenziun po vegnir suttascritta da tut ils stadis.

Questa Convenziun sto vegnir ratifitgada. Ils documents da ratificaziun vegnan deponids tar il secretari general da las Naziuns Unidas.

A questa Convenziun pon sa participar tut ils stadis. Ils documents da participaziun vegnan deponids tar il secretari general da las Naziuns Unidas.

(1) Questa Convenziun entra en vigur il trentavel di suenter ch’il ventgavel document da ratificaziun u da participaziun è vegnì deponì tar il secretari general da las Naziuns Unidas. (2) Per mintga stadi che ratifitgescha u sa participescha a questa Convenziun suenter ch’il ventgavel document da ratificaziun u da participaziun è vegnì deponì, entra la Convenziun en vigur il trentavel di suenter ch’el ha deponì ses agen document da ratificaziun u da participaziun.

(1) Mintga stadi participant po proponer ina midada ed inoltrar quella al secretari general da las Naziuns Unidas. Il secretari general trametta alura la proposta da midada als stadis participants e supplitgescha quels d’al communitgar, sch’els beneventan ina conferenza dals stadis participants per discutar e per votar davart la proposta. Sche almain in terz dals stadis participants beneventa ina tala conferenza entaifer quatter mais suenter la data da la transmissiun, convochescha il secretari general la conferenza sut il patrunadi da las Naziuns Unidas. Mintga midada che vegn acceptada da la maioritad dals stadis participants ch’èn preschents a la conferenza e che voteschan, vegn suttamessa a l’approvaziun da l’Assamblea generala. (2) Ina midada acceptada tenor l’alinea 1 entra en vigur, suenter ch’ella è vegnida approvada da l’Assamblea generala da las Naziuns Unidas ed acceptada d’ina maioritad da dus terzs dals stadis participants. (3) Sch’ina midada entra en vigur, è ella lianta per ils stadis participants che l’han acceptada, entant ch’i valan per ils auters stadis participants vinavant las disposiziuns da questa Convenziun e tut las midadas ch’els han acceptà anteriuramain.

(1) Il secretari general da las Naziuns Unidas prenda encunter e trametta alura a tut ils stadis il text da resalvas ch’in stadi fa davart la ratificaziun u davart la participaziun. (2) Resalvas che n’èn betg cumpatiblas cun la finamira e cun l’intent da questa Convenziun n’èn betg permessas. (3) Las resalvas pon vegnir revocadas da tut temp tras ina notificaziun respectiva drizzada al secretari general da las Naziuns Unidas, il qual infurmescha lura tut ils stadis en chaussa. La notificaziun s’effectuescha il di ch’ella entra tar il secretari general.

In stadi participant po desdir questa Convenziun, drizzond ina notificaziun en scrit al secretari general da las Naziuns Unidas. La desditga s’effectuescha in onn suenter che la notificaziun è entrada tar il secretari general.

Il secretari general da las Naziuns Unidas vegn designà sco depositari da questa Convenziun.

L’original da questa Convenziun, da la quala il text arab, chinais, englais, franzos, russ e spagnol è egualmain liant, vegn deponì tar il secretari general da las Naziuns Unidas.

Per confermar quai han ils plenipotenziaris sutsegnads, ch’èn autorisads duidamain da lur regenzas da far quai, suttascrit questa Convenziun.

Concludida a New York ils 20 da november 1989 (I suondan las suttascripziuns) Champ d’applicaziun da la Convenziun ils 21 da matg 20147 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Afganistan* 28 da mars 1994 27 d’avrigl 1994 Egipta* 6 da fanadur 1990 2 da settember 1990 Albania 27 da favrer 1992 28 da mars 1992 Algeria* 16 d’avrigl 1993 16 da matg 1993 Andorra* 2 da schaner 1996 1. da favrer 1996 Angola 5 da december 1990 4 da schaner 1991 Antigua e Barbuda 5 d’october 1993 4 da november 1993 Guinea Equatoriala 15 da zercladur 1992 P 15 da fanadur 1992 Argentina* 4 da december 1990 3 da schaner 1991 Armenia 23 da zercladur 1993 P 23 da fanadur 1993 Aserbeidschan 13 d’avust 1992 P 12 da settember 1992 Etiopia 14 da matg 1991 P 13 da zercladur 1991 Australia* 17 da december 1990 16 da schaner 1991 Bahamas* 20 da favrer 1991 22 da mars 1991 Bahrain 13 da favrer 1992 P 14 da mars 1992 Bangladesch* 3 d’avust 1990 2 da settember 1990 Barbados 9 d’october 1990 8 da november 1990

Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Bielorussia 1. d’october 1990 31 d’october 1990 Belgia* ** 16 da december 1991 15 da schaner 1992 Belize 2 da matg 1990 2 da settember 1990 Benin 3 d’avust 1990 2 da settember 1990 Butan 1. d’avust 1990 2 da settember 1990 Bolivia 26 da zercladur 1990 2 da settember 1990 Bosnia ed Erzegovina 1. da settember 1993 S 6 da mars 1992 Botsuana* 14 da mars 1995 P 13 d’avrigl 1995 Brasilia 24 da settember 1990 24 d’october 1990 Brunei* 27 da december 1995 P 26 da schaner 1996 Bulgaria 3 da zercladur 1991 3 da fanadur 1991 Burkina Faso 31 d’avust 1990 30 da settember 1990 Burundi 19 d’october 1990 18 da november 1990 Chile 13 d’avust 1990 12 da settember 1990 China* 2 da mars 1992 1.

d’avrigl 1992 Hongkonga 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Macao 19 d’october 1999 20 da december 1999 Inslas da Cook* 6 da zercladur 1997 P 6 da fanadur 1997 Costa Rica 21 d’avust 1990 20 da settember 1990 Costa d’Ivur 4 da favrer 1991 6 da mars 1991 Danemarc* ** 19 da fanadur 1991 18 d’avust 1991 Germania* ** 6 da mars 1992 5 d’avrigl 1992 Dominica 13 da mars 1991 12 d’avrigl 1991 Republica Dominicana 11 da zercladur 1991 11 da fanadur 1991 Dschibuti* 6 da december 1990 5 da schaner 1991 Ecuador 23 da mars 1990 2 da settember 1990 El Salvador 10 da fanadur 1990 2 da settember 1990 Eritrea 3 d’avust 1994 2 da settember 1994 Estonia 21 d’october 1991 P 20 da november 1991 Fidschi 13 d’avust 1993 12 da settember 1993 Finlanda** 20 da zercladur 1991 20 da fanadur 1991 Frantscha* 7 d’avust 1990 6 da settember 1990 Gabun 9 da favrer 1994 11 da mars 1994 Gambia 8 d’avust 1990 7 da settember 1990 Georgia 2 da zercladur 1994 P 2 da fanadur 1994 Ghana 5 da favrer 1990 2 da settember 1990 Grenada 5 da november 1990 5 da december 1990 Grezia 11 da matg 1993 10 da zercladur 1993 Guatemala 6 da zercladur 1990 2 da settember 1990 Guinea 13 da fanadur 1990 P 2 da settember 1990 Guinea-Bissau 20 d’avust 1990 19 da settember 1990 Gujana 14 da schaner 1991 13 da favrer 1991 Haiti 8 da zercladur 1995 8 da fanadur 1995 Sontga Sedia* 20 d’avrigl 1990 2 da settember 1990 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Honduras 10 d’avust 1990 9 da settember

1990 India* 11 da december 1992 P 10 da schaner 1993 Indonesia 5 da settember 1990 5 d’october 1990 Irac* 15 da zercladur 1994 P 15 da fanadur 1994 Iran* 13 da fanadur 1994 12 d’avust 1994 Irlanda** 28 da settember 1992 28 d’october 1992 Islanda* 28 d’october 1992 27 da november 1992 Italia** 5 da settember 1991 5 d’october 1991 Israel 3 d’october 1991 2 da november 1991 Giamaica 14 da matg 1991 13 da zercladur 1991 Giapun* 22 d’avrigl 1994 22 da matg 1994 Jemen 1. da matg 1991 31 da matg 1991 Jordania* 24 da matg 1991 23 da zercladur 1991 Cambodscha 15 d’october 1992 P 14 da november 1992 Camerun 11 da schaner 1993 10 da favrer 1993 Canada* 13 da december 1991 12 da schaner 1992 Cap verd 4 da zercladur 1992 P 4 da fanadur 1992 Kasachstan 12 d’avust 1994 11 da settember 1994 Katar* 3 d’avrigl 1995 3 da matg 1995 Kenia 30 da fanadur 1990 2 da settember 1990 Kirghisistan 7 d’october 1994 P 6 da november 1994 Kiribati* 11 da december 1995 P 10 da schaner 1996 Columbia* 28 da schaner 1991 27 da favrer 1991 Comoras 22 da zercladur 1993 22 da fanadur 1993 Congo (Brazzaville) 14 d’october 1993 P 13 da november 1993 Congo (Kinshasa) 27 da settember 1990 27 d’october 1990 Corea (dal Nord) 21 da settember 1990 21 d’october 1990 Corea (dal Sid)* 20 da november 1991 20 da december 1991 Croazia 12 d’october 1992 S 8 d’october 1991 Cuba* 21 d’avust 1991 20 da settember 1991 Kuwait* 21 d’october 1991 20 da november 1991 Laos 8 da matg 1991 P 7 da zercladur 1991 Lesotho 10 da mars 1992 9 d’avrigl 1992 Lettonia 14 d’avrigl 1992 P 14 da matg 1992 Libanon 14 da matg 1991 13 da zercladur 1991 Liberia 4 da zercladur 1993 4 da fanadur 1993 Libia 15 d’avrigl

1993 P 15 da matg 1993 Liechtenstein* 22 da december 1995 21 da schaner 1996 Lituania 31 da schaner 1992 P 1. da mars 1992 Luxemburg* 7 da mars 1994 6 d’avrigl 1994 Madagascar 19 da mars 1991 18 d’avrigl 1991 Malawi 2 da schaner 1991 P 1. da favrer 1991 Malaisia* 17 da favrer 1995 P 19 da mars 1995 Maledivas* 11 da favrer 1991 13 da mars 1991 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Mali* 20 da settember 1990 20 d’october 1990 Malta 30 da settember 1990 30 d’october 1990 Maroc* 21 da zercladur 1993 21 da fanadur 1993 Inslas da Marshall 4 d’october 1993 3 da november 1993 Mauretania 16 da matg 1991 15 da zercladur 1991 Mauritius 26 da fanadur 1990 P 2 da settember 1990 Macedonia 2 da december 1993 S 17 da settember 1991 Mexico 21 da settember 1990 21 d’october 1990 Micronesia 5 da matg 1993 P 4 da zercladur 1993 Moldavia 26 da schaner 1993 P 25 da favrer 1993 Monaco* 21 da zercladur 1993 P 21 da fanadur 1993 Mongolia 5 da fanadur 1990 2 da settember 1990 Montenegro 23 d’october 2006 S 3 da zercladur 2006 Mosambic 26 d’avrigl 1994 26 da matg 1994 Myanmar 15 da fanadur 1991 P 14 d’avust 1991 Namibia 30 da settember 1990 30 d’october 1990 Nauru 27 da fanadur 1994 P 26 d’avust 1994 Nepal 14 da settember 1990 14 d’october 1990 Nova Zelanda* 6 d’avrigl 1993 6 da matg 1993 Nicaragua 5 d’october 1990 4 da november 1990 Pajais bass* **

6 da favrer 1995 8 da mars 1995 Aruba* 18 da december 2000 18 da december 2000 Curaçao* 17 da december 1997 17 da december 1997 Territoris caribics (Bonaire, Sint Eustatius e Saba) 17 da december 1997 17 da december 1997 Sint Maarten* 17 da december 1997 17 da december 1997 Niger 30 da settember 1990 30 d’october 1990 Nigeria 19 d’avrigl 1991 19 da matg 1991 Niue 20 da december 1995 P 19 da schaner 1996 Norvegia** 8 da schaner 1991 7 da favrer 1991 Oman* 9 da december 1996 P 8 da schaner 1997 Austria* ** 6 d’avust 1992 5 da settember 1992 Pakistan 12 da november 1990 12 da december 1990 Palau 4 d’avust 1995 P 3 da settember 1995 Palestina 2 d’avrigl 2014 P 2 da matg 2014 Panama 12 da december 1990 11 da schaner 1991 Papua Nova Guinea 2 da mars 1993 1.

d’avrigl 1993 Paraguai 25 da settember 1990 25 d’october 1990 Peru 4 da settember 1990 4 d’october 1990 Filippinas 21 d’avust 1990 20 da settember 1990 Pologna* 7 da zercladur 1991 7 da fanadur 1991 Portugal* ** 21 da settember 1990 21 d’october 1990 Ruanda 24 da schaner 1991 23 da favrer 1991 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Rumenia 28 da settember 1990 28 d’october 1990 Russia 16 d’avust 1990 15 da settember 1990 Inslas da Salomon 10 d’avrigl 1995 P 10 da matg 1995 Sambia 6 da december 1991 5 da schaner 1992 Samoa* 29 da november 1994 29 da december 1994 San Marino 25 da november 1991 P 25 da december 1991 São Tomé e Principe 14 da matg 1991 P 13 da zercladur 1991 Arabia Saudita* 26 da schaner 1996 P 25 da favrer 1996 Svezia** 29 da zercladur 1990 2 da settember 1990 Svizra* 24 da favrer 1997 26 da mars 1997 Senegal 31 da fanadur 1990 2 da settember 1990 Serbia 12 da mars 2001 S 27 d’avrigl 1992 Seychellas 7 da settember 1990 P 7 d’october 1990 Sierra Leone 18 da zercladur 1990 2 da settember 1990 Simbabwe 11 da settember 1990 11 d’october 1990 Singapur* 5 d’october 1995 P 4 da november 1995 Slovachia* ** 28 da matg 1993 S 1.

da schaner 1993 Slovenia* 6 da fanadur 1992 S 25 da zercladur 1991 Spagna* 6 da december 1990 5 da schaner 1991 Sri Lanka 12 da fanadur 1991 11 d’avust 1991 Saint Kitts e Nevis 24 da fanadur 1990 2 da settember 1990 Saint Lucia 16 da zercladur 1993 16 da fanadur 1993 Saint Vincent e las Grenadinas 26 d’october 1993 25 da november 1993 Africa dal Sid 16 da zercladur 1995 16 da fanadur 1995 Sudan 3 d’avust 1990 2 da settember 1990 Surinam 1. da mars 1993 31 da mars 1993 Swaziland* 7 da settember 1995 7 d’october 1995 Siria* 15 da fanadur 1993 14 d’avust 1993 Tadschikistan 26 d’october 1993 P 25 da november 1993 Tansania 10 da zercladur 1991 10 da fanadur 1991 Tailanda* 27 da mars 1992 P 26 d’avrigl 1992 Timor da l’Ost 16 d’avrigl 2003 P 16 da matg 2003 Togo 1. d’avust 1990 2 da settember 1990 Tonga 6 da november 1995 P 6 da december 1995 Trinidad e Tobago 5 da december 1991 4 da schaner 1992 Tschad 2 d’october 1990 1. da november1990 Republica Tscheca* 22 da favrer 1993 S 1.

da schaner 1993 Tunesia* 30 da schaner 1992 29 da favrer 1992 Tirchia* 4 d’avrigl 1995 4 da matg 1995 Turkmenistan 20 da settember 1993 P 20 d’october 1993 Tuvalu 22 da settember 1995 P 22 d’october 1995 Uganda 17 d’avust 1990 16 da settember 1990 Ucraina 28 d’avust 1991 27 da settember 1991 Ungaria 7 d’october 1991 6 da november 1991 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Uruguai* 20 da november 1990 20 da december 1990 Usbekistan 29 da zercladur 1994 P 29 da fanadur 1994 Vanuatu 7 da fanadur 1993 6 d’avust 1993 Venezuela* 13 da settember 1990 13 d’october 1990 Emirats Arabs Unids* 3 da schaner 1997 P 2 da favrer 1997 Reginavel Unì* 16 da december 1991 15 da schaner 1992 Anguilla* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Bermudas* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Inslas Virginas Britannicas* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Inslas da Falkland* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Insla da Man* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Jersey 29 d’avrigl 2014 29 d’avrigl 2014 Inslas da Cayman* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Montserrat* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Inslas da Pitcairn (Ducie, Oeno, Henderson e Pitcairn)* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Sontg’Elena e territoris dependents (Ascension e Tristan da Cunha)* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Inslas da Turcs e da Caicos* 7 da settember 1994 7 da settember 1994 Vietnam 28 da favrer 1990

2 da settember 1990 Republica Centralafricana 23 d’avrigl 1992 23 da matg 1992 Cipra 7 da favrer 1991 9 da mars 1991 * Resalvas e decleraziuns. ** Objecziuns vesair qua sutvart. Las resalvas, decleraziuns ed objecziuns na vegnan betg publitgadas en la CULF, cun excepziun da quellas da la Svizra. Ils texts franzos ed englais pon vegnir consultads sin la pagina d’internet da las Naziuns Unidas (http://untreaty.un.org/) u vegnir retratgs tar la Direcziun da dretg internaziunal public, Secziun dals contracts internaziunals, 3003 Berna. Fin ils 30 da zercladur 1997 è la Convenziun stada applitgabla a Hongkong sin basa d’ina decleraziun d’extensiun da la Gronda Britannia. Dapi il 1. da fanadur 1997 è Hongkong ina regiun administrativa speziala (RAS) da la Republica populara da la China. Sin basa da la decleraziun chinaisa-britannica dals 19 da december 1984 restan quellas convenziuns, ch’eran applitgablas a Hongkong avant la restituziun a la Republica populara da la China, applitgablas er en la RAS.

Resalvas e decleraziuns Svizra8 La Svizra renda explicitamain attent a l’obligaziun da mintga stadi d’applitgar las normas dal dretg internaziunal umanitar e dal dretg naziunal, tant enavant che quels garanteschan a l’uffant ina meglra protecziun ed assistenza en conflicts armads.

Resalvada resta la legislaziun svizra che na permetta betg a tut las categorias da persunas estras da reunir la famiglia.

La separaziun da giuvenils e da persunas creschidas tar empraschunaments na vegn betg garantida senza excepziuns.

Resalvada resta la procedura penala svizra per giuvenils che na garantescha ni in dretg nuncundiziunà ad in assistent ni la separaziun organisatorica e persunala tranter las autoritads d’inquisiziun e las autoritads da giudicament. ...11 ...12 Champ d’applicaziun da la midada dals⁴ da zercladur 201413 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Egipta 28 da december 1998 18 da november 2002 Algeria 21 da schaner 1998 18 da november 2002 Andorra 17 da schaner 1997 18 da november 2002 Argentina 2 da mars 1999 18 da november 2002 Etiopia 15 d’avrigl 1998 18 da november 2002 Bahamas 23 d’october 2001 18 da november 2002 Bahrain 13 da zercladur 2000 18 da november 2002 Bangladesch 23 d’avrigl 1997 18 da november 2002 Bielorussia 23 da settember 2003 23 da settember 2003

Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Belgia 29 da zercladur 2004 29 da zercladur 2004 Belize 15 da december 2000 18 da november 2002 Butan 17 da mars 1999 18 da november 2002 Bolivia 15 da mars 1999 18 da november 2002 Botsuana 6 da mars 2002 18 da november 2002 Brasilia 26 da favrer 1998 18 da november 2002 Brunei 28 da zercladur 2000 18 da november 2002 Bulgaria 25 da zercladur 1999 18 da november 2002 Burkina Faso 26 da fanadur 1999 18 da november 2002 Chile 19 d’avust 1997 18 da november 2002 China 10 da fanadur 2002 18 da november 2002 Costa Rica 12 da favrer 1997 18 da november 2002 Costa d’Ivur 25 da settember 2001 18 da november 2002 Danemarc 10 da settember 1996 18 da november 2002 Germania 25 da zercladur 1997 18 da november 2002 Dominica 5 da fanadur 2001 18 da november 2002 Dschibuti 21 da settember 2001 18 da november 2002 Ecuador 25 da favrer 1998 18 da november 2002 Estonia 6 da december 2000 18 da november 2002 Fidschi 20 d’avust 1997 18 da november 2002 Finlanda 3 da schaner 1997 18 da november 2002 Frantscha 20 da zercladur 1997 18 da november 2002 Georgia 11 d’avrigl 2000 18 da november 2002 Ghana 3 da favrer 2011 3 da favrer 2011 Grenada 20 da matg 1999 18 da november 2002 Grezia 23 da settember 1997 18 da november 2002 Guatemala 26 da december 2002 26 da december 2002 Guinea 14 da matg 1999 18 da november 2002 Gujana 15 da settember 1998 18 da november 2002 Haiti 20 da december 2000 18 da november 2002 Sontga Sedia 15 d’avust 1996 18 da november 2002 Indonesia 17 da december 1998 18 da november 2002 Irac 31

da december 2001 18 da november 2002 Iran 13 da november 2001 18 da november 2002 Irlanda 18 da november 2002 18 da november 2002 Islanda 14 da schaner 2000 18 da november 2002 Israel 27 da december 1999 18 da november 2002 Italia 14 da settember 1999 18 da november 2002 Giamaica 6 d’avrigl 1998 18 da november 2002 Giapun 12 da zercladur 2003 12 da zercladur 2003 Jemen 3 d’avrigl 1997 18 da november 2002 Jordania 24 da settember 2002 18 da november 2002 Cambodscha 12 d’avust 1997 18 da november 2002 Camerun 5 d’october 2001 18 da november 2002 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Canada 17 da settember 1997 18 da november 2002 Katar 5 da matg 1999 18 da november 2002 Kenia 12 da favrer 2003 12 da favrer 2003 Kirghisistan 31 da matg 2000 18 da november 2002 Kiribati 9 da settember 2002 18 da november 2002 Columbia 31 da schaner 1997 18 da november 2002 Congo (Brazzaville) 28 da favrer 2000 18 da november 2002 Corea (dal Nord) 23 da favrer 2000 18 da november 2002 Corea (dal Sid) 3 da favrer 1999 18 da november 2002 Croazia 26 da matg 1998 18 da november 2002 Cuba 23 d’october 1996 18 da november 2002 Kuwait 9 da matg 2003 9 da matg 2003 Laos 22 da settember 1997 18 da november 2002 Lesotho 12 da november 2001 18 da november 2002 Libanon 14 da fanadur 2000 18 da november 2002 Liberia 16 da settember 2005 16 da settember 2005 Liechtenstein 21 da schaner 2000 18 da november 2002 Lituania 27 da mars 2002 18 da november 2002 Luxemburg 11 da fanadur 2000

18 da november 2002 Malaisia 19 d’avust 2002 18 da november 2002 Maldivas 2 da november 1998 18 da november 2002 Mali 4 da mars 1999 18 da november 2002 Malta 1. da matg 1997 18 da november 2002 Maroc 27 da schaner 1997 18 da november 2002 Mauretania 20 d’avust 1999 18 da november 2002 Mauritius 25 d’avust 1999 18 da november 2002 Macedonia 16 d’october 1996 18 da november 2002 Mexico 22 da settember 1997 18 da november 2002 Moldavia 30 da schaner 1998 18 da november 2002 Monaco 26 da matg 1999 18 da november 2002 Mongolia 19 da december 1997 18 da november 2002 Montenegro 23 d’october 2006 S 3 da zercladur 2006 Mosambic 4 da mars 1999 18 da november 2002 Myanmar 9 da zercladur 2000 18 da november 2002 Namibia 11 da december 2001 18 da november 2002 Nova Zelandaa 16 da zercladur 2000 18 da november 2002 Nicaragua 23 da schaner 2003 23 da schaner 2003 Pajais bass 4 da december 1996 18 da november 2002 Aruba 18 da december 2000 18 da november 2002 Curaçao 4 da december 1996 18 da november 2002 Territoris caribics (Bonaire, Sint Eustatius e Saba) 4 da december 1996 18 da november 2002 Sint Maarten 4 da december 1996 18 da november 2002 Niger 24 d’october 2001 18 da november 2002 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Norvegia 24 da favrer 2000 18 da november 2002 Oman 16 d’october 2002 18 da november 2002 Austria 1.

da favrer 2002 18 da november 2002 Pakistan 19 da schaner 2000 18 da november 2002 Palau 26 d’avrigl 2002 18 da november 2002 Panama 5 da november 1996 18 da november 2002 Paraguai 12 da december 2003 12 da december 2003 Peru 26 da schaner 2000 18 da november 2002 Filippinas 14 da schaner 1998 18 da november 2002 Pologna 2 da settember 1999 18 da november 2002 Portugal 29 da zercladur 1998 18 da november 2002 Ruanda 19 da settember 2001 18 da november 2002 Rumenia 3 d’october 2002 18 da november 2002 Russia 1. da matg 1998 18 da november 2002 Sambia 9 d’avust 2000 18 da november 2002 Samoa 22 da mars 2002 18 da november 2002 San Marino 10 d’october 2000 18 da november 2002 Arabia Saudita 30 da zercladur 1997 18 da november 2002 Svezia 17 d’october 1996 18 da november 2002 Svizra 2 da december 1997 18 da november 2002 Senegal 5 da november 2003 5 da november 2003 Serbia 4 d’october 2001 18 da november 2002 Sierra Leone 27 da november 2001 18 da november 2002 Simbabwe 27 d’avust 2002 18 da november 2002 Singapur 29 da mars 2000 18 da november 2002 Slovachia 29 da fanadur 1999 18 da november 2002 Spagna 13 da schaner 1998 18 da november 2002 Sri Lanka 29 da favrer 2000 18 da november 2002 Africa dal Sid 5 d’avust 1997 18 da november 2002 Sudan 9 d’avrigl 2001 18 da november 2002 Surinam 23 da matg 2002 18 da november 2002 Swaziland 17 da schaner 2002 18 da november 2002 Siria 16 da zercladur 2000 18 da november 2002 Tailanda 30 d’avrigl 1998 18 da november 2002 Togo 19 da zercladur 1996 18 da november 2002 Trinidad e Tobago 1.

da november 1996 18 da november 2002 Tschad 16 da matg 2002 18 da november 2002 Republica Tscheca 23 da matg 2000 18 da november 2002 Tunesia 29 da mars 2001 18 da november 2002 Tirchia 9 da december 1999 18 da november 2002 Uganda 27 da zercladur 1997 18 da november 2002 Ucraina 3 da fanadur 2003 Uruguai 17 da favrer 1999 18 da november 2002 Usbekistan 25 d’avrigl 1997 18 da november 2002 Stadis participants Ratificaziun Entrada en vigur Venezuela 2 da november 1998 18 da november 2002 Emirats Arabs Unids 11 da november 1997 18 da november 2002 Reginavel Unì 17 da fanadur 1997 18 da november 2002 Vietnam 11 da schaner 2000 18 da november 2002 Cipra 20 da settember 2001 18 da november 2002 a La midada na vala betg per Tokelau.