311.0
Cudesch penal svizzer
(CP)
dals 21 da december 1937 (versiun dal 1. da schaner 2026)
Preambel
L’Assamblea federala da la Confederaziun svizra,
sa basond sin l’art. 123 al. 1 e 3 da la Constituziun federala1,2
suenter avair gì invista da la missiva dal Cussegl federal dals 23 da fanadur 19183,
concluda:
Emprim cudesch4 Disposiziuns generalas
Emprima part Crims e delicts
Emprim titel Champ d’applicaziun
1. Nagina sancziun senza lescha
Art. 1
Nagin na dastga vegnir chastià, nun ch’el haja commess in malfatg, per il qual la lescha prevesa explicitamain in chasti.
2. Valur temporala da la lescha
Art. 2
Giuditgà tenor questa lescha vegn, tgi che commetta in crim u in delict suenter che questa lescha è entrada en vigur.
Sch’insatgi ha commess in crim u in delict avant l’entrada en vigur da questa lescha, ma vegn giuditgà pir suenter, sto vegnir applitgada questa lescha, sch’ella prevesa in chasti pli lev per il delinquent.
3. Valur da la lescha concernent il lieu
Art. 3 Crims u delicts commess en Svizra
Questa lescha vegn applitgada per tgi che commetta in crim u in delict en Svizra.
Sch’il delinquent è vegnì sentenzià pervia dal malfatg a l’exteriur e sch’el ha expià il chasti dal tuttafatg u per part a l’exteriur, metta la dretgira svizra a quint ad el il chasti expià.
Sch’in delinquent è vegnì persequità a l’exteriur sin dumonda da l’autoritad svizra, na vegn el, cun resalva d’ina greva cuntravenziun cunter ils princips da la Constituziun federala e da la Convenziun dals 4 da november 19505 per la protecziun dals dretgs umans e da las libertads fundamentalas (CEDU), betg pli persequità en Svizra pervia da quest malfatg, sche:
la dretgira estra l’ha acquittà definitivamain;
la sancziun, a la quala el è vegnì sentenzià a l’exteriur, è exequida, relaschada u surannada.
Sch’il delinquent ch’è vegnì persequità a l’exteriur sin dumonda da l’autoritad svizra n’ha betg expià il chasti a l’exteriur u mo per part, vegn il chasti u il rest da quel exequì en Svizra. La dretgira decida, sch’ina mesira che n’è betg vegnida exequida a l’exteriur u ch’è vegnida exequida mo parzialmain sto vegnir exequida u cuntinuada en Svizra
Art. 4 Crims u delicts commess a l’exteriur cunter il stadi
Chastià tenor questa lescha vegn er, tgi che commetta a l’exteriur in crim u in delict cunter il stadi e cunter la defensiun naziunala (art. 265–278).
Sch’il delinquent è vegnì sentenzià pervia dal malfatg a l’exteriur e sch’el ha expià il chasti dal tuttafatg u per part a l’exteriur, metta la dretgira svizra a quint ad el il chasti expià.
Art. 5 Malfatgs cunter persunas minorennas6 a l’exteriur
A questa lescha è ultra da quai suttamess, tgi che sa chatta en Svizra e na vegn betg extradì ed ha commess in dals suandants malfatgs a l’exteriur:
a. 7commerzi cun umans (art. 182), constricziun sexuala (art. 189 al. 2 e 3), violaziun (art. 190 al. 2 e 3), abus d’ina persuna inabla da giuditgar u da sa defender (art. 191) u promoziun da la prostituziun (art. 195), sche la victima aveva main che 18 onns;
abis. 8acts sexuals cun persunas dependentas (art. 188) ed acts sexuals cun persunas minorennas cunter indemnisaziun (art. 196);
b. acts sexuals cun uffants (art. 187), sche la victima ha main che 14 onns;
c. 9pornografia qualifitgada (art. 197 al. 3 e 4), sch’ils objects e las preschentaziuns cuntegnevan acts sexuals cun persunas minorennas.
Il delinquent na vegn, cun resalva d’ina greva cuntravenziun cunter ils princips da la Constituziun federala e da la CEDU10, betg pli persequità en Svizra pervia da quest malfatg, sche:
ina dretgira estra l’ha acquittà definitivamain;
la sancziun, a la quala el è vegnì sentenzià a l’exteriur, è exequida, relaschada u surannada.
Sch’il delinquent è vegnì sentenzià pervia dal malfatg a l’exteriur e sch’el ha expià il chasti a l’exteriur mo per part, metta la dretgira svizra a quint ad el il chasti expià. La dretgira decida, sch’ina mesira ch’è vegnida ordinada a l’exteriur e ch’è vegnida exequida là dentant mo per part sto vegnir cuntinuada en Svizra u sch’ella sto vegnir messa a quint al chasti ch’è vegnì pronunzià en Svizra.
Art. 6 Malfatgs commess a l’exteriur che vegnan persequitads tenor obligaziuns che sa basan sin in contract internaziunal
Tgi che commetta a l’exteriur in crim u in delict, il qual la Svizra è obligada da persequitar a basa d’ina cunvegna internaziunala, è suttamess a questa lescha, sche:
il malfatg è er chastiabel al lieu dal malfatg u sch’il lieu dal malfatg n’è betg suttamess ad ina giurisdicziun penala; e
il delinquent sa chatta en Svizra e na vegn betg extradì a l’exteriur.
La dretgira fixescha las sancziuns uschia, ch’ellas n’èn per il delinquent tut en tut betg pli severas che quellas tenor il dretg che vala al lieu dal malfatg.
Il delinquent na vegn, cun resalva d’ina greva cuntravenziun cunter ils princips da la Constituziun federala e da la CEDU11, betg pli persequità en Svizra pervia da quest malfatg, sche:
ina dretgira estra l’ha acquittà definitivamain;
la sancziun, a la quala el è vegnì sentenzià a l’exteriur, è exequida, relaschada u surannada.
Sch’il delinquent è vegnì sentenzià pervia dal malfatg a l’exteriur e sch’el ha expià il chasti a l’exteriur mo per part, metta la dretgira svizra a quint ad el il chasti expià. La dretgira decida, sch’ina mesira ch’è vegnida ordinada a l’exteriur e ch’è vegnida exequida là mo per part sto vegnir cuntinuada en Svizra u sch’ella sto vegnir messa a quint al chasti ch’è vegnì pronunzià en Svizra.
Art. 7 Auters malfatgs commess a l’exteriur
Tgi che commetta a l’exteriur in crim u in delict, senza che las premissas dals artitgels 4, 5 u 6 èn ademplidas, è suttamess a questa lescha, sche:
il malfatg è er chastiabel al lieu dal malfatg u sch’il lieu dal malfatg n’è betg suttamess ad ina giurisdicziun penala;
il delinquent sa chatta en Svizra e vegn extradì ad ella pervia da quest malfatg; e
il malfatg permetta tenor il dretg svizzer l’extradiziun, il delinquent na vegn dentant betg extradì.
Sch’il delinquent n’è betg Svizzer e sch’il crim u sch’il delict n’è betg vegnì commess cunter in Svizzer, è l’alinea 1 mo applitgabel, sche:
la dumonda d’extradiziun è vegnida refusada pervia d’in motiv che na pertutga betg il gener dal malfatg; u
il delinquent ha commess in crim spezialmain grev che vegn sancziunà da la cuminanza internaziunala da dretg.
La dretgira fixescha las sancziuns uschia, ch’ellas n’èn per il delinquent tut en tut betg pli severas che las sancziuns tenor il dretg che vala al lieu dal malfatg.
Il delinquent na vegn, cun resalva d’ina greva cuntravenziun cunter ils princips da la Constituziun federala e da la CEDU12, betg pli persequità en Svizra pervia da quest malfatg, sche:
ina dretgira estra l’ha acquittà definitivamain;
la sancziun, a la quala el è vegnì sentenzià a l’exteriur, è exequida, relaschada u surannada.
Sch’il delinquent è vegnì sentenzià pervia dal malfatg a l’exteriur e sch’el ha expià il chasti a l’exteriur mo per part, metta la dretgira svizra a quint ad el il chasti expià. La dretgira decida, sch’ina mesira ch’è vegnida ordinada a l’exteriur e ch’è vegnida exequida là dentant mo per part sto vegnir cuntinuada en Svizra u sch’ella sto vegnir messa a quint al chasti ch’è vegnì pronunzià en Svizra.
Art. 8 Lieu, nua ch’il malfatg è vegnì commess
In crim u in delict vala sco commess là, nua ch’il delinquent commetta il malfatg u nua ch’el resta passiv cuntrari a l’obligaziun d’agir, e là, nua che l’effect è sa realisà.
L’emprova vala sco commessa là, nua ch’il delinquent la commetta, e là, nua che l’effect avess duì sa realisar tenor sia imaginaziun.
4. Valur da la lescha concernent la persuna
Art. 9
Questa lescha n’è betg applitgabla per persunas uschenavant che lur malfatgs ston vegnir giuditgads tenor il dretg penal militar.
Per persunas che n’han anc betg cumplenì 18 onns il mument ch’ellas commettan il malfatg restan resalvadas las prescripziuns dal dretg penal per giuvenils dals 20 da zercladur 200313 (DPG). Sch’i ston vegnir giuditgads il medem mument in malfatg ch’è vegnì commess avant ed in ch’è vegnì commess suenter la cumplenida dal 18avel onn da vegliadetgna, è applitgabel l’artitgel 3 alinea 2 DPG.14
Segund titel Chastiabladad
1. Crims e delicts
Art. 10 Noziun
Questa lescha fa la differenza tranter crims e delicts tenor la grevezza dals chastis per ils malfatgs chastiabels.
Crims èn malfatgs ch’èn chastiabels cun in chasti da detenziun da passa 3 onns.
Delicts èn malfatgs ch’èn chastiabels cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 11 Commetter cun tralaschar
In crim u in delict po er vegnir commess tras in cumportament passiv cuntrari a l’obligaziun d’agir.
In cumportament passiv cuntrari a l’obligaziun d’agir ha quel, che n’impedescha betg la periclitaziun u la violaziun d’in bain giuridic ch’è protegì dal dretg penal, schebain ch’el è obligà tenor sia posiziun giuridica da far quai, en spezial pervia:
da la lescha;
d’in contract;
d’ina cuminanza da privel surpigliada facultativamain; u
da la creaziun d’in privel.
Tgi che demussa in cumportament passiv cuntrari a l’obligaziun d’agir è – sin basa dal causal correspundent – mo chastiabel, sch’i po – tenor las circumstanzas dal malfatg – vegnir renfatschà ad el la medema reproscha, sco sch’el avess commess activamain il malfatg.
La dretgira po diminuir il chasti.
2. Intenziun e negligientscha
Art. 12 Noziuns
Sche la lescha na dispona betg explicitamain insatge auter, è chastiabel mo quel che commetta intenziunadamain in crim u in delict.
Intenziunadamain commetta in crim u in delict, tgi che fa quai cun savida e cun voluntad. Intenziunadamain agescha gia, tgi che tegna per pussaivel la realisaziun dal malfatg ed accepta che quel vegn realisà.
Per negligientscha commetta in crim u in delict, tgi che agescha, per malprecauziun culpaivla, senza ponderar las consequenzas da ses cumportament u senza tegnair quint da quellas. La malprecauziun è culpaivla, sch’il delinquent n’observa betg la precauziun, a la quala el è obligà tenor las circumstanzas e tenor sias relaziuns persunalas.
Art. 13 Errur concernent ils fatgs
Sch’il delinquent ha agì sut l’influenza d’ina errur concernent ils fatgs, giuditgescha la dretgira il malfatg a favur dal delinquent tenor ils fatgs ch’el ha supponì.
Sch’il delinquent avess pudì evitar l’errur cun observar la precauziun duaivla, è el chastiabel per la negligientscha, sche la lescha prevesa per il malfatg in chasti per negligientscha.
3. Acts legitims e culpa
Art. 14 Act permess da la lescha
Tgi che agescha uschia sco che la lescha pretenda u permetta, sa cumporta en moda legala, er sch’il malfatg è chastiabel tenor questa u tenor in’autra lescha.
Art. 15 Defensiun legitima giustifitgada
Sch’insatgi vegn attatgà senza dretg u smanatschà directamain cun in’attatga, ha el sco attatgà e mintga autra persuna il dretg da dustar l’attatga en ina moda ch’è adequata a las circumstanzas.
Art. 16 Defensiun legitima perstgisabla
Sch’il defensur surpassa ils limits da la defensiun legitima tenor l’artitgel 15, diminuescha la dretgira il chasti.
Sch’il defensur surpassa ils limits da la defensiun legitima, essend en in’agitaziun u en ina consternaziun perstgisabla pervia da l’attatga, n’agescha el betg en moda culpaivla.
Art. 17 Stadi d’urgenza giustifitgant
Tgi che commetta in malfatg chastiabel per salvar in agen bain giuridic u in bain giuridic d’ina autra persuna d’in privel direct che na po betg vegnir cumbattì en autra furma, agescha en moda legala, sch’el mantegna uschia interess da valurs pli impurtantas.
Art. 18 Stadi d’urgenza perstgisabel
Tgi che commetta in malfatg chastiabel per salvar sasez u in’autra persuna d’in privel direct per la vita, per l’integritad corporala, per la libertad, per l’onur, per la facultad e per auters bains d’auta qualitad che na po betg vegnir cumbattì en autra furma, vegn chastià en moda pli leva, sch’ins ha pudì pretender dad el da sacrifitgar il bain periclità.
Sch’ins n’ha betg pudì pretender dal delinquent da sacrifitgar il bain periclità, agescha el senza culpa.
Art. 19 Irresponsabladad e responsabladad penala reducida
Il delinquent n’è betg chastiabel, sch’el n’è – il mument ch’el ha commess il malfatg – betg stà capabel da realisar l’ingiustia da ses malfatg u d’agir tenor questa enconuschientscha.
Sch’il delinquent è sta – il mument ch’el ha commess ses malfatg – mo per part capabel da realisar l’ingiustia da ses malfatg u d’agir tenor questa enconuschientscha, diminuescha la dretgira il chasti.
I pon dentant vegnir prendidas mesiras tenor ils artitgels 59–61, 63, 64, 67, 67b e 67e.15
Sch’il delinquent ha pudì evitar l’irresponsabladad u la responsabladad penala reducida e prevair en quest connex il malfatg ch’el ha commess en quest stadi, na pon ils alineas 1–3 betg vegnir applitgads.
Art. 20 Responsabladad penala dubiusa
L’autoritad d’inquisiziun u la dretgira ordinescha in’expertisa dal delinquent, sch’i dat dubis serius davart la responsabladad penala dal delinquent.
Art. 21 Errur davart l’illegalitad
Tgi che – cun commetter il malfatg – na sa betg u n’ha betg pudì savair ch’el sa cumporta illegalmain, n’agescha betg en moda culpaivla. Sche l’errur è stada evitabla, diminuescha la dretgira il chasti.
4. Tentativa
Art. 22 Chastiabladad da la tentativa
Sch’il delinquent, suenter avair cumenzà a commetter in crim u in delict, na maina betg a fin il malfatg u sch’i na resulta betg il success che tutga tar l’adempliment dal malfatg u sche quel na po betg resultar, po la dretgira diminuir il chasti.
Sch’il delinquent è uschè malraschunaivel ch’el sconuscha, ch’il malfatg na po insumma betg vegnir ademplì pervia dal gener da l’object, vi dal qual el al vul commetter, u pervia dal med, cun il qual el al vul commetter, na vegn el betg chastià.
Art. 23 Renunzia e ricla activa
Sch’il delinquent na maina betg a fin il malfatg or d’atgna iniziativa u sch’el gida ad impedir ch’il malfatg vegnia ademplì, po la dretgira diminuir il chasti u desister d’in chasti.
Sche plirs delinquents u participants èn participads ad in malfatg, po la dretgira diminuir il chasti da quel u desister d’in chasti cunter quel che gida or d’atgna iniziativa d’impedir ch’il malfatg vegnia ademplì.
La dretgira po er diminuir il chasti u desister d’in chasti, sche la renunzia dal delinquent u dal participà avess impedì ch’il malfatg vegnia ademplì, sche auters motivs na l’avessan betg impedì.
Sch’in da plirs delinquents u participads sa stenta seriusamain or d’atgna iniziativa d’impedir ch’il malfatg vegnia ademplì, po la dretgira diminuir ses chasti u desister d’al chastiar, sch’il malfatg è vegnì commess independentamain da sia contribuziun.
5. Participaziun
Art. 24 Instigaziun
Tgi che ha intenziunadamain instigà insatgi da commetter in crim u in delict che quel ha exequì, vegn chastià cun il chasti ch’è previs per il delinquent.
Tgi ch’emprova d’instigar in auter da commetter in malfatg, vegn chastià per la tentativa d’al commetter.
Art. 25 Cumplicitad
Tgi che gida intenziunadamain a commetter in crim u in delict, vegn chastià pli levamain.
Art. 26 Participaziun ad in delict spezial
Sche la chastiabladad vegn motivada u engrevgiada d’ina obligaziun speziala dal delinquent, vegn il participà che n’ha betg questa obligaziun chastià en moda pli leva.
Art. 27 Relaziuns persunalas
Relaziuns, qualitads e circumstanzas persunalas spezialas che augmentan, reduceschan u excludan la chastiabladad vegnan resguardadas tar il delinquent u tar il participant, tar il qual ellas èn avant maun.
6. Chastiabladad da las medias
Art. 28
Sch’in malfatg vegn commess tras la publicaziun en in medium e sche quest malfatg sa restrenscha mo a questa publicaziun, è l’autur sulet chastiabel per quai cun resalva da las suandantas disposiziuns.
Sche l’autur na po betg vegnir eruì u sch’el na po betg vegnir mess davant dretgira en Svizra, è chastiabel il redactur responsabel tenor l’artitgel 322bis. Sch’in redactur responsabel manca, è chastiabla quella persuna tenor l’artitgel 322bis ch’è responsabla per la publicaziun.
Sche la publicaziun è vegnida fatga senza il savair u cunter la veglia da l’autur, è chastiabel il redactur u, sch’in tal manca; la persuna ch’è responsabla per la publicaziun.
Il rapportar da tractativas publicas e da communicaziuns uffizialas d’ina autoritad en ina moda e maniera che correspunda a la vardad na vegn betg chastià.
Art. 28a Protecziun da la funtauna
Sche persunas, che s’occupan en lur professiun cun la publicaziun d’infurmaziuns en la part redacziunala d’in medium che cumpara periodicamain, u lur persunas auxiliaras refusan da dar perditga da l’identitad da l’autur ubain dal cuntegn e da las funtaunas da lur infurmaziuns, na dastgan vegnir decretads ni chastis ni mesiras repressivas processualas cunter ellas.
L’alinea 1 na vala betg, sche la dretgira16 constatescha che:
la perditga è necessaria per salvar ina persuna d’in privel direct per il corp e per la vita; u
17in delict da mazzament en il senn dals artitgels 111–113 u in auter crim ch’è chastiabel cun in chasti da detenziun minimal da 3 onns u in malfatg tenor ils artitgels 187, 189–191, 197 alinea 4, 260ter, 260quinquies, 260sexies, 305bis, 305ter e 322ter–322septies da questa lescha u tenor l’artitgel 19 alinea 2 da la Lescha da narcotics dals 3 d’october 195118 na po betg vegnir sclerì u l’inculpà d’in tal malfatg na po betg vegnir arrestà senza la perditga.
7. Relaziuns da substituziun
Art. 29
In’obligaziun speziala, da la quala la violaziun constituescha u augmenta la chastiabladad e ch’è mo chaussa da la persuna giuridica, da la societad u da la firma singula19 vegn attribuida ad ina persuna natirala, sche quella agescha:
sco organ u sco commember d’in organ d’ina persuna giuridica;
sco associà;
sco collavuratur d’ina persuna giuridica, d’ina societad u d’ina firma singula20 che ha cumpetenzas da decisiun autonomas en ses champ d’activitad; u
sco manader per propi, e quai senza esser organ, commember d’in organ, associà u collavuratur.
8. Plant penal
Art. 30 Dretg da purtar plant
Sch’in malfatg è chastiabel mo sch’i vegn purtà plant, po mintgin che sa senta violà dal malfatg, pretender ch’il delinquent vegnia chastià.
Sche la persuna violada n’è betg abla d’agir, ha ses represchentant legal il dretg da purtar plant. Sch’ella è sut avugà ubain sut curatella cumplessiva, ha er l’autoritad per la protecziun da creschids quest dretg.21
Sche la persuna violada è minorenna u sut curatella cumplessiva, ha er ella il dretg da purtar plant, sch’ella è abla da giuditgar.22
Sche la persuna violada mora, senza ch’ella haja purtà il plant penal u senza ch’ella haja renunzià explicitamain da far quai, ha mintga confamigliar quest dretg.
Sche la persuna che ha il dretg da purtar plant ha renunzià explicitamain al plant, è sia renunzia definitiva.
Art. 31 Termin
Il dretg da purtar plant scada suenter 3 mais. Il termin cumenza cun il di che quel, che ha il dretg da purtar plant, survegn enconuschientscha dal delinquent.
Art. 32 Indivisibladad
Sch’ina persuna che ha il dretg da purtar plant porta plant cunter ina persuna participada al malfatg, ston vegnir persequitads tut ils participads al malfatg.
Art. 33 Retratga dal plant
La persuna che ha il dretg da purtar plant po retrair ses plant, uschè ditg che la sentenzia da la secunda instanza chantunala n’è betg anc communitgada.
Tgi che ha retratg ses plant n’al po betg purtar anc ina giada.
Sche la persuna che ha il dretg da purtar plant retira ses plant vers in dals inculpads, vala la retratga per tut ils inculpads.
Sch’in dals inculpads fa protesta cunter la retratga dal plant, na vala la retratga betg per el.
Terz titel Chastis e mesiras
Emprim chapitel Chastis
Emprima secziun Chasti pecuniar e chasti da detenziun23
1. Chasti pecuniar
Art. 34 Fixaziun
Sche la lescha na dispona betg autramain, importa il chasti pecuniar almain 3 e maximalmain 180 taxas per di.24 La dretgira fixescha ses dumber tenor la culpa dal delinquent.
Ina taxa per di importa per regla almain 30 e maximalmain 3000 francs.25 Excepziunalmain po la dretgira sbassar la taxa per di a fin 10 francs, sche las relaziuns persunalas ed economicas dal delinquent pretendan quai. Ella po surpassar l’autezza maximala da la taxa per di, sche la lescha prevesa quai.26 Ella fixescha l’autezza da la taxa per di tenor las relaziuns persunalas ed economicas dal delinquent il mument, cura che la sentenzia vegn pronunziada, en spezial tenor las entradas e tenor la facultad, tenor ils custs da vita, tenor eventualas obligaziuns famigliaras e da sustegn sco er tenor il minimum d’existenza.27
Las autoritads da la Confederaziun, dals chantuns e da las vischnancas dattan las infurmaziuns ch’èn necessarias per fixar la taxa per di.
Il dumber e l’autezza da las taxas per di ston vegnir menziunads en la sentenzia.
Art. 35 Execuziun
L’autoritad d’execuziun fixescha per il sentenzià in termin da pajament dad 1 fin 6 mais.28 Ella po ordinar in pajament en ratas e prolungar ils termins sin dumonda.
Sch’igl exista in suspect motivà ch’il sentenzià vegnia a sa sustrair da l’execuziun dal chasti pecuniar, po l’autoritad d’execuziun pretender ch’el paja immediatamain il chasti pecuniar u ch’el prestia ina garanzia.
Sch’il sentenzià na paja betg il chasti pecuniar entaifer il termin, ordinescha l’autoritad d’execuziun la scussiun, sch’ins po spetgar in resultat da quai.
Art. 36 Chasti da detenziun subsidiar
Sch’il sentenzià na paja betg il chasti pecuniar e sch’il chasti pecuniar è nunincassabel tras ina scussiun (art. 35 al. 3), vegn il chasti pecuniar remplazzà tras in chasti da detenziun. Ina taxa per di correspunda ad 1 di chasti da detenziun. Il chasti da detenziun subsidiar croda davent, uschenavant ch’il chasti pecuniar vegn pajà posteriuramain.
Sch’il chasti pecuniar è vegnì decretà d’ina autoritad administrativa, decida la dretgira davart il chasti da detenziun subsidiar.
…29
2. …
Art. 37–39
3. Chasti da detenziun.
Art. 4031 Durada
La durada minimala dal chasti da detenziun importa 3 dis; resalvà resta in chasti da detenziun pli curt empè d’in chasti pecuniar betg pajà (art. 36) u d’ina multa betg pajada (art. 106).
La durada maximala dal chasti da detenziun importa 20 onns. Nua che la lescha fixescha quai explicitamain, dura il chasti da detenziun ina vita entira.
Art. 4132 Chasti da detenziun empè d’in chasti pecuniar
Empè d’in chasti pecuniar po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun, sche:
in tal para inditgà per impedir ch’il delinquent commettia ulteriurs crims u delicts; u
in chasti pecuniar na po previsiblamain betg vegnir exequì.
La dretgira sto motivar pli detagliadamain la tscherna dal chasti da detenziun.
Resalvà resta il chasti da detenziun empè d’in chasti pecuniar betg pajà (art. 36).
Segunda secziun Chastis cundiziunads e parzialmain cundiziunads
1. Chastis cundiziunads
Art. 42
La dretgira suspenda per regla l’execuziun d’in chasti pecuniar u d’in chasti da detenziun da maximalmain 2 onns, sch’in chasti nuncundiziunà na para betg dad esser necessari per impedir ch’il delinquent commettia ulteriurs crims u delicts.33
Sch’il delinquent è vegnì sentenzià entaifer ils ultims 5 onns avant il malfatg ad in chasti da detenziun cundiziunà u nuncundiziunà da passa 6 mais, è la suspensiun mo admissibla, sch’i èn avant maun motivs spezialmain favuraivels.34
La concessiun da l’execuziun cundiziunada dal chasti po er vegnir refusada, sch’il delinquent ha tralaschà da reparar il donn en ina moda ch’ins ha raschunaivlamain pudì pretender dad el.
In chasti cundiziunà po vegnir collià cun ina multa tenor l’artitgel 106.35
2. Chasti da detenziun parzialmain cundiziunà36
Art. 43
La dretgira po suspender per part l’execuziun d’in chasti da detenziun d’almain 1 onn e da maximalmain 3 onns, sche quai è necessari per resguardar suffizientamain la culpa dal delinquent.37
La part dal chasti che sto vegnir expiada nuncundiziunadamain na dastga betg surpassar la mesadad dal chasti.
Tant la part suspendida sco er la part che sto vegnir expiada sto importar almain 6 mais.38 Las disposiziuns per conceder ina relaschada cundiziunada (art. 86) n’èn betg applitgablas per la part dal chasti che sto vegnir expiada nuncundiziunadamain.
3. Disposiziuns cuminaivlas.
Art. 44 Temp d’emprova
Sche la dretgira suspenda l’execuziun d’in chasti dal tuttafatg u per part, fixescha el per il sentenzià in temp d’emprova da 2 fin 5 onns.
Per la durada dal temp d’emprova po la dretgira ordinar l’assistenza da reabilitaziun e dar directivas.
La dretgira declera al sentenzià l’impurtanza e las consequenzas dal chasti cundiziunà e dal chasti parzialmain cundiziunà.
Il temp d’emprova cumenza cun l’avertura da la sentenzia executabla.39
Art. 45 Success dal temp d’emprova
Sch’il sentenzià ha superà cun success il temp d’emprova, na vegn il chasti suspendì betg pli exequì.
Art. 46 Nunsuccess dal temp d’emprova
Sch’il sentenzià commetta in crim u in delict durant il temp d’emprova e sch’i sto pervia da quai vegnir fatg quint ch’el vegnia a commetter ulteriurs malfatgs, revochescha la dretgira il chasti cundiziunà u la part cundiziunada dal chasti. Sch’il chasti revocà ed il nov chasti èn dal medem gener, pronunzia la dretgira in chasti total applitgond l’artitgel 49 tenor il senn.40
Sch’i n’è betg da far quint ch’il sentenzià vegnia a commetter ulteriurs malfatgs, renunzia la dretgira ad ina revocaziun. Ella po admonir il sentenzià u prolungar il temp d’emprova per maximalmain la mesadad da la durada ch’è fixada en la sentenzia. Per la durada dal temp d’emprova prolungà po la dretgira ordinar l’assistenza da reabilitaziun e dar directivas. Sche la prolungaziun vegn pronunziada pir suenter ch’il temp d’emprova è scadì, cumenza ella il di da la pronunziaziun.
La dretgira ch’è responsabla per giuditgar il nov crim u il nov delict decida er davart la revocaziun.
Sch’il sentenzià refusa l’assistenza da reabilitaziun u sch’el cuntrafa a las directivas, è applitgabel l’artitgel 95 alineas 3–5.
La revocaziun na dastga betg pli vegnir ordinada, sch’i èn passads 3 onns dapi ch’il temp d’emprova è scadì.
Terza secziun Fixaziun dal chasti
1. Princip
Art. 47
La dretgira fixescha il chasti tenor la culpa dal delinquent. Ella resguarda la vita anteriura e las relaziuns persunalas dal delinquent sco er las consequenzas ch’il chasti ha per la vita dal delinquent.
La culpa vegn determinada tenor la grevezza da la violaziun u da la periclitaziun dal bain giuridic pertutgà, tenor il caracter sbittaivel da l’agir, tenor ils motivs e tenor las finamiras dal delinquent sco er tenor la dumonda, quant enavant ch’il delinquent è stà en cas – resguardond las circumstanzas internas ed externas – d’evitar la periclitaziun u la violaziun.
2. Diminuziun dal chasti
Art. 48 Motivs
La dretgira diminuescha il chasti, sche:
il delinquent ha agì:
per motivs respectabels,
essend en grondas stretgas,
sut l’effect d’ina greva smanatscha,
sin incitaziun d’ina persuna, a la quala el ha da far obedientscha u da la quala el è dependent;
il delinquent è stà exponì seriusamain ad ina tentaziun pervia dal cumportament da la victima;
il delinquent ha agì en ina ferma emoziun ch’è perstgisabla tenor las circumstanzas ubain sut in grond squitsch psichic;
il delinquent ha mussà cun ses fatgs ina ricla sincera, en spezial cun remplazzar il donn, uschenavant che quai po vegnir pretendì dad el;
l’interess da chastiar è cleramain sa reducì en vista al temp ch’è passà dapi il malfatg ed il delinquent è sa cumportà bain durant quest temp.
Art. 48a Effects
Sche la dretgira diminuescha il chasti, n’è ella betg liada vi dal chasti minimal smanatschà.
La dretgira po pronunziar in auter gener da chasti che quel smanatschà, ella è dentant liada vi dal minimum e vi dal maximum legal da mintga gener da chasti.
3. Concurrenza
Art. 49
Sch’il delinquent ha ademplì tras in u tras plirs malfatgs las premissas per plirs chastis identics, al sentenziescha la dretgira a quel chasti dal malfatg il pli grev e l’augmenta adequatamain. El na dastga dentant betg augmentar il maximum dal chasti smanatschà per dapli che la mesadad. En quest connex è el lià vi dal maximum legal dal gener dal chasti.
Sche la dretgira ha da giuditgar in malfatg ch’il delinquent ha commess avant ch’el è vegnì sentenzià pervia d’in auter malfatg, fixescha la dretgira il chasti supplementar uschia ch’il delinquent na vegn betg chastià en moda pli greva che sch’ils malfatgs fissan vegnids giuditgads il medem mument.
Sch’il delinquent ha commess in u plirs malfatgs avant la cumplenida dal 18avel onn da vegliadetgna, na dastgan quels – fixond il chasti total tenor ils alineas 1 e 2 – betg avair in pais pli grond, che sch’els fissan vegnids giuditgads mintgin per sasez.
4. Obligaziun da motivaziun
Art. 50
Sch’ina sentenzia sto vegnir motivada, menziunescha la dretgira en la motivaziun er las circumstanzas ch’èn stadas relevantas per fixar il chasti e lur valitaziun.
5. Imputaziun da l’arrest d’inquisiziun
Art. 51
La dretgira metta a quint al chasti l’arrest d’inquisiziun ch’il delinquent ha supportà durant questa u durant in’autra procedura. In di d’arrest correspunda ad ina taxa per di d’in chasti pecuniar.41
Quarta secziun Liberaziun dal chasti sco er suspensiun e sistida da la procedura42
1. Motivs per la liberaziun dal chasti
Art. 52 Mancanza da l’interess da chastiar43
L’autoritad cumpetenta desista d’ina persecuziun penala, d’in transferiment a la dretgira u d’in chasti, sche la culpa e sche las consequenzas dal malfatg èn minimas.
Art. 53 Reparaziun
Sch’il delinquent ha cuvrì il donn u fatg tut ils sforzs che pon raschunaivlamain vegnir pretendids dad el per gulivar l’ingiustia ch’el ha chaschunà, desista l’autoritad cumpetenta d’ina persecuziun penala, d’in transferiment a la dretgira u d’in chasti, sche:
in chasti da detenziun cundiziunà da fin 1 onn, in chasti pecuniar cundiziunà u ina multa vegn en consideraziun sco chasti;
l’interess da la publicitad e dal donnegià vi da la persecuziun penala è minim; e
il delinquent ha confessà ils fatgs.
Art. 54 Consternaziun dal delinquent tras ses delict
Sch’il delinquent è pertutgà uschè fitg da las consequenzas directas da ses malfatg ch’in chasti na fiss betg adequat, desista l’autoritad cumpetenta d’ina persecuziun penala, d’in transferiment a la dretgira u d’in chasti.
2. Disposiziuns cuminaivlas
Art. 55
La dretgira desista en cas dal chasti cundiziunà d’ina revocaziun ed en cas da la relaschada cundiziunada dal retransferiment, sche las premissas per ina liberaziun dal chasti èn dadas.
Sco autoritads cumpetentas tenor ils artitgels 52, 53 e 54 designeschan ils chantuns organs da la giurisdicziun penala.
3. Suspensiun e sistida da la procedura
Art. 55a46 Conjugal, partenari registrà u partenari da vita sco victima45
En cas da blessuras corporalas simplas (art. 123 cifra 2 al. 3–5), en cas da metter repetidamain maun vi d’ina persuna (art. 126 al. 2 lit. b, bbis e c), en cas da smanatscha (art. 180 al. 2) ed en cas da constricziuns (art. 181) po la Procura publica u la dretgira suspender provisoricamain la procedura, sche:47
48la victima:
è il conjugal dal delinquent ed il malfatg è vegnì commess durant la lètg u entaifer 1 onn suenter il divorzi, u
è il partenari registrà dal delinquent ed il malfatg è vegnì commess durant il partenadi registrà u entaifer 1 onn suenter sia schliaziun, u
è il partenari da vita eterosexual u omosexual dal delinquent respectivamain l’ex-partenari da vita dal delinquent che na viva anc betg 1 onn separadamain; e
49la victima u, sche quella n’è betg abla d’agir, sia represchentanza legala dumonda quai; e
50la suspensiun para da pudair stabilisar u meglierar la situaziun.
La Procura publica u la dretgira po obligar l’inculpà da sa participar durant la suspensiun ad in program d’instrucziun cunter violenza. Davart las mesiras prendidas infurmescha la Procura publica u la dretgira il post chantunal cumpetent per cas da violenza a chasa.51
La suspensiun n’è betg admissibla, sche:
l’inculpà è vegnì sentenzià pervia d’in crim u d’in delict cunter il corp e cunter la vita, cunter la libertad u cunter l’integritad sexuala;
in chasti è vegnì pronunzià u ina mesira è vegnida ordinada cunter el; e
il malfatg è vegnì commess cunter ina victima tenor l’alinea 1 litera a.52
La suspensiun è limitada a 6 mais. La Procura publica u la dretgira reprenda la procedura, sche la victima u, sche quella n’è betg abla d’agir, sia represchentanza legala pretenda quai u sch’i sa mussa che la suspensiun ni stabilisescha ni meglierescha la situaziun da la victima.53
Avant la fin da la suspensiun fa la Procura publica u la dretgira in giudicament. Sche la situaziun da la victima è sa stabilisada u sa meglierada, vegn disponida la sistida da la procedura.54
Segund chapitel Mesiras
Emprima secziun Mesiras terapeuticas ed internament
1. Princips
Art. 56
Ina mesira duai vegnir ordinada, sche:
in chasti sulet na po betg impedir il privel ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs;
il delinquent basegna in tractament u la segirezza publica pretenda quai; e
las premissas dals artitgels 59–61, 63 u 64 èn ademplidas.
L’ordinaziun d’ina mesira premetta che l’intervenziun en ils dretgs persunals, che resulta qua tras per il delinquent, na saja betg sproporziunada en vista a la probabilitad d’ulteriurs malfatgs ed a lur grevezza.
Per ordinar ina mesira tenor ils artitgels 59–61, 63 e 64 sco er per midar la sancziun tenor l’artitgel 65 sa basa la dretgira sin in’expertisa. Questa expertisa inditgescha:
la necessitad e las schanzas da success d’in tractament dal delinquent;
la probabilitad ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs ed il gener da quests malfatgs; e
las pussaivladads d’exequir la mesira.
Sch’il delinquent ha commess in malfatg en il senn da l’artitgel 64 alinea 1, sto l’expertisa vegnir fatga d’in expert che n’ha ni tractà ni assistì il delinquent en autra moda.
Sch’i vegn en consideraziun d’ordinar in internament per vita duranta tenor l’artitgel 64 alinea 1bis, prenda la dretgira sia decisiun sin basa da las expertisas d’almain dus experts versads ch’èn independents in da l’auter e che n’han ni tractà ni assistì il delinquent en autra moda.55
Per regla ordinescha la dretgira ina mesira mo, sch’ina instituziun adattada è disponibla.
Ina mesira sto vegnir abolida, sche sias premissas n’èn betg pli ademplidas.
Art. 56a Coincidenza da pliras mesiras
Sche pliras mesiras èn adattadas en moda eguala, ma sche mo ina è necessaria, ordinescha la dretgira quella mesira che engrevgescha il pli pauc il delinquent.
Sche pliras mesiras èn necessarias, las po la dretgira ordinar cuminaivlamain.
Art. 57 Relaziun tranter mesiras e chastis
Sche las premissas èn ademplidas tant per in chasti sco er per ina mesira, ordinescha la dretgira tuttas duas sancziuns.
L’execuziun d’ina mesira tenor ils artitgels 59–61 ha la precedenza vers in chasti da detenziun, il qual vegn pronunzià a medem temp u po vegnir exequì sin basa d’ina revocaziun u d’ina reintegraziun. Medemamain ha la reintegraziun en ina mesira tenor l’artitgel 62a la precedenza vers in chasti total che vegn pronunzià a medem temp.
La durada da la privaziun da la libertad ch’è colliada cun la mesira vegn messa a quint al chasti.
Art. 58 Execuziun
…56
Las instituziuns terapeuticas en il senn dals artitgels 59–61 ston vegnir manadas separadamain da l’execuziun dals chastis.
2. Mesiras terapeuticas staziunaras
Art. 59 Tractament da disturbis psichics
Sch’il delinquent ha in grev disturbi psichic, po la dretgira ordinar in tractament staziunar, sche:
il delinquent ha commess in crim u in delict che stat en connex cun ses disturbi psichic; e
ins dastga quintar da pudair impedir qua tras ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs che stattan en connex cun ses disturbi psichic.
Il tractament staziunar ha lieu en ina instituziun psichiatrica adattada u en ina instituziun per l’execuziun da mesiras.
Uscheditg ch’ins sto temair ch’il delinquent fugia u commettia ulteriurs malfatgs, vegn el tractà en ina instituziun serrada. El po er vegnir tractà en in stabiliment da retenziun tenor l’artitgel 76 alinea 2, sch’igl è garantì ch’el survegnia il tractament terapeutic necessari tras persunal spezialisà.57
La privaziun da la libertad ch’è colliada cun il tractament staziunar importa per regla maximalmain 5 onns. Sche las premissas per la relaschada cundiziunada n’èn betg anc ademplidas suenter 5 onns e sch’ins dastga quintar che la cuntinuaziun da la mesira possia impedir ch’il delinquent commettia ulteriurs crims e delicts che stattan en connex cun ses disturbi psichic, po la dretgira – sin dumonda da l’autoritad d’execuziun – ordinar la prolungaziun da la mesira per mintgamai maximalmain 5 onns.
Art. 60 Tractament da dependenzas
Sch’il delinquent è dependent da drogas u patescha d’ina autra dependenza, po la dretgira ordinar in tractament staziunar, sche:
il delinquent ha commess in crim u in delict che stat en connex cun sia dependenza; e
ins dastga quintar da pudair impedir qua tras ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs che stattan en connex cun sia dependenza.
La dretgira tegna quint da la dumonda e da la prontezza dal delinquent da sa suttametter al tractament.
Il tractament ha lieu en ina instituziun spezialisada u, sche necessari, en ina clinica psichiatrica. El sto vegnir adattà als basegns spezials dal delinquent ed a ses svilup.
La privaziun da la libertad ch’è colliada cun il tractament staziunar importa per regla maximalmain 3 onns. Sche las premissas per la relaschada cundiziunada n’èn betg anc ademplidas suenter 3 onns e sch’ins dastga quintar che la cuntinuaziun da la mesira possia impedir ch’il delinquent commettia ulteriurs crims e delicts che stattan en connex cun sia dependenza, po la dretgira – sin dumonda da l’autoritad d’execuziun – ordinar ina giada la prolungaziun da la mesira per 1 ulteriur onn. La privaziun da la libertad ch’è colliada cun la mesira na dastga betg surpassar la durada maximala da totalmain 6 onns en cas da la prolungaziun u da la reintegraziun suenter la relaschada cundiziunada.
Art. 61 Mesiras per persunas giuvnas creschidas
Sch’il delinquent n’aveva betg anc 25 onns, cura ch’el ha commess il malfatg, e sch’il svilup da sia persunalitad è disturbà grevamain, al po la dretgira collocar en ina instituziun per persunas giuvnas creschidas, sche:
il delinquent ha commess in crim u in delict che stat en connex cun il disturbi dal svilup da sia persunalitad; e
ins dastga quintar da pudair impedir qua tras ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs che stattan en connex cun il disturbi dal svilup da sia persunalitad.
Las instituziuns per persunas giuvnas creschidas ston vegnir manadas separadamain dals ulteriurs stabiliments e da las ulteriuras instituziuns da questa lescha.
Al delinquent duain vegnir intermediadas las abilitads da viver en atgna responsabladad e senza commetter malfatgs. En spezial duain vegnir promovidas sia scolaziun e sia furmaziun supplementara.
La privaziun da la libertad ch’è colliada cun la mesira importa maximalmain 4 onns. En cas da la reintegraziun suenter la relaschada cundiziunada na dastga ella betg surpassar la durada maximala da totalmain 6 onns. La mesira sto vegnir abolida il pli tard, cura ch’il delinquent ha cumplenì il 30avel onn da vegliadetgna.
Sch’il delinquent è er vegnì sentenzià pervia d’in malfatg ch’el ha commess avant il 18avel onn da vegliadetgna, po la mesira vegnir exequida en ina instituziun per giuvenils.
Art. 62 Relaschada cundiziunada
Il delinquent vegn relaschà cundiziunadamain or da l’execuziun staziunara da la mesira, uschespert che ses stadi giustifitgescha d’al dar la chaschun da sa cumprovar en libertad.
En cas da la relaschada cundiziunada or d’ina mesira tenor l’artitgel 59 importa il temp d’emprova 1 fin 5 onns, en cas da la relaschada cundiziunada or d’ina mesira tenor ils artitgels 60 e 61 importa el 1 fin 3 onns.
La persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain po vegnir obligada da sa laschar tractar en moda ambulanta durant il temp d’emprova. Per la durada dal temp d’emprova po l’autoritad d’execuziun ordinar l’assistenza da reabilitaziun e dar directivas.
Sch’i para, a la fin dal temp d’emprova, dad esser necessari da cuntinuar cun il tractament ambulant, cun l’assistenza da reabilitaziun u cun las directivas per impedir che la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain commettia ulteriurs crims e delicts che stattan en connex cun ses stadi, po la dretgira – sin dumonda da l’autoritad d’execuziun – prolungar sco suonda il temp d’emprova:
en cas da la relaschada cundiziunada or d’ina mesira tenor l’artitgel 59 mintgamai per 1 fin 5 onns;
en cas da la relaschada cundiziunada or d’ina mesira tenor ils artitgels 60 e 61 per 1 fin 3 onns.
Il temp d’emprova suenter la relaschada cundiziunada or d’ina mesira tenor ils artitgels 60 e 61 dastga durar en tut maximalmain 6 onns.
Sch’il delinquent ha commess in malfatg en il senn da l’artitgel 64 alinea 1, po il temp d’emprova vegnir prolungà uschè savens sco quai ch’i para dad esser necessari per impedir ulteriurs malfatgs da quest gener.
Art. 62a Nunsuccess dal temp d’emprova
Sche la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain commetta in malfatg durant il temp d’emprova, mussond uschia ch’il privel, che dueva vegnir impedì tras la mesira, exista vinavant, po la dretgira ch’è cumpetenta per giuditgar il nov malfatg, suenter avair tadlà l’autoritad d’execuziun:
ordinar la reintegraziun;
abolir la mesira e – sche las premissas èn ademplidas – ordinar ina nova mesira; u
abolir la mesira e – sche las premissas èn ademplidas – ordinar l’execuziun d’in chasti da detenziun.
Sche las premissas per in chasti da detenziun nuncundiziunà èn ademplidas sin basa dal nov malfatg e sche quest chasti coincida cun in chasti da detenziun, il qual è vegnì suspendì a favur da la mesira, pronunzia la dretgira in chasti total en applicaziun da l’artitgel 49.
Sch’ins sto, sin basa da ses cumportament durant il temp d’emprova, temair seriusamain che la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain pudess commetter in malfatg en il senn da l’artitgel 64 alinea 1, po la dretgira che ha ordinà la mesira ordinar la reintegraziun sin proposta da l’autoritad d’execuziun.
La reintegraziun dura maximalmain 5 onns per la mesira tenor l’artitgel 59 e maximalmain 2 onns per las mesiras tenor ils artitgels 60 e 61.
Sche la dretgira renunzia ad ina reintegraziun u ad ina nova mesira, po ella:
admonir la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain;
ordinar in tractament ambulant u l’assistenza da reabilitaziun;
dar directivas a la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain; e
prolungar il temp d’emprova per 1 fin 5 onns en cas d’ina mesira tenor l’artitgel 59 e per 1 fin 3 onns en cas d’ina mesira tenor ils artitgels 60 e 61.
Sche la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain sa sustira da l’assistenza da reabilitaziun u sch’ella cuntrafa a las directivas, è applitgabel l’artitgel 95 alineas 3–5.
Art. 62b Relaschada definitiva
Sche la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain è sa cumprovada fin a la fin dal temp d’emprova, è ella relaschada definitivamain.
Il delinquent vegn relaschà definitivamain, sche la durada maximala d’ina mesira tenor ils artitgels 60 e 61 è vegnida cuntanschida e sche las premissas per la relaschada cundiziunada èn ademplidas.
Sche la privaziun da la libertad ch’è colliada cun la mesira è pli curta ch’il chasti da detenziun suspendì, na vegn il chasti restant betg pli exequì.
Art. 62c Aboliziun da la mesira
La mesira vegn abolida, sche:
sia execuziun u sia cuntinuaziun para dad esser invana;
la durada maximala tenor ils artitgels 60 e 61 è vegnida cuntanschida e las premissas per la relaschada cundiziunada n’èn betg ademplidas; u
ina instituziun adequata n’exista betg u betg pli.
Sche la privaziun da la libertad ch’è colliada cun la mesira è pli curta ch’il chasti da detenziun suspendì, vegn il chasti restant exequì. Sche las premissas da la relaschada cundiziunada u dal chasti da detenziun cundiziunà èn avant maun areguard il chasti restant, sto l’execuziun vegnir suspendida.
Empè da l’execuziun dal chasti po la dretgira ordinar in’autra mesira, sch’ins dastga quintar da pudair impedir qua tras ch’il delinquent commettia ulteriurs crims e delicts che stattan en connex cun ses stadi.
Sch’ins sto – en cas da l’aboliziun d’ina mesira ch’era vegnida pronunziada sin basa d’in malfatg tenor l’artitgel 64 alinea 1 – temair seriusamain ch’il delinquent commettia ulteriurs acts da quest gener, po la dretgira ordinar l’internament sin proposta da l’autoritad d’execuziun.
Sche l’autoritad cumpetenta è da l’avis ch’ina mesira da la protecziun da creschids saja inditgada, cura che la mesira vegn abolida, communitgescha ella quai a l’autoritad per la protecziun da creschids.58
Plinavant po la dretgira abolir ina mesira terapeutica staziunara avant u durant sia execuziun ed ordinar empè da quella in’autra mesira terapeutica staziunara, sch’ins dastga quintar che la nova mesira possia impedir evidentamain meglier ch’il delinquent commettia ulteriurs crims e delicts che stattan en connex cun ses stadi.
Art. 62d Examinaziun da la relaschada e da l’aboliziun
Sin dumonda u d’uffizi examinescha l’autoritad cumpetenta, sche e cura ch’il delinquent duai vegnir relaschà or da l’execuziun da la mesira u sche e cura che la mesira duai vegnir abolida. Ella decida almain ina giada per onn en chaussa. L’emprim taidla ella la persuna collocada e dumonda in rapport da la direcziun da l’instituziun d’execuziun.
Sch’il delinquent ha commess in malfatg en il senn da l’artitgel 64 alinea 1, decida l’autoritad cumpetenta sin basa da l’expertisa d’in expert independent e suenter avair tadlà ina cumissiun da represchentants da las autoritads da persecuziun penala, da las autoritads d’execuziun sco er da la psichiatria. Ils experts ed ils represchentants da la psichiatria na dastgan betg avair tractà u assistì il delinquent en autra moda.
3. Tractament ambulant
Art. 63 Premissas ed execuziun
Sch’il delinquent ha in grev disturbi psichic, sch’el è dependent da drogas u sch’el patescha d’ina autra dependenza, po la dretgira ordinar ch’el na vegnia betg tractà en moda staziunara, mabain en moda ambulanta, sche:
il delinquent commetta in malfatg chastiabel che stat en connex cun ses stadi; e
ins dastga quintar da pudair impedir qua tras ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs che stattan en connex cun ses stadi.
Per tegnair quint dal gener dal tractament ed a favur d’in tractament ambulant po la dretgira suspender l’execuziun d’in chasti da detenziun nuncundiziunà, il qual è vegnì pronunzià a medem temp, d’in chasti da detenziun, il qual è daventà exequibel sin basa da la revocaziun sco er d’in chasti restant ch’è daventà exequibel sin basa da la reintegraziun. Per la durada dal tractament po ella ordinar l’assistenza da reabilitaziun e dar directivas.
L’autoritad cumpetenta po disponer ch’il delinquent vegnia tractà temporarmain en moda staziunara, sche quai è necessari per introducir il tractament ambulant. Il tractament staziunar na dastga tut en tut betg durar dapli che 2 mais.
Il tractament ambulant na dastga per regla betg durar dapli che 5 onns. Sch’i para dad esser necessari da cuntinuar cun il tractament ambulant, cura che la durada maximala vegn cuntanschida, per impedir ch’il delinquent commettia ulteriurs crims e delicts che stattan en connex cun ses disturbi psichic, po la dretgira – sin dumonda da l’autoritad d’execuziun – prolungar il tractament per mintgamai 1 fin 5 onns.
Art. 63a Aboliziun da la mesira
L’autoritad cumpetenta examinescha almain ina giada per onn, sch’il tractament ambulant duai vegnir cuntinuà u abolì. L’emprim taidla ella il delinquent e dumonda in rapport dal terapeut.
Il tractament ambulant vegn abolì tras l’autoritad cumpetenta, sche:
el è vegnì terminà cun success;
sia cuntinuaziun para dad esser invana; u
la durada maximala legala per il tractament da dependenzas d’alcohol, da narcotics u da medicaments è cuntanschida.
Sch’il delinquent commetta in malfatg durant il tractament ambulant, mussond uschia che quest tractament na po probablamain betg impedir ch’el commettia ulteriurs malfatgs che stattan en connex cun ses stadi, vegn il tractament ambulant che n’ha gì nagin success abolì tras la dretgira ch’è cumpetenta per giuditgar il nov malfatg.
Sch’il delinquent sa sustira da l’assistenza da reabilitaziun u sch’el cuntrafa a las directivas, è applitgabel l’artitgel 95 alineas 3–5.
Art. 63b Execuziun dal chasti da detenziun suspendì
Sch’il tractament ambulant è vegnì terminà cun success, na vegn betg pli exequì il chasti da detenziun suspendì.
Sch’il tractament ambulant vegn abolì, perquai che sia cuntinuaziun para dad esser invana (art. 63a al. 2 lit. b), perquai che la durada maximala legala è vegnida cuntanschida (art. 63a al. 2 lit. c) u perquai ch’el n’ha gì nagin success (art. 63a al. 3), sto vegnir exequì il chasti da detenziun suspendì.
Sch’il tractament ambulant exequì en libertad para dad esser privlus per terzas persunas, vegn exequì il chasti da detenziun suspendì, e cun il tractament ambulant vegni cuntinuà durant l’execuziun dal chasti da detenziun.
La dretgira decida, quant enavant che la privaziun da la libertad ch’è colliada cun il tractament ambulant vegn messa a quint al chasti. Sche las premissas da la relaschada cundiziunada u dal chasti da detenziun cundiziunà èn avant maun areguard il chasti restant, suspenda ella l’execuziun.
Empè da l’execuziun dal chasti po la dretgira ordinar ina mesira terapeutica staziunara tenor ils artitgels 59–61, sch’ins dastga quintar da pudair impedir qua tras ch’il delinquent commettia ulteriurs crims e delicts che stattan en connex cun ses stadi.
4. Internament
Art. 64 Premissas ed execuziun
La dretgira ordinescha l’internament, sch’il delinquent ha commess in assassinat, in mazzament intenziunà, ina blessura corporala greva, ina violaziun, ina rapina, in rapiment d’ostagis, in incendi intenziunà, ina periclitaziun da la vita u in auter malfatg chastiabel cun in chasti maximal da 5 onns u dapli, tras il qual el ha donnegià u vuleva donnegiar grevamain l’integritad fisica, psichica u sexuala d’ina autra persuna, e sche:59
ins sto temair seriusamain ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs da quest gener pervia da las caracteristicas da sia persunalitad, pervia da las circumstanzas dal malfatg e pervia da tut sias circumstanzas da viver; u
ins sto temair seriusamain ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs da quest gener e che l’ordinaziun d’ina mesira tenor l’artitgel 59 n’empermettia nagin success pervia d’in disturbi psichic da grevezza considerabla, permanent u da lunga durada, che steva en connex cun il malfatg.
La dretgira ordinescha l’internament per vita duranta, sch’il delinquent ha commess in assassinat, in mazzament intenziunà, ina blessura corporala greva, ina rapina, ina violaziun, ina constricziun sexuala, ina privaziun da la libertad u in rapiment, in rapiment d’ostagis, ina spariziun sfurzada, commerzi cun umans, in genocid, in crim cunter l’umanitad ubain in crim da guerra (dudeschavel titelter) e sche las suandantas premissas èn ademplidas:60
cun il crim ha il delinquent donnegià u vulì donnegiar en moda spezialmain greva l’integritad fisica, psichica u sexuala d’ina autra persuna;
igl è fitg probabel ch’il delinquent commettia danovamain in da quests crims;
il delinquent vegn qualifitgà sco durablamain incurabel, perquai ch’il tractament n’empermetta nagin success a lunga vista.61
L’execuziun dal chasti da detenziun ha la precedenza vers l’internament. Las disposiziuns davart la relaschada cundiziunada or dal chasti da detenziun (art. 86–88) n’èn betg applitgablas.62
Sch’ins dastga quintar gia durant l’execuziun dal chasti da detenziun, ch’il delinquent sa cumprovia en libertad, dispona la dretgira la relaschada cundiziunada or dal chasti da detenziun il pli baud per il di ch’il delinquent ha expià dus terzs dal chasti da detenziun u 15 onns dal chasti da detenziun per vita duranta. Cumpetenta è la dretgira che ha ordinà l’internament. Dal rest è applitgabel l’artitgel 64a.63
L’internament vegn exequì en ina instituziun per l’execuziun da mesiras u en in stabiliment da retenziun tenor l’artitgel 76 alinea 2. La segirezza publica sto vegnir garantida. Il delinquent survegn assistenza psichiatrica, sche quai è necessari.
Art. 64a Aboliziun e relaschada
Il delinquent vegn relaschà cundiziunadamain or da l’internament tenor l’artitgel 64 alinea 1, uschespert ch’ins dastga quintar ch’el sa cumprovia en libertad.64 Il temp d’emprova importa 2 fin 5 onns. Per la durada dal temp d’emprova po vegnir ordinada l’assistenza da reabilitaziun e pon vegnir dadas directivas.
Sch’i para, a la fin dal temp d’emprova, dad esser necessari da cuntinuar cun l’assistenza da reabilitaziun u cun las directivas per impedir ch’il delinquent commettia ulteriurs malfatgs en il senn da l’artitgel 64 alinea 1, po la dretgira – sin dumonda da l’autoritad d’execuziun – prolungar il temp d’emprova per ulteriurs 2 fin 5 onns.
Sch’ins sto, sin basa da ses cumportament durant il temp d’emprova, temair seriusamain che la persuna, ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain, pudess commetter ulteriurs malfatgs en il senn da l’artitgel 64 alinea 1, ordinescha la dretgira la reintegraziun sin proposta da l’autoritad d’execuziun.
Sche la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain sa sustira da l’assistenza da reabilitaziun u sch’ella cuntrafa a las directivas, è applitgabel l’artitgel 95 alineas 3–5.
Sche la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain è sa cumprovada fin a la fin dal temp d’emprova, è ella relaschada definitivamain.
Art. 64b65 Examinaziun da la relaschada
Sin dumonda u d’uffizi examinescha l’autoritad cumpetenta:
almain ina giada per onn, e l’emprima giada suenter 2 onns, sche e cura ch’il delinquent po vegnir relaschà cundiziunadamain or da l’internament (art. 64a al. 1);
almain mintga 2 onns, e l’emprima giada avant che cumenzar l’internament, sche las premissas per in tractament terapeutic staziunar èn ademplidas e sch’i duai vegnir fatga ina dumonda correspundenta tar la dretgira cumpetenta (art. 65 al. 1).
L’autoritad cumpetenta prenda las decisiuns tenor l’alinea 1 sin basa:
d’in rapport da la direcziun dal stabiliment;
d’ina expertisa independenta en il senn da l’artitgel 56 alinea 4;
da l’audiziun d’ina cumissiun tenor l’artitgel 62d alinea 2;
da l’audiziun dal delinquent.
Art. 64c66 Examinaziun da la relaschada or da l’internament per vita duranta e relaschada cundiziunada
En cas d’in internament per vita duranta tenor l’artitgel 64 alinea 1bis examinescha l’autoritad cumpetenta d’uffizi u sin dumonda, sch’i èn avant maun novas enconuschientschas scientificas che laschan spetgar ch’il delinquent po vegnir tractà uschia, ch’el n’è nagin privel pli per la publicitad. Ella decida sin basa dal rapport da la Cumissiun federala spezialisada per il giudicament da las pussaivladads da delinquents internads per vita duranta.
Sche l’autoritad cumpetenta arriva a la conclusiun ch’il delinquent possia vegnir tractà, al propona ella in tractament. Quel ha lieu en ina instituziun serrada. Fin a l’aboliziun da l’internament per vita duranta tenor l’alinea 3 restan applitgablas las disposiziuns davart l’execuziun da l’internament per vita duranta.
Sch’il tractament mussa che la privlusadad dal delinquent è sa reducida considerablamain e po vegnir reducida uschè lunsch ch’el n’è nagin privel pli per la publicitad, abolescha la dretgira l’internament per vita duranta ed ordinescha ina mesira terapeutica staziunara tenor ils artitgels 59–61 en ina instituziun serrada.
La dretgira po relaschar cundiziunadamain il delinquent or da l’internament per vita duranta, sch’el n’è nagin privel pli per la publicitad pervia da sia auta vegliadetgna, pervia d’ina greva malsogna u per in auter motiv. La relaschada cundiziunada sa drizza tenor l’artitgel 64a.
Cumpetenta per l’aboliziun da l’internament per vita duranta e per la relaschada cundiziunada è la dretgira che ha ordinà l’internament per vita duranta. Ella prenda sia decisiun sin basa da las expertisas d’almain dus experts versads ch’èn independents in da l’auter e che n’han ni tractà ni assistì il delinquent en autra moda.
Ils alineas 1 e 2 valan er durant l’execuziun dal chasti da detenziun, il qual preceda l’internament per vita duranta. L’internament per vita duranta vegn abolì il pli baud tenor l’alinea 3, sch’il delinquent ha expià dus terzs dal chasti u 15 onns dal chasti per vita duranta.
5. Midada da la sancziun
Art. 65
Sch’in sentenzià ademplescha las premissas d’ina mesira terapeutica staziunara avant u durant l’expiaziun d’in chasti da detenziun u d’in internament tenor l’artitgel 64 alinea 1, po la dretgira ordinar posteriuramain questa mesira.67 Cumpetenta è la dretgira che ha pronunzià il chastì u che ha ordinà l’internament. L’execuziun d’in chasti restant vegn suspendida.
Sch’i resulta – durant l’expiaziun dal chasti da detenziun e sin basa da novs fatgs u da novas cumprovas – ch’in sentenzià ademplescha las premissas da l’internament e las ha ademplidas gia il mument da la condemnaziun, senza che la dretgira haja pudì avair enconuschientscha da quai, po la dretgira ordinar posteriuramain l’internament. La cumpetenza e la procedura sa drizzan tenor las reglas che valan per la revisiun (art. 410–415 dal Cudesch da procedura penala68).69 70
Segunda secziun Autras mesiras
1. Cauziun preventiva
Art. 66
Sch’ins sto temair ch’insatgi, che ha smanatschà da commetter in crim u in delict, commettia effectivamain il malfatg, u sch’insatgi, ch’è vegnì sentenzià pervia d’in crim u d’in delict, manifestescha l’intenziun expressiva da repeter il malfatg, po la dretgira – sin dumonda dal smanatschà – pretender ch’el empermettia da betg exequir il malfatg e l’obligar da prestar ina segirezza adequata.
Sch’el refusa l’empermischun u sch’el na presta cun malart betg la segirezza entaifer il termin fixà, al po la dretgira obligar da far l’empermischun u da prestar la segirezza, ordinond l’arrest da segirezza. L’arrest da segirezza na dastga betg durar dapli che 2 mais. El vegn exequì sco in curt chasti da detenziun (art. 7971).
Sch’el commetta il crim u il delict entaifer 2 onns, suenter ch’el ha prestà la segirezza, va la segirezza al stadi. Cas cuntrari al vegn restituida la segirezza.
1a. Expulsiun
a. Expulsiun obligatorica
Art. 66a
Independentamain da l’autezza dal chasti expulsescha la dretgira la persuna estra, ch’è vegnida sentenziada pervia d’in dals suandants malfatgs, per ina durada da 5–15 onns da la Svizra:
mazzament intenziunà (art. 111), assassinat (art. 112), mazzament en affect (art. 113), instigaziun ed agid al suicidi (art. 115), interrupziun chastiabla da la gravidanza (art. 118 al. 1 e 2);
73blessura corporala greva (art. 122), mutilaziun da genitalias femininas (art. 124 al. 1), metter a l’abandun (art. 127), periclitaziun da la vita (art. 129), agressiun (art. 134), represchentaziun d’acts da violenza (art. 135 al. 1 segunda frasa);
74defraudaziun qualifitgada (art. 138 cifra 2), enguladitsch qualifitgà (art. 139 cifra 3), rapina (art. 140), engion da professiun (art. 146 al. 2), diever abusiv professiunal d’in indriz d’elavuraziun da datas (art. 147 al. 2), diever abusiv professiunal da cartas da schecs e da cartas da credit (art. 148 al. 2), extorsiun qualifitgada (art. 156 cifras 2–4), usura da professiun (art. 157 cifra 2), zuppentada da professiun (art. 160 cifra 2);
enguladitsch (art. 139) en cumbinaziun cun violaziun da domicil (art. 186);
engion (art. 146 al. 1) en il sectur d’ina assicuranza sociala u da l’agid social, retratga illegala da prestaziuns d’ina assicuranza sociala u da l’agid social (art. 148a al. 1);
75engion (art. 146 al. 1), engion en chaussas da prestaziuns u da taxas (art. 14 al. 1–3 da la LF dals 22 da mars 197476 davart il dretg penal administrativ) u fraud fiscal, defraudaziun da taglias a la funtauna u in auter malfatg en il sectur da las taxas da dretg public ch’è chastiabel cun in chasti da detenziun maximal dad 1 onn u dapli;
maridaglia sfurzada, partenadi registrà sfurzà (art. 181a), commerzi cun umans (art. 182), sequestraziun da persunas e rapiment (art. 183), sequestraziun da persunas qualifitgada e rapiment qualifitgà (art. 184), rapinament d’ostagis (art. 185);
77acts sexuals cun uffants (art. 187 cifra 1 ed 1bis), acts sexuals cun persunas dependentas (art. 188), constricziun sexuala (art. 189 al. 2 e 3), violaziun (art. 190), abus d’ina persuna inabla da giuditgar u da sa defender (art. 191), profitar d’ina situaziun d’urgenza u d’ina dependenza (art. 193), engion davart il caracter sexual d’in act (art. 193a), promoziun da la prostituziun (art. 195), pornografia (art. 197 al. 4 segunda frasa);
78incendi intenziunà (art. 221 al. 1 e 2), chaschunar intenziunadamain in’explosiun (art. 223 cifra 1 al. 1), utilisaziun da materias explosivas e da gas da tissi per intents criminals (art. 224 al. 1), periclitaziun intenziunada senza intents criminals (art. 225 al. 1), fabritgar, zuppentar e dar vinavant materias explosivas e gas da tissi (art. 226), periclitaziun tras energia nucleara, tras radioactivitad e tras radis ionisants (art. 226bis), acziuns preparatoricas chastiablas (art. 226ter), chaschunar intenziunadamain ina inundaziun u ina sbuvada (art. 227 cifra 1 al. 1), donnegiar intenziunadamain implants electrics, idraulics ed indrizs da protecziun (art. 228 cifra 1 al. 1), periclitaziun cun violar las reglas da la scienza da construcziun (art. 229 al. 1), allontanar u betg installar indrizs da segirezza (art. 230 cifra 1);
79periclitaziun intenziunada tras organissems modifitgads geneticamain u tras organissems patogens (art. 230bis al. 1), derasaziun da malsognas da l’uman (art. 231), contaminaziun intenziunada d’aua da baiver (art. 234 al. 1);
80disturbi dal traffic public (art. 237 cifra 1);
81acziuns preparatoricas chastiablas (art. 260bis al. 1 e 3), participaziun ad in’organisaziun criminala u terroristica u sustegn d’ina tala organisaziun (art. 260ter), periclitaziun da la segirezza publica cun armas (art. 260quater), finanziaziun dal terrorissem (art. 260quinquies), recrutaziun, instrucziun e viadis en vista ad in malfatg terroristic (art. 260sexies);
genocid (art. 264), crims cunter l’umanitad (art. 264a), grevas violaziuns da las Convenziuns da Genevra dals 12 d’avust 194982 (art. 264c), auters crims da guerra (art. 264d–264h);
cuntravenziun intenziunada cunter l’artitgel 116 alinea 3 u 118 alinea 3 da la Lescha federala dals 16 da december 200583 davart las persunas estras;
cuntravenziun cunter l’artitgel 19 alinea 2 u 20 alinea 2 da la Lescha da narcotics dals 3 d’october 195184 (LNarc);
85cuntravenziun tenor l’artitgel 74 alinea 4 da la Lescha federala dals 25 da settember 201586 davart il servetsch d’infurmaziun (LSI).
Excepziunalmain po la dretgira desister da pronunziar in’expulsiun, sche quella signifitgass in grev cas da direzza persunal per la persuna estra e sch’ils interess publics d’ina expulsiun na predomineschan betg ils interess privats da la persuna estra da restar vinavant en Svizra. En quest connex stoi vegnir tegnì quint da la situaziun speziala da persunas estras ch’èn naschidas e creschidas si en Svizra.
D’ina expulsiun poi plinavant vegnir desistì, sch’il malfatg è vegnì commess en ina defensiun legitima perstgisabla (art. 16 al. 1) u en in stadi d’urgenza perstgisabel (art. 18 al. 1).
b. Expulsiun betg obligatorica
Art. 66abis
La dretgira po expulsar ina persuna estra per ina durada da 3–15 onns da la Svizra, sch’ella vegn sentenziada ad in chasti u sch’i vegn ordinada cunter ella ina mesira tenor ils artitgels 59–61 u 64 pervia d’in crim u d’in delict betg previs en l’artitgel 66a.
c. Disposiziuns cuminaivlas. Cas da repetiziun
Art. 66b
Sch’ina persuna, cunter la quala in’expulsiun è gia vegnida ordinada, commetta in nov malfatg che ademplescha las premissas per in’expulsiun tenor l’artitgel 66a, sto la nova expulsiun vegnir pronunziada per 20 onns.
L’expulsiun po vegnir pronunziada per vita duranta, sch’il sentenzià commetta il nov malfatg, durant che l’expulsiun pronunziada per l’emprim malfatg ha anc vigur.
d. Mument da l’execuziun
Art. 66c
L’expulsiun vala a partir da la vigur legala da la sentenzia.
Avant l’execuziun da l’expulsiun ston vegnir exequids ils chastis nuncundiziunads u las parts da tals sco er las mesiras da detenziun.
L’expulsiun vegn exequida, uschespert ch’il sentenzià vegn relaschà cundiziunadamain u definitivamain or da l’execuziun da chastis u da mesiras u uschespert che la mesira da detenziun vegn abolida, nun ch’i stoppia vegnir exequì in chasti restant u ch’in autra mesira da detenziun vegnia ordinada.
Sche la persuna, cunter la quala in’expulsiun è vegnida pronunziada, vegn transferida en sia patria per l’execuziun da chastis e da mesiras, vala l’expulsiun sco exequida il mument dal transferiment.
La durada da l’expulsiun vegn quintada a partir dal di ch’il sentenzià ha bandunà la Svizra.
e. Suspensiun da l’execuziun da l’expulsiun obligatorica
Art. 66d
L’execuziun da l’expulsiun obligatorica tenor l’artitgel 66a po vegnir suspendida mo, sche:91
il pertutgà è in fugitiv renconuschì da la Svizra e sia vita u sia libertad fiss periclitada tras l’expulsiun pervia da sia razza, sia religiun, sia naziunalitad, sia appartegnientscha ad ina tscherta gruppa sociala u sias opiniuns politicas; exceptà da quai è il fugitiv che na po betg sa referir al scumond d’expulsiun tenor l’artitgel 5 alinea 2 da la Lescha d’asil dals 26 da zercladur 199892;
autras disposiziuns stringentas dal dretg internaziunal s’opponan a l’expulsiun.
Prendend sia decisiun sto l’autoritad chantunala partir da la supposiziun che l’expulsiun en in stadi ch’il Cussegl federal designescha sco segir sin basa da l’artitgel 6a alinea 2 da la Lescha d’asil dals 26 da zercladur 1998, na cuntrafetschia betg a l’artitgel 25 alineas 2 e 3 da la Constituziun federala.
2. Scumond d’activitad, scumond da contact e d’areal
a Scumond d’activitad, premissas
Art. 6793
Sch’insatgi ha, pratitgond in’activitad professiunala u in’activitad extraprofessiunala organisada, commess in crim u in delict, per il qual el è vegnì sentenzià ad in chasti da detenziun da passa 6 mais, e sch’ins sto temair ch’el fetschia abus da sia activitad per commetter ulteriurs crims u delicts, al po la dretgira scumandar dal tuttafatg u per part l’activitad respectiva u activitads cumparegliablas per ina durada da 6 mais fin 5 onns.94
Sch’insatgi ha commess in crim u in delict cunter ina persuna minorenna u cunter in’autra persuna cun in basegn da protecziun spezial e sch’ins sto temair ch’el commettia ulteriurs malfatgs da quest gener, pratitgond in’activitad professiunala u in’activitad extraprofessiunala organisada che cumpiglia in contact regular cun persunas minorennas u cun autras persunas cun in basegn da protecziun spezial, al po la dretgira scumandar l’activitad respectiva per ina durada dad 1 fin 10 onns.
La dretgira po pronunziar il scumond tenor l’alinea 2 per vita duranta, sch’ins sto spetgar ch’ina durada da 10 onns na bastia betg per ch’il delinquent na saja betg pli privlus. Sin dumonda da l’autoritad d’execuziun po la dretgira prolungar in scumond da durada limitada tenor l’alinea 2 per mintgamai maximalmain 5 onns, sche quai è necessari per impedir ch’il delinquent commettia ulteriurs crims e delicts sco quels ch’èn stads il motiv per il scumond.95
Sch’insatgi è vegnì sentenzià ad in chasti u sch’igl è vegnida ordinada ina mesira tenor ils artitgels 59–61, 63 u 64 cunter el pervia d’in dals suandants malfatgs, al scumonda la dretgira per vita duranta mintga activitad professiunala e mintga activitad extraprofessiunala organisada che cumpiglia in contact regular cun persunas minorennas:
commerzi cun umans (art. 182), sch’el ha commess il malfatg cunter ina victima minorenna cun l’intent da l’explotar sexualmain;
acts sexuals cun uffants (art. 187), acts sexuals cun persunas dependentas (art. 188) u acts sexuals cun persunas minorennas cunter indemnisaziun (art. 196);
96agressiun sexuala e constricziun sexuala (art. 189), violaziun (art. 190), abus d’ina persuna inabla da giuditgar u da sa defender (art. 191), profitar d’ina situaziun d’urgenza u d’ina dependenza (art. 193), engion davart il caracter sexual d’in act (art. 193a), exibiziunissem (art. 194), promoziun da la prostituziun (art. 195), transmissiun nunautorisada da cuntegns sexuals betg publics (art. 197a) u mulestas sexualas (art. 198), sch’el ha commess il malfatg cunter u davant ina victima minorenna;
pornografia (art. 197):
tenor l’artitgel 197 alinea 1 u 3,
tenor l’artitgel 197 alinea 4 u 5, sch’ils objects u las preschentaziuns cuntegnevan acts sexuals cun persunas minorennas.97
Sch’insatgi è vegnì sentenzià ad in chasti u sch’igl è vegnida ordinada ina mesira tenor ils artitgels 59–61, 63 u 64 cunter el pervia d’in dals suandants malfatgs, al scumonda la dretgira per vita duranta mintga activitad professiunala e mintga activitad extraprofessiunala organisada che cumpiglia in contact regular cun persunas maiorennas cun in basegn da protecziun spezial sco er mintga activitad professiunala u mintga activitad extraprofessiunala organisada en il sectur da sanadad cun contact direct cun pazients:
commerzi cun umans (art. 182) per intents da l’explotaziun sexuala, agressiun sexuala e constricziun sexuala (art. 189), violaziun (art. 190), abus d’ina persuna inabla da giuditgar u da sa defender (art. 191), profitar d’ina situaziun d’urgenza u d’ina dependenza (art. 193), engion davart il caracter sexual d’in act (art. 193a), exibiziunissem (art. 194), promoziun da la prostituziun (art. 195), transmissiun nunautorisada da cuntegns sexuals betg publics (art. 197a) u mulestas sexualas (art. 198), sch’el ha commess il malfatg cunter u davant:98
ina victima maiorenna cun in basegn da protecziun spezial, u
ina victima maiorenna che n’ha betg in basegn da protecziun spezial, ma ch’è stada inabla da far resistenza u da giuditgar u che n’ha betg pudì sa defender pervia d’ina dependenza corporala u psichica;
pornografia (art. 197 al. 2 emprima frasa ed al. 4 u 5), sch’ils objects u las preschentaziuns cuntegnevan:
acts sexuals cun victimas maiorennas cun in basegn da protecziun spezial, u
acts sexuals cun victimas maiorennas che n’han betg in basegn da protecziun spezial, ma ch’èn stadas inablas da far resistenza u da giuditgar u che n’han betg pudì sa defender pervia d’ina dependenza corporala u psichica.99
En cas spezialmain levs po la dretgira desister excepziunalmain d’ordinar in scumond d’activitad tenor l’alinea 3 u 4, sch’in tal scumond na para betg necessari per preservar il delinquent da commetter ulteriurs malfatgs sco quels ch’èn stads il motiv per il scumond. Da l’ordinaziun d’in scumond d’activitad na dastgi però betg vegnir desistì, sch’il delinquent:
100è vegnì sentenzià pervia da commerzi cun umans (art. 182), constricziun sexuala (art. 189 al. 2 e 3), violaziun (art. 190 al. 2 e 3), abus d’ina persuna inabla da giuditgar u da sa defender (art. 191) u promoziun da la prostituziun (art. 195); u
è pedofil tenor ils criteris da classificaziun renconuschids internaziunalmain.101
Sch’in delinquent vegn sentenzià ad in chasti u sch’ina mesira vegn ordinada cunter el en la medema procedura pervia da plirs malfatgs, fixescha la dretgira, tge part dal chasti u tge mesira che vegn pronunziada per in malfatg, dal qual resulta in scumond d’activitad. Questa part dal chasti, la mesira sco er il malfatg èn decisivs per pronunziar in scumond d’activitad tenor l’alinea 1, 2, 2bis, 3 u 4. Las parts dals chastis per plirs malfatgs respectivs vegnan quintadas ensemen. La dretgira po pronunziar plirs scumonds d’activitad.102
La dretgira po ordinar in’assistenza da reabilitaziun per la durada dals scumonds.103
…104
Art. 67a105 Cuntegn ed extensiun
Sco activitads professiunalas en il senn da l’artitgel 67 valan activitads pratitgadas en il rom d’ina professiun u d’in mastergn principal u accessoric ubain d’in commerzi. Sco activitads extraprofessiunalas organisadas valan activitads che vegnan pratitgadas en il rom d’ina uniun u d’ina autra organisaziun e che na servan betg u betg en emprima lingia ad intents da gudogn.
Il scumond d’activitad tenor l’artitgel 67 cumpiglia las activitads ch’il delinquent pratitgescha en moda independenta, sco organ d’ina persuna giuridica u d’ina societad commerziala u en in’autra funcziun ch’è d’inscriver en il register da commerzi, sco mandatari u sco represchentant d’ina autra persuna u las activitads ch’el lascha pratitgar tras ina persuna ch’è suttamessa a sias instrucziuns.106
Sch’ins sto temair ch’il delinquent fetschia abus da sia activitad per commetter malfatgs, er sch’el è suttamess a las instrucziuns ed a la controlla d’in superiur u d’ina persuna da surveglianza, al sto l’activitad vegnir scumandada dal tuttafatg.
Ils scumonds tenor l’artitgel 67 alineas 3 e 4 cumpiglian adina l’entira activitad.
Sco activitads cun in contact regular cun persunas minorennas u cun autras persunas che han in basegn da protecziun spezial valan:
activitads che vegnan pratitgadas directamain e specificamain envers persunas minorennas u envers autras persunas che han in basegn da protecziun spezial, numnadamain:
scolaziun u instrucziun,
educaziun u cussegliaziun,
assistenza u surveglianza,
tgira,
visita corporala u tractament corporal,
visita psicologica u tractament psicologic,
alimentaziun,
transport,
vendita directa u emprest u intermediaziun directa d’objects ch’èn destinads specificamain als basegns da persunas minorennas u d’autras persunas che han in basegn da protecziun spezial, sche quai è l’activitad principala da la persuna respectiva;
autras activitads che vegnan pratitgadas oravant tut u repetidamain en instituziuns che porschan servetschs tenor la litera a; exceptadas èn activitads, tar las qualas igl è garantì areguard il lieu u areguard il temp ch’in contact cun persunas minorennas u cun autras persunas che han in basegn da protecziun spezial na po betg avair lieu.107
Sco persunas che han in basegn da protecziun spezial valan persunas ch’èn pervia da lur vegliadetgna, pervia d’ina malsogna u pervia d’ina restricziun corporala, spiertala u psichica da lunga durada dependentas d’agid ester per liquidar lavurs quotidianas u per manar lur vita.108
b. Scumond da contact e d’areal
Art. 67b109
Sch’insatgi ha commess in crim u in delict cunter ina u pliras tschertas persunas u cunter persunas d’ina tscherta gruppa e sch’ins sto temair ch’el commettia ulteriurs crims u delicts en cas ch’el ha contact cun questas persunas, po la dretgira pronunziar in scumond da contact e d’areal per ina durada da fin 5 onns.
Ensemen cun il scumond da contact e d’areal po la dretgira scumandar al delinquent:
d’entrar en contact, directamain u sur terzas persunas, cun ina u cun pliras tschertas persunas u cun persunas d’ina tscherta gruppa, en spezial per telefon, en scrit u sin via electronica, d’engaschar, da dar alloschi, da scolar, da survegliar, da tgirar questas persunas u da las contactar en autra moda;
da s’avischinar ad ina tscherta persuna u da sa trategnair en in tschert conturn da sia abitaziun;
da sa trategnair en tscherts lieus, en spezial en tschertas vias, sin tschertas plazzas u en tscherts quartiers.
Per exequir il scumond po l’autoritad cumpetenta applitgar apparats tecnics ch’èn fixads vi dal delinquent. Quests apparats pon servir en spezial a localisar il delinquent.
La dretgira po ordinar in’assistenza da reabilitaziun per la durada dal scumond.
Sin dumonda da las autoritads d’execuziun po la dretgira prolungar il scumond per mintgamai maximalmain 5 onns, sche quai è necessari per impedir ch’il delinquent commettia ulteriurs crims e delicts cunter persunas minorennas u cunter autras persunas cun in basegn da protecziun spezial.
c. Disposiziuns cuminaivlas.
Art. 67c110 Execuziun dals scumonds
Il scumond ha effect a partir dal di che la sentenzia entra en vigur.
La durada da l’execuziun d’in chasti u d’ina mesira da detenziun (art. 59–61 e 64) na vegn betg messa a quint a la durada dal scumond.
Sch’il delinquent n’ha betg terminà cun success il temp d’emprova, uschia ch’i vegn exequì il chasti da detenziun cundiziunà u ordinada la represa da l’execuziun da chastis u da mesiras, vegn la durada dal scumond quintada pir a partir dal di ch’il delinquent vegn relaschà cundiziunadamain u definitivamain ubain che la sancziun vegn abolida u relaschada.
Sch’il delinquent ha terminà cun success il temp d’emprova, decida l’autoritad cumpetenta, sch’il scumond tenor l’artitgel 67 alinea 1 u tenor l’artitgel 67b duai vegnir restrenschì areguard il cuntegn ed areguard la durada u sch’el duai vegnir abolì.
Il delinquent po dumandar l’autoritad cumpetenta, sch’ella restrenschia il cuntegn u la durada dal scumond ubain sch’ella aboleschia il scumond:
en cas d’in scumond tenor l’artitgel 67 alinea 1 u tenor l’artitgel 67b: suenter in’execuziun da 2 onns;
en cas d’in scumond da durada limitada tenor l’artitgel 67 alinea 2: suenter la mesadad da la durada dal scumond, il pli baud dentant suenter in’execuziun da 3 onns;
111…
112en cas d’in scumond per vita duranta tenor l’artitgel 67 alinea 2bis: suenter 10 onns da l’execuziun.
Sch’ins na sto betg pli temair ch’il delinquent fetschia abus d’ina activitad per commetter ulteriurs crims u delicts u ch’el commettia ulteriurs crims u delicts en cas ch’el ha contact cun tschertas persunas u cun persunas d’ina tscherta gruppa e sch’el ha – uschenavant ch’ins pudeva pretender dad el – remplazzà il donn ch’el aveva chaschunà, abolescha l’autoritad cumpetenta il scumond en ils cas tenor l’alinea 4 u 5.
Ils scumonds tenor l’artitgel 67 alinea 3 u 4 na pon betg vegnir abolids.113
Sch’il sentenzià n’observa betg in scumond d’activitad u in scumond da contact e d’areal u sch’el refusa l’assistenza da reabilitaziun ch’è colliada cun in tal scumond u sche l’assistenza da reabilitaziun na po betg pli vegnir realisada u n’è betg pli necessaria, suttametta l’autoritad cumpetenta in rapport a la dretgira u a las autoritads d’execuziun. La dretgira u l’autoritad d’execuziun po abolir l’assistenza da reabilitaziun u ordinar ina nova.
L’autoritad d’execuziun po ordinar in’assistenza da reabilitaziun per l’entira durada dal scumond d’activitad u dal scumond da contact e d’areal.114
Sch’il sentenzià refusa l’assistenza da reabilitaziun durant il temp d’emprova, è applitgabel l’artitgel 95 alineas 4 e 5.
Sch’il sentenzià n’observa betg in scumond d’activitad u in scumond da contact e d’areal durant il temp d’emprova, èn applitgabels l’artitgel 294 e las disposiziuns davart la revocaziun d’in chasti cundiziunà u da la part cundiziunada d’in chasti sco er las disposiziuns davart la represa da l’execuziun da chastis e da mesiras.
Art. 67d115 Midada d’in scumond u ordinaziun posteriura d’in scumond
Sch’i sa mussa durant l’execuziun d’in scumond d’activitad u d’in scumond da contact e d’areal ch’il delinquent ademplescha las premissas per extender il scumond u per pronunziar in ulteriur scumond da tal gener, po la dretgira extender posteriuramain il scumond u ordinar posteriuramain in scumond supplementar sin proposta da las autoritads d’execuziun.
Sch’i sa mussa durant l’execuziun d’in chasti u d’ina mesira da detenziun ch’il delinquent ademplescha las premissas per in scumond tenor l’artitgel 67 alinea 1 u 2 u tenor l’artitgel 67b, po la dretgira ordinar posteriuramain quest scumond sin proposta da l’autoritad d’execuziun.
3. Scumond da manischar
Art. 67e116
Sch’il delinquent ha utilisà in vehichel a motor per commetter in crim u in delict e sch’ins sto temair ch’el fetschia ulteriurs abus, po la dretgira ordinar – ultra d’in chasti u d’ina mesira tenor ils artitgels 59–64 – la retratga dal permiss per emprender a manischar u dal permiss da manischar per ina durada dad 1 mais fin 5 onns.
Art. 67f
4. Publicaziun da la sentenzia
Art. 68
Sche l’interess public, l’interess dal violà u l’interess da la persuna che ha il dretg da purtar plant pretenda quai, ordinescha la dretgira la publicaziun da la sentenzia penala sin donn e cust dal sentenzià.
Sche l’interess public, l’interess da l’acquittà u l’interess dal distgargià pretenda quai, ordinescha la dretgira la publicaziun d’ina sentenzia acquittanta u d’ina disposiziun da sistida da l’autoritad da persecuziun penala sin donn e cust dal stadi u dal denunziant.
La publicaziun en l’interess dal violà, da la persuna che ha il dretg da purtar plant, da l’acquittà u dal distgargià ha lieu mo sin lur dumonda.
La dretgira fixescha il gener e la dimensiun da la publicaziun.
5. Confiscaziun.
a. Confiscaziun d’objects privlus
Art. 69
Independentamain da la chastiabladad d’ina tscherta persuna dispona la dretgira la confiscaziun d’objects che han servì u ch’eran destinads a commetter in malfatg u ch’èn vegnidas acquistadas tras in malfatg, sche quests objects pericliteschan la segirezza d’umans, la morala u l’urden public.
La dretgira po ordinar ch’ils objects confiscads vegnian mess ord diever u vegnian destruids.
b. Confiscaziun da valurs da facultad.
Art. 70 Princips
La dretgira dispona la confiscaziun da valurs da facultad ch’èn vegnidas acquistadas tras in malfatg u ch’eran destinadas ad incitar in delinquent u a remunerar in malfatg, nun ch’ellas vegnian surdadas al violà per restabilir il stadi legal.
La confiscaziun è exclusa, sch’ina terza persuna ha acquistà las valurs da facultad senza enconuscher ils motivs per lur confiscaziun, uschenavant ch’ella ha furnì ina cuntraprestaziun equivalenta per ellas u uschenavant che la confiscaziun fiss ina direzza sproporziunada per ella.
Il dretg d’ordinar la confiscaziun surannescha suenter 7 onns; sche la persecuziun dal malfatg è dentant suttamessa ad in termin da surannaziun pli lung, vegn quel applitgà er per la confiscaziun.
La confiscaziun sto vegnir publitgada uffizialmain. Ils dretgs da persunas violadas u da terzas persunas extinguan 5 onns suenter questa publicaziun uffiziala.
Sche la dimensiun da las valurs da facultad che duain vegnir confiscadas na po betg vegnir eruida u po vegnir eruida mo cun meds sproporziunads, la po la dretgira laschar stimar.
Art. 71 Pretensiuns d’indemnisaziun
Sche las valurs da facultad che duain vegnir confiscadas n’èn betg pli avant maun, pronunzia la dretgira ina pretensiun d’indemnisaziun dal stadi da la medema autezza; vers ina terza persuna po ina tala dentant vegnir pronunziada mo, uschenavant che quai n’è betg exclus tenor l’artitgel 70 alinea 2.
La dretgira po desister dal tuttafatg u per part d’ina pretensiun d’indemnisaziun, sche quella fiss previsiblamain nunincassabla u impediss seriusamain la reintegraziun dal pertutgà.
…118
Art. 72119 Confiscaziun da valurs da facultad d’ina organisaziun criminala u terroristica
La dretgira dispona la confiscaziun da tut las valurs da facultad, da las qualas in’organisaziun criminala u terroristica ha la pussanza da disponer. En cas da valurs da facultad d’ina persuna che sa participescha u che ha sustegnì ina tala organisaziun (art. 260ter), vegni supponì che l’organisaziun criminala haja la pussanza da disponer, fin ch’igl è cumprovà il cuntrari.
6. Utilisaziun a favur dal donnegià
Art. 73
Sch’insatgi subescha – tras in crim u tras in delict – in donn che n’è betg cuvert tras in’assicuranza, e sch’ins sto temair ch’il delinquent na vegnia ni ad indemnisar il donn ni a prestar ina satisfacziun, conceda la dretgira al donnegià, sin sia dumonda, fin a l’autezza da l’indemnisaziun respectivamain da la satisfacziun, ch’èn vegnidas fixadas tras la dretgira u tras ina enclegientscha:
la summa dal chasti pecuniar u da la multa ch’è vegnida pajada dal sentenzià;
objects e valurs da facultad confiscads u il retgav da lur utilisaziun, cun deducziun da las spesas;
pretensiuns d’indemnisaziun;
l’import da la cauziun preventiva.
La dretgira po dentant mo ordinar questa utilisaziun a favur dal donnegià, sch’il donnegià ceda al stadi la part correspundenta da sias pretensiuns.
Per il cas che questa concessiun n’è betg gia pussaivla en la sentenzia penala, prevesan ils chantuns ina procedura simpla e speditiva.
Quart titel Execuziun da chastis e da mesiras da detenziun
1. Princips d’execuziun
Art. 74
La dignitad umana dal praschunier u da la persuna collocada sto vegnir respectada. Ses dretgs dastgan vegnir restrenschids mo, uschenavant che la privaziun da la libertad e che la vita cuminaivla en l’instituziun d’execuziun pretendan quai.
2. Execuziun da chastis da detenziun
Art. 75 Princips
L’execuziun da chastis sto promover il cumportament social dal praschunier, en spezial l’abilitad da viver senza commetter malfatgs. L’execuziun da chastis sto correspunder uschè bain sco pussaivel a las relaziuns generalas da vita, garantir l’assistenza dal praschunier, cumbatter consequenzas nuschaivlas da la privaziun da la libertad e tegnair quint adequatamain da la protecziun da la publicitad, dal persunal d’execuziun sco er dals cumpraschuniers.
…120
L’urden dal stabiliment prevesa ch’i vegnia stabilì in plan d’execuziun ensemen cun il praschunier. Quest plan cuntegna en spezial las indicaziuns davart la purschida d’assistenza, davart las pussaivladads da lavur sco er da scolaziun e da furmaziun supplementara, davart l’indemnisaziun, davart las relaziuns cun il mund exteriur e davart la preparaziun da la relaschada.
Il praschunier sto cooperar activamain tar las stentas da socialisaziun e tar las preparaziuns da la relaschada.
I sto vegnir tegnì quint dals giavischs e dals basegns dals praschuniers ch’èn specifics per las schlattainas.
Sch’il praschunier vegn relaschà cundiziunadamain u definitivamain e sch’i sa mussa pli tard ch’igl era avant maun – il mument da sia relaschada – ina sentenzia cunter el ch’avess pudì vegnir exequida cun in chasti da detenziun, stoi vegnir desistì d’exequir quest chasti, sche:
el n’è betg vegnì exequì ensemen cun l’auter chasti da detenziun pervia d’in motiv responsà da las autoritads d’execuziun;
il delinquent ha pudì partir da buna fai dal fatg ch’i na dettia – il mument da sia relaschada – nagina ulteriura sentenzia cunter el che pudess vegnir exequida cun in chasti da detenziun; e
la reintegraziun dal delinquent vegniss messa en dumonda qua tras.
Art. 75a121 Mesiras da segirezza spezialas
La cumissiun tenor l’artitgel 62d alinea 2 giuditgescha – en vista a la collocaziun en in stabiliment da retenziun avert ed a la permissiun da schluccadas da l’execuziun –, sch’il delinquent è in privel per la publicitad, sche:
quel ha commess in crim tenor l’artitgel 64 alinea 1; e
l’autoritad d’execuziun na po betg giuditgar definitivamain, sch’il praschunier è in privel per la publicitad.
Schluccadas da l’execuziun èn en spezial la dischlocaziun en in stabiliment avert, la concessiun da congedi, l’admissiun a la lavur en l’externat u a l’alloschi en l’externat e la relaschada cundiziunada.
In praschunier è in privel per la publicitad, sch’ins sto temair ch’il praschunier fugia e ch’el commettia ulteriurs malfatgs, cun ils quals el periclitescha grevamain l’integritad fisica, psichica u sexuala d’ina autra persuna.
Art. 76 Lieu d’execuziun
Chastis da detenziun vegnan exequids en in stabiliment da retenziun serrà u avert.
Il praschunier vegn collocà en in stabiliment da retenziun serrà u en ina partiziun serrada d’in stabiliment da retenziun avert, sch’ins sto temair ch’el fugia u ch’el commettia ulteriurs malfatgs.
Art. 77 Execuziun normala
Il praschunier passenta ses temp da lavur e da paus sco er ses temp liber per regla en il stabiliment.
Art. 77a Lavur ed alloschi en l’externat
Il chasti da detenziun vegn exequì en furma da lavur en l’externat, sch’il praschunier ha expià ina part dal chasti da detenziun, per regla almain la mesadad, e sch’ins na sto betg temair ch’el fugia u ch’el commettia ulteriurs malfatgs.
Il praschunier lavura en l’externat ordaifer il stabiliment e passenta il temp da paus ed il temp liber en il stabiliment. La midada a la lavur en l’externat vegn fatga per regla suenter ch’il praschunier è stà durant in temp adequat en il stabiliment avert u en la partiziun averta d’in stabiliment serrà. Sco lavurs ordaifer il stabiliment valan er la lavur da tegnairchasa e la tgira dals uffants.
Sch’il praschunier sa cumprova a la lavur en l’externat, ha l’ulteriura execuziun lieu en furma da lavur e d’alloschi en l’externat. Il praschunier abita e lavura ordaifer il stabiliment, suttastat dentant vinavant a l’autoritad d’execuziun.
Art. 77b Mesa-praschunia
Sin dumonda dal sentenzià po in chasti da detenziun da maximalmain 12 mais u in chasti restant da maximalmain 6 mais che resulta suenter l’imputaziun da l’arrest d’inquisiziun vegnir exequì en furma da la mesa-praschunia:
sch’ins na sto betg temair ch’il sentenzià fugia u ch’el commettia ulteriurs malfatgs; e
sch’il sentenzià ha ina lavur, fa ina scolaziun u ha in’occupaziun reglada d’almain 20 uras per emna.
Il praschunier cuntinuescha cun sia lavur, cun sia scolaziun u cun sia occupaziun ordaifer il stabiliment e passenta il temp da paus ed il temp liber en il stabiliment.
La mesa-praschunia po vegnir exequida en ina partiziun speziala d’ina praschun d’inquisiziun, sche l’assistenza necessaria dal sentenzià è garantida.
Sch’il sentenzià n’ademplescha betg pli las premissas da la permissiun u sch’el n’expiescha la mesa-praschunia – malgrà in’admoniziun – betg tenor las cundiziuns e las pretensiuns fixadas da l’autoritad d’execuziun, vegn exequì il chasti da detenziun en l’execuziun normala.
Arrest isolà
Art. 78
L’arrest isolà sco separaziun permanenta dals ulteriurs praschuniers dastga vegnir ordinà mo:
al cumenzament da l’execuziun dal chasti e per introducir l’execuziun per ina durada maximala dad 1 emna;
per proteger il praschunier u terzas persunas;
sco sancziun disciplinara;
123per impedir che cumpraschuniers vegnian influenzads tras ideologias che pon promover l’execuziun d’activitads terroristicas, premess ch’i sajan avant maun indizis concrets per ina tala influenza.
Art. 79
Art. 79a Lavur d’utilitad publica
Sch’ins na sto betg temair ch’il sentenzià fugia u ch’el commettia ulteriurs malfatgs, pon – sin dumonda dal sentenzià – ils suandants chastis vegnir exequids en furma da lavur d’utilitad publica:
in chasti da detenziun da maximalmain 6 mais;
in chasti restant da maximalmain 6 mais che resulta suenter l’imputaziun da l’arrest d’inquisiziun; u
in chasti pecuniar u ina multa.
La lavur d’utilitad publica è exclusa per exequir in chasti da detenziun subsidiar.
La lavur d’utilitad publica sto vegnir prestada a favur d’instituziuns socialas, d’ovras d’interess public u da persunas basegnusas. Ella vegn prestada gratuitamain.
4 uras da lavur d’utilitad publica correspundan ad 1 di d’in chasti da detenziun, ad ina taxa per di d’in chasti pecuniar u ad 1 di d’in chasti da detenziun subsidiar en cas da surpassaments.
L’autoritad d’execuziun fixescha in termin da maximalmain 2 onns per il sentenzià per prestar la lavur d’utilitad publica. Il termin per exequir ina multa tras lavur d’utilitad publica importa maximalmain 1 onn.
Sch’il sentenzià na presta la lavur d’utilitad publica – malgrà in’admoniziun – betg tenor las cundiziuns e las pretensiuns fixadas da l’autoritad d’execuziun u betg entaifer il termin previs, vegn exequì il chasti da detenziun en l’execuziun normala u en furma da la mesa-praschunia u vegn incassà il chasti pecuniar u la multa.
Art. 79b Surveglianza electronica
Sin dumonda dal sentenzià po l’autoritad d’execuziun ordinar l’applicaziun d’apparats electronics ch’èn colliads fixamain cun il corp dal sentenzià (surveglianza electronica):
per exequir in chasti da detenziun u in chasti da detenziun subsidiar da 20 dis fin 12 mais; u
empè da la lavur en l’externat u da la lavur e da l’alloschi en l’externat per la durada da 3 fin 12 mais.
Ella po ordinar la surveglianza electronica mo:
sch’ins na sto betg temair ch’il sentenzià fugia u ch’el commettia ulteriurs malfatgs;
sch’il sentenzià ha in alloschi fix;
sch’il sentenzià ha ina lavur, fa ina scolaziun u ha in’occupaziun reglada d’almain 20 uras per emna u sch’igl è pussaivel da l’attribuir ina tala activitad;
sche las persunas creschidas che vivan en la medema abitaziun sco il sentenzià dattan lur consentiment; e
sch’il sentenzià approvescha il plan d’execuziun ch’è vegnì elavurà per el.
Sche las premissas tenor l’alinea 2 litera a, b u c n’èn betg pli ademplidas u sch’il sentenzià violescha sias obligaziuns fixadas en il plan d’execuziun, po l’autoritad d’execuziun terminar l’execuziun en furma da la surveglianza electronica ed ordinar ch’il chasti da detenziun vegnia exequì en l’execuziun normala u en furma da la mesa-praschunia u restrenscher il temp liber concedì al sentenzià.
Art. 80 Furmas d’execuziun divergentas
Da las reglas che valan per l’execuziun dastgi vegnir divergià a favur dal praschunier:
sche la sanadad dal praschunier pretenda quai;
en cas da gravidanza, da naschientscha e per il temp gist suenter la naschientscha;
per collocar cuminaivlamain la mamma e l’uffant pitschen, sche quai è er en l’interess da l’uffant.
Sch’il chasti na vegn betg exequì en in stabiliment da retenziun, mabain en in’autra instituziun adattada, suttastat il praschunier al reglament da questa instituziun, nun che l’autoritad d’execuziun disponia insatge auter.
Art. 81 Lavur
Il praschunier è obligà da lavurar. La lavur sto correspunder – tant sco pussaivel – a sias abilitads, a sia scolaziun ed a ses interess.
Cun ses consentiment po il praschunier lavurar tar in patrun privat.
Art. 82 Scolaziun e furmaziun supplementara
Sch’il praschunier è qualifitgà, stoi vegnir dà ad el – sche pussaivel – l’occasiun d’absolver ina scolaziun ed ina furmaziun supplementara che correspunda a sias abilitads.
Art. 83 Salari
Il praschunier survegn in salari ch’è dependent da sia prestaziun ed adattà a las circumstanzas.
Durant l’execuziun po il praschunier disponer libramain mo d’ina part da ses salari. Cun l’autra part vegn furmada ina reserva per il temp suenter sia relaschada. Il salari na dastga vegnir ni impegnà ni sequestrà ni integrà en ina massa da concurs. La cessiun e l’impegnaziun dal salari èn nunvalaivlas.
Sch’il praschunier sa participescha ad ina scolaziun ed ad ina furmaziun supplementara, ch’il plan d’execuziun prevesa empè d’ina lavur, survegn el ina indemnisaziun adequata.
Art. 84 Relaziuns cun il mund exteriur
Il praschunier ha il dretg da retschaiver visitas e da tgirar contacts cun persunas d’ordaifer il stabiliment. Il contact cun persunas che stattan datiers sto vegnir facilità.
Il contact po vegnir controllà e restrenschì u scumandà per proteger l’urden e la segirezza dal stabiliment da retenziun. I n’è betg admess da survegliar las visitas, senza che las persunas participadas sappian quai. Resalvadas restan mesiras da la procedura penala per garantir la persecuziun penala.
A spirituals, a medis, ad advocats, a notars ed ad avugads sco er a persunas cun incumbensas sumegliantas poi vegnir permess d’avair libramain contact cun ils praschuniers entaifer l’urden general dal stabiliment.
Il contact cun defensurs sto vegnir permess. Las visitas dal defensur dastgan vegnir survegliadas, ils discurs na dastgan dentant betg vegnir tadlads. L’examinaziun dal cuntegn da la correspundenza e da scrittiras da l’advocat è scumandada. En cas d’abus po l’autoritad cumpetenta scumandar il contact cun l’advocat.
Il contact cun las autoritads da surveglianza na dastga betg vegnir controllà.
Al praschunier poi vegnir concedì in congedi en ina dimensiun adequata per tgirar las relaziuns cun il mund exteriur, per preparar sia relaschada u per motivs spezials, nun che ses cumportament durant l’execuziun dal chasti s’opponia a quai e nun ch’ins stoppia temair ch’el fugia u ch’el commettia ulteriurs malfatgs.
A praschuniers che vegnan internads per vita duranta na vegnan concedids nagins congedis u autras schluccadas da l’execuziun durant l’execuziun dal chasti che preceda l’internament.127
Resalvads restan l’artitgel 36 da la convenziun da Vienna dals 24 d’avrigl 1963128 davart las relaziuns consularas sco er autras reglas dal dretg internaziunal davart las visitas e davart la correspundenza ch’èn liantas per la Svizra.
Art. 85 Controllas e perquisiziuns
Ils effects persunals e l’alloschi dal praschunier pon vegnir perquirids per proteger l’urden e la segirezza dal stabiliment da retenziun.
Tar il praschunier che vegn suspectà da zuppar objects scumandads sin sai u en ses corp, poi vegnir fatg ina perquisiziun corporala. Quella sto vegnir fatga d’ina persuna da la medema schlattaina. Sch’il praschunier sto sa svestgir per quest intent, fa el quai en absenza dals auters praschuniers. Perquisiziuns corporalas internas ston vegnir fatgas d’in medi u d’auter persunal medicinal.
Relaschada cundiziunada.
a. Concessiun
Art. 86
Sch’il praschunier ha expià dus terzs da ses chasti, almain dentant 3 mais, al sto l’autoritad cumpetenta relaschar cundiziunadamain, sche ses cumportament durant l’execuziun da ses chasti giustifitgescha quai e sch’ins na sto betg temair ch’el commettia ulteriurs crims u delicts.
L’autoritad cumpetenta examinescha d’uffizi, sch’il praschunier po vegnir relaschà cundiziunadamain. Ella consultescha in rapport da la direcziun dal stabiliment. Il praschunier sto vegnir tadlà.
Sche la relaschada cundiziunada vegn refusada, sto l’autoritad cumpetenta examinar danovamain almain ina giada per onn, sch’ella po vegnir concedida.
Sch’il praschunier ha expià la mesadad da ses chasti, almain dentant 3 mais, po el excepziunalmain vegnir relaschà cundiziunadamain, sche circumstanzas extraordinarias che dependan da la persuna dal praschunier giustifitgeschan quai.
En cas d’in chasti da detenziun per vita duranta è la relaschada cundiziunada tenor l’alinea 1 pussaivla il pli baud suenter 15 onns, quella tenor l’alinea 4 il pli baud suenter 10 onns.
b. Temp d’emprova
Art. 87
A la persuna che vegn relaschada cundiziunadamain vegn adossà in temp d’emprova. La durada correspunda al rest dal chasti. Ella importa dentant almain 1 onn e maximalmain 5 onns.
L’autoritad d’execuziun ordinescha per regla per la durada dal temp d’emprova in’assistenza da reabilitaziun. Quella po dar directivas a la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain.
Sch’igl ha gì lieu ina relaschada cundiziunada or d’in chasti da detenziun, il qual è vegnì ordinà pervia d’in malfatg tenor l’artitgel 64 alinea 1, e sch’i para a la fin dal temp d’emprova che l’assistenza da reabilitaziun u che las directivas sajan necessarias er vinavant per impedir ulteriurs malfatgs da quest gener, po la dretgira – sin dumonda da l’autoritad d’execuziun – prolungar l’assistenza da reabilitaziun u las directivas mintgamai per 1 fin 5 onns u ordinar novas directivas per quest temp. La reintegraziun en l’execuziun da chastis u da mesiras tenor l’artitgel 95 alinea 5 n’è betg pussaivla en quest cas.
c. Success dal temp d’emprova
Art. 88
Sche la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain sa cumprova fin a la fin dal temp d’emprova, è ella relaschada definitivamain.
d. Nunsuccess dal temp d’emprova
Art. 89
Sche la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain commetta in crim u in delict durant il temp d’emprova, ordinescha la dretgira ch’è stada cumpetenta per giuditgar l’emprim malfatg la reintegraziun.
Sch’ins na sto betg temair – malgrà il crim u il delict commess durant il temp d’emprova – ch’il sentenzià commettia ulteriurs malfatgs, desista la dretgira da la reintegraziun. Ella po admonir il sentenzià u prolungar il temp d’emprova per maximalmain la mesadad da la durada che l’autoritad cumpetenta aveva fixà oriundamain. Sche la prolungaziun vegn ordinada pir suenter ch’il temp d’emprova è scadì, cumenza ella il di da l’ordinaziun. Las disposiziuns davart l’assistenza da reabilitaziun e davart las directivas èn applitgablas (art. 93–95).
Sche la persuna ch’è vegnida relaschada cundiziunadamain sa sustira da l’assistenza da reabilitaziun u sch’ella cuntrafa a las directivas, è applitgabel l’artitgel 95 alineas 3–5.
La reintegraziun na dastga betg pli vegnir ordinada, sch’i èn passads 3 onns dapi ch’il temp d’emprova è scadì.
L’arrest d’inquisiziun ch’il delinquent ha expià durant la procedura da la reintegraziun sto vegnir mess a quint al rest dal chasti.
Sche las premissas per in chasti da detenziun nuncundiziunà èn ademplidas sin basa dal nov malfatg e sche quest chasti coincida cun in chasti restant ch’è daventà exequibel pervia da la revocaziun, furma la dretgira in chasti total en applicaziun da l’artitgel 49. Per quest chasti èn puspè applitgablas las reglas da la relaschada cundiziunada. Sch’i vegn exequì mo il chasti, è applitgabel l’artitgel 86 alineas 1–4.
Sch’in chasti restant ch’è daventà exequibel pervia da la reintegraziun coincida cun l’execuziun d’ina mesira tenor ils artitgels 59–61, è applitgabel l’artitgel 57 alineas 2 e 3.
3. Execuziun da mesiras
Art. 90
Ina persuna ch’expiescha ina mesira tenor ils artitgels 59–61, dastga vegnir separada da l’alloschi da las autras persunas collocadas mo, sche quai è indispensabel:
sco mesira terapeutica provisorica;
per proteger la persuna collocada u terzas persunas;
sco sancziun disciplinara;
129per impedir che autras persunas collocadas vegnian influenzadas tras ideologias che pon promover l’execuziun d’activitads terroristicas, premess ch’i sajan avant maun indizis concrets per ina tala influenza.
Al cumenzament da l’execuziun da la mesira vegn fatg in plan d’execuziun ensemen cun la persuna collocada u cun ses represchentant legal. Quest plan cuntegna en spezial indicaziuns davart il tractament dal disturbi psichic, da la dependenza u dal disturbi en il svilup da la persuna collocada sco er indicaziuns per evitar ina periclitaziun da terzas persunas.
Mesiras tenor ils artitgels 59–61 e 64 pon vegnir exequidas en furma da lavur e d’alloschi en l’externat, sch’i èn avant maun perspectivas motivadas che quai gidia essenzialmain a cuntanscher l’intent da la mesira e sch’ins na sto betg temair che la persuna collocada fugia u commettia ulteriurs malfatgs. L’artitgel 77a alineas 2 e 3 vala confurm al senn.130
Sche la persuna collocada è abla da lavurar, vegn ella obligada da prestar lavur, uschenavant che ses tractament staziunar u sia tgira pretenda u permetta quai. Ils artitgels 81–83 èn applitgabels confurm al senn.
Per las relaziuns da la persuna collocada cun il mund exteriur vala l’artitgel 84 confurm al senn, nun ch’i dettia motivs dal tractament staziunar che pretendan restricziuns pli severas.
Per la collocaziun en ina instituziun averta e per la permissiun da schluccadas da l’execuziun vala l’artitgel 75a confurm al senn.131
Durant l’internament per vita duranta na vegnan permess nagins congedis u autras schluccadas da l’execuziun.132
Per controllas e per perquisiziuns vala l’artitgel 85 confurm al senn.
4. Disposiziuns cuminaivlas
Art. 91 Dretg disciplinar
Cunter praschuniers e cunter persunas collocadas che cuntrafan en moda culpaivla a las prescripziuns u al plan d’execuziun pon vegnir pronunziadas sancziuns disciplinaras.
Sancziuns disciplinaras èn:
la reprimanda;
la privaziun temporara u la restricziun da la disponibladad da meds finanzials, d’activitads da temp liber u da contacts cun il mund exteriur;
133la multa; sco er
134l’arrest sco ulteriura restricziun da la libertad.
Ils chantuns relaschan in dretg disciplinar per l’execuziun da chastis e da mesiras. Quel circumscriva ils causals disciplinars, fixescha las sancziuns e la moda da lur determinaziun e regla la procedura.
Art. 92 Interrupziun da l’execuziun
L’execuziun da chastis e da mesiras dastga vegnir interrutta per motivs impurtants.
Art. 92a135 Dretg d’infurmaziun
Las victimas ed ils confamigliars da la victima en il senn da l’artitgel 1 alineas 1 e 2 da la Lescha dals 23 da mars 2007136 davart l’agid a victimas (LAVi) sco er terzas persunas, uschenavant ch’ellas han in interess degn da vegnir protegì, pon pretender cun ina dumonda en scrit da vegnir infurmads tras l’autoritad d’execuziun:
davart il mument ch’il sentenzià cumenza il chasti u la mesira, davart l’instituziun d’execuziun, davart la furma d’execuziun, uschenavant ch’ella divergescha da l’execuziun normala, davart interrupziuns da l’execuziun, davart schluccadas da l’execuziun (art. 75a al. 2), davart ina relaschada cundiziunada u definitiva sco er davart la represa da l’execuziun da chastis u da mesiras;
immediatamain davart in’eventuala fugia dal sentenzià e davart la fin da tala.
L’autoritad d’execuziun decida davart la dumonda suenter avair tadlà il sentenzià.
Ella po refusar l’infurmaziun u revocar ina decisiun d’infurmaziun precedenta mo, sch’in interess predominant dal sentenzià giustifitgescha quai.
Sche l’autoritad d’execuziun approvescha ina dumonda, renda ella attenta la persuna che ha il dretg da survegnir las infurmaziuns che las infurmaziuns communitgadas sajan confidenzialas. Persunas che han il dretg d’agid a victimas tenor la LAVi n’han betg in’obligaziun da confidenzialitad envers il cussegliader d’in post da cussegliaziun tenor l’artitgel 9 LAVi.
Tschintgavel titel Assistenza da reabilitaziun, directivas ed assistenza sociala voluntara
Art. 93 Assistenza da reabilitaziun
L’assistenza da reabilitaziun duai preservar las persunas assistidas da recidivas e promover lur integraziun sociala. L’autoritad ch’è cumpetenta per l’assistenza da reabilitaziun presta e procura l’agid social e specific ch’è necessari per quest intent.
Persunas ch’èn activas en l’assistenza da reabilitaziun, ston tegnair secret quai ch’ellas vegnan a savair tras lur activitad. Ellas dastgan mo dar infurmaziuns a terzas persunas davart las relaziuns persunalas da la persuna assistida, sche la persuna assistida u la persuna ch’è cumpetenta per l’assistenza da reabilitaziun dat ses consentiment en scrit.
Las autoritads da la procedura penala pon dumandar in rapport davart la persuna assistida a l’autoritad ch’è cumpetenta per l’assistenza da reabilitaziun.
Art. 94137 Directivas
Las directivas che la dretgira u l’autoritad d’execuziun po dar al sentenzià per il temp d’emprova pertutgan particularmain il pratitgar la professiun, la dimora, il manischar in vehichel a motor, l’indemnisaziun dal donn sco er l’assistenza medicinala e psicologica.
En cas da delicts cunter l’integritad sexuala po il sentenzià vegnir obligà da frequentar in program d’instrucziun.
Art. 95 Disposiziuns cuminaivlas
Avant che decider davart l’assistenza da reabilitaziun e davart las directivas pon la dretgira e l’autoritad d’execuziun dumandar in rapport da l’autoritad ch’è cumpetenta per l’assistenza da reabilitaziun, per la controlla da las directivas u per l’execuziun dals scumonds d’activitad u dals scumonds da contact e d’areal.138 Il pertutgà po prender posiziun davart quest rapport. Posiziuns divergentas ston vegnir menziunadas en il rapport.
L’assistenza da reabilitaziun e las directivas ston vegnir ordinadas e motivadas en la sentenzia u en la decisiun.
Sch’il sentenzià refusa l’assistenza da reabilitaziun u sch’el violescha las directivas ubain sche l’assistenza da reabilitaziun u las directivas na pon betg pli vegnir realisadas u n’èn betg pli necessarias, preschenta l’autoritad cumpetenta in rapport a la dretgira u a las autoritads d’execuziun.
En ils cas tenor l’alinea 3 po la dretgira u l’autoritad d’execuziun:
prolungar il temp d’emprova per la mesadad;
abolir l’assistenza da reabilitaziun u l’ordinar da nov;
midar las directivas, las abolir u ordinar novas.
En ils cas tenor l’alinea 3 po la dretgira revocar il chasti cundiziunà u ordinar la reintegraziun en l’execuziun da chastis u da mesiras, sch’igl è da temair seriusamain ch’il sentenzià commettia novs malfatgs.
Art. 96 Assistenza sociala
Per la durada da la procedura penala e da l’execuziun dal chasti mettan ils chantuns a disposiziun in’assistenza sociala che las persunas pertutgadas pon utilisar voluntarmain.
Sisavel titel Surannaziun
1. Surannaziun da la persecuziun penala
Art. 97 Termins
La persecuziun penala surannescha:
suenter 30 onns, sch’il chasti maximal smanatschà è in chasti da detenziun per vita duranta;
suenter 15 onns, sch’il chasti maximal smanatschà è in chasti da detenziun da passa 3 onns;
suenter 10 onns, sch’il chasti maximal smanatschà è in chasti da detenziun da 3 onns;
suenter 7 onns, sch’il chasti maximal smanatschà è in auter chasti.139
En cas dad acts sexuals cun uffants (art. 187) sco er en cas da malfatgs tenor ils artitgels 111, 113, 122, 124, 182, 189−191, 193, 193a, 195 e 197 alinea 3 che sa drizzan cunter in uffant sut 16 onns, dura la surannaziun da la persecuziun penala en mintga cas almain fin che la victima ha cumplenì 25 onns.140
Sch’ina sentenzia d’emprima instanza è vegnida pronunziada avant la scadenza dal termin da surannaziun, s’extingua la surannaziun.
La surannaziun da la persecuziun penala en cas d’acts sexuals cun uffants (art. 187) e cun persunas minorennas dependentas (art. 188) sco er en cas da malfatgs tenor ils artitgels 111–113, 122, 182, 189–191 e 195 che sa drizzan cunter in uffant sut 16 onns, vegn calculada tenor ils alineas 1–3, sch’il malfatg è vegnì commess avant l’entrada en vigur da la midada 5 d’october 2001141 e sche la surannaziun da la persecuziun penala n’è anc betg scadida a questa data.142
Art. 98 Cumenzament
La surannaziun cumenza:
quel di ch’il delinquent commetta il malfatg;
sch’il delinquent ha commess il malfatg en acts successivs, quel di ch’el ha commess l’ultim malfatg;
sch’il cumportament chastiabel ha ina tscherta durada, quel di che quest cumportament finescha.
2. Surannaziun dal chasti
Art. 99 Termins
Ils chastis suranneschan en:
30 onns, sch’in chasti da detenziun per vita duranta è vegnì pronunzià;
25 onns, sch’in chasti da detenziun per 10 onns u dapli è vegnì pronunzià;
20 onns, sch’in chasti da detenziun d’almain 5 e da damain che 10 onns è vegnì pronunzià;
15 onns, sch’in chasti da detenziun da dapli che 1 e da damain che 5 onns è vegnì pronunzià;
5 onns, sch’in auter chasti è vegnì pronunzià.
Il termin da surannaziun d’in chasti da detenziun vegn prolungà:
per la durada da l’execuziun nuninterrutta da quest chasti, d’in auter chasti da detenziun u d’ina mesira che vegn exequida directamain ordavant;
per la durada dal temp d’emprova en cas d’ina relaschada cundiziunada.
Art. 100 Cumenzament
La surannaziun cumenza quel di che la sentenzia daventa exequibla. En cas d’in chasti cundiziunà u da l’execuziun anteriura d’ina mesira, cumenza ella quel di che l’execuziun dal chasti vegn ordinada.
3. Nunsurannaziun
Art. 101
Nunsurannabels èn:
il genocid (art. 264);
crims cunter l’umanitad (art. 264a al. 1 e 2);
crims da guerra (art. 264c al. 1–3, 264d al. 1 e 2, 264e al. 1 e 2, 264f, 264g al. 1 e 2 e 264h);
crims che han – sco med d’extorsiun u da constricziun – periclità u smanatschà da periclitar il corp e la vita da blers umans, particularmain cun far diever da meds da destrucziun en massa, cun chaschunar catastrofas u cun prender ostagis;
143acts sexuals cun uffants (art. 187 cifra 1 ed 1bis), agressiun sexuala e constricziun sexuala (art. 189), violaziun (art. 190), abus d’ina persuna inabla da giuditgar u da sa defender (art. 191), profitar d’ina situaziun d’urgenza u d’ina dependenza (art. 193) ed engion davart il caracter sexual d’in act (art. 193a), sche quests malfatgs èn vegnids commess cunter uffants sut 12 onns.144
La dretgira po levgiar il chasti, sche la persecuziun penala fiss surannada applitgond ils artitgels 97 e 98.
L’alinea 1 literas a, c e d sco er l’alinea 2 valan, sche la persecuziun penala u il chasti n’era anc betg surannà il 1. da schaner 1983 tenor il dretg applitgabel fin a quella data. L’alinea 1 litera b vala, sche la persecuziun penala u il chasti n’era anc betg surannà tenor il dretg vertent, cura che la midada dals 18 da zercladur 2010 da questa lescha è entrada en vigur. L’alinea 1 litera e vala, sche la persecuziun penala u il chasti n’era anc betg surannà ils 30 da november 2008 tenor il dretg applitgabel fin a quella data.145 146
Settavel titel Responsabladad da l’interpresa
Chastiabladad
Art. 102
Sch’i vegn commess en ina interpresa in crim u in delict exequind las fatschentas en il rom da l’intent da l’interpresa e sche quest malfatg na po betg vegnir attribuì ad ina tscherta persuna natirala pervia d’ina organisaziun manglusa da l’interpresa, vegn il crim u il delict attribuì a l’interpresa. En quest cas vegn l’interpresa chastiada cun ina multa da fin 5 milliuns francs.
Sch’i sa tracta en quest connex d’in malfatg tenor ils artitgels 260ter, 260quinquies, 305bis, 322ter, 322quinquies, 322septies alinea 1 u 322octies, vegn l’interpresa chastiada independentamain da la chastiabladad da persunas natiralas, sch’i sto vegnir renfatschà a l’interpresa ch’ella n’haja betg prendì tut las mesiras organisatoricas necessarias che pon vegnir pretendidas raschunaivlamain per evitar in tal malfatg.147
La dretgira fixescha la multa en spezial tenor la grevezza dal malfatg e tenor la grevezza da la mancanza organisatorica e dal donn chaschunà sco er tenor la capacitad economica da l’interpresa.
Sco interpresas en il senn da quest titel valan:
persunas giuridicas dal dretg privat;
persunas giuridicas dal dretg public cun excepziun da las corporaziuns territorialas;
societads;
firmas singulas148.
Art. 102a149
Segunda part Surpassaments
Art. 103 Noziun
Surpassaments èn malfatgs che vegnan chastiads cun multa.
Art. 104 Applitgabladad da las disposiziuns da l’emprima part
Las disposiziuns da l’emprima part da questa lescha valan er per ils surpassaments, cun las suandantas excepziuns.
Art. 105 Nagina applitgabladad u applitgabladad cundiziunada
Las disposiziuns davart ils chastis cundiziunads e parzialmain cundiziunads (art. 42 e 43), davart l’expulsiun (art. 66a–66d) sco er davart la responsabladad da l’interpresa (art. 102) n’èn betg applitgablas per surpassaments.150
L’emprova e la cumplicitad vegnan chastiadas mo en ils cas che vegnan fixads explicitamain da questa lescha.
Mesiras da detenziun (art. 59–61 e 64), in scumond d’activitad (art. 67), in scumond da contact e d’areal (art. 67b) sco er ina publicaziun da la sentenzia (art. 68) èn admess mo en ils cas che vegnan fixads explicitamain da questa lescha.151
Multa
Art. 106
Sche la lescha na dispona betg autramain, è l’import maximal d’ina multa 10 000 francs.
En la sentenzia pronunzia la dretgira in chasti da detenziun subsidiar d’almain 1 di e da maximalmain 3 mais per il cas che la multa na vegn betg pajada dal delinquent per atgna culpa.
La dretgira fixescha la multa ed il chasti da detenziun subsidiar tut tenor las relaziuns dal delinquent uschia, che quel survegn in chasti che correspunda a sia culpa.
Il chasti da detenziun subsidiar croda davent, uschenavant che la multa vegn pajada posteriuramain.
Per l’execuziun e per la transfurmaziun da la multa èn applitgabels ils artitgels 35 e 36 alinea 2 confurm al senn.152
Art. 107
Art. 108154
Art. 109 Surannaziun
La persecuziun penala ed il chasti suranneschan en 3 onns.
Terza part Noziuns
Art. 110
Confamigliars d’ina persuna èn ses conjugal, sia partenaria registrada u ses partenari registrà, ses parents en lingia directa, ses fragliuns e ses fragliuns consanguins ed uterins, ses geniturs adoptivs, ses fragliuns adoptivs e ses uffants adoptivs.155
Famigliars èn persunas che vivan en la medema chasada.
Sco funcziunaris valan ils funcziunaris ed ils emploiads d’ina administraziun publica e da la giurisdicziun sco er las persunas che appartegnan provisoricamain ad in’autoritad u ch’èn emploiadas provisoricamain d’ina administraziun publica u da la giurisdicziun ubain che exerciteschan temporarmain funcziuns uffizialas.
Sch’ina disposiziun sa basa sin la noziun da la chaussa, vegn ella applitgada confurm al senn er per animals.156
Documents èn scrittiras, ch’èn destinadas u adattadas, ubain segns, ch’èn destinads da cumprovar in fatg d’impurtanza giuridica. Las registraziuns sin purtaders da maletgs e da datas èn equivalentas a la furma scritta, sch’ellas servan al medem intent.
Documents publics èn documents ch’èn vegnids emess da commembers d’ina autoritad, da funcziunaris e da persunas da fai publica ademplind funcziuns suveranas. Documents che vegnan emess da las administraziuns da las interpresas economicas e dals manaschis da monopol dal stadi u d’autras corporaziuns e d’auters instituts da dretg public en fatschentas da dretg civil na valan betg sco documents publics.
Il di ha 24 uras consecutivas. Il mais e l’onn vegnan quintads tenor il chalender ordinari.
Sco arrest d’inquisiziun vala mintga arrest ch’è vegnì ordinà en ina procedura penala per ils basegns da l’inquisiziun, per motivs da segirezza u en vista a l’extradiziun.
Segund cudesch Disposiziuns spezialas
Emprim titel Acts chastiabels cunter il corp e cunter la vita
1. Mazzament
Art. 111 Mazzament intenziunà
Tgi che mazza intenziunadamain in uman, senza ch’ina da las premissas spezialas dals artitgels qua sutvart fiss ademplida, vegn chastià cun in chasti da detenziun157 d’almain 5 onns.
Art. 112158 Assassinat
Sch’il delinquent ha agì spezialmain senza scrupels, cunzunt sche ses motivs, l’intent dal malfatg u la moda e maniera, co ch’el l’ha commess, èn particularmain condemnabels, vegn el chastià cun in chasti da detenziun per vita duranta u cun in chasti da detenziun d’almain 10 onns.159
Art. 113160 Mazzament en affect
Sch’il delinquent ha agì en ina ferma emoziun ch’è perstgisabla tenor las circumstanzas ubain sut in grond squitsch psichic, vegn el chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 10 onns.161
Art. 114162 Mazzament sin giavisch da la victima
Tgi che mazza – per motivs respectabels, en spezial or da cumpassiun – in uman sin ses giavisch serius ed insistent, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar163.
Art. 115 Instigaziun ed agid al suicidi
Tgi che instighescha insatgi per motivs egoistics al suicidi u presta agid per quest intent, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar164, sch’il suicidi è vegnì commess u empruvà.
Art. 116165 Infanticidi
Sch’ina mamma mazza ses uffant durant la naschientscha u durant ch’ella stat sut l’influenza da la pagliola, vegn ella chastiada cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 117 Mazzament tras negligientscha
Tgi che chaschuna la mort d’in uman tras negligientscha, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
2. Interrupziun da la gravidanza
Art. 118166 Interrupziun chastiabla da la gravidanza
Tgi che interrumpa ina gravidanza cun il consentiment da la dunna en speranza u tgi che instighescha ina dunna en speranza d’interrumper la gravidanza u la gida da far quai, senza che las premissas tenor l’artitgel 119 sajan ademplidas, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che interrumpa ina gravidanza senza il consentiment da la dunna en speranza, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1167 fin 10 onns.
La dunna che interrumpa, che lascha interrumper u che sa participescha en autra moda e maniera vi da l’interrupziun da sia gravidanza suenter che la 12avla emna è passada dapi il cumenzament da l’ultima perioda, senza che las premissas tenor l’artitgel 119 alinea 1 sajan ademplidas, vegn chastiada cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Ils cas tenor ils alineas 1 e 3 suranneschan suenter 3 onns.168
Art. 119169 Interrupziun nunchastiabla da la gravidanza
L’interrupziun da la gravidanza na vegn betg chastiada, sch’ella è necessaria tenor il giudicament dal medi per che la dunna en speranza possia vegnir protegida cunter in grev donn corporal u cunter ina greva situaziun d’urgenza psichica. Pli avanzada che la gravidanza è e pli grond ch’il privel sto esser.
L’interrupziun da la gravidanza na vegn er betg chastiada, sch’ella vegn fatga d’in medi ch’è admess per pratitgar la professiun entaifer 12 emnas dapi il cumenzament da l’ultima perioda e sin dumonda en scrit da la dunna en speranza che fa valair, ch’ella sa chattia en ina situaziun d’urgenza. Avant l’intervenziun sto il medi far persunalmain in discurs detaglià cun la dunna e la cussegliar.
Sche la dunna en speranza n’è betg abla da giuditgar, dovri il consentiment da ses represchentant legal.
Ils chantuns designeschan las praticas ed ils ospitals che adempleschan las premissas per exequir en moda cumpetenta ina interrupziun da la gravidanza e per dar ina cussegliaziun detagliada.
Per intents statistics vegn ina interrupziun da la gravidanza annunziada a l’autoritad cumpetenta, observond l’anonimitad da la dunna pertutgada ed il secret medical.
Surpassaments commess da medis
Art. 120170
Cun multa171 vegn chastià il medi che interrumpa ina gravidanza applitgond l’artitgel 119 alinea 2 e che tralascha, avant l’intervenziun, da:
pretender da la dunna en speranza ina dumonda en scrit;
manar persunalmain in discurs detaglià cun la dunna en speranza e la cussegliar, l’infurmar davart ils ristgs da l’intervenziun per la sanadad e surdar ad ella cunter suttascripziun in mussavia che cuntegna:
ina glista dals posts da cussegliaziun che stattan a disposiziun gratuitamain,
ina glista d’uniuns e da posts che porschan agid moral e material, ed
infurmaziuns davart la pussaivladad da laschar adoptar l’uffant;
sa persvader persunalmain ch’ina dunna en speranza sut 16 onns è sa drizzada ad in post da cussegliaziun spezialisà per giuvenils.
Medemamain vegn chastià il medi che tralascha d’annunziar a l’autoritad da sanadad cumpetenta ina interrupziun da la gravidanza tenor l’artitgel 119 alinea 5.
Art. 121172
3. Blessura corporala
Art. 122173 Blessura corporala greva
Cun in chasti da detenziun dad 1 fin 10 onns vegn chastià, tgi che fa intenziunadamain il suandant:
blessa intenziunadamain in uman, uschia che sia vita è periclitada;
struptgescha intenziunadamain il corp, in organ impurtant u in member d’in uman u fa nunduvrabel in organ impurtant u in member, fa in uman per adina inabel da lavurar, mendus u malsaun da spiert, sfigurescha grevamain e durablamain la fatscha d’in uman;
chaschuna intenziunadamain in auter grev donn dal corp u da la sanadad corporala u spiertala d’in uman.
Art. 123174 Blessura corporala leva
Tgi che chaschuna intenziunadamain in auter donn vi dal corp u vi da la sanadad d’in uman, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
…175 176
Il delinquent vegn persequità d’uffizi,177
sch’el ha duvrà tissi, in’arma u in auter object privlus,
sch’el ha commess il malfatg vers ina persuna betg abla da sa defender u vers ina persuna confidada ad el u per la quala el ha d’avair quità, en spezial vers in uffant,
sch’el è il conjugal da la victima e sch’il malfatg è vegnì commess durant la lètg u entaifer 1 onn suenter il divorzi,178
sch’el è il partenari registrà dal delinquent e sch’il malfatg è vegnì commess durant il partenadi registrà u entaifer 1 onn suenter sia schliaziun,179
sch’el è il partenari da vita eterosexual u omosexual dal delinquent, uschenavant ch’els mainan ina chasada cuminaivla per in temp illimità, e sch’il malfatg è vegnì commess durant quest temp u entaifer 1 onn suenter la separaziun.180
Art. 124181 Mutilaziun da genitalias femininas
Tgi che mutilescha las genitalias d’ina persuna feminina, las donnegescha fermamain e per adina en lur funcziun natirala u las donnegescha en autra moda, vegn chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.182
Chastiabel è er quel che commetta il malfatg a l’exteriur, sch’el sa chatta en Svizra e na vegn betg extradì. L’artitgel 7 alineas 4 e 5 è applitgabel.
Art. 125 Blessura corporala per negligientscha
Tgi che chaschuna per negligientscha in donn vi dal corp u vi da la sanadad d’in uman, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar183.
Sch’il donn è grond, vegn il delinquent persequità d’uffizi.
Art. 126 Metter maun vi d’ina persuna
Tgi che metta maun vi d’ina persuna senza chaschunar donn vi dal corp u vi da la sanadad da quella, vegn chastià, sin plant, cun multa.
Il delinquent vegn persequità d’uffizi, sch’el commetta il malfatg repetidamain:
a. vers ina persuna ch’è confidada ad el u per la quala el ha d’avair quità, en spezial vers in uffant;
b. vers ses conjugal durant la lètg u entaifer 1 onn suenter il divorzi; u
bbis. 184vers ses partenari registrà durant il partenadi registrà u entaifer 1 onn suenter sia schliaziun; u
c. vers il partenari da vita eterosexual u omosexual, uschenavant ch’els mainan ina chasada cuminaivla per in temp illimità e ch’il malfatg è vegnì commess durant quest temp u entaifer 1 onn suenter la separaziun.185
4. Periclitaziun da la vita e da la sanadad
Art. 127186 Metter a l’abandun
Tgi che metta ina persuna dependenta d’agid, ch’è confidada ad el u per la quala el ha da procurar, en in privel da vita u en in grond privel direct per la sanadad u lascha quella a l’abandun en in tal privel, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 128187 Omissiun da l’agid d’urgenza
Tgi che na gida betg in uman ch’el ha blessà sez u in uman che sa chatta directamain en privel da mort, malgrà ch’ins dastga spetgar quai dad el tenor las circumstanzas,
tgi che tegna enavos auters da prestar agid u impedescha els da far quai,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 128bis188 Fauss alarm
Tgi che alarmescha cunter meglier savair e senza motiv in servetsch da segirezza public u d’utilitad publica, in servetsch da salvament u in servetsch d’agid, en spezial la polizia, ils pumpiers u la sanitad, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Periclitaziun da la vita
Art. 129189
Tgi che metta senza scrupel in uman en in grond privel da vita, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 130–132190
Art. 133191 Baruffa
Tgi che sa participescha ad ina baruffa che chaschuna la mort u ina blessura corporala d’in uman, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Betg chastiabel n’è quel che sa dosta mo da las attatgas u che separa ils cumbattants.
Art. 134192 Agressiun
Tgi che sa participescha ad in’agressiun cunter in u cunter plirs umans che chaschuna la mort u ina blessura corporala d’ina persuna attatgada u d’ina terza persuna, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar193.
Art. 135194 Represchentaziun d’acts da violenza
Tgi che producescha, importa, depositescha, metta en circulaziun, propaghescha, expona, offrescha, mussa, surlascha, renda accessibel, acquista, sa procura sur meds electronics u en autra moda ubain posseda registraziuns sonoras u visualas, maletgs, auters objects u represchentaziuns che mussan en moda insistenta acts da violenza crudaivels cunter creschids u cunter animals u acts da violenza crudaivels betg reals cunter minorens, senza avair ina valur culturala u scientifica degna da vegnir protegida, e che violeschan uschia la dignitad elementara da l’uman en moda gravanta, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar. Sch’ils objects u las preschentaziuns cuntegnan acts da violenza crudaivels reals cunter minorens, è il chastì in chasti da detenziun da fin 5 onns u in chasti pecuniar.
Tgi che consumescha, producescha per l’agen consum, importa, depositescha, acquista, sa procura sur meds electronics u en autra moda ubain posseda objects u preschentaziuns tenor l’alinea 1 emprima frasa, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar. Sch’ils objects u las preschentaziuns cuntegnan acts da violenza crudaivels reals cunter minorens, è il chastì in chasti da detenziun da fin 3 onns u in chasti pecuniar.
Ils objects vegnan confiscads.
Art. 136195 Dar ad uffants substanzas nuschaivlas per la sanadad
Tgi che dat bavrondas alcoholicas u autras substanzas ad in uffant sut 16 onns u tgi che metta a sia disposiziun talas per il consum, e quai en ina quantitad che po periclitar la sanadad, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Segund titel196 Acts chastiabels cunter la facultad
1. Malfatgs cunter la facultad
Art. 137 Appropriaziun illegitima
Tgi che s’appropriescha d’ina chaussa estra movibla per qua tras enritgir sasez u in auter en moda illegala, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar, nun che las premissas spezialas tenor ils artitgels 138–140 vegnian en consideraziun.
Sch’il delinquent ha chattà la chaussa u sch’el è vegnì en possess da quella senza vulair,
sch’el agescha senza l’intenziun da s’enritgir u
sch’el agescha a disfavur d’in parent u d’in confamigliar,
vegn il malfatg persequità mo sin basa d’in plant.
Art. 138 Defraudaziun
Tgi che s’appropriescha d’ina chaussa estra movibla affidada ad el per qua tras enritgir sasez u in auter en moda illegala,
tgi che dovra illegalmain valurs da facultad confidadas ad el per ses avantatg u per l’avantatg d’in auter,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
La defraudaziun a disfavur d’in parent u d’in confamigliar vegn persequitada mo sin basa d’in plant.
Tgi che commetta il malfatg sco commember d’ina autoritad, sco funcziunari, sco avugà, sco assistent, sco administratur da facultad professiunal ubain tgi che exequescha ina professiun, in mastergn u in commerzi ed ha per quest intent l’autorisaziun d’ina autoritad, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 10 onns u cun in chasti pecuniar197.
Art. 139 Enguladitsch
Tgi che prenda davent d’insatgi ina chaussa estra movibla per qua tras enritgir sasez u in auter en moda illegala, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
…198
Il lader vegn chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns, sch’el:
engola da professiun;
exequescha l’enguladitsch sco commember d’ina banda ch’è sa furmada per exequir repetidamain rapinas u enguladitschs;
porta cun sai in’arma da fieu u in’autra arma privlusa u chaschuna in’explosiun cun l’intent da far l’enguladitsch; u
mussa sia privlusadad particulara cun la moda e maniera d’exequir l’enguladitsch.199
L’enguladitsch a disfavur d’in parent u d’in confamigliar vegn persequità mo sin basa d’in plant.
Art. 140 Rapina
Tgi che commetta in enguladitsch cun duvrar violenza cunter ina persuna u cun smanatschar in privel preschent per il corp e per la vita u suenter avair rendì il pertutgà inabel da far resistenza, vegn chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.200
Tgi che vegn tschiffà en flagranti tar in enguladitsch e commetta acts da sforz tenor l’alinea 1 per tegnair per sasez la chaussa engulada, vegn chastià cun il medem chasti.
Il rapinader vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn201, sch’el porta cun sai in’arma da fieu u in’autra arma privlusa cun l’intent da far rapina.
Il rapinader vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 2 onns,
sch’el exequescha la rapina sco commember d’ina banda ch’è sa furmada per exequir adina puspè rapinas u enguladitschs,
sch’el mussa uschiglio sia privlusadad particulara cun la moda e maniera d’exequir la rapina.
Il delinquent vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 5 onns, sch’el metta la victima en privel da vita, chaschuna ad ella ina greva blessura corporala u tracta ella en moda crudaivla.
Art. 141 Privaziun d’ina chaussa
Tgi che privescha in possessur legitim d’ina chaussa movibla senza avair l’intent da sa patrunar da quella e chaschuna qua tras al possessur in dischavantatg considerabel, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 141bis Utilisaziun illegala da valurs da facultad
Tgi che dovra illegalmain valurs da facultad, da las qualas el è vegnì en possess senza vulair, per ses avantatg u per l’avantatg d’in auter, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 142 Retratga illegala d’energia
Tgi che retira illegalmain energia d’in stabiliment che serva a l’utilisaziun da forzas da la natira, en spezial d’in implant electric, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha cun l’intenziun d’enritgir sasez u in auter en moda illegala, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 143 Procuraziun illegala da datas
Tgi che procura illegalmain per sasez u per in auter datas ch’èn registradas u ch’èn vegnidas transmessas en moda electronica u en maniera sumeglianta e che n’èn betg destinadas ad el e ch’èn segiradas spezialmain cunter ses access betg autorisà, cun l’intenziun d’enritgir sasez u in auter, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
La procuraziun illegala da datas a disfavur d’in parent u d’in confamigliar vegn persequitada mo sin basa d’in plant.
Art. 143bis202 Access illegal ad in sistem d’elavuraziun da datas
Tgi che penetrescha illegalmain tras indrizs da transmissiun da datas en in sistem d’elavuraziun da datas ester ch’è segirà spezialmain cunter ses access, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che metta en circulaziun u renda accessibels pleds-clav, programs u autras datas, da las qualas el sa u sto supponer ch’ellas vegnan duvradas per commetter in malfatg tenor l’alinea 1, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 144 Donn material
Tgi che donnegescha, destruescha u fa nunduvrabla ina chaussa, vi da la quala insatgi auter ha in dretg da proprietad, da diever u da giudida, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent ha fatg il donn vi da la chaussa a chaschun d’in arrotschament public, vegn el persequità d’uffizi.
Sch’il delinquent ha chaschunà in grond donn, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar. Il malfatg vegn persequità d’uffizi.203
Art. 144bis Donnegiament da datas
Tgi che mida, stizza u fa nunduvrablas, senza dretg, datas registradas u transmessas en moda electronica u en moda cumparegliabla, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent ha chaschunà in grond donn, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar. Il malfatg vegn persequità d’uffizi.204
Tgi che fabritgescha, importa, metta en circulaziun, propaghescha, offrescha u renda accessibel en autra maniera programs u dat instrucziuns per la fabricaziun da tals, dals quals el sa u sto supponer ch’els duain vegnir duvrads per ils intents numnads en l’alinea 1, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha da professiun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.205
Art. 145 Defraudaziun e privaziun da chaussas dadas en pegn e d’objects da retenziun
Il debitur che privescha, cun l’intent da far donn a ses creditur, quel d’ina chaussa che serva sco pegn u sco object da retenziun, dispona arbitrariamain da quella, donnegescha, destruescha, svalitescha u fa ch’ella è nunduvrabla, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 146 Engion
Tgi che cugliuna, cun l’intenziun d’enritgir sasez u in auter en moda illegala, malignamain insatgi cun affirmar chaussas faussas u cun supprimer fatgs vardaivels u tgi che affirmescha malignamain insatgi en sia errur ed è uschia la culpa che l’engianà sa cumporta uschia, ch’el fa donn a sia facultad u a la facultad d’in auter, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha da professiun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.206
L’engion a disfavur d’in parent u d’in confamigliar vegn persequità mo sin basa d’in plant.
Art. 147 Diever abusiv d’in indriz d’elavuraziun da datas
Tgi che ha, cun l’intenziun d’enritgir sasez u in auter en moda illegala, faschond diever da datas en moda nuncorrecta, incumpletta u betg permessa u en moda sumeglianta, influenzà in process d’elavuraziun da datas electronic u in process sumegliant ubain in process da transmissiun da datas ed ha qua tras chaschunà in transferiment da facultad per donn d’in auter u ha zuppentà in transferiment da facultad directamain suenter quai, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha da professiun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.207
Il diever abusiv d’in indriz d’elavuraziun da datas a disfavur d’in parent u d’in confamigliar vegn persequità mo sin basa d’in plant.
Art. 148 Diever abusiv da cartas da schecs e da cartas da credit
Tgi che dovra, malgrà ch’el è insolvent u n’è betg pront da pajar, ina carta da schecs u da credit che l’emittent ha surlaschà ad el ubain in instrument da pajament sumegliant per acquistar prestaziuns da facultad, e fa qua tras in donn vi da la facultad da l’emittent, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar, uschenavant che l’emittent e l’interpresa da contract han prendì las mesiras ch’ins po pretender dad els per evitar il diever abusiv da la carta.
Sch’il delinquent agescha da professiun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.208
Art. 148a Retratga illegala da prestaziuns d’ina assicuranza sociala u da l’agid social
Tgi che maina en errur ina persuna u affirmescha sia errur cun far indicaziuns faussas u incumplettas, cun zuppentar fatgs impurtants u en autra moda, uschia ch’el u in auter survegn prestaziuns d’ina assicuranza sociala u da l’agid social senza avair il dretg da talas, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.
En cas levs è il chasti ina multa.
Art. 149 Fraud d’ustaria
Tgi che prenda albiert en in manaschi d’hotellaria, lascha sa servir spaisas e bavrondas u fa diever d’autras prestaziuns da servetsch e banduna il manaschi senza pajar, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 150 Cuntanscher cun rampigns ina prestaziun
Tgi che cuntanscha, senza pajar, cun rampigns ina prestaziun, savend ch’ella vegn mo prestada cunter pajament, en spezial
tgi che dovra in med public da transport,
tgi che visita ina preschentaziun, in’exposiziun u in’occurrenza sumeglianta,
tgi che fa diever d’ina prestaziun che vegn furnida d’in indriz d’elavuraziun da datas u d’in automat,
vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 150bis210 Fabritgar e metter en circulaziun materialias per decodar nunautorisadamain purschidas codadas
Tgi che fabritga, importa, exporta, transporta, metta en circulaziun u installescha apparats, dals quals las parts u ils programs per elavurar datas èn previs u adattads per decodar nunautorisadamain programs da radiodiffusiun u servetschs da telecommunicaziun, vegn chastià, sin plant, cun multa.211
L’emprova e la cumplicitad èn chastiablas.
Art. 151 Donn da facultad chaschunà en moda maligna
Tgi che cugliuna, senza l’intenziun da s’enritgir, malignamain insatgi cun affirmar chaussas faussas u cun supprimer fatgs vardaivels u affirmescha malignamain insatgi en sia errur ed è uschia la culpa che l’engianà sa cumporta uschia, ch’el fa donn a sia facultad u a la facultad d’in auter, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 152 Indicaziuns nunvairas concernent interpresas commerzialas
Tgi che, sco fundatur, sco possessur, sco associà cun responsabladad illimitada, sco mandatari u sco commember da la direcziun, dal cussegl d’administraziun, dal post da revisiun u sco liquidatur d’ina societad commerziala, d’ina associaziun u d’ina autra interpresa che vegn manada en furma commerziala,
dat u lascha dar, en communicaziuns publicas ubain en rapports u en projects destinads a la totalitad dals commembers d’ina societad u d’in associaziun u als participads ad ina interpresa, indicaziuns nunvairas u betg cumplettas d’ina impurtanza considerabla, che pon intimar in auter da prender decisiuns che fan donn a la facultad,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 153 Indicaziuns nunvairas vers autoritads dal register da commerzi
Tgi ch’è la culpa ch’ina autoritad dal register da commerzi fa ina registraziun nunvaira u tgi che ha taschentà in fatg che sto vegnir registrà, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 154212 Chastiabladad dals commembers dal cussegl d’administraziun e da la direcziun da societads cun aczias quotadas ad ina bursa
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns e cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che paja u retira – sco commember dal cussegl d’administraziun u da la direcziun d’ina societad cun aczias quotadas ad ina bursa – indemnisaziuns scumandadas tenor l’artitgel 735c cifras 1, 5 e 6 dal Dretg d’obligaziuns (DO)213, eventualmain en cumbinaziun cun l’artitgel 735d cifra 1 DO.
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che fa – sco commember dal cussegl d’administraziun d’ina societad cun aczias quotadas ad ina bursa – il suandant:
214deleghescha, cuntrari a l’artitgel 716b alinea 2 emprima frasa DO, l’entira gestiun u ina part da tala ad ina persuna giuridica;
instituescha ina represchentanza dal dretg da votar da l’organ u dal deposit (art. 689b al. 2 DO);
impedescha:
ch’ils statuts cuntegnan las disposiziuns tenor l’artitgel 626 alinea 2 cifras 1 e 2 DO,
che la radunanza generala po eleger annualmain ed individualmain ils commembers ed il president dal cussegl d’administraziun, ils commembers da la cumissiun d’indemnisaziun sco er il represchentant dal dretg da votar independent (art. 698 al. 2 cifra 2 ed al. 3 cifras 1–3 DO),
che la radunanza generala po votar davart las indemnisaziuns ch’il cussegl d’administraziun ha fixà per sasez, per la direcziun e per il cussegl consultativ (art. 698 al. 3 cifra 4 DO),
ch’ils acziunaris u lur represchentants pon exercitar lur dretgs sin via electronica (art. 689c al. 6 DO).
Sch’il delinquent mo prenda en cumpra la pussaivladad da realisar in malfatg tenor l’alinea 1 u 2, na po el betg vegnir chastià tenor questas disposiziuns.
Per calcular il chasti pecuniar n’è la dretgira betg liada vi da l’autezza maximala da la taxa per di (art. 34 al. 2 emprima frasa); il chasti pecuniar na dastga dentant betg surpassar sis giadas l’import da l’indemnisaziun annuala ch’è fixada cun la societad pertutgada il mument dal malfatg.
Art. 155 Falsificaziun da rauba
Tgi che per intents d’engion en il commerzi ed en relaziuns da fatschenta
fabritgescha rauba, da la quala la valur reala è mendra che quai ch’ella para, en spezial cun imitar u cun falsifitgar in artitgel,
importa, depositescha u metta en circulaziun tala rauba,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar, uschenavant ch’il malfatg na vegn betg chastià tenor in’autra disposiziun cun in chasti pli grond.
Sch’il delinquent agescha da professiun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar, uschenavant ch’il malfatg na vegn betg chastià tenor in’autra disposiziun cun in chasti pli grond.215
Art. 156 Extorsiun
Tgi che influenzescha, cun l’intenziun d’enritgir sasez u in auter en moda illegala, insatgi tras violenza u tras la smanatscha da dischavantatgs serius a sa cumportar uschia, ch’el fa donn a sia facultad u a la facultad d’in auter, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha da professiun u sch’el extorchescha repetidamain la medema persuna, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.216
vegn el chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 10 onns.
Sch’il delinquent dovra violenza cunter ina persuna u sch’el smanatscha quella cun in privel preschent per la vita u per l’integritad corporala, vegn el chastià tenor l’artitgel 140.
Sch’il delinquent smanatscha cun in privel per il corp e per la vita da blers umans u cun gronds donns da chaussas, vi da las qualas igl exista in grond interess public, vegn el chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn217.
Art. 157 Usura
Tgi che explotescha la situaziun da sforz, la dependenza, la mancanza d’experientscha u la flaivlezza concernent la capacitad da giuditgar d’ina persuna tras quai, ch’el lascha conceder u empermetter a sasez u ad in auter per ina prestaziun avantatgs da facultad che stattan economicamain en ina disproporziun evidenta cun la prestaziun,
tgi che acquista ina pretensiun usurara e la alienescha vinavant u la fa valair,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha da professiun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.218
Art. 158 Administraziun malfidaivla
Tgi ch’è incumbensà sin basa da la lescha, d’ina incarica da l’autoritad u d’in act giuridic d’administrar la facultad d’in auter u da survegliar ina tala administraziun da facultad e chaschuna u tolerescha, violond sias obligaziuns, che la facultad da l’auter vegn donnegiada, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che agescha egualmain sco mainagestiun senza incarica, vegn chastià cun il medem chasti.
Sch’il delinquent agescha cun l’intenziun d’enritgir sasez u in auter en moda illegala, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.219
Tgi che surdovra, cun l’intenziun d’enritgir sasez u in auter en moda illegala, l’autorisaziun ch’el ha obtegnì tras la lescha, tras ina incarica da l’autoritad u tras in act giuridic da represchentar insatgi, e chaschuna uschia in donn vi da la facultad dal represchentà, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
L’administraziun malfidaivla a disfavur d’in parent u d’in confamigliar vegn persequitada mo sin basa d’in plant.
Art. 159 Diever abusiv da deducziuns dal salari
Il patrun che violescha l’obligaziun da duvrar ina deducziun dal salari per taglias, per taxas, per premias e per contribuziuns d’assicuranzas u en autra maniera a favur dal lavurant e fa uschia donn vi da la facultad da quel, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Zuppentada
Art. 160
Tgi che acquista, sa lascha regalar, prenda a pegn, taschenta u gida ad alienar ina chaussa, da la quala el sa u sto supponer ch’in auter la haja acquistada tras in malfatg cunter la facultad, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Il zuppentader vegn chastià tenor la smanatscha dal chasti per il malfatg precedent, sche quel chasti è pli lev.
Sch’il malfatg precedent è in delict che vegn persequità sin plant, vegn la zuppentada mo persequitada, sch’igl è vegnì purtà in plant da persequitar il malfatg precedent.
Sch’il delinquent agescha da professiun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.220
Art. 161221
Art. 161bis222
2. Violaziun dal secret da fabricaziun u da fatschenta
Art. 162
Tgi che tradescha in secret da fabricaziun u in secret da fatschenta ch’el avess l’obligaziun d’observar sin basa da la lescha u d’in contract,
tgi che maldovra quest tradiment per sasez u per in auter,
vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
3. Crims u delicts da concurs e da scussiun
Art. 163 Concurs fraudulent ed engion durant l’impegnaziun
Il debitur che reducescha sia facultad en moda fictiva per donn dals crediturs, en spezial,
che lascha svanir u taschenta valurs da facultad,
che dat da crair d’avair debits,
che renconuscha pretensiuns simuladas u incitescha in auter da las far valair,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar, sch’il concurs è vegnì declerà cunter el u sch’igl è vegnì emess in attest da perdita cunter el.
La terza persuna che commetta in tal malfatg per donn dals crediturs, vegn chastiada, sut las medemas premissas, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 164 Reducziun da la facultad per donn dals crediturs
Il debitur che reducescha sia facultad per donn dals crediturs cun
donnegiar, destruir, svalitar u far nunduvrablas valurs da facultad,
alienar valurs da facultad gratuitamain u cunter ina prestaziun che ha ina valur evidentamain pli pitschna,
refusar, senza motivs reals, dretgs che tutgan ad el u desister gratuitamain da dretgs,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar, sch’il concurs è vegnì declerà cunter el u sch’igl è vegnì emess in attest da perdita cunter el.
La terza persuna che commetta in tal malfatg per donn dals crediturs, vegn chastiada, sut las medemas premissas, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 165 Nauscha administraziun
Il debitur che, en autra maniera che quellas previsas en l’artitgel 164, tras nauscha administraziun, en spezial cun ina dotaziun da chapital nunsuffizienta, cun expensas sproporziunadas, cun speculaziuns ristgadas, cun dar u cun duvrar credits da levsenn, cun sfarlattar valurs da facultad e cun negliger grevamain la lavur professiunala u l’administraziun da la facultad,
chaschuna sia surdebitaziun u fa vegnir quella anc mendra, chaschuna sia atgna insolvenza u fa la situaziun concernent sia facultad anc mendra malgrà ch’el sa da sia insolvenza,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar, sch’il concurs è vegnì declerà cunter el u sch’igl è vegnì emess in attest da perdita cunter el.
1bis. Sch’il debitur survegn ina mesira da sustegn d’ina autoritad per evitar ina surdebitaziun u ina insolvenza smanatschanta, vegn el chastià cun il medem chasti.223
Il debitur stumà sin via d’ina impegnaziun vegn persequità mo sin plant d’in creditur che ha survegnì in attest da perdita cunter el.
Il plant sto vegnir purtà entaifer 3 mais dapi il di la consegna da l’attest da perdita.
Il creditur che ha surmanà il debitur da far debits da levsenn, da far expensas sproporziunadas u da far speculaziuns ristgadas ubain che ha explotà quel en moda usurara, n’ha betg il dretg da purtar plant.
Art. 166 Tralaschar la contabilitad
Il debitur che violescha sia obligaziun legala da manar e da tegnair en salv en urden cudeschs da fatschenta u da far ina bilantscha, uschia che ses stadi da facultad n’è betg u n’è betg cumplettamain vesaivel, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar, sch’igl è vegnì declerà il concurs cunter el u sch’igl è vegnì emess in attest da perdita cunter el en cas d’ina impegnaziun tenor l’artitgel 43 da la Lescha federala dals 11 d’avrigl 1889224 davart scussiun e concurs (LSC).
Art. 167 Favurisaziun d’in creditur
Il debitur, ch’è conscient da sia insolvenza e che ha l’intenziun da favurisar singuls da ses crediturs a disfavur dad auters, e che interprenda acts cun questa finamira, en spezial pajond debits betg scadids, pajond debits scadids en autra moda che cun ils meds da pajament usitads, garantind in debit or d’agens meds senza esser obligà da far quai, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar, sch’igl è vegnì declerà il concurs cunter el u sch’igl è vegnì emess in attest da perdita cunter el.
Art. 168225 Corrupziun en cas d’execuziun sfurzada
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che:
tgi che conceda u garantescha ad in creditur u a ses represchentant avantatgs spezials per survegnir sia vusch en la radunanza dals crediturs u en la giunta dals crediturs u per cuntanscher ses consentiment per in concordat giudizial u sia refusa d’in tal concordat;
tgi che conceda u garantescha ad in administratur da concurs, ad in commember da l’administraziun da concurs, al curatur u al liquidatur avantatgs spezials per influenzar sias decisiuns;
tgi che sa lascha conceder u garantir avantatgs tenor la litera a u b.
Art. 169 Disponer da valurs da facultad sequestradas
Tgi che dispona arbitrariamain per il donn dals crediturs d’ina valur da facultad
ch’è impegnada u sequestrada uffizialmain,
ch’è registrada uffizialmain en ina procedura da scussiun, da concurs u da retenziun u
che fa part d’ina facultad ch’è vegnida concedida en in’enclegientscha da liquidaziun
u tgi che donnegescha, destruescha, svalitescha u fa nunduvrabla ina tala valur da facultad,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 170 Obtegnair cun rampigns in concordat giudizial
Il debitur che engiona ses crediturs, il curatur u l’autoritad da relasch en quai che concerna sia situaziun da facultad, en spezial cun ina contabilitad u cun ina bilantscha faussa, per cuntanscher uschia in moratori u l’approvaziun d’in concordat giudizial,
il terz che fa in tal act per avantatg dal debitur,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Concordat giudizial
Art. 171
Ils artitgels 163 cifra 1, 164 cifra 1, 165 cifra 1, 166 e 167 valan er, sch’in concordat giudizial è vegnì acceptà e confermà.
…226
Art. 171bis227
4. Disposiziuns generalas
…
Art. 172228
Art. 172bis
Art. 172ter Delicts da facultad minimals
Sch’il malfatg pertutga mo ina valur da facultad minima u sch’el chaschuna mo in pitschen donn, vegn il delinquent chastià, sin plant, cun multa.
Questa prescripziun na vala betg per l’enguladitsch qualifitgà (art. 139 cifras 2230 e 3), per la rapina e per l’extorsiun.
Terz titel Acts chastiabels cunter l’onur e cunter la sfera secreta u privata231
1. Violaziuns da l’onur.
Art. 173232 Diffamaziun
Tgi che inculpescha u suspecta insatgi visavi in auter d’ina conduita dischonuraivla u d’auters fatgs che pon far donn a ses bun num,
tgi che derasa ina tala inculpaziun u in tal suspect,
vegn chastià, sin plant, cun in chasti pecuniar.233
Sche l’inculpà cumprova d’avair ditg u derasà insatge che correspunda a la vardad, u sch’el aveva motivs serius da tegnair quai da buna fai per vair, n’è el betg chastiabel.
A l’inculpà na vegni betg permess da prestar la cumprova d’avair ditg la vardad ed el è chastiabel per decleraziuns ch’èn vegnidas ditgas u derasadas senza vulair mantegnair ils interess publics u senza auters motivs giustifitgabels, mabain ch’èn vegnidas ditgas e derasadas en emprima lingia cun l’intent da renfatschar ad insatgi insatge dal mal, en spezial sche las decleraziuns sa refereschan a la vita privata u a la vita da famiglia.
Sch’il delinquent revochescha sco nunvair quai ch’el ha ditg, po la dretgira diminuir il chasti u desister dal tuttafatg da quel.
Sche l’inculpà n’ha betg cumprovà la vardad u sche sias decleraziuns èn nunvairas u sche l’inculpà las revochescha, ha la dretgira da constatar quai en la sentenzia u en in auter document.
Art. 174 Calumnia
Tgi che inculpescha u suspecta insatgi cunter meglier savair visavi in auter d’ina conduita dischonuraivla u d’auters fatgs che pon far donn a ses bun num,
tgi che derasa ina tala inculpaziun u in tal suspect cunter meglier savair,
vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent ha empruvà da ruinar il bun num d’ina persuna, vegn el chastià cun in chasti da detenziun dad 1 mais fin 3 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 30 taxas per di.234
Sch’il delinquent revochescha davant dretgira sco nunvair quai ch’el ha ditg, po el vegnir chastià cun in chasti pli lev. La dretgira consegna a l’offendì in document davart la revocaziun.
Art. 175 Diffamaziun u calumnia vers ina persuna morta u sparida
Sche la diffamaziun u sche la calumnia sa drizza cunter ina persuna morta u cunter ina persuna declerada sco sparida, han ils confamigliars da questa persuna il dretg da purtar plant.
Il delinquent na vegn betg chastià, sch’i èn passads pli che 30 onns dapi che la persuna offendida è morta u dapi ch’ella è vegnida declerada sco sparida.
Art. 176 Disposiziuns cuminaivlas
Diffamaziuns e calumnias exprimidas a bucca han il medem status sco diffamaziuns e calumnias exprimidas en scrit, cun maletgs, cun gests u en in’autra moda.
Art. 177 Ingiuria
Tgi che offenda l’onur d’ina persuna en in’autra moda cun pleds, cun scrittiras, cun maletgs, cun gests u cun metter maun vi dad ella, vegn chastià, sin plant, cun in chasti pecuniar da fin 90 taxas per di.235
Sche l’offendì ha provocà directamain l’ingiuria cun ses cumportament maldeschent, po la dretgira deliberar il delinquent dal chasti.
Sche l’offendì ha replitgà immediatamain l’ingiuria cun ina ingiuria u cun metter maun vi da l’auter, po la dretgira deliberar tuts dus u in dad els dal chasti.
Art. 178 Surannaziun
La persecuziun dals delicts cunter l’onur surannescha en 4 onns.236
En quai che concerna l’extincziun dal dretg da purtar plant vala l’artitgel 31.237
2. Malfatgs cunter la sfera secreta u privata.
Art. 179 Violaziun dal secret da correspundenza
Tgi che avra senza avair l’autorisaziun ina scrittira u ina spediziun serrada per prender enconuschientscha da ses cuntegn,
tgi che derasa fatgs u tgi che profita da fatgs, dals quals el ha survegnì enconuschientscha cun avrir ina scrittira u ina spediziun serrada che n’era betg destinada per el,
vegn chastià, sin plant, cun multa.
Art. 179bis239 Tadlar u registrar discurs esters
Tgi che taidla cun in apparat per tadlar zuppà u registrescha sin in portatun in discurs ester betg public senza il consentiment da tut ils participads,
tgi che profita d’in fatg u tgi che dat enconuschent ad ina terza persuna in fatg, dal qual el sa u sto supponer ch’el è vegnì enconuschent ad el sin basa d’in malfatg tenor l’alinea 1,
tgi che tegna en salv u renda accessibel ad ina terza persuna ina registraziun, da la quala el sa u sto supponer ch’ella è vegnida fatga tras in malfatg tenor l’alinea 1,
vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 179ter240 Registraziun betg autorisada d’ina conversaziun
Tgi che, sco participant d’ina conversaziun, registrescha sin in portatun ina conversaziun betg publica senza il consentiment dals auters participads,
tgi che tegna en salv, evaluescha u renda accessibel ad ina terza persuna ina registraziun, da la quala el sa u sto supponer ch’ella è vegnida fatga tras in malfatg tenor l’alinea 1,
vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.
Art. 179quater241 Violaziun da la sfera secreta u privata tras apparats da registraziun
Tgi che observa cun in apparat da registraziun u registrescha sin in purtader da maletgs in fatg or da la sfera secreta u in fatg che n’è betg senza auter accessibel a mintgin or da la sfera privata d’ina autra persuna senza il consentiment da quella,
tgi che profita d’in fatg u tgi che dat enconuschent ad ina terza persuna in fatg, dal qual el sa u sto supponer ch’el è vegnì enconuschent ad el sin basa d’in malfatg tenor l’alinea 1,
tgi che tegna en salv u renda accessibel ad ina terza persuna ina registraziun, da la quala el sa u sto supponer ch’ella è vegnida fatga tras in malfatg tenor l’alinea 1,
vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 179quinquies242 Registraziuns betg chastiablas
Betg chastiabel, ni tenor l’artitgel 179bis alinea 1 ni tenor l’artitgel 179ter alinea 1, n’è tgi che sco participant da la conversaziun u sco abunent d’in attatg participà registrescha:
discurs telefonics cun servetschs d’agid, da salvament e da segirezza;
discurs telefonics dal traffic commerzial che concernan empustaziuns, incumbensas, reservaziuns e fatschentas sumegliantas.
Registraziuns tenor l’alinea 1 dastgan vegnir utilisadas mo per registrar las cumprovas.243
Art. 179sexies244 Metter en circulaziun e far reclama per apparats per tadlar zuppads, per apparats da registraziun dal tun e da maletgs
Tgi che producescha, importa, exporta, acquista, depositescha, posseda, dat vinavant, surlascha ad in auter, venda, dat en locaziun, empresta u metta en in’autra moda en circulaziun apparats tecnics che servan particularmain per tadlar u per registrar illegalmain tun e maletg ubain fa reclama per tals apparats u dat instrucziuns per la construcziun da quests apparats,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha en l’interess d’ina terza persuna, vegn questa terza persuna, che ha gì enconuschientscha da la cuntravenziun e n’ha betg impedì quella tenor sias pussaivladads, suttamessa al medem chasti.
Sche la terza persuna è ina persuna giuridica, ina societad collectiva u ina societad commanditara ubain ina firma singula245, vegn applitgà l’alinea 1 per quellas persunas che han agì u avessan duì agir per ella.
Art. 179septies246 Abus d’in indriz da telecommunicaziun
Tgi che fa abus d’in indriz da telecommunicaziun per inquietar u per mulestar autras persunas, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.
Art. 179octies247 Surveglianza uffiziala, nunchastiabladad
Tgi che ordinescha u fa, cun l’explicita autorisaziun legala, la surveglianza da la correspundenza postala e dal traffic da telecommunicaziun d’ina persuna ubain fa diever d’apparats tecnics da surveglianza (art. 179bis ss.), n’è betg chastiabel, sch’el dumonda immediatamain l’approvaziun da la dretgira cumpetenta.
…248
Art. 179novies249 Procuraziun nunautorisada da datas da persunas
Tgi che sa procura senza autorisaziun datas persunalas spezialmain sensiblas, che n’èn betg accessiblas per mintgin, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 179decies250 Abus d’identitad
Tgi che dovra l’identitad d’ina autra persuna senza ses consentiment, cun l’intent da donnegiar tala u da procurar in avantatg illegal a sasez u ad in terz, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.
Quart titel Crims e delicts cunter la libertad
Art. 180 Smanatscha
Tgi che chaschuna sgarschur u tema ad insatgi tras ina greva smanatscha, vegn chastià, sin dumonda, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Il delinquent vegn persequità d’uffizi, sche:
a. el è il conjugal da la victima e la smanatscha è vegnida commessa durant la lètg u fin 1 onn suenter il divorzi; u
abis. 251el è il partenari registrà da la victima e la smanatscha è vegnida commessa durant il partenadi registrà u fin 1 onn suenter sia schliaziun; u
b. el è il partenari da vita eterosexual u omosexual da la victima, uschenavant ch’els mainan ina chasada cuminaivla per in temp illimità e la smanatscha è vegnida commessa durant quest temp u entaifer 1 onn suenter la separaziun.252
Art. 181 Constricziun
Tgi che sforza insatgi – cun violar u cun smanatschar dischavantatgs serius ubain cun restrenscher sia libertad d’agir en autra moda e maniera – da far, da tralaschar ubain da tolerar insatge, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 181a253 Maridaglia sfurzada, partenadi registrà sfurzà
Tgi che sforza insatgi – cun violar u cun smanatschar dischavantatgs serius ubain cun restrenscher sia libertad d’agir en autra moda e maniera – da celebrar ina lètg civila u religiusa u da laschar registrar in partenadi, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.254
Chastiabel è er quel che commetta il malfatg a l’exteriur, sch’el sa chatta en Svizra e na vegn betg extradì. L’artitgel 7 alineas 4 e 5 è applitgabel.
Art. 181b255 Stalking
Tgi che persequitescha, mulesta u smanatscha cun insistenza insatgi en ina moda che po restrenscher considerablamain la libertad da concepir sia vita, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 182256 Commerzi cun umans
Tgi che fa commerzi cun in uman sco purschider, sco mediatur u sco cumprader per intents da l’explotaziun sexuala, da l’explotaziun da sia forza da lavur ubain per retrair in organ da quel, vegn chastià cun in chasti da detenziun u cun in chasti pecuniar. Engaschar ina persuna per quest intent vegn tractà sco il commerzi.
Sche la victima è ina persuna minorenna257 u sch’il delinquent fa da professiun commerzi cun umans, vegn el chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
…258
Chastiabel è er il delinquent che commetta il malfatg a l’exteriur. Ils artitgels 5 e 6 èn applitgabels.
Art. 183259 Sequestraziun da persunas e rapinament
Tgi che prenda illegalmain en fermanza u tegna illegalmain en praschunia insatgi u tgi che privescha en autra moda e maniera illegalmain insatgi da la libertad,
tgi che rapinescha insatgi tras violenza, tras malizia ubain tras smanatscha,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Medemamain vegn quel chastià che rapinescha insatgi che n’è betg abel da giuditgar, che n’è betg abel da sa defender u che n’ha anc betg 16 onns.
Art. 184260 Circumstanzas engrevgiantas
Il rapinament vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn,
sch’il delinquent ha tschertgà da survegnir daners da liberaziun,
sch’el ha tractà la victima en moda crudaivla,
sche la privaziun da la libertad dura dapli che 10 dis u
sche la sanadad da la victima vegn periclitada considerablamain.
Art. 185261 Rapinament d’ostagis
Tgi che sequestrescha insatgi, tgi che rapinescha insatgi ubain tgi che prenda possess d’insatgi en in’autra moda e maniera per sfurzar ina terza persuna d’agir, da tralaschar u da tolerar insatge,
tgi che profitescha da la situaziun ch’è vegnida creada d’insatgi auter en tala moda e maniera per sfurzar ina terza persuna,
vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Il delinquent vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns, sch’el smanatscha da mazzar la victima, da la blessar grevamain u da la tractar en moda crudaivla.
En cas spezialmain grevs, en spezial, sch’il malfatg pertutga blers umans, po il delinquent vegnir chastià cun in chasti da detenziun per vita duranta.
Sch’il delinquent sa retira da la constricziun e sch’el lascha liber la victima, po el vegnir chastià cun in chasti pli lev (art. 48a).262
Chastiabel è er quel che commetta il malfatg a l’exteriur, sch’el vegn arrestà en Svizra e sch’el na vegn betg extradì. L’artitgel 7 alineas 4 e 5 è applitgabel.263
Art. 185bis Spariziun sfurzada
Cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn vegn chastià, tgi che fa – cun l’intenziun da privar ina persuna durant in temp pli lung da la protecziun da la lescha – il suandant:
privescha ina persuna – per incumbensa u cun l’approvaziun d’in stadi u d’ina organisaziun politica – da la libertad e refusa silsuenter da dar scleriment davart sia sort u davart il lieu, nua ch’ella sa chatta; u
refusa – per incumbensa d’in stadi u d’ina organisaziun politica ubain cuntrari ad in’obligaziun giuridica – da dar scleriment davart la sort da questa persuna u davart il lieu, nua che questa persuna sa chatta.
Chastiabel è er quel che ha commess il malfatg a l’exteriur, sch’el sa chatta en Svizra e na vegn betg extradì. L’artitgel 7 alineas 4 e 5 è applitgabel.
Art. 186 Violaziun da domicil
Tgi ch’entra, cunter la voluntad da la persuna autorisada, illegalmain en ina chasa, en in’abitaziun, en ina stanza serrada d’ina chasa ubain en ina plazza, en ina curt, en in curtin u en ina plazza da lavur, ubain tgi che resta là, malgrà il cumond da la persuna autorisada da s’allontanar, vegn chastià, sin dumonda, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tschintgavel titel265 Acts chastiabels cunter l’integritad sexuala
1. Acts sexuals cun uffants266
Art. 187
Tgi che commetta in act sexual cun in uffant sut 16 onns,
tgi che surmaina in uffant ad in tal act u
tgi che sforza in uffant da sa participar ad in tal act,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.267
1bis. Sche l’uffant n’ha betg anc cumplenì 12 onns e sch’il delinquent commetta in act sexual cun el u al surmaina da commetter in tal act cun ina terza persuna u cun in animal, vegn il delinquent chastià cun in chasti da detenziun dad 1 onn fin 5 onns.268
L’act n’è betg chastiabel, sche la differenza da vegliadetgna tranter las persunas participadas è main che 3 onns.
Sch’il delinquent n’ha betg anc cumplenì 20 onns il mument ch’el ha commess l’act u l’emprima acziun e sch’i existan circumstanzas particularas, po l’autoritad cumpetenta desister da la persecuziun penala, da la consegna a la dretgira u d’in chasti.269
Sch’il delinquent ha agì sut l’influenza d’ina errur presumond che l’uffant haja almain 16 onns, ma sch’el avess – observond la precauziun duaivla – pudì evitar l’errur, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
…270
…271
2. Attatgas cunter la libertad e cunter l’onur sexuala.
Art. 188272 Acts sexuals cun persunas dependentas
Tgi che commetta in act sexual cun ina persuna minorenna d’almain 16 onns, ch’è dependenta dad el tras ina relaziun d’educaziun, d’assistenza u da lavur u en in’autra moda, profitond da questa dependenza,
tgi che surmaina ina tala persuna ad in act sexual, profitond da sia dependenza,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 189273 Agressiun sexuala e constricziun sexuala
Tgi che commetta – cunter la voluntad d’ina persuna – in act sexual cun questa persuna u lascha commetter in tal act da questa persuna u profitescha per quest intent d’in stadi da schoc d’ina persuna, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che constrenscha ina persuna da commetter u da tolerar in act sexual, en spezial cun la smanatschar, cun duvrar violenza, cun la metter sut pressiun psichica u cun la render inabla da far resistenza, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 10 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent tenor l’alinea 2 agescha en moda crudaivla, sch’el utilisescha in’arma privlusa u in auter object privlus, vegn el chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Art. 190274 Violaziun
Tgi che commetta – cunter la voluntad d’ina persuna – l’act sexual cun questa persuna u in’acziun equivalenta a l’act sexual en cumbinaziun cun ina penetraziun corporala, u lascha commetter in tal act da questa persuna u profitescha per quest intent d’in stadi da schoc d’ina persuna, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns.
Tgi che constrenscha ina persuna da commetter u da tolerar l’act sexual u in’acziun equivalenta a l’act sexual en cumbinaziun cun ina penetraziun corporala, en spezial cun la smanatschar, cun duvrar violenza, cun la metter sut pressiun psichica u cun la render inabla da far resistenza, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 10 onns.
Sch’il delinquent tenor l’alinea 2 agescha en moda crudaivla, sch’el utilisescha in’arma privlusa u in auter object privlus, vegn el chastià cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns.
Abus d’ina persuna inabla da giuditgar u da sa defender
Art. 191275
Tgi che surdovra ina persuna ch’è inabla da giuditgar u da sa defender, per commetter l’act sexual, in’acziun equivalenta a l’act sexual u in’autra acziun sexuala, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 10 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 192276
Art. 193277 Profitar d’ina situaziun d’urgenza u d’ina dependenza
Tgi che intimescha ina persuna da commetter u da tolerar in act sexual, profitond d’ina situaziun d’urgenza u d’ina dependenza motivada tras ina relaziun da lavur u en in’autra moda, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 193a278 Engion davart il caracter sexual d’in act
Tgi che pratitgescha in’activitad professiunala u in’activitad extraprofessiunala organisada en il sectur da sanadad e commetta in act sexual cun ina persuna u lascha commetter in tal act da questa persuna, quai cun engianar questa persuna davart il caracter da l’act u cun profitar da sia errur davart il caracter da l’act, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 194279 Exibiziunissem
Tgi che commetta in act exibiziunistic, vegn chastià, sin plant, cun ina multa.
En cas grevs è il chasti in chasti pecuniar. Il malfatg vegn persequità sin plant.
Sche l’inculpà sa suttametta ad in tractament medical tenor l’ordinaziun da l’autoritad cumpetenta, vegn sistida la procedura.
3. Profitar d’acts sexuals.
Art. 195280 Promoziun da la prostituziun
Cun in chasti da detenziun da fin 10 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che:
stauscha ina persuna minorenna en la prostituziun u promova sia prostituziun cun l’intenziun d’obtegnair in avantatg da facultad;
stauscha ina persuna en la prostituziun profitond d’ina relaziun da dependenza u cun l’intenziun d’obtegnair in avantatg da facultad;
restrenscha la libertad d’agir d’ina persuna che sa prostituescha, tras quai ch’el la surveglia durant questa activitad u fixescha il lieu, las uras, la dimensiun u autras circumstanzas da la prostituziun;
retegna ina persuna en la prostituziun.
Art. 196281 Acts sexuals cun persunas minorennas cunter indemnisaziun
Tgi che commetta acts sexuals cun ina persuna minorenna u fa commetter ina persuna minorenna tals acts, la pajond u empermettend ina indemnisaziun, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
4. Pornografia
Art. 197282
Tgi che offrescha, mussa, surlascha, renda accessibels ad ina persuna sut 16 onns scrittiras pornograficas, registraziuns sonoras u visualas, maletgs, auters objects da tala spezia u preschentaziuns pornograficas u als derasa tras il radio e tras la televisiun, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che expona u mussa publicamain objects u preschentaziuns tenor l’alinea 1 u als offrescha uschiglio ad insatgi senza vegnir intimà, vegn chastià cun multa. Tgi che fa attent gia ordavant ils visitaders d’exposiziuns u da preschentaziuns en locals serrads al caracter pornografic da quellas, na vegn betg chastià.
Tgi che recrutescha ina persuna minorenna, per che quella coopereschia ad ina preschentaziun pornografica, u tgi che cumonda ad ina persuna minorenna da cooperar ad ina tala preschentaziun, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che fabritgescha, importa, depositescha, metta en circulaziun, propaghescha, expona, offrescha, mussa, surlascha, renda accessibels, acquista, sa procura sur meds electronics u en autra moda u posseda objects u preschentaziuns tenor l’alinea 1, che cuntegnan acts sexuals cun animals u acts sexuals betg reals cun persunas minorennas, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’ils objects u las preschentaziuns cuntegnan acts sexuals reals cun persunas minorennas, è il chastì in chasti da detenziun da fin 5 onns u in chasti pecuniar.283
Tgi che consumescha, producescha per l’agen consum, importa, depositescha, acquista, sa procura sur meds electronics u en autra moda u posseda objects u preschentaziuns tenor l’alinea 1, che cuntegnan acts sexuals cun animals u acts sexuals betg reals cun persunas minorennas, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.
Sch’ils objects u las preschentaziuns cuntegnan acts sexuals reals cun persunas minorennas, è il chastì in chasti da detenziun da fin 3 onns u in chasti pecuniar.284
En cas da malfatgs tenor ils alineas 4 e 5 vegnan confiscads ils objects.
…285
Tgi che producescha, posseda u consumescha objects u preschentaziuns en il senn da l’alinea 1 che represchentan ina persuna minorenna, u renda accessibels tals a la persuna represchentada, na vegn betg chastià, sche:
la persuna minorenna ha dà ses consentiment;
la persuna che producescha ils objects u las preschentaziuns na paja u n’empermetta nagina indemnisaziun persuenter; e
la differenza da vegliadetgna da las persunas participadas n’importa betg dapli che 3 onns.286
Betg chastiadas na vegnan persunas minorennas che produceschan, possedan u consumeschan objects u preschentaziuns en il senn da l’alinea 1 che represchentan l’atgna persuna, u che rendan accessibels tals ad in’autra persuna cun il consentiment da tala.
La persuna che posseda u consumescha ils objects u las preschentaziuns ch’èn vegnids rendids accessibels ad ella, na vegn betg chastiada, sche:
ella na paja u n’empermetta nagina indemnisaziun persuenter;
las persunas participadas enconuschan persunalmain ina l’autra; e
las persunas participadas èn maiorennas u, en cas che almain ina persuna è minorenna, lur differenza da vegliadetgna n’importa betg dapli che 3 onns.287
Objects u preschentaziuns tenor ils alineas 1–5 n’èn betg da caracter pornografic, sch’els han ina valur culturala u scientifica degna da vegnir protegida.
5. Transmissiun nunautorisada da cuntegns sexuals betg publics
Art. 197a288
Tgi che transmetta ad ina terza persuna in cuntegn sexual betg public, en spezial scrittiras, registraziuns sonoras u visualas, maletgs, objects u preschentaziuns, senza il consentiment da la persuna ch’è renconuschibla en il cuntegn, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent ha publitgà il cuntegn, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
6. Surpassaments cunter l’integritad sexuala.
Art. 198289 Mulestas sexualas
Tgi che dat stgandel cun commetter in act sexual davant ina persuna che na spetga betg quai,
tgi che mulesta sexualmain ina persuna cun metter maun vi dad ella u – en moda gravanta – cun pleds, cun scrittiras, cun maletgs,
vegn chastià, sin plant, cun multa.
L’autoritad cumpetenta po obligar l’inculpà da frequentar in program d’instrucziun. Sche l’inculpà frequenta il program d’instrucziun ordinà, vegn sistida da la procedura.
L’autoritad cumpetenta decida davart ils custs da la procedura e davart las eventualas pretensiuns da la partida civila.
Art. 199 Exercizi inadmissibel da la prostituziun
Tgi che cuntrafa a las prescripziuns chantunalas davart il lieu, davart las uras u davart il gener da l’exercizi da la prostituziun e davart l’impediment da fenomens secundars mulestus, vegn chastià cun multa.
7. Malfatg commess cuminaivlamain
Art. 200290
Sch’in malfatg tenor quest titel vegn commess cuminaivlamain da pliras persunas, augmenta la dretgira il chasti. Il chasti na dastga dentant betg vegnir augmentà per dapli che la mesadad dal maximum dal chasti smanatschà. En quest connex è la dretgira liada vi dal maximum legal dal gener dal chasti.
Art. 201–212291
Sisavel titel Crims e delicts cunter la famiglia
Incest
Art. 213292
L’act sexual tranter parents consanguins en lingia directa, tranter fragliuns consanguins ed uterins vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Minorens na vegnan betg chastiads, sch’els èn vegnids surmanads.
…293
Art. 214294
Pliras lètgs u plirs partenadis registrads
Art. 215295
Tgi che marida, malgrà ch’el è gia maridà, u tgi che lascha registrar in partenadi, malgrà ch’el viva gia en partenadi registrà,
tgi che concluda ina lètg cun ina persuna maridada u tgi che lascha registrar il partenadi cun ina persuna che viva gia en partenadi registrà,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 216296
Negligientscha da las obligaziuns da mantegniment
Art. 217297
Tgi che n’ademplescha betg sias obligaziuns da mantegniment u da sustegn tenor il dretg da famiglia, malgrà ch’el ha u ch’el avess ils meds necessaris per quai, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Il dretg da purtar plant han er las autoritads ed ils posts designads dals chantuns. Quest dretg sto vegnir exequì observond ils interess da la famiglia.
Art. 218298
Art. 219299 Violaziun da l’obligaziun d’assistenza u d’educaziun
Tgi che violescha u negligescha sia obligaziun d’assistenza u d’educaziun vers ina persuna minorenna e periclitescha quella tras quai en ses svilup corporal e spiertal, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Il delinquent vegn chastià cun in chasti pecuniar, sch’el agescha per negligientscha.300
Art. 220301 Privaziun da persunas minorennas
Tgi che privescha ina persuna minorenna da la persuna che ha il dretg da determinar il lieu da dimora ubain refusa da la returnar a quella, vegn chastià, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Settavel titel Crims e delicts che signifitgan in privel per la publicitad
Art. 221 Incendi intenziunà
Tgi che chaschuna intenziunadamain in incendi per il donn d’in auter u chaschuna uschia in privel public, vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Sch’il delinquent metta sapientivamain en privel il corp e la vita d’umans, vegn el chastià cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns.
Sch’igl ha dà mo in pitschen donn, po il delinquent vegnir chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 222 Incendi per negligientscha
Tgi che chaschuna per negligientscha in incendi per il donn d’in auter u chaschuna uschia in privel public, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.302
Sch’il delinquent metta per negligientscha en privel il corp e la vita d’umans, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 223 Explosiun
Tgi che chaschuna intenziunadamain in’explosiun da gas, da benzin, da petroli u da materias sumegliantas e metta tras quai sapientivamain en privel il corp e la vita d’umans u proprietad estra, vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Sch’igl ha dà mo in pitschen donn, po il delinquent vegnir chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 224 Utilisaziun da materias explosivas e da gas da tissi per intents criminals
Tgi che metta en privel intenziunadamain e cun intents criminals il corp e la vita d’umans u proprietad estra cun duvrar materias explosivas u gas da tissi, vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Sch’igl ha dà mo in pitschen donn vi da la proprietad, po il delinquent vegnir chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 225303 Periclitaziun senza intents criminals e periclitaziun per negligientscha
Tgi che metta en privel intenziunadamain, dentant senza intents criminals, il corp e la vita d’umans u proprietad estra cun duvrar materias explosivas u gas da tissi, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 226 Fabritgar, zuppentar e dar vinavant materias explosivas e gas da tissi
Tgi che fabritgescha materias explosivas u gas da tissi ch’èn, sco ch’el sa u sto supponer, destinads ad in diever criminal, vegn chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 10 onns.304
Tgi che sa procura, surdat ad in auter, surpiglia d’in auter, tegna en salv, zuppenta u dat vinavant materias explosivas, gas da tissi u materias ch’èn adattadas per fabritgar tals products, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1 mais fin 5 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 30 taxas per di, sch’el sa u sch’el sto supponer che questas materias èn destinadas ad in diever criminal.305
Tgi che dat ad insatgi, dal qual el sa u sto supponer ch’el planisescha in diever criminal da materias explosivas u da gas da tissi, instrucziuns per fabritgar talas materias e tals gas, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1 mais fin 5 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 30 taxas per di.306
Art. 226bis307 Periclitaziun tras energia nucleara, tras radioactivitad e tras radis ionisants
Tgi che metta, tras energia nucleara, tras materias radioactivas u tras radis ionisants, en privel intenziunadamain la vita u la sanadad d’umans ubain proprietad estra d’ina valur considerabla, vegn chastià cun in chasti da detenziun u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 226ter308 Acziuns preparatoricas chastiablas
Tgi che fa sistematicamain preparaziuns concretas tecnicas u organisatoricas per metter en privel tras energia nucleara, tras materias radioactivas u tras radis ionisants la vita u la sanadad d’umans ubain proprietad estra d’ina valur considerabla, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che construescha, sa procura, surdat ad in auter, surpiglia d’in auter, tegna en salv, zuppenta u dat vinavant materias radioactivas, indrizs, apparats u objects che pon cuntegnair materias radioactivas u che pon emetter radis ionisants, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 10 onns u cun in chasti pecuniar, sch’el sa u sch’el sto supponer che questas materias e quests objects èn destinads ad in diever chastiabel.
Tgi che dat ad insatgi instrucziuns per construir talas materias, tals indrizs, tals apparats u tals objects, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar, sch’el sa u sch’el sto supponer che questas materias e quests objects èn destinads ad in diever chastiabel.
Art. 227 Chaschunar ina inundaziun u ina sbuvada
Tgi che chaschuna intenziunadamain ina inundaziun u ina sbuvada d’in edifizi ubain ina bova e metta tras quai sapientivamain en privel il corp e la vita d’umans u proprietad estra, vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Sch’igl ha dà mo in pitschen donn, po il delinquent vegnir chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 228 Donns vi d’implants electrics, idraulics e vi d’indrizs da protecziun
Tgi che donnegia u destruescha intenziunadamain implants electrics, implants idraulics, en spezial cuntschets, dustanzas, rempars, sclusas u ovras da protecziun cunter eveniments da la natira, sco bovas u lavinas, e metta tras quai en privel sapientivamain il corp e la vita d’umans u proprietad estra, vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.309
Sch’igl ha dà mo in pitschen donn, po il delinquent vegnir chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 229 Periclitaziun cun violar las reglas da la scienza da construcziun
Tgi che n’observa intenziunadamain betg las reglas da la scienza da construcziun tar la direcziun u tar l’execuziun d’ina ovra da construcziun u d’ina demoliziun e periclitescha tras quai sapientivamain il corp e la vita d’umans, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.310
Sch’il delinquent n’observa betg las reglas da la scienza da construcziun per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 230 Allontanar u betg installar indrizs da segirezza
Tgi che donnegia, destruescha, allontanescha u fa uschiglio nunduvrabels indrizs che servan, en fabricas u en auters manaschis u vi da maschinas, ad impedir accidents, u metta tals indrizs ord funcziun,
tgi che n’installescha intenziunadamain betg in tal indriz confurm a las prescripziuns,
e periclitescha tras quai sapientivamain il corp e la vita d’umans,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.311
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Otgavel titel Crims e delicts cunter la sanadad publica
Art. 230bis312 Periclitaziun tras organissems modifitgads geneticamain u tras organissems patogens
Tgi che emetta intenziunadamain organissems modifitgads geneticamain u organissems patogens u disturba il manaschi d’in indriz che serva a lur perscrutaziun, a lur conservaziun u a lur producziun u disturba lur transport, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 10 onns, sch’el sa u sch’el sto savair ch’el, tras ses agir:
periclitescha il corp e la vita d’umans; u
periclitescha grevamain la cumposiziun natirala da biocenosas d’animals e da plantas u lur spazis da viver.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 231313 Derasaziun da malsognas da l’uman
Tgi che derasa per nausch caracter ina malsogna da l’uman privlusa e transmissibla, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 5 onns.
Art. 232 Derasaziun d’epidemias d’animals
Tgi che derasa intenziunadamain in’epidemia tranter ils animals da chasa, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent ha chaschunà in grond donn per nausch caracter, vegn el chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 5 onns.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 233 Derasaziun da parasits privlus
Tgi che derasa intenziunadamain in parasit ch’è privlus per l’agricultura u per la selvicultura, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent ha – per nausch caracter – chaschunà in grond donn, vegn el chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 5 onns.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 234 Contaminaziun d’aua da baiver
Tgi che contaminescha intenziunadamain l’aua da baiver per umans e per animals da chasa cun materias che donnegian la sanadad, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1 mais fin 5 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 30 taxas per di.314
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 235 Fabricaziun da pavel che donnegia la sanadad
Tgi che tracta u fabritgescha pavel u meds da pavlar per animals da chasa intenziunadamain uschia, ch’els pericliteschan la sanadad dals animals, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent tracta u fabritgescha da professiun pavel che donnegia la sanadad, vegn el chastià cun in chasti da detenziun dad 1 mais fin 3 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 30 taxas per di. En quests cas vegn publitgada la sentenzia penala.315
Il delinquent vegn chastià cun ina multa, sch’el ha agì per negligientscha.316
Ils products vegnan confiscads. Els pon vegnir tractads uschia ch’els na donnegian betg pli la sanadad u pon vegnir destruids.
Art. 236 Metter en circulaziun pavel che donnegia la sanadad
Tgi che importa, depositescha, metta en vendita u en circulaziun intenziunadamain pavel u meds da pavlar che donnegian la sanadad, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar. La sentenzia penala vegn publitgada.
Il delinquent vegn chastià cun in chasti pecuniar, sch’el ha agì per negligientscha.317
Ils products vegnan confiscads. Els pon vegnir tractads uschia ch’els na donnegian betg pli la sanadad u pon vegnir destruids.
Novavel titel Crims e delicts cunter il traffic public
Disturbi dal traffic public
Art. 237
Tgi che disturba u periclitescha intenziunadamain il traffic public, en spezial il traffic sin via, sin l’aua, en l’aria u sin la viafier, e metta tras quai sapientivamain en privel il corp e la vita d’umans u proprietad estra, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent metta tras quai sapientivamain en privel il corp e la vita da blers umans, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 10 onns u cun in chasti pecuniar.318
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 238319
Art. 239 Disturbi da manaschis en il servetsch da la generalitad320
Tgi che impedescha, disturba u periclitescha intenziunadamain il manaschi d’in institut da traffic public, en spezial il manaschi da viafier, da posta, da telegraf u da telefon,
tgi che impedescha, disturba u periclitescha intenziunadamain il manaschi d’in stabiliment u d’in indriz che serva al provediment general d’aua, da glisch, da forza u da chalira,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.321
Dieschavel titel Falsificaziun da daners, da marcas da valur uffizialas, da marcas uffizialas, da mesiras e da pais
Art. 240 Far daners fauss
Tgi che fa munaida faussa, daners da palpiri fauss u bancnotas faussas, per metter quellas e quels en circulaziun sco daners autentics, vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
En cas spezialmain levs vegn il delinquent chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Il delinquent è er chastiabel, sch’el ha commess il malfatg a l’exteriur, sch’el è vegnì arrestà en Svizra e na vegn betg extradì e sch’il malfatg è er chastiabel al lieu, nua ch’el è vegnì commess.
Art. 241 Falsificaziun da daners
Tgi che falsifitgescha munaida, daners da palpiri u bancnotas per metter en circulaziun questas falsificaziuns per ina valur pli gronda, vegn chastià cun in chasti da detenziun da 6 mais fin 5 onns.322
En cas spezialmain levs vegn il delinquent chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 242 Metter en circulaziun daners fauss
Tgi che metta en circulaziun munaida u daners da palpiri fauss u falsifitgads, bancnotas faussas u falsifitgadas sco daners autentics u nunfalsifitgads, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar323.
Sch’il delinquent u ses incumbensader u ses represchentant ha retschavì la munaida u las bancnotas sco autenticas u sco nunfalsifitgadas, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 243324 Far suenter bancnotas, munaida u marcas da valur uffizialas senza intenziun da falsificaziun
Tgi che reproducescha u fa suenter bancnotas – senza avair l’intenziun da falsificaziun – uschia ch’i vegn stgaffì tras quai il privel che persunas u che maschinas pudessan scumbigliar questas reproducziuns cun bancnotas originalas, en spezial sche tut la bancnota, ina vart u la part la pli gronda d’ina vart d’ina bancnota è vegnida reproducida u fatga suenter sin in material ed en ina grondezza che correspunda u che sumeglia il material e la grondezza da la bancnota originala,
tgi che producescha – senza avair l’intenziun da falsificaziun – objects che sumeglian la munaida ch’è en circulaziun en quai che reguarda la battida, il pais u la grondezza e che han las valurs nominalas u autras caracteristicas d’ina battida uffiziala, uschia ch’i vegn stgaffì tras quai il privel che persunas u che maschinas pudessan scumbigliar questas reproducziuns cun munaida ch’è en circulaziun,
tgi che reproducescha u imitescha – senza avair l’intenziun da falsificaziun – marcas da valur uffizialas, uschia ch’i vegn stgaffì il privel da las scumbigliar cun marcas da valur autenticas,
tgi che importa, porscha u metta en circulaziun tals objects,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.325
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti pecuniar.326
Art. 244 Import, acquist, deposit da daners fauss
Tgi che importa, acquista u depona munaida u daners da palpiri fauss u falsifitgads, bancnotas faussas u falsifitgadas per metter quellas e quels en circulaziun sco daners autentics u nunfalsifitgads, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.327
Tgi che importa, acquista u depona quellas e quels en grondas quantitads, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 5 onns.
Art. 245328 Falsificaziun da marcas da valur uffizialas
Tgi che fa marcas da valur uffizialas faussas u falsifitgescha talas, en spezial marcas postalas, marcas da bul u marcas da taxas, per las duvrar sco autenticas u sco nunfalsifitgadas,
tgi che dat a marcas da valur uffizialas ch’èn gia svalitadas l’aspect dad esser valaivlas per las duvrar sco talas,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Il delinquent è er chastiabel, sch’el ha commess il malfatg a l’exteriur, sch’el è vegnì arrestà en Svizra e na vegn betg extradì e sch’il malfatg è er chastiabel al lieu, nua ch’el è vegnì commess.
Tgi che dovra marcas da valur uffizialas faussas, falsifitgadas u svalitadas sco autenticas, sco nunfalsifitgadas u sco valaivlas, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 246329 Falsificaziun da marcas uffizialas
Tgi che fa marcas uffizialas faussas u falsifitgescha talas marcas che las autoritads plazzeschan vi d’in object per constatar il resultat d’ina examinaziun u la concessiun d’ina autorisaziun, per exempel buls da la controlla d’aur u d’argient, buls dals inspecturs da charn, marcas da l’Uffizi federal da la duana e da la segirezza dals cunfins per las duvrar sco autenticas u sco nunfalsifitgadas,
tgi che dovra marcas da quest gener faussas u falsifitgadas sco autenticas u sco nunfalsifitgadas,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 247 Apparats da falsificaziun; diever illegal d’apparats
Tgi che fabritgescha apparats per far munaida faussa, daners da palpiri fauss, bancnotas faussas u marcas da valur uffizialas faussas u per falsifitgar quellas e quels u sa procura tals apparats per duvrar illegalmain quellas e quels,
tgi che dovra illegalmain apparats, cun ils quals i vegn fabritgà munaida, daners da palpiri, bancnotas u marcas da valur uffizialas,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 248 Falsificaziun da mesiras e da pais
Tgi che plazzescha, per intents d’engion, en il commerzi ed en relaziuns da fatschenta
vi da mesiras, vi da pais, vi da stadairas u vi d’auters instruments da mesiraziun in segn da bullaziun fauss u falsifitgescha in segn da bullaziun existent,
tgi che fa midadas vi da mesiras, vi da pais, vi da stadairas u vi d’auters instruments da mesiraziun,
tgi che dovra mesiras, pais, stadairas u auters instruments da mesiraziun fauss u falsifitgads,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 249330 Confiscaziun
Munaida faussa u falsifitgada, daners da palpiri fauss u falsifitgads, bancnotas, marcas da valur uffizialas, marcas uffizialas e mesiras faussas u falsifitgadas, pais fauss u falsifitgads, stadairas faussas u falsifitgadas u auters instruments da mesiraziun fauss u falsifitgads sco er ils apparats da falsificaziun vegnan confiscads e fatgs nunduvrabels u vegnan destruids.
Bancnotas, munaida u marcas da valur uffizialas ch’èn vegnidas fatgas suenter, imitadas u producidas senza avair l’intenziun da las falsifitgar, che stgaffeschan dentant in privel da las scumbigliar cun bancnotas, cun munaida u cun marcas da valur uffizialas autenticas, vegnan er confiscadas per las far nunduvrablas u per las destruir.
Art. 250 Daners e marcas da valur da l’exteriur
Las disposiziuns da quest titel vegnan er applitgadas per munaida, per daners da palpiri, per bancnotas e per marcas da valur da l’exteriur.
Indeschavel titel Falsificaziun da documents
Art. 251331 Falsificaziun da documents
Tgi che, cun l’intenziun da far donn ad insatgi vi da sia facultad u vi d’auters dretgs u da procurar in avantatg illegal a sasez u ad in auter,
tgi che fa in document fauss u falsifitgescha in tal, dovra la suttascripziun autentica u il segn manual autentic d’in auter per far in document betg autentic u documentescha u lascha documentar incorrectamain in fatg d’ina impurtanza giuridica relevanta,
tgi che dovra in document da tal gener per engianar auters,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
…332
Art. 252333 Falsificaziun da certificats
Tgi che, cun l’intenziun da meglierar la situaziun a sasez u ad in auter,
fa scrittiras da legitimaziun faussas, attestats fauss, attestaziuns faussas u falsifitgescha talas e tals,
tgi che dovra ina scrittira da tal gener per engianar auters,
tgi che fa abus da scrittiras da tal gener, che n’èn betg destinadas ad el, per engianar auters,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 253 Obtegnair cun rampigns ina documentaziun faussa
Tgi che cuntanscha cun engion ch’in funcziunari u ch’ina persuna da fai publica documentescha in fatg d’ina impurtanza giuridica relevanta en moda incorrecta, en spezial cun legalisar ina suttascripziun faussa u ina copia betg correcta,
tgi che dovra in tal document obtegnì cun rampigns per engianar in auter en quai che concerna ils fatgs ch’èn documentads en quest document,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 254 Suppressiun da documents
Tgi che donnegescha, destruescha, lascha svanir u sa patruna d’in document, dal qual el na dastga betg disponer sulet, cun l’intenziun da far donn ad insatgi vi da sia facultad u vi d’auters dretgs u da procurar in avantatg illegal a sasez u ad in auter, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
La suppressiun da documents a disfavur d’in parent u d’in confamigliar vegn persequità mo sin basa d’in plant.
Art. 255 Documents da l’exteriur
Ils artitgels 251–254 vegnan er applitgads per documents da l’exteriur.
Art. 256 Spustar terms
Tgi che allontanescha, sposta, fa nunenconuschaivel, metta en in lieu fauss u falsifitgescha in term u in auter segn da cunfin cun l’intenziun da far donn ad insatgi vi da sia facultad u vi d’auters dretgs u da procurar in avantatg illegal a sasez u ad in auter, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 257 Allontanament da segns da mesiraziun e da signals dal livel da l’aua
Tgi che allontanescha, sposta, fa nunenconuschaivel u metta en in lieu fauss in segn public da mesiraziun u in signal public dal livel da l’aua, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Dudeschavel titel Crims e delicts cunter la pasch publica
Art. 258334 Tementar la populaziun
Tgi che tementa la populaziun tras smanatschar u tras simular in privel per il corp, per la vita u per la proprietad, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 259335 Incitaziun publica da commetter crims u acts da violenza
Tgi che incitescha publicamain da commetter in delict cun violenza cunter umans u cunter chaussas u da commetter in crim, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.336
L’incitaziun publica ad in genocid (art. 264) che duai vegnir commess dal tuttafatg u per part en Svizra è er chastiabla, sche l’incitaziun vegn pronunziada a l’exteriur.337
…338
Art. 260 Violaziun da la pasch publica
Tgi che sa participescha ad in arrotschament public, nua ch’i vegnan commess cun forzas unidas acts da violenza cunter umans u cunter chaussas, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Ils participants che s’allontaneschan sin incitaziun da las autoritads na vegnan betg chastiads, sch’els n’han ni fatg diever sez da la violenza ni incità da far diever da la violenza.
Art. 260bis Acziuns preparatoricas chastiablas
Tgi che prenda sistematicamain mesiras tecnicas u organisatoricas concretas, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar, sch’il gener e la dimensiun da quellas mussan ch’el sa prepara da commetter in dals suandants malfatgs:
a. mazzament intenziunà (art. 111);
b. assassinat (art. 112);
c. blessura corporala greva (art. 122);
cbis. 340mutilaziun da genitalias femininas (art. 124);
d. rapina (art. 140);
e. privaziun da la libertad e rapiment (art. 183);
f. rapiment d’ostagis (art. 185);
fbis. spariziun sfurzada (art. 185bis);
g. incendi intenziunà (art. 221);
h. genocid (art. 264);
i. crims cunter l’umanitad (art. 264a);
j. crims da guerra (art. 264c–264h).342
Sch’il delinquent na terminescha betg las acziuns preparatoricas or d’atgna iniziativa, na vegn el betg chastià.
Chastiabel è er quel che commetta las acziuns preparatoricas a l’exteriur, sch’il malfatg intenziunà duai vegnir commess en Svizra. L’artitgel 3 alinea 2 è applitgabel.343
Art. 260ter344 Organisaziuns criminalas e terroristicas
Cun in chasti da detenziun da fin 10 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che:
sa participescha ad in’organisaziun che ha l’intenziun:
da commetter crims da violenza u da s’enritgir cun meds criminals, u
da commetter crims da violenza, cun ils quals la populaziun duai vegnir tementada u cun ils quals in stadi u in’organisaziun internaziunala duai vegnir sfurzà da far u da tralaschar insatge; u
sustegna las activitads d’ina tala organisaziun.
L’alinea 1 litera b na vegn betg applitgà per servetschs umanitars che vegnan furnids d’ina organisaziun umanitara nunpartischanta, sco il Comité internaziunal da la Crusch Cotschna, en concordanza cun l’artitgel 3 cuminaivel da las Convenziuns da Genevra dals 12 d’avust 1949345.
Sch’il delinquent ha ina influenza decisiva entaifer l’organisaziun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns.
La dretgira po diminuir il chasti (art. 48a), sch’il delinquent sa stenta d’impedir ulteriuras activitads criminalas da l’organisaziun.
Chastiabel è er quel che commetta il malfatg a l’exteriur, sche l’organisaziun commetta u intenziunescha da commetter sia activitad criminala dal tuttafatg u per part en Svizra. L’artitgel 7 alineas 4 e 5 è applitgabel.
Art. 260quater346 Periclitaziun da la segirezza publica cun armas
Tgi che venda, dat en locaziun, regala, metta a disposiziun u intermediescha ad insatgi armas da fieu, armas scumandadas tenor la lescha, parts essenzialas d’armas, accessoris d’armas, muniziun u elements da muniziun, malgrà ch’el sa u ch’el sto supponer che quai duai servir a commetter in delict u in crim, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar, nun ch’i saja ademplì in causal penal pli grev.347
Art. 260quinquies348 Finanziaziun dal terrorissem
Tgi che rimna u metta a disposiziun valurs da facultad cun l’intenziun da finanziar in crim da violenza, cun il qual la populaziun duai vegnir tementada u cun il qual in stadi u in’organisaziun internaziunala duai vegnir sfurzada da far u da tralaschar insatge, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent mo accepta la pussaivladad da la finanziaziun dal terrorissem, na po el betg vegnir chastià tenor questa disposiziun.
L’acziun na vala betg sco finanziaziun d’in malfatg terroristic, sch’ella vul stabilir u restabilir relaziuns democraticas e giuridicas ubain exequir u garantir ils dretgs umans.
L’alinea 1 na vegn betg applitgà, sch’i duain vegnir sustegnidas cun la finanziaziun acziuns che na stattan betg en cuntradicziun cun las reglas dal dretg internaziunal che vegnan applitgadas en conflicts armads.
Art. 260sexies349 Recrutaziun, instrucziun e viadis en vista ad in malfatg terroristic
Cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che fa il suandant cun l’intenziun da commetter in crim da violenza, cun il qual la populaziun duai vegnir tementada u cun il qual in stadi u in’organisaziun internaziunala duai vegnir sfurzà da far u da tralaschar insatge:
recrutescha persunas, per ch’ellas commettian u sa participeschian ad in tal malfatg;
sa lascha instruir davart la producziun u davart il diever d’armas, da materias explosivas, da material radioactiv, da gas da tissi ubain d’auters indrizs u d’autras substanzas privlusas u instruescha autras persunas en chaussa per commetter u per sa participar ad in tal malfatg; u
fa in viadi a l’exteriur cun l’intenziun da commetter u da sa participar ad in tal malfatg ubain da sa laschar instruir per quest intent.
Cun il medem chasti vegn chastià, tgi che rimna u metta a disposiziun valurs da facultad cun l’intenziun da finanziar in viadi tenor l’alinea 1 litera c u tgi che organisescha u recrutescha persunas per in tal viadi.
Chastiabel è er, tgi che commetta il malfatg a l’exteriur, sch’el sa chatta en Svizra e na vegn betg extradì u sch’il malfatg terroristic duai vegnir commess en Svizra u cunter la Svizra. L’artitgel 7 alineas 4 e 5 è applitgabel.
Art. 261 Disturbi da la libertad da cardientscha e da cult
Tgi che insulta u beffegia publicamain ed en ina moda infama la persvasiun d’autras persunas en dumondas da la cardientscha, en spezial la cardientscha enten Dieu u dischonurescha objects da la veneraziun religiusa,
tgi che impedescha, disturba u beffegia publicamain en mala fai in’acziun da cult che vegn garantida en la constituziun,
tgi che dischonurescha en mala fai in lieu u in object ch’è destinà per in cult u per in’acziun da cult che vegn garantida en la constituziun,
vegn chastià cun in chasti pecuniar.350
Art. 261bis351 Discriminaziun ed incitaziun a l’odi
Tgi che incitescha publicamain d’odiar u da discriminar ina persuna u ina gruppa da persunas pervia da sia razza, pervia da sia etnia, pervia da sia religiun u pervia da sia orientaziun sexuala,
tgi che derasa publicamain ideologias che han la finamira da discreditar u da disfamar sistematicamain questas persunas u questas gruppas da persunas,
tgi che organisescha, promova u sa participescha ad acziuns da propaganda cun la medema finamira,
tgi che discreditescha u discriminescha publicamain en ina moda che cuntrafa a la dignitad umana ina persuna u ina gruppa da persunas cun pleds, cun scrittiras, cun maletgs, cun gests u cun metter maun vi dad ella pervia da sia razza, pervia da sia etnia, pervia da sia religiun u pervia da sia orientaziun sexuala ubain tgi che snega, bagatellisescha malamain u emprova da giustifitgar per quests motivs genocids u auters crims cunter l’umanitad,
tgi che refusa ad ina persuna u ad ina gruppa da persunas pervia da sia razza, pervia da sia etnia, pervia da sia religiun u pervia da sia orientaziun sexuala ina prestaziun offrida ch’è destinada a la generalitad,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 262 Disturbi da la pasch dals defuncts
Tgi che dischonurescha la fossa d’in defunct,
tgi che disturba ubain dischonurescha en mala fai il til da bara u il funeral,
tgi che dischonurescha ubain insulta publicamain il defunct,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che allontanescha in defunct u parts d’in defunct ubain la tschendra d’in defunct cunter la voluntad da la persuna autorisada, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 263 Commetter in malfatg tras irresponsabladad per atgna culpa
Tgi che commetta en il stadi d’irresponsabladad per atgna culpa pervia d’alcoholissem u pervia da narcosa in malfatg ch’è chastiabel sco crim u sco delict, vegn chastià cun in chasti pecuniar.352
Sch’il delinquent ha commess en quest stadi d’irresponsabladad in crim ch’è unicamain chastiabel cun in chasti da detenziun, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.353
Dudeschavel titelbis354 Genocid e crims cunter l’umanitad
Art. 264 Genocid
Chastià cun in chasti da detenziun per vita duranta u cun in chasti da detenziun d’almain 10 onns vegn, tgi che, cun l’intenziun d’eliminar per part u dal tuttafatg ina gruppa ch’è determinada tras sia naziunalitad, tras sia razza, tras sia religiun u tras sia appartegnientscha etnica, sociala u politica:
mazza commembers u chaschuna grevs donns corporals u spiertals a commembers da questa gruppa;
suttametta commembers da la gruppa a cundiziuns da viver ch’èn adattadas per eliminar per part u dal tuttafatg la gruppa;
ordinescha u prenda mesiras ch’impedeschan naschientschas entaifer la gruppa;
transferescha u lascha transferir sfurzadamain uffants da la gruppa en in’autra gruppa.
Crims cunter l’umanitad
a. Mazzament intenziunà
b. Extirpaziun
c. Sclavitid
d. Privaziun da la libertad
e. Spariziun sfurzada da persunas
f. Tortura
g. Violaziun da l’autodeterminaziun sexuala
h. Deportaziun u transferiment sfurzà
i. Persecuziun ed apartheid
j. Auters acts inumans
Art. 264a
Cun in chasti da detenziun d’almain 5 onns vegn chastià, tgi che fa il suandant en il rom d’ina attatga extendida u sistematica cunter la populaziun civila:
mazza intenziunadamain in uman;
mazza intenziunadamain blers umans u suttametta la populaziun – cun l’intenziun da la destruir dal tuttafatg u per part – a cundiziuns da viver ch’èn adattadas da chaschunar lur destrucziun;
s’appropriescha in dretg da proprietad sur d’in uman e dispona dad el, en spezial en furma da commerzi cun umans, d’explotaziun sexuala u da lavur sfurzada;
privescha in uman da la libertad, violond grevamain las reglas fundamentalas dal dretg internaziunal;
cun l’intenziun da privar ina persuna per in temp pli lung da la protecziun da la lescha:
privescha ina persuna – per incumbensa u cun l’approvaziun d’in stadi u d’ina organisaziun politica – da la libertad e refusa silsuenter da dar scleriment davart sia sort u davart il lieu, nua ch’ella sa chatta, u
refusa – per incumbensa d’in stadi u d’ina organisaziun politica ubain cuntrari ad in’obligaziun giuridica – da dar scleriment davart sia sort u davart il lieu, nua che questa persuna sa chatta;
chaschuna ad in uman che stat sut sia tgira u sut sia controlla grondas suffrientschas u donnegescha grevamain ses corp u sia sanadad fisica u psichica;
355commetta, cunter ina persuna, ina violaziun tenor l’artitgel 190 alinea 2 u 3 u ina constricziun sexuala tenor l’artitgel 189 alinea 2 u 3 d’ina grevezza cumparegliabla, surdovra ina persuna per commetter in act sexual d’ina grevezza cumparegliabla cunter ella, la sforza a la prostituziun, la suttametta ad ina sterilisaziun sfurzada u – suenter ch’ella è vegnida messa en speranza cunter sia voluntad – la tegna en fermanza cun l’intenziun d’influenzar la cumposiziun etnica d’ina populaziun;
deportescha umans dal territori, nua ch’els sa trategnan legitimamain, u als transferescha sfurzadamain en in auter lieu;
refusescha ad ina gruppa d’umans en moda gravanta ils dretgs fundamentals u la retira quels en moda gravanta per motivs politics, razzials, etnics, religius, socials u per auters motivs che stattan en cuntradicziun cun il dretg internaziunal, en connex cun in malfatg tenor il dudeschavel titelbis u tenor il dudeschavel titelter ubain cun l’intent da supprimer u da dominar ina gruppa razziala;
commetta in auter act d’ina grevezza ch’è cumparegliabla cun tala dals crims numnads en quest alinea e chaschuna tras quai ad in uman grondas suffrientschas u donnegescha grevamain ses corp u sia sanadad fisica u psichica.
En cas spezialmain grevs, cunzunt, sch’il malfatg pertutga blers umans u sch’il delinquent agescha en moda crudaivla, po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun per vita duranta.
En cas main grevs tenor l’alinea 1 literas c–j po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Dudeschavel titelter356 Crims da guerra
1. Champ d’applicaziun
Art. 264b
Ils artitgels 264d–264j vegnan applitgads en connex cun conflicts internaziunals armads inclusiv occupaziuns, sco er, uschenavant ch’i na resorta nagut auter da la natira dals malfatgs, en connex cun conflicts armads betg internaziunals.
2. Grevas violaziuns da las Convenziuns da Genevra
Art. 264c
Cun in chasti da detenziun d’almain 5 onns vegn chastià, tgi che commetta – en connex cun in conflict internaziunal armà – ina greva violaziun da las Convenziuns da Genevra dals 12 d’avust 1949357 cun in dals suandants acts cunter persunas u cunter bains ch’èn protegids tenor questas convenziuns:
mazzament intenziunà;
rapiment d’ostagis;
chaschunar grondas suffrientschas u donnegiar grevamain il corp u la sanadad fisica u psichica, en spezial tras tortura, tras in tractament inuman u tras experiments biologics;
destrucziun u appropriaziun enorma da bains che n’è betg giustifitgada tras necessitads militaras;
constricziun da prestar servetsch en las forzas armadas d’ina pussanza inimia;
deportaziun, transferiment u detenziun illegala;
refusa dal dretg d’ina procedura giudiziala ordinaria imparziala avant che pronunziar u exequir in grev chasti.
Acts tenor l’alinea 1 che vegnan commess en connex cun in conflict armà betg internaziunal han il medem status sco las grevas violaziuns dal dretg internaziunal umanitar, sch’els èn drizzads cunter ina persuna ch’è protegida tenor il dretg internaziunal umanitar u cunter in bain protegì.
En cas spezialmain grevs, cunzunt, sch’il malfatg pertutga blers umans u sch’il delinquent agescha en moda crudaivla, po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun per vita duranta.
En cas main grevs tenor l’alinea 1 literas c–g po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
3. Auters crims da guerra
a. Attatgas cunter persunas civilas e cunter objects civils
Art. 264d
Cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns vegn chastià, tgi che drizza – en connex cun in conflict armà – in’attatga:
cunter la populaziun civila sco tala u cunter persunas civilas che na sa participeschan betg directamain a las ostilitads;
cunter persunas, cunter indrizs, cunter material u cunter vehichels ch’èn part d’ina missiun d’agid umanitara u d’ina missiun per mantegnair la pasch en concordanza cun la Charta da las Naziuns Unidas dals 26 da zercladur 1945358, uschè ditg ch’els èn protegids dal dretg internaziunal umanitar;
cunter objects civils, cunter abitadis u edifizis betg defendids u cunter zonas demilitarisadas che na represchentan betg in object militar;
cunter unitads da sanitad, cunter edifizis, cunter material u cunter vehichels che dovran in segn da protecziun dal dretg internaziunal umanitar u dals quals il caracter protegì è perceptibel er senza segn da protecziun, ospitals u plazzas da rimnada per persunas malsaunas e blessadas;
cunter bains culturals u cunter las persunas ch’èn incaricadas cun lur protecziun u cunter vehichels che servan a lur transport, cunter edifizis che servan ad acts religius, a l’art, a l’educaziun, a la scienza u a la beneficenza, uschè ditg ch’els èn protegids dal dretg internaziunal umanitar.
En cas spezialmain grevs d’attatgas cunter persunas po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun per vita duranta.
En cas main grevs po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
b. Tractament medicinal betg giustifitgà, violaziun da l’autodeterminaziun sexuala e da la dignitad umana
Art. 264e
Cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns vegn chastià, tgi che fa il suandant en connex cun in conflict armà:
chaschuna grevs donns corporals u violescha u periclitescha grevamain la sanadad fisica u psichica d’ina persuna ch’è protegida dal dretg internaziunal umanitar cun la suttametter ad ina procedura medicinala che na vegn betg pretendida da ses stadi da sanadad e che na correspunda betg a princips da la medischina ch’èn renconuschids en general;
359commetta, cunter ina persuna ch’è protegida tras il dretg internaziunal, ina violaziun tenor l’artitgel 190 alinea 2 u 3 u ina constricziun sexuala tenor l’artitgel 189 alinea 2 u 3 d’ina grevezza cumparegliabla, surdovra ina persuna per commetter in act sexual d’ina grevezza cumparegliabla cunter ella, la sforza a la prostituziun, la suttametta ad ina sterilisaziun sfurzada u – suenter ch’ella è vegnida messa en speranza cunter sia voluntad – la tegna en fermanza cun l’intenziun d’influenzar la cumposiziun etnica d’ina populaziun;
tracta ina persuna ch’è protegida dal dretg internaziunal umanitar en ina moda che la umiliescha u che la degradescha grevamain.
En cas spezialmain grevs, cunzunt, sch’il malfatg pertutga blers umans u sch’il delinquent agescha en moda crudaivla, po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun per vita duranta.
En cas main grevs po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
c. Recrutaziun ed utilisaziun d’uffants schuldads
Art. 264f
Cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns vegn chastià, tgi che integrescha in uffant sut 15 onns en forzas armadas u en gruppas armadas, al recrutescha per quest intent u al dovra per la participaziun a conflicts armads.
En cas spezialmain grevs, cunzunt, sch’il malfatg pertutga blers uffants u sch’il delinquent agescha en moda crudaivla, po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun per vita duranta.
En cas main grevs po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
d. Metodas da guerra scumandadas
Art. 264g
Cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns vegn chastià, tgi che – en connex cun in conflict armà:
fa in’attatga, schebain ch’el sa u sto supponer che quella vegn a chaschunar la mort u la blessura da persunas civilas, il donnegiament d’objects civils u il donnegiament extendì, durabel e grev da l’ambient natiral che na stat en nagina relaziun cun l’avantatg militar concret e direct che po vegnir spetgà;
dovra ina persuna ch’è protegida dal dretg internaziunal umanitar sco scut per influenzar acziuns militaras e cumbats;
sblundregia, sco metoda da guerra, s’appropriescha en autra moda senza dretg da bains ubain destruescha u confiscescha bains da l’inimi en ina dimensiun che n’è betg stringentamain necessaria per la guerra, privescha persunas civilas da bains ch’èn indispensabels per surviver u impedescha la furniziun d’agid;
mazza u vulnerescha in cumbattant inimi en moda perfida e maligna u suenter che quel sa chatta ord cumbat;
mutilescha la bara d’in cumbattant inimi;
ordinescha, sco cumandant, u smanatscha a l’adversari da mazzar tuts;
fa abus da la bandiera alva, da la bandiera, da l’unifurma u da segns militars da l’inimi, da las Naziuns Unidas u da segns da protecziun dal dretg internaziunal umanitar;
transferescha, sco appartegnent d’ina pussanza d’occupaziun, ina part da la populaziun civila en il territori occupà u transferescha la populaziun dal territori occupà dal tuttafatg u per part a l’intern u a l’extern da quest territori.
En cas spezialmain grevs, cunzunt, sch’il malfatg pertutga blers umans u sch’il delinquent agescha en moda crudaivla, po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun per vita duranta.
En cas main grevs po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
e. Diever d’armas scumandadas
Art. 264h
Cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns vegn chastià, tgi che dovra – en connex cun in conflict armà:
tissi u armas tissientadas;
armas biologicas u chemicas, inclusiv gas, substanzas u liquids da tissi u stenschentants;
projectils che s’extendan facilmain u che daventan facilmain plats en il corp da l’uman ubain ch’explodeschan en il corp da l’uman;
armas che han l’effect principal da chaschunar blessuras tras stgaglias che na pon betg vegnir scuvridas cun agid da la radiografia;
armas da laser che han l’effect principal da provocar ch’ils umans daventan tschorvs per adina.
En cas spezialmain grevs po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun per vita duranta.
4. Violaziun d’in armistizi u da la pasch. Delicts cunter in parlamentari. Retardament dal repatriament da praschuniers da guerra
Art. 264i
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che:
cuntinuescha cun il cumbat, suenter ch’el ha survegnì uffizialmain u en servetsch enconuschientscha da la conclusiun d’in armistizi u da la pasch, ubain violescha las cundiziuns da l’armistizi en autra moda;
maltracta, ingiuriescha u retegna senza motiv in parlamentari inimi u ina da sias persunas accumpagnantas;
retardescha nungiustifitgadamain il repatriament da praschuniers da guerra, suenter che las operaziuns militaras èn terminadas.
5. Autras cuntravenziuns cunter il dretg internaziunal umanitar
Art. 264j
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che violescha – en connex cun in conflict armà – ina prescripziun dal dretg internaziunal umanitar en autra moda che tenor ils artitgels 264c–264i, sche tala violaziun vegn declerada chastiabla dal dretg da disa internaziunal u d’ina cunvegna internaziunala che vegn renconuschida da la Svizra sco lianta.
Dudeschavel titelquater360 Disposiziuns cuminaivlas per il dudeschavel titelbis e per il dudeschavel titelter
Art. 264k Chastiabladad dal superiur
Il superiur che sa ch’ina persuna ch’è suttamessa ad el commetta u vegn a commetter in malfatg tenor il dudeschavel titelbis u tenor il dudeschavel titelter e che na prenda betg las mesiras adattadas per impedir quest malfatg, vegn chastià cun il medem chasti sco il delinquent. Sch’il superiur n’impedescha betg il malfatg per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Il superiur che sa ch’ina persuna ch’è suttamessa ad el ha commess in malfatg tenor il dudeschavel titelbis u tenor il dudeschavel titelter e che na prenda betg las mesiras adattadas per garantir ch’il delinquent vegnia chastià, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 264l Agir sin cumond d’insatgi auter
Il subordinà che commetta sin cumond d’in superiur u sin in’ordinaziun che ha in caracter liant sumegliant in malfatg tenor il dudeschavel titelbis u tenor il dudeschavel titelter è chastiabel, sch’el è stà conscient da la chastiabladad da l’acziun il mument ch’el ha commess il malfatg.
Art. 264m Malfatgs commess a l’exteriur
Chastiabel è er il delinquent che ha commess a l’exteriur in malfatg tenor il dudeschavel titelbis, tenor il dudeschavel titelter u tenor l’artitgel 264k, sch’el sa chatta en Svizra e na vegn betg extradì ad in auter stadi u na vegn betg transferì ad ina dretgira penala internaziunala, da la quala la Svizra renconuscha la cumpetenza.
Sch’il malfatg a l’exteriur n’è betg vegnì commess cunter in Svizzer e sch’il delinquent n’è betg Svizzer, po, cun resalva da mesiras per segirar las cumprovas, la persecuziun penala vegnir sistida u poi vegnir desistì d’ina tala, sche:
in’autoritad estra u ina dretgira penala internaziunala, da la quala la Svizra renconuscha la cumpetenza, persequitescha il malfatg ed il delinquent vegn extradì u transferì; u
il delinquent na sa chatta betg pli en Svizra ed i na sto betg pli vegnir fatg quint cun ses return.
L’artitgel 7 alineas 4 e 5 è applitgabel, nun che l’acquittament, il relasch u la surannaziun dal chasti a l’exteriur aveva la finamira da proteger il delinquent en moda nungiustifitgada cunter il chasti.
Art. 264n Exclusiun da l’immunitad relativa
Per persequitar malfatgs tenor il dudeschavel titelbis, tenor il dudeschavel titelter e tenor l’artitgel 264k na dovri nagina autorisaziun tenor ina da las suandantas disposiziuns:
artitgel 7 alinea 2 litera b dal Cudesch da procedura penala361;
artitgels 14 e 15 da la Lescha da responsabladad dals 14 da mars 1958362;
artitgel 17 da la Lescha dal parlament dals 13 da december 2002363;
artitgel 61a da la Lescha dals 21 da mars 1997364 davart l’organisaziun da la regenza e da l’administraziun;
artitgel 11 da la Lescha dals 17 da zercladur 2005365 davart il Tribunal federal;
artitgel 12 da la Lescha dals 17 da zercladur 2005366 davart il Tribunal administrativ federal;
artitgel 16 da la Lescha federala dals 20 da mars 2009367 davart il Tribunal federal da patentas;
artitgel 50 da la Lescha dals 19 da mars 2010368 davart l’organisaziun da las autoritads penalas.
Tredeschavel titel Crims e delicts cunter il stadi e cunter la defensiun naziunala
1. Crims e delicts cunter il stadi.
Art. 265 Auttradiment
Tgi che agescha cun violenza cun l’intenziun da
midar la constituziun da la Confederaziun369 u d’in chantun370,
destituir las autoritads naziunalas constituziunalas u impedir ellas da far diever da lur pussanza,
separar territori svizzer da la Confederaziun u territori d’in chantun,
vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn371.
Art. 266 Attatga sin l’independenza da la Confederaziun
Tgi che agescha cun l’intenziun da
violar u periclitar l’independenza da la Confederaziun,
chaschunar ina intervenziun d’ina pussanza estra en las fatschentas da la Confederaziun per periclitar l’independenza da quella,
vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Tgi ch’entra en contact cun la regenza d’in pajais ester u cun agents da quel per far guerra cunter la Confederaziun, vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 3 onns.
En cas grevs po la dretgira pronunziar in chasti da detenziun per vita duranta.372
Art. 266bis373 Interpresas e stentas estras cunter la segirezza da la Svizra
Tgi ch’entra en contact cun in pajais ester, cun partidas da l’exteriur ubain cun autras organisaziuns da l’exteriur u cun lur agents ubain tgi che furma u derasa pretensiuns faussas u sfalsifitgantas cun l’intent da provocar u da sustegnair interpresas u stentas estras cunter la segirezza da la Svizra, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
En cas grevs è il chasti in chasti da detenziun d’almain 1 onn.374
Art. 267 Tradiment diplomatic
Tgi che renda enconuschent u accessibel ad in pajais ester u a ses agents in secret ch’i vala da salvar per il bain da la Confederaziun,375
tgi che falsifitgescha, destruescha, metta d’ina vart u engola documents u meds da cumprova che sa refereschan a relaziuns giuridicas tranter la Confederaziun u in chantun ed in pajais ester e periclitescha qua tras intenziunadamain ils interess da la Confederaziun u dal chantun,
tgi che maina sco mandatari da la Confederaziun intenziunadamain contractivas cun ina regenza estra a disfavur da la Confederaziun,
vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Tgi che renda enconuschent u accessibel intenziunadamain a la publicitad in secret ch’i vala da salvar per il bain da la Confederaziun, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.376
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.377
Art. 268 Spustament da segns da cunfin uffizials
Tgi che allontanescha, sposta, fa nunenconuschaivel, metta en in lieu fauss u falsifitgescha in crap da cunfin ubain in auter segn da cunfin che serva a determinar ils cunfins dal pajais, dal chantun u da la vischnanca, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 269 Violaziun da la suveranitad territoriala da la Svizra
Tgi ch’entra en territori svizzer, violond il dretg internaziunal, vegn chastià cun in chasti da detenziun u cun in chasti pecuniar.
Art. 270 Attatgas sin emblems svizzers
Tgi che allontanescha ubain donnegia en mala fai emblems svizzers fixads d’ina autoritad, en spezial la vopna u la bandiera da la Confederaziun ubain d’in chantun, u exequescha acts offendents vers tals emblems, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 271378 Acts scumandads per in pajais ester
Tgi che commetta sin territori svizzer senza autorisaziun in act per in pajais ester, il qual tutga ad in’autoritad u ad in funcziunari,
tgi che commetta tals acts per ina partida estra u per in’autra organisaziun da l’exteriur,
tgi che favurisescha tals acts,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar, en cas grevs cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.379
Tgi che rapinescha tras violenza, tras malizia ubain tras smanatscha ina persuna a l’exteriur, per la surdar ad in’autoritad, ad ina partida u ad in’autra organisaziun estra ubain per l’exponer ad in privel per il corp e per la vita, vegn chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.
Tgi che prepara in tal rapiment, vegn chastià cun in chasti da detenziun u cun in chasti pecuniar.
2. Servetsch d’infurmaziun scumandà.
Art. 272380 Servetsch d’infurmaziun politic
Tgi che maina u endrizza in servetsch d’infurmaziun politic en l’interess d’in pajais ester, d’ina partida estra u d’ina autra organisaziun da l’exteriur a disfavur da la Svizra u da ses commembers, da ses abitants ubain da sias organisaziuns,
tgi che engascha persunas per tals servetschs u favurisescha quels,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
En cas grevs vegn il delinquent chastià cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn. Sco cas grev vali en spezial, sch’il delinquent provochescha ad acts u fa rapports fauss ch’èn adattads per periclitar la segirezza interna u externa da la Confederaziun.
Art. 273 Servetsch d’infurmaziun economic
Tgi che s’infurmescha davart in secret da fabricaziun u davart in secret da fatschenta per al render accessibel ad in post uffizial ester, ad in’organisaziun estra, ad ina interpresa privata ubain a lur agents,
tgi che renda accessibel in secret da fabricaziun ubain in secret da fatschenta ad in post uffizial ester, ad in’organisaziun estra, ad ina interpresa privata ubain a lur agents,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar, en cas grevs cun in chasti da detenziun d’almain 1 onn.381
Art. 274382 Servetsch d’infurmaziun militar
Tgi che maina u endrizza in servetsch d’infurmaziun militar per in pajais ester a disfavur da la Svizra,
tgi che engascha persunas per tals servetschs u favurisescha quels,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
En cas grevs è il chasti in chasti da detenziun d’almain 1 onn.383
La correspundenza ed il material vegnan confiscads.
3. Periclitaziun da l’urden constituziunal.
Attatgas sin l’urden constituziunal
Art. 275384
Tgi che commetta in act cun l’intent da disturbar u da midar illegalmain l’urden constituziunal da la Confederaziun385 u dals chantuns386, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 275bis e 275ter387
4. Disturbi da la segirezza militara.
Art. 276 Incitaziun ed instigaziun da violar obligaziuns dal servetsch militar
Tgi che incitescha publicamain a la malobedientscha cunter cumonds militars, a la violaziun dal servetsch, a la refusa dal servetsch u a la deserziun,
tgi che instighescha ina persuna ch’è obligada da far servetsch ad in tal malfatg,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’i sa tracta d’ina incitaziun a la revolta u a la preparaziun d’ina revolta, ubain sch’i vegn instigà a la revolta u a la preparaziun d’ina revolta, vegn il delinquent chastià cun in chasti da detenziun u cun in chasti pecuniar.
Art. 277388 Falsificaziun da clamadas en servetsch u da directivas
Tgi che cuntrafa, falsifitgescha, supprima u eliminescha intenziunadamain ina clamada en servetsch militar u ina directiva destinada a persunas ch’èn obligadas da far servetsch militar,
tgi che fa diever d’ina clamada en servetsch u d’ina directiva ch’è falsifitgada u sfalsifitgada,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun in chasti pecuniar.
Art. 278 Disturbi dal servetsch militar
Tgi che disturba u impedescha ina persuna militara tar l’execuziun dal servetsch, vegn chastià cun in chasti pecuniar.389
Quattordeschavel titel Delicts cunter la voluntad dal pievel
Art. 279 Disturbi ed impediment d’elecziuns e da votaziuns
Tgi che impedescha u disturba ina radunanza, in’elecziun u ina votaziun prescritta da la constituziun u da la lescha cun duvrar violenza u cun smanatschar gronds donns,
tgi che impedescha u disturba la rimnada u la consegna da suttascripziuns per in referendum u per ina iniziativa cun duvrar violenza u cun smanatschar gronds donns,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 280 Intervenziuns en il dretg da votar e d’eleger
Tgi che impedescha ina persuna cun dretg da votar d’exequir il dretg da votar u d’eleger u da suttascriver in referendum u ina iniziativa cun duvrar violenza u cun smanatschar gronds donns,
tgi che sforza ina persuna cun dretg da votar cun duvrar violenza u cun smanatschar gronds donns dad insumma exequir quest dretg u da far quai en in tschert senn,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 281 Corrupziun electorala
Tgi che offra, empermetta, dat u lascha consegnar ad ina persuna cun dretg da votar in regal u in auter avantatg, per ch’ella voteschia u elegia en in tschert senn, fetschia part u na fetschia betg part d’ina dumonda da referendum u d’iniziativa,
tgi che offra, empermetta, dat u lascha consegnar ad ina persuna cun dretg da votar in regal u in auter avantatg, per ch’ella na sa participeschia betg ad in’elecziun u ad ina votaziun,
tgi che sa lascha, sco persuna cun dretg da votar, empermetter u dar in tal avantatg,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 282 Falsificaziun dals resultats electorals
Tgi che fa in register electoral fauss, imitescha, falsifitgescha, lascha svanir u disfa in tal,
tgi che sa participescha senza dretg ad in’elecziun u ad ina votaziun ubain ad ina dumonda da referendum u d’iniziativa,
tgi che falsifitgescha il resultat d’ina elecziun, d’ina votaziun u d’ina rimnada da suttascripziuns per exequir il referendum u l’iniziativa, en spezial cun agiuntar, cun midar, cun laschar davent u cun stritgar cedels da votar u suttascripziuns, cun betg dumbrar correctamain u cun documentar faussamain il resultat,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent agescha en funcziun uffiziala, è il chastì in chasti da detenziun dad 1 mais fin 3 onns u in chasti pecuniar d’almain 30 taxas per di.390
Art. 282bis391 Chatscha sin vuschs
Tgi che rimna, emplenescha u mida sistematicamain cedels electorals u cedels da votar u tgi che distribuescha tals cedels electorals u tals cedels da votar, vegn chastià cun multa.
Violaziun dal secret da votaziun e d’elecziun
Art. 283
Tgi che sa procura en moda illegala enconuschientschas, co che singulas votantas e singuls votants voteschan u elegian, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 284392
Quindeschavel titel Acts chastiabels cunter l’autoritad publica
Art. 285 Violenza e smanatschas cunter autoritads e cunter funcziunaris
Tgi che impedescha cun violenza u cun smanatschas in’autoritad, in commember d’ina autoritad u in funcziunari d’exequir in act che tutga tar sias cumpetenzas uffizialas, als constrenscha d’exequir in tal act u attatga quels cun violenza durant in act uffizial, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns. En cas levs po vegnir pronunzià in chasti pecuniar.393
Sco funcziunaris valan er emploiads d’interpresas tenor la Lescha federala da viafier dals 20 da december 1957394, tenor la Lescha dals 20 da mars 2009395 davart il transport da persunas e tenor la Lescha dals 19 da december 2008396 davart il transport da rauba sco er emploiads da las organisaziuns incaricadas cun ina permissiun da l’Uffizi federal da traffic tenor la Lescha federala dals 18 da zercladur 2010397 davart ils organs da segirezza da las interpresas da transports publics.398
Sch’il malfatg vegn commess d’ina rotscha da persunas, vegn mintgina da las persunas participadas a la rotscha chastiada cun in chasti da detenziun da fin 3 onns. En cas levs po vegnir pronunzià in chasti pecuniar.
La persuna participada che dovra violenza cunter persunas, vegn chastiada cun in chasti da detenziun da 3 mais fin 3 onns.
La persuna participada che dovra violenza cunter chaussas, vegn chastiada cun in chasti da detenziun da 3 mais fin 3 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 90 taxas per di.399
Art. 286400 Impediment d’in act uffizial
Tgi che impedescha in’autoritad, in commember d’ina autoritad u in funcziunari d’exequir in act che tutga tar sias cumpetenzas uffizialas, vegn chastià cun in chasti pecuniar da fin 30 taxas per di.
Sco funcziunaris valan er emploiads d’interpresas tenor la Lescha federala da viafier dals 20 da december 1957401, tenor la Lescha dals 20 da mars 2009402 davart il transport da persunas e tenor la Lescha dals 19 da december 2008403 davart il transport da rauba sco er emploiads da las organisaziuns incaricadas cun ina permissiun da l’Uffizi federal da traffic tenor la Lescha federala dals 18 da zercladur 2010404 davart ils organs da segirezza da las interpresas da transports publics.405
Usurpaziun da funcziuns publicas
Art. 287
Tgi che usurpescha cun intenziuns illegalas l’execuziun d’in uffizi u il plainpudair da dar cumonds militars, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 288406
Art. 289 Sustracziun d’objects confiscads
Tgi che sustira a la pussanza uffiziala ina chaussa ch’è vegnida confiscada uffizialmain, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 290 Rumper sigils uffizials
Tgi che rumpa, allontanescha u privescha da lur effect segns uffizials, en spezial in sigil uffizial, cun il qual ina chaussa è vegnida serrada u segnada, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 291 Violaziun da l’exiliaziun
Tgi che violescha in’exiliaziun dal pajais u d’in chantun ch’è vegnida pronunziada d’ina autoritad cumpetenta, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
La durada da quest chasti na vegn betg messa a quint a la durada da l’exiliaziun.
Art. 292 Malobedientscha cunter disposiziuns uffizialas
Tgi che na suonda betg ina decisiun decretada d’ina autoritad cumpetenta u d’in funcziunari cumpetent cun la smanatscha da chasti tenor quest artitgel, vegn chastià cun multa.
Art. 293 Publicaziun da tractativas uffizialas secretas
Tgi che publitgescha insatge or dad actas, or da tractativas u or d’inquisiziuns d’ina autoritad, ch’èn vegnidas decleradas sco secretas tras la lescha u tras in conclus da l’autoritad pronunzià tenor la lescha, vegn chastià cun multa.407
La cumplicitad è chastiabla.
L’act n’è betg chastiabel, sche nagins interess publics u privats predominants na s’opponivan a la publicaziun.408
Art. 294409 Inobservanza d’in scumond d’activitad u d’in scumond da contact e d’areal
Tgi che pratitgescha in’activitad, malgrà ch’igl è vegnì pronunzià cunter el in scumond d’activitad tenor l’artitgel 67, tenor l’artitgel 50 da la Lescha penala militara dals 13 da zercladur 1927410 (LPM) u tenor l’artitgel 16a DPG411, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.
Tgi ch’entra en contact cun ina u cun pliras tschertas persunas u cun persunas d’ina tscherta gruppa, tgi che s’avischina a talas persunas, tgi che sa trategna en tscherts lieus, malgrà ch’igl è vegnì pronunzià cunter el in scumond da contact e d’areal tenor l’artitgel 67b, tenor l’artitgel 50b LPM u tenor l’artitgel 16a DPG, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.
Art. 295412 Inobservanza da l’assistenza da reabilitaziun u da directivas
Tgi che refusa l’assistenza da reabilitaziun ordinada da la dretgira u da las autoritads d’execuziun u tgi che n’observa betg las directivas ordinadas da la dretgira u da las autoritads d’execuziun, vegn chastià cun multa.
Sedeschavel titel Disturbi da las relaziuns cun l’exteriur
Art. 296413 Offensiun d’in stadi ester
Tgi che offenda publicamain in stadi ester en la persuna da ses schef, en sia regenza u en la persuna dad in da ses represchentants diplomatics u dad in da ses delegads uffizials ad ina conferenza diplomatica che ha lieu en Svizra u dad in da ses represchentants uffizials tar in’organisaziun internaziunala che ha ses domicil en Svizra u tar in’organisaziun internaziunala ch’è sa radunada en Svizra u tar ina partiziun d’ina tala, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 297414 Offensiun d’organisaziuns internaziunalas
Tgi che offenda publicamain in’organisaziun internaziunala che ha ses domicil en Svizra u ch’è sa radunada en Svizra ubain ina partiziun d’ina tala en la persuna dad in da ses represchentants uffizials, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 298 Attatgas sin emblems naziunals esters
Tgi che allontanescha u donnegescha cun malart emblems naziunals d’in stadi ester, en spezial sia vopna u sia bandiera, u exequescha acts offendents vers tals emblems ch’èn vegnids plazzads publicamain d’ina represchentanza renconuschida da quest stadi, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 299 Violaziun da la suveranitad territoriala da stadis esters
Tgi che violescha la suveranitad territoriala d’in stadi ester, en spezial cun exequir scumandadamain acts uffizials sin il territori dal stadi ester,
tgi che penetrescha en il territori d’in stadi ester, violond il dretg internaziunal,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che emprova da disturbar cun violenza l’urden politic d’in stadi ester da la Svizra anor, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 300 Acts ostils cunter insatgi ch’è en guerra u cunter truppas estras
Tgi che interprenda u sustegna dal territori neutral da la Svizra anora acts ostils cunter insatgi ch’è en guerra,
tgi che interprenda acts ostils cunter truppas estras admessas en Svizra,
vegn chastià cun in chasti da detenziun u cun in chasti pecuniar.
Art. 301 Spiunadi cunter stadis esters
Tgi che fa spiunadi militar sin il territori da la Svizra a favur d’in stadi ester per dischavantatg d’in auter stadi ester u organisescha in tal servetsch,
tgi che engascha persunas per tals servetschs u favurisescha quels,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
La correspundenza ed il material vegnan confiscads.
Art. 302415 Persecuziun penala
Ils crims ed ils delicts da quest titel vegnan mo persequitads cun l’autorisaziun dal Cussegl federal.
Il Cussegl federal ordinescha la persecuziun mo, sche la regenza dal stadi ester fa la dumonda per ina persecuziun penala en ils cas tenor l’artitgel 296 e sch’in organ da l’organisaziun internaziunala fa quai en ils cas tenor l’artitgel 297. En temps da servetsch activ po el ordinar la persecuziun penala er senza ina tala dumonda.
Ils cas tenor ils artitgels 296 e 297 suranneschan suenter 2 onns.416
Deschsettavel titel Crims e delicts cunter la giustia
Art. 303417 Faussa inculpaziun
Tgi che inculpescha cunter meglier savair ina persuna innocenta tar in’autoritad, l’accusa d’avair commess in crim u in delict e fa quai cun l’intenziun da chaschunar ina persecuziun penala cunter ella,
tgi che prenda mesiras malignas cun l’intenziun da chaschunar ina persecuziun penala cunter ina persuna innocenta,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Sche la faussa inculpaziun pertutga in surpassament, è il chasti in chasti da detenziun da fin 1 onn u in chasti pecuniar.
Art. 304 Manar en errur la giustia
Tgi che denunzia cunter meglier savair tar in’autoritad ch’i saja vegnì commess in malfatg,
tgi che denunzia sasez faussamain tar l’autoritad d’avair commess in malfatg,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
…418
Art. 305 Favurisaziun
Tgi che sustira ina persuna da la persecuziun penala, da l’execuziun penala u da l’execuziun d’ina mesira previsa en ils artitgels 59–61, 63 e 64,419 vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Medemamain vegn chastià, tgi che sustira da la persecuziun penala averta a l’exteriur u da l’execuziun d’in chasti da detenziun u d’ina mesira tenor ils artitgels 59–61, 63 u 64 pronunziada a l’exteriur, ina persuna che vegn persequitada u ch’è vegnida sentenziada a l’exteriur d’in crim tenor l’artitgel 101.420
Sch’il delinquent favurisescha ses confamigliars u in’autra persuna, cun la quala el ha ina relaziun persunala uschè stretga, che ses cumportament è perstgisabel, na vegn el betg chastià.421
Art. 305bis422 Lavada da daners suspectus
Tgi che commetta in act ch’è adattà per impedir d’eruir l’origin, da chattar u da confiscar valurs da facultad che, sco ch’el sa u sto supponer, derivan d’in crim u d’in delict fiscal qualifitgà, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.423
1bis. Sco delict fiscal qualifitgà valan ils malfatgs tenor l’artitgel 186 da la Lescha federala dals 14 da december 1990424 davart la taglia federala directa e tenor l’artitgel 59 alinea 1 emprim lemma da la Lescha federala dals 14 da december 1990425 davart l’armonisaziun da la taglia directa dals chantuns e da las vischnancas, sche las taglias omessas importan passa 300 000 francs per perioda fiscala.426
En cas grevs è il chastì in chasti da detenziun da fin 5 onns u in chasti pecuniar.427 Cun il chasti da detenziun vegn collià in chasti pecuniar da fin 500 taxas per di.428
Il cas è grev en spezial, cura ch’il delinquent:
429agescha sco commember d’ina organisaziun criminala u terroristica (art. 260ter);
agescha sco commember d’ina banda ch’è s’unida cun l’intent da sa deditgar cuntinuadamain a la lavada da daners suspectus;
fa – tras lavada professiunala da daners suspectus – ina gronda svieuta u in gudogn considerabel.
Il delinquent vegn er chastià, sch’il delict principal è vegnì commess a l’exteriur e sch’el è chastiabel er al lieu dal malfatg.430
Art. 305ter432 Mancanza da premura en fatschentas da finanzas ed en il dretg d’annunzia431
Tgi che accepta, tegna en salv, gida professiunalmain ad investir u a transferir valurs da facultad d’autras persunas e tralascha da constatar, cun tut la premura che correspunda a las circumstanzas, l’identitad da la persuna ch’è autorisada economicamain, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 1 onn u cun in chasti pecuniar.433
Las persunas menziunadas en l’alinea 1 èn autorisadas d’annunziar al post d’annunzia per cas da lavada da daners suspectus da l’Uffizi federal da polizia observaziuns che permettan da concluder che tschertas valurs da facultad derivan d’in crim u d’in delict fiscal qualifitgà tenor l’artitgel 305bis cifra 1bis.434
Art. 306 Faussa deposiziun da la partida
Tgi che, sco partida en ina procedura civila, suenter esser vegnì admonì da la dretgira da dir la vardad e suenter esser vegnì fatg attent a las consequenzas penalas, fa ina faussa deposiziun en chaussa, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
…435
Sche la faussa deposiziun sa basa sin fatgs ch’èn irrelevants per la decisiun giudiziala, è il chasti in chasti pecuniar.436
Art. 307 Faussa perditga. Faussa expertisa. Faussa translaziun
Tgi che, en ina procedura giudiziala, fa ina faussa deposiziun en chaussa sco perditga, sco expert, sco translatur u sco interpret, dat in fauss resultat u fa ina faussa expertisa ubain translatescha fauss, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
…437
Sche la faussa deposiziun sa basa sin fatgs ch’èn irrelevants per la decisiun giudiziala, è il chasti in chasti pecuniar.438
Art. 308439 Diminuziun dal chasti u nunchastiabladad
Sch’il delinquent rectifitgescha sia faussa inculpaziun (art. 303), sia faussa denunzia (art. 304) u sia faussa deposiziun (art. 306 e 307) or d’atgna voluntad ed avant ch’ella haja chaschunà in dischavantatg giuridic per in’autra persuna, po la dretgira diminuir il chasti (art. 48a) u desister d’in chasti.
Il delinquent na vegn betg chastià, sch’el ha fatg ina faussa deposiziun (art. 306 e 307), perquai che:
el s’exponiss al privel d’ina persecuziun penala, sch’el schess la vardad; u
el exponiss ses confamigliars u in’autra persuna, cun la quala el ha ina relaziun persunala uschè stretga, che ses cumportament è perstgisabel, al privel d’ina persecuziun penala, sch’el schess la vardad.
Art. 309440 Fatgs administrativs e proceduras davant tribunals internaziunals
Ils artitgels 306–308 vegnan er applitgads per:
la procedura davant la dretgira administrativa, la procedura davant la dretgira da cumpromiss e la procedura davant autoritads e funcziunaris da l’administraziun, che han il dretg da tadlar las perditgas;
la procedura davant tribunals internaziunals, dals quals la Svizra renconuscha la cumpetenza sco lianta.
Art. 310 Liberaziun da praschuniers
Tgi che liberescha cun violenza, cun smanatscha u cun astuzia in arrestà, in praschunier u in’autra persuna collocada en in institut sin ordinaziun uffiziala u al gida a fugir, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il malfatg vegn commess d’ina gruppaziun da persunas, vegn mintgina ch’è sa participada a la gruppaziun chastiada cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
La persuna participada che dovra violenza cunter persunas u cunter chaussas, vegn chastiada cun in chasti da detenziun da 3 mais fin 3 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 90 taxas per di.441
Art. 311 Revolta da praschuniers
Praschuniers u autras persunas collocadas – sin ordinaziun uffiziala – en in institut che sa gruppeschan cun l’intenziun,
d’attatgar, unidas, ils funcziunaris da l’institut u las autras persunas ch’èn incumbensadas da las survegliar,
da sfurzar – tras violenza u tras la smanatscha da violenza – ils funcziunaris da l’institut u las autras persunas ch’èn incumbensadas da las survegliar da commetter in act u da tralaschar in tal,
da fugir faschond diever da violenza,
vegnan chastiads cun in chasti da detenziun dad 1 mais fin 3 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 30 taxas per di.442
La persuna participada che dovra violenza cunter persunas u cunter chaussas, vegn chastiada cun in chasti da detenziun da 3 mais fin 5 onns u cun in chasti pecuniar d’almain 90 taxas per di.443
Deschdotgavel titel Acts chastiabels cunter l’obligaziun d’uffizi e cunter l’obligaziun professiunala
Art. 312 Abus d’uffizi
Commembers d’ina autoritad u funcziunaris che fan abus da lur pussanza d’uffizi per procurar in avantatg illegal a sasez u ad in auter u per chaschunar in dischavantatg ad in auter, vegnan chastiads cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 313444 Pretender memia bleras taxas
In funcziunari che – cun l’intenziun d’enritgir sasez u in auter – incassescha taxas u bunificaziuns che n’èn betg debitadas u che surpassan las tariffas legalas, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Administraziun malfidaivla d’in uffizi
Art. 314445
Commembers d’ina autoritad u funcziunaris che fan donn als interess publics, ch’els ston observar tar in act giuridic, per procurar in avantatg illegal a sasez u ad in auter, vegnan chastiads cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 315–316446
Art. 317447 Falsificaziun da documents en uffizi
Funcziunaris u persunas uffizialas publicas che falsifitgeschan u sfalsifitgeschan sapientivamain in document u che dovran la suttascripziun autentica u il segn manual autentic d’in auter per far in document falsifitgà,
funcziunaris u persunas uffizialas publicas che documenteschan sapientivamain en moda incorrecta in fatg d’ina impurtanza giuridica relevanta, en spezial cun legalisar ina suttascripziun faussa u in segn manual falsifitgà u ina copia che na correspunda betg a l’original,
vegnan chastiads cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Il delinquent vegn chastià cun in chasti pecuniar, sch’el ha agì per negligientscha.448
Art. 317bis449 Acts betg chastiabels
Tgi che producescha, mida u utilisescha documents cun l’approvaziun da la dretgira per constituir u per mantegnair sia legenda en il rom d’ina investigaziun secreta u tgi che producescha, mida u utilisescha documents cun la permissiun dal Servetsch d’infurmaziun da la Confederaziun (SIC) tenor l’artitgel 17 LSI450 u cun la permissiun dal schef dal Departament federal da defensiun, protecziun da la populaziun e sport tenor l’artitgel 18 LSI per constituir u per mantegnair sia legenda u sia identitad da finta per pratitgar activitads d’infurmaziun, n’è betg chastiabel tenor ils artitgels 251, 252, 255 e 317.451
Tgi che producescha u mida documents cun ina permissiun per ina investigaziun secreta u tgi che producescha u mida documents per incumbensa da l’autoritad cumpetenta tenor l’artitgel 17 u 18 LSI per crear legendas u identitads da finta, n’è betg chastiabel tenor ils artitgels 251, 252, 255 e 317.452
Tgi che producescha, mida u utilisescha documents en il rom da la Lescha federala dals 23 da december 2011453 davart la protecziun extraprocessuala da perditgas, n’è betg chastiabel tenor ils artitgels 251, 252, 255 e 317.454
Art. 318 Fauss certificat medical
Medis, dentists, veterinaris e spendreras che emettan sapientivamain in fauss certificat ch’è destinà per duvrar tar in’autoritad u per cuntanscher in avantatg nunautorisà, ubain ch’è adattà per violar interess impurtants e legitims da terzas persunas, vegnan chastiads cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Sch’il delinquent ha pretendì, acceptà u è sa laschà empermetter ina indemnisaziun speziala per emetter quest certificat, vegn el chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.455
…456
Art. 319 Laschar fugir praschuniers
Il funcziunari che gida a fugir u che lascha fugir in arrestà, in praschunier u in’autra persuna ch’è collocada sin ordinaziun uffiziala en in institut, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 320457 Violaziun dal secret d’uffizi
Tgi che palaisa in secret ch’è vegnì confidà ad el en sia qualitad sco commember d’ina autoritad u sco funcziunari, u ch’el ha percepì en sia posiziun d’uffizi u da servetsch ubain sco persuna auxiliara d’in funcziunari u d’ina autoritad, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
La violaziun dal secret d’uffizi è er chastiabla suenter la fin da la relaziun d’uffizi u da servetsch ubain da l’activitad auxiliara.
Il delinquent n’è betg chastiabel, sch’el ha palesà il secret cun il consentiment en scrit da sia autoritad superiura.
Art. 321 Violaziun dal secret professiunal
Spirituals, advocats, defensurs, notars, advocats da patenta, revisurs ch’èn suttamess al secret professiunal tenor il Dretg d’obligaziuns (DO)458, medis, dentists, chiropratichers, apotechers, spendreras, psicologs, tgirunzs, fisioterapeuts, ergoterapeuts, cussegliaders da nutriment, optometrists, osteopats sco er lur persunal auxiliar che palaisan in secret ch’è vegnì confidà ad els pervia da lur professiun ubain ch’els han percepì cun pratitgar lur professiun, vegnan chastiads, sin plant, cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.459
Medemamain vegnan chastiads students che palaisan in secret ch’els han percepì durant lur studi.
La violaziun dal secret professiunal resta chastiabla er suenter la finiziun da l’activitad professiunala u dal studi.
Il delinquent n’è betg chastiabel, sch’el ha palesà il secret cun il consentiment da la persuna interessada u, sin dumonda dal delinquent, cun il consentiment en scrit da l’autoritad superiura u da l’autoritad da surveglianza.
Resalvadas restan las disposiziuns federalas e chantunalas davart ils dretgs d’annunzia e da cundecisiun, davart l’obligaziun da dar perditga e davart l’obligaziun d’infurmar in’autoritad.460
Art. 321bis461 Secret professiunal en la perscrutaziun vi da l’uman
Tgi che revelescha senza dretg in secret professiunal ch’el ha percepì tras sia activitad en la perscrutaziun vi da l’uman tenor la Lescha federala dals 30 da settember 2011462 davart la perscrutaziun vi da l’uman, vegn chastià tenor l’artitgel 321.
Secrets professiunals dastgan vegnir revelads per la perscrutaziun da malsognas da l’uman sco er da la structura e dal funcziunament dal corp uman, sche las premissas tenor l’artitgel 34 da la Lescha federala dals 30 da settember 2011 davart la perscrutaziun vi da l’uman èn ademplidas e sche la cumissiun d’etica cumpetenta ha permess da revelar il secret.
Art. 321ter463 Violaziun dal secret da posta e da telecommunicaziun
Tgi che sco funcziunari, sco emploià u sco persuna auxiliara d’ina organisaziun che furnescha servetschs da posta u da telecommunicaziun, fa indicaziuns ad ina terza persuna davart il traffic da posta, da pajaments u da telecommunicaziun da la clientella, avra ina spediziun serrada ubain emprova da savair tge ch’ella cuntegna u permetta ad ina terza persuna da commetter in tal act, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Chastià vegn medemamain, tgi che provochescha – engianond – ina persuna obligada al secret professiunal tenor l’alinea 1 da violar l’obligaziun dal secret professiunal.
La violaziun dal secret da posta e da telecommunicaziun è er chastiabla suenter la fin da la relaziun d’uffizi u da servetsch.
La violaziun dal secret da posta e da telecommunicaziun n’è betg chastiabla, sch’ella è necessaria per eruir la persuna che ha quest dretg.464
Resalvads restan l’artitgel 179octies sco er las disposiziuns federalas e chantunalas davart l’obligaziun da dar perditga e davart l’obligaziun d’infurmar in’autoritad.
Art. 322465 Violaziun da l’obligaziun da las medias da dar infurmaziuns
Interpresas da medias èn obligadas da communitgar immediatamain ed en scrit a mintga persuna che dumonda la sedia da l’interpresa sco er l’identitad da la persuna ch’è responsabla per la publicaziun (art. 28 al. 2 e 3).466
Gasettas e revistas ston ultra da quai inditgar en in impressum la sedia da l’interpresa da medias, las participaziuns impurtantas vi d’autras interpresas sco er il redactur responsabel. Sch’in redactur è responsabel mo per ina part da la gasetta u da la revista, sto el vegnir inditgà sco redactur responsabel per questa part. Per mintga part d’ina tala gasetta u d’ina tala revista sto vegnir inditgà in redactur responsabel.
En cas da cuntravenziuns cunter las prescripziuns da quest artitgel vegn il manader da l’interpresa da medias chastià cun ina multa. Ina cuntravenziun è er avant maun, sch’ina persuna intermessa vegn inditgada sco persuna responsabla per la publicaziun (art. 28 al. 2 e 3).467
Art. 322bis468 Nunimpediment d’ina publicaziun chastiabla
Tgi che n’impedescha sco persuna responsabla per ina publicaziun tenor l’artitgel 28 alineas 2 e 3, sapientivamain betg ina publicaziun, cun la quala vegn commess in malfatg, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar. Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun ina multa.
Sche la smanatscha da chasti per il delict, ch’è applitgabel per l’autur tenor l’artitgel 28 alinea 1, è pli leva, vegn il delinquent chastià tenor questa smanatscha da chasti.
Sche l’autur ha commess in delict che vegn persequità sin plant, vegn l’act chastiabel tenor l’alinea 1 persequità mo, sch’in plant da persequitar l’autur è avant maun.
Deschnovavel titel469 Corrupziun
1. Corrupziun da titulars svizzers d’uffizis.
Art. 322ter Corrupziun activa
Tgi che porscha, empermetta u conceda in avantatg betg duì ad in commember d’ina autoritad giudiziala u d’ina autra autoritad, ad in funcziunari, ad in expert, translatur u interpret incumbensà d’ina autoritad, ad in arbiter u ad in appartegnent da l’armada, e quai a sia favur u a favur d’ina terza persuna, per exequir u per ometter – en connex cun sia activitad uffiziala – in’acziun che na correspunda betg a sias obligaziuns u che dependa da ses liber appreziar,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 322quater Corrupziun passiva
Tgi che pretenda, sa lascha empermetter u accepta sco commember d’ina autoritad giudiziala u d’ina autra autoritad, sco funcziunari, sco expert, translatur u interpret incumbensà d’ina autoritad ubain sco arbiter in avantatg betg duì per exequir u per ometter – en connex cun sia activitad uffiziala – per sai u per ina terza persuna in’acziun che na correspunda betg a sias obligaziuns u che dependa da ses liber appreziar,
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 322quinquies470 Conceder in avantatg
Tgi che porscha, empermetta u conceda in avantatg betg duì ad in commember d’ina autoritad giudiziala u d’ina autra autoritad, ad in funcziunari, ad in expert, translatur u interpret incumbensà d’ina autoritad, ad in arbiter u ad in appartegnent da l’armada per ch’el adempleschia ses uffizi a sia favur u a favur d’ina terza persuna, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Art. 322sexies471 Acceptar in avantatg
Tgi che pretenda, sa lascha empermetter u accepta sco commember d’ina autoritad giudiziala u d’ina autra autoritad, sco funcziunari, sco expert, translatur u interpret incumbensà d’ina autoritad ubain sco arbiter per sai u per ina terza persuna in avantatg betg duì per ademplir ses uffizi, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
2. Corrupziun da titulars esters d’uffizis
Art. 322septies
Tgi che porscha, empermetta u conceda in avantatg betg duì ad in commember d’ina autoritad giudiziala u d’ina autra autoritad, ad in funcziunari, ad in expert, translatur u interpret incumbensà d’ina autoritad, ad in arbiter u ad in appartegnent da l’armada, ch’è activ per in stadi ester u per in’organisaziun internaziunala, e quai a sia favur u a favur d’ina terza persuna, per exequir u per ometter – en connex cun sia activitad uffiziala – in’acziun che na correspunda betg a sias obligaziuns u che dependa da ses liber appreziar,
tgi che pretenda, sa lascha empermetter u accepta sco commember d’ina autoritad giudiziala u d’ina autra autoritad, sco funcziunari, sco expert, translatur u interpret incumbensà d’ina autoritad, sco arbiter u sco appartegnent da l’armada d’in stadi ester u d’ina organisaziun internaziunala in avantatg betg duì per exequir u per ometter – en connex cun sia activitad uffiziala – per sai u per ina terza persuna in’acziun che na correspunda betg a sias obligaziuns u che dependa da ses liber appreziar,472
vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 5 onns u cun in chasti pecuniar.
3. Corrupziun da persunas privatas.
Art. 322octies473 Corrupziun activa
Tgi che porscha, empermetta u conceda in avantatg betg duì ad in lavurant, ad in associà, ad in mandatari u ad in’autra persuna auxiliara d’ina terza persuna en il sectur privat – a sia favur u a favur d’ina terza persuna – en connex cun sia activitad da servetsch u da fatschenta per in’acziun u per in’omissiun che na correspunda betg a sias obligaziuns u che dependa da ses appreziar, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
En cas levs vegn il malfatg persequità mo sin basa d’in plant.
Art. 322novies474 Corrupziun passiva
Tgi che pretenda, sa lascha empermetter u accepta in avantatg betg duì sco lavurant, sco associà, sco mandatari u sco autra persuna auxiliara d’ina terza persuna en il sectur privat – per sai u per ina terza persuna – en connex cun sia activitad da servetsch u da fatschenta per in’acziun u per in’omissiun che na correspunda betg a sias obligaziuns u che dependa da ses appreziar, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
En cas levs vegn il malfatg persequità mo sin basa d’in plant.
4. Disposiziuns cuminaivlas
Art. 322decies475
Nagins avantatgs betg duids n’èn:
avantatgs permess tras il dretg da servetsch u approvads contractualmain tras la terza persuna;
avantatgs minimals ch’èn usitads en las relaziuns socialas.
Persunas privatas che adempleschan incumbensas publicas han il medem status giuridic sco ils titulars d’uffizis.
Ventgavel titel476 Surpassaments da disposiziuns dal dretg federal
Art. 323477 Malobedientscha dal debitur en la procedura da scussiun e da concurs
Cun ina multa vegn chastià:
il debitur che n’ha ni assistì persunalmain ni è sa laschà substituir tar ina impegnaziun u tar ina inventarisaziun dals bains ch’è vegnida annunziada ad el confurm a la lescha (art. 91 al. 1 cifra 1, 163 al. 2 e 341 al. 1 LSC478);479
il debitur che n’inditgescha betg ses objects da facultad, er sch’els na sa chattan betg en ses possess, sco er betg sias pretensiuns e ses dretgs vers terzas persunas uschenavant che quai è necessari per ina impegnaziun suffizienta u per exequir ina sequestraziun (art. 91 al. 1 cifra 2 e 275 LSC);
il debitur che n’inditgescha betg cumplettamain ses objects da facultad, er sch’els na sa chattan betg en ses possess, sco er betg sias pretensiuns e ses dretgs vers terzas persunas en cas d’ina inventarisaziun dals bains (art. 163 al. 2, 341 al. 1 LSC);480
il debitur che n’inditgescha betg tut ses objects da facultad e n’als metta betg a disposiziun a l’uffizi da concurs (art. 222 al. 1 LSC);
il debitur che na stat betg a disposiziun a l’administraziun da concurs durant la procedura da concurs, nun ch’el saja vegnì dispensà da questa obligaziun cun ina permissiun speziala (art. 229 al. 1 LSC).
Art. 324481 Malobedientscha da terzas persunas en proceduras da scussiun, da concurs e d’accumodament
Cun ina multa vegn chastià:
la persuna creschida che n’inditgescha betg e che na metta betg a disposiziun a l’uffizi da concurs tut ils objects da facultad d’in debitur mort u fugì, cun il qual ella ha vivì en ina chasada cuminaivla (art. 222 al. 2 LSC482);
tgi che na s’annunzia betg entaifer il termin d’inoltraziun sco debitur da la persuna che ha fatg concurs (art. 232 al. 2 cifra 3 LSC);
tgi che posseda chaussas dal debitur sco creditur da pegn u per auters motivs e na metta betg a disposiziuns quellas a l’uffizi da concurs entaifer il termin d’inoltraziun (art. 232 al. 2 cifra 4 LSC);
tgi che posseda chaussas dal debitur sco creditur da pegn e na consegna betg quellas als liquidaturs suenter la scadenza dal termin d’utilisaziun (art. 324 al. 2 LSC);
la terza persuna che violescha sias obligaziuns d’infurmar e da consegnar ils objects confurm als artitgels 57a alinea 1, 91 alinea 4, 163 alinea 2, 222 alinea 4 e 341 alinea 1 LSC.483
Art. 325 Inobservanza da las prescripziuns legalas davart la contabilitad
Tgi che n’ademplescha – intenziunadamain u per negligientscha – betg l’obligaziun legala da manar sia contabilitad confurm a las prescripziuns,
tgi che n’ademplescha – intenziunadamain u per negligientscha – betg l’obligaziun legala da tegnair en salv ils cudeschs da fatschenta, las brevs da fatschenta ed ils telegrams da fatschenta,
vegn chastià cun multa.
Art. 325bis484 Violaziun da las prescripziuns concernent il rapport davart ils pajaments a posts statals
Cun ina multa vegn chastià, tgi che fa sapientivamain il suandant:
fa indicaziuns faussas en il rapport davart ils pajaments a posts statals tenor l’artitgel 964d DO485 u tralascha dal tuttafatg u per part il rapport;
n’ademplescha betg l’obligaziun da manar e da conservar ils rapports davart ils pajaments a posts statals tenor l’artitgel 964h DO.
Art. 325ter486 Violaziun d’autras obligaziuns da rapport
Cun ina multa da fin 100 000 francs vegn chastià, tgi che fa intenziunadamain il suandant:
fa indicaziuns faussas en ils rapports tenor ils artitgels 964a, 964b e 964l DO487 u tralascha ils rapports;
n’ademplescha betg l’obligaziun legala da conservar e da documentar ils rapports tenor ils artitgels 964c e 964l DO.
Tgi che agescha per negligientscha, vegn chastià cun ina multa da fin 50 000 francs.
Art. 325quater488 Cuntravenziuns cunter las disposiziuns per la protecziun da locataris da localitads d’abitar e da fatschenta
Tgi che impedescha u emprova d’impedir il locatari da contestar tschains da locaziun u autras pretensiuns dal locatur, smanatschond dischavantatgs, en spezial la disditga posteriura da la relaziun da locaziun,
tgi che disdi al locatari, perquai che quel defenda u vul defender ils dretgs ch’el posseda tenor il DO489,
tgi che chatscha tras u emprova da chatschar tras en moda inadmissibla tschains da locaziun u autras pretensiuns suenter in’emprova da reconciliaziun che n’è betg reussida u suenter ina decisiun giudiziala,
vegn chastià, sin plant dal locatari, cun multa.
Applicaziun per persunas giuridicas, per societads commerzialas e per firmas singulas490
1. …
Art. 326491
2. En cas da l’artitgel 325quater 492
Art. 326bis493
Sch’ils malfatgs tenor l’artitgel 325quater vegnan commess cun exequir ina fatschenta d’ina persuna giuridica, d’ina societad collectiva u commanditara u d’ina firma singula494 u uschiglio tar l’execuziun da fatschentas u da servetschs per in auter, vegnan las disposiziuns penalas applitgadas vers quellas persunas natiralas che han commess quests malfatgs.495
Il schef da l’interpresa u il patrun, l’incumbensader u il substituì che ha enconuschientscha da la cuntravenziun u che survegn posteriuramain enconuschientscha da quella e tralascha d’impedir quella u d’eliminar ses effects, malgrà ch’el avess la pussaivladad da far quai, è chastiabel da medema maniera sco il delinquent.
Sch’il schef da l’interpresa u il patrun, l’incumbensader u il substituì è ina persuna giuridica, ina societad collectiva u commanditara, ina firma singula496 u ina totalitad da persunas senza persunalitad giuridica, vegn l’alinea 2 applitgà vers ils organs culpaivels, vers ils commembers dals organs, vers associads directivs, vers persunas effectivamain directivas u vers ils liquidaturs.
Art. 326ter497 Surpassament da las disposiziuns davart il dretg commerzial
Tgi che dovra per in subject giuridic inscrit en il register da commerzi u per ina filiala inscritta en il register da commerzi ina denominaziun che na correspunda betg a quella ch’è inscritta e che po chaschunar errurs,
tgi che dovra per in subject giuridic che n’è betg inscrit en il register da commerzi u per ina filiala che n’è betg inscritta en il register da commerzi ina denominaziun che chaschuna errurs,
tgi che sveglia l’impressiun che la sedia dal subject giuridic u d’ina filiala d’ina interpresa estra che n’è betg inscritta en il register da commerzi sa chattia en Svizra,
vegn chastià cun multa498.
Art. 326quater499 Infurmaziun nunvaira tras ina instituziun da provediment en favur dal persunal
Tgi ch’è, tenor la lescha, obligà sco organ d’ina instituziun da provediment en favur dal persunal d’infurmar ils favurisads u las autoritads da surveglianza e na dat betg las infurmaziuns u dat infurmaziuns nunvairas, vegn chastià cun multa.
Art. 327500 Violaziun da las obligaziuns d’annunziar la persuna che ha il dretg economic da las quotas da basa
Tgi che n’ademplescha intenziunadamain betg las obligaziuns tenor l’artitgel 697j alineas 1–4 u tenor l’artitgel 790a alineas 1–4 DO501 d’annunziar la persuna che ha il dretg economic da las quotas da basa, vegn chastià cun multa.
Art. 327a502 Violaziun da las obligaziuns dal dretg da societads da manar registers
Cun ina multa vegn chastià, tgi che na maina intenziunadamain betg in dals suandants registers u ina da las suandantas glistas tenor las prescripziuns u tgi che violescha las obligaziuns respectivas dal dretg da societads:
en cas d’ina societad anonima: il register da las aczias tenor l’artitgel 686 alineas 1–3 e 5 DO503 u la glista da las persunas che han il dretg economic da las aczias tenor l’artitgel 697l DO;
en cas d’ina societad cun responsabladad limitada: il register da participaziun tenor l’artitgel 790 alineas 1–3 e 5 DO u la glista da las persunas che han il dretg economic da las quotas da basa tenor l’artitgel 790a alinea 5 DO en cumbinaziun cun l’artitgel 697l DO;
en cas d’ina associaziun: la glista dals associads tenor l’artitgel 837 alineas 1 e 2 DO;
en cas d’ina societad d’investiziun a chapital variabel (art. 36 da la Lescha davart las investiziuns collectivas dals 23 da zercladur 2006504): il register da las aczias d’interprendiders u la glista da las persunas che han il dretg economic da las aczias d’interprendiders tenor l’artitgel 46 alinea 3 da la Lescha davart las investiziuns collectivas dals 23 da zercladur 2006.
Violaziun da las obligaziuns legalas da las uniuns
Art. 327b505
Tgi che violescha intenziunadamain las obligaziuns da las uniuns tenor ils artitgels 61a e 69 alinea 2 dal Cudesch civil svizzer506, vegn chastià cun multa.
Art. 328507
Violaziun da secrets militars
Art. 329
Tgi che, en moda illegala,
penetrescha en stabiliments u en autras localitads, a las qualas l’access è vegnì scumandà da l’autoritad militara,
fa maletgs u dissegns da stabiliments u d’objects militars ubain reproducescha u publitgescha tals maletgs u dissegns,
vegn chastià cun multa.
L’emprova e la cumplicitad èn chastiablas.
Art. 330508
Purtar l’unifurma senza autorisaziun
Art. 331
Tgi che porta l’unifurma da l’armada svizra senza autorisaziun, vegn chastià cun multa.509
Art. 332510
Terz cudesch511 Introducziun ed applicaziun da la lescha
Emprim titel Relaziun da questa lescha cun autras leschas da la Confederaziun e cun las leschas dals chantuns
Art. 333 Applicaziun da la part generala per autras leschas federalas
Las disposiziuns generalas da questa lescha vegnan applitgadas per malfatgs che vegnan smanatschads en autras leschas cun chasti, uschè lunsch che questas leschas federalas n’han betg fixà sezzas disposiziuns en questa materia.
En las autras leschas federalas vegnan remplazzadas:
chasaforz tras in chasti da detenziun da passa 1 onn;
praschun tras in chasti da detenziun da fin 3 onns u tras in chasti pecuniar;
praschun sut 6 mais tras in chasti pecuniar; en quest connex correspunda in chasti pecuniar da 30 taxas per di da maximalmain 3000 francs ad in chasti da detenziun dad 1 mais.
Sch’il malfatg vegn smanatschà cun arrest u cun multa ubain mo cun multa sco chasti maximal, sa tracti d’in surpassament. Ils artitgels 106 e 107 èn applitgabels. Resalvà resta l’artitgel 8 da la Lescha federala dals 22 da mars 1974512 davart il dretg penal administrativ. In surpassament è il malfatg er alura, sch’el è smanatschà en in’autra lescha federala ch’è entrada en vigur avant l’onn 1942 cun in chasti da praschun che na surpassa betg 3 mais.
Resalvadas èn las duradas dal chasti che divergeschan da l’alinea 2 e l’artitgel 41 sco er ils imports da multa che divergeschan da l’artitgel 106.
Sch’ina autra lescha federala smanatscha in crim u in delict cun multa, è applitgabel l’artitgel 34. Las reglas davart la fixaziun da la multa che divergeschan da l’artitgel 34 n’èn betg applitgablas. Resalvà resta l’artitgel 8 da la Lescha federala dals 22 da mars 1974 davart il dretg penal administrativ. Sche la multa è limitada ad ina summa sut 1 080 000 francs, è questa limitaziun obsoleta. Sche la multa è limitada ad ina summa sur 1 080 000 francs, vegn mantegnida questa limitaziun. En quest cas dat l’import maximal da la multa ch’è vegnì smanatschà enfin ussa dividì tras 3000 il dumber maximal da las taxas per di.
…513
Sch’in malfatg è chastiabel cun in chasti da detenziun u cun in chasti pecuniar d’in dumber minimal da taxas per di, vala questa limita minimala er per il dumber minimal da dis dal chasti da detenziun.514
Ils surpassaments chastiabels tenor autras leschas federalas èn er chastiabels, sch’els vegnan commess per negligientscha, nun ch’i resortia explicitamain tenor il senn da la prescripziun che mo il surpassament intenziunà vegnia chastià.
Art. 334 Renviaments a disposiziuns abolidas
Sche prescripziuns federalas renvieschan a disposiziuns che vegnan midadas u abolidas tras questa lescha, ston quests renviaments vegnir applitgads per las disposiziuns correspundentas da questa lescha.
Art. 335 Leschas chantunalas
Als chantuns resta resalvada la legislaziun davart ils surpassaments polizials, uschenavant che quels n’èn betg reglads tras la legislaziun federala.
Ils chantuns han il dretg da smanatschar cun sancziuns las cuntravenziuns cunter il dretg administrativ e cunter il dretg processual chantunal.
Segund titel …
Art. 336–338515
Terz titel …
Art. 339–348516
Quart titel Agid uffizial en il sectur da la polizia517
Art. 349518
1. Protecziun da datas da persunas
a. Basas giuridicas
Art. 349a519
Las autoritads federalas cumpetentas dastgan communitgar datas da persunas mo, sch’igl exista ina basa giuridica en il senn da l’artitgel 36 alinea 1 da la Lescha federala dals 25 da settember 2020520 davart la protecziun da datas (LPD) u sche:521
la communicaziun da datas da persunas è necessaria per proteger la vita u l’integritad corporala da la persuna pertutgada u d’ina terza persuna;
la persuna pertutgada ha rendì accessiblas sias datas persunalas a mintgin e n’ha betg scumandà explicitamain la communicaziun.
b. Tractament egual
Art. 349b522
Per la communicaziun da datas da persunas a las autoritads cumpetentas da stadis ch’èn colliads cun la Svizra tras ina da las cunvegnas d’associaziun a la reglamentaziun da Schengen (stadis da Schengen) na dastgan betg valair reglas da protecziun da datas pli severas che per la communicaziun da datas da persunas ad autoritads penalas svizras.
Leschas spezialas che prevesan reglas da protecziun da datas pli severas per la communicaziun da datas da persunas a las autoritads estras cumpetentas, n’èn betg applitgablas per la communicaziun a las autoritads cumpetentas dals stadis da Schengen.
c. Communicaziun da datas da persunas ad in terz stadi u ad in organ internaziunal
Art. 349c523
Datas da persunas na dastgan betg vegnir communitgadas a l’autoritad cumpetenta d’in stadi che n’è betg collià cun la Svizra tras ina da las cunvegnas d’associaziun a la reglamentaziun da Schengen (terz stadi) u ad in organ internaziunal, sche quai periclitass gravantamain la persunalitad da la persuna pertutgada, en spezial perquai ch’i manca ina protecziun adequata.
Ina protecziun adequata vegn garantida tras:
la legislaziun dal terz stadi, uschenavant che l’Uniun europeica ha constatà quai tras in conclus;
in contract internaziunal;
garanzias specificas.
Sche l’autoritad che communitgescha las datas è in’autoritad federala, infurmescha ella l’Incumbensà federal per la protecziun da datas e per la transparenza (IFPDT) davart las categorias da communicaziuns da datas da persunas che han lieu sin basa da garanzias specificas tenor l’alinea 2 litera c. Mintga communicaziun vegn documentada.524
En divergenza da l’alinea 1 pon datas da persunas vegnir communitgadas a l’autoritad cumpetenta d’in terz stadi u ad in organ internaziunal, sche la communicaziun è necessaria en il cas singul:
per proteger la vita u l’integritad corporala da la persuna pertutgada u d’ina terza persuna;
per parar in privel smanatschant serius e direct per la segirezza publica d’in stadi da Schengen u d’in terz stadi;
per prevegnir, per constatar u per persequitar in malfatg, premess che nagins interess predominants degns da protecziun da la persuna pertutgada na s’opponian a la communicaziun;
per exequir u per far valair in dretg envers in’autoritad ch’è cumpetenta per prevegnir, per constatar u per persequitar in malfatg, premess che nagins interess predominants degns da protecziun da la persuna pertutgada na s’opponian a la communicaziun.
Sche l’autoritad che communitgescha las datas è in’autoritad federala, infurmescha ella il IFPDT525 davart la communicaziun tenor l’alinea 4.
d. Communicaziun da datas da persunas che derivan d’in stadi da Schengen ad in terz stadi u ad in organ internaziunal
Art. 349d526
Datas da persunas ch’èn vegnidas transmessas u messas a disposiziun d’in stadi da Schengen pon mo vegnir communitgadas a l’autoritad cumpetenta d’in terz stadi u ad in organ internaziunal, sche:
la communicaziun è necessaria per prevegnir, per constatar u per persequitar in malfatg;
il stadi da Schengen che ha transmess u mess a disposiziun las datas da persunas ha approvà ordavant la communicaziun; e
las premissas tenor l’artitgel 349c èn ademplidas.
En divergenza da l’alinea 1 litera b dastgan datas da persunas vegnir communitgadas en il cas singul, sche:
il consentiment precedent dal stadi da Schengen na po betg vegnir procurà a temp; e
la communicaziun è indispensabla per parar in privel smanatschant serius e direct per la segirezza publica d’in stadi da Schengen u d’in terz stadi ubain per defender ils interess essenzials d’in stadi da Schengen.
Il stadi da Schengen vegn infurmà immediatamain davart la communicaziun tenor l’alinea 2.
e. Communicaziun da datas da persunas ad in destinatur domicilià en in terz stadi
Art. 349e527
Sch’i n’è – particularmain en cas d’urgenza – betg pussaivel da communitgar datas da persunas a l’autoritad cumpetenta d’in terz stadi sin la via usitada da la collavuraziun poliziala, po l’autoritad cumpetenta communitgar excepziunalmain las datas ad in destinatur domicilià en quest stadi, premess che las suandantas premissas sajan ademplidas:
la communicaziun è indispensabla per ademplir ina incumbensa legala da l’autoritad che communitgescha las datas;
nagins interess predominants degns da protecziun da la persuna pertutgada na s’opponan a la communicaziun.
Communitgond las datas da persunas infurmescha l’autoritad cumpetenta il destinatur ch’el dastga duvrar las datas mo per ils intents ch’ella ha fixà.
Ella infurmescha immediatamain l’autoritad cumpetenta dal terz stadi davart mintga communicaziun da datas da persunas, sch’ella è da l’avis che quai saja cunvegnent.
Sche l’autoritad cumpetenta è in’autoritad federala, infurmescha ella immediatamain il IFPDT davart mintga communicaziun tenor l’alinea 1.
Ella documentescha mintga communicaziun da datas da persunas. Il Cussegl federal regla ils detagls.
f. Correctadad da las datas da persunas
Art. 349f528
L’autoritad cumpetenta rectifitgescha immediatamain datas persunalas incorrectas.
Ella infurmescha immediatamain l’autoritad, la quala ha transmess u mess a disposiziun questas datas u a la quala ella ha communitgà questas datas, che questas datas sajan vegnidas rectifitgadas.
Ella infurmescha il destinatur che las datas communitgadas sajan actualas e fidablas.
Ultra da quai communitgescha ella al destinatur tut las ulteriuras infurmaziuns che permettan da differenziar uschenavant sco pussaivel:
tranter las differentas categorias da persunas pertutgadas;
tranter datas persunalas che sa basan sin fatgs e datas persunalas che sa basan sin valitaziuns persunalas.
L’obligaziun d’infurmar il destinatur scroda, sche las infurmaziuns tenor ils alineas 3 e 4 resortan da las datas da persunas sezzas ubain da las circumstanzas.
g. Controlla da la legitimitad da l’elavuraziun da datas
Art. 349g529
La persuna pertutgada po pretender dal IFPDT ch’el controllia, sche las eventualas datas che la concernan vegnian elavuradas da maniera legitima, en cas che:
ses dretg da vegnir infurmada davart il barat da datas che la concernan vegn restrenschì u suspendì (art. 19 e 20 LPD530);
ses dretg da survegnir infurmaziuns vegn refusà, restrenschì u suspendì (art. 25 e 26 LPD); u
ses dretg da pretender la rectificaziun, la destrucziun u la stizzada da datas che la concernan vegn refusà per part u dal tuttafatg (art. 41 al. 2 lit. a LPD).531
A la controlla po vegnir suttamessa mo in’autoritad federala che suttastat a la surveglianza dal IFPDT.
Il IFPDT fa la controlla; a la persuna pertutgada communitgescha el, che naginas datas che la concernan na vegnian elavuradas da maniera illegitima, ubain – sch’el ha constatà sbagls tar l’elavuraziun da las datas da persunas – ch’el haja avert ina inquisiziun tenor l’artitgel 49 LPD.532
Sch’il IFPDT constatescha sbagls tar l’elavuraziun da datas, ordinescha el che l’autoritad federala cumpetenta elimineschia quels.
La communicaziun tenor l’alinea 3 è adina la medema e na vegn betg motivada. Ella na po betg vegnir contestada.
h. Inquisiziun
Art. 349h533
Sche la persuna fa valair vardaivlamain ch’in barat da datas persunalas che la concernan pudess violar las prescripziuns davart la protecziun da datas da persunas, po ella pretender dal IFPDT ch’el avria ina inquisiziun tenor l’artitgel 49 LPD534.535
Ina inquisiziun po vegnir averta mo cunter in’autoritad federala che suttastat a la surveglianza dal IFPDT.
Partidas èn la persuna pertutgada e l’autoritad federala, cunter la quala ina inquisiziun è vegnida averta.
Plinavant valan ils artitgels 50 e 51 LPD.536
2. Collavuraziun cun INTERPOL.
a. Cumpetenza537
Art. 350
L’Uffizi federal da polizia ademplescha las incumbensas d’in uffizi central naziunal en il senn dals statuts da l’Organisaziun internaziunala da la polizia criminala (INTERPOL).
El è d’ina vart cumpetent per l’intermediaziun d’infurmaziuns tranter las autoritads federalas e chantunalas per la persecuziun penala e da l’autra vart tranter ils uffizis centrals d’auters stadis ed il secretariat general dad INTERPOL.
b. Incumbensas538
Art. 351
L’Uffizi federal da polizia intermediescha infurmaziuns davart la polizia criminala ch’èn destinadas a la persecuziun da malfatgs ed a l’execuziun da chastis e da mesiras.
El po transmetter infurmaziuns da la polizia criminala per prevegnir a malfatgs, sch’ins sto quintar tenor las circumstanzas concretas ch’i vegnia commess cun gronda probabladad in crim u in delict.
El po intermediar infurmaziuns per la tschertga da persunas sparidas e per l’identificaziun da persunas nunenconuschentas.
Per impedir e per sclerir malfatgs po l’Uffizi federal da polizia acceptar infurmaziuns da persunas privatas ed orientar persunas privatas, sche quai è en l’interess dal pertutgà e sch’il consentiment da quel è avant maun u po vegnir premess tenor las circumstanzas.
c. Protecziun da datas539
Art. 352
Il barat d’infurmaziuns da la polizia criminala sa drizza tenor ils princips da la Lescha dals 20 da mars 1981540 davart l’assistenza giudiziala sco er tenor ils statuts e tenor ils reglaments dad INTERPOL ch’il Cussegl federal ha declerà sco applitgabels.
Per il barat d’infurmaziuns per la tschertga da persunas sparidas, per l’identificaziun da persunas nunenconuschentas e per intents administrativs vala la LPD541.542
L’Uffizi federal da polizia po intermediar directamain infurmaziuns als uffizis centrals dad auters stadis, sch’il stadi che retschaiva talas infurmaziuns è suttamess a las prescripziuns davart la protecziun da datas dad INTERPOL.
d. Agids finanzials ed indemnisaziuns543
Art. 353
La Confederaziun po conceder ad INTERPOL agids finanzials ed indemnisaziuns.
3. Collavuraziun tar l’identificaziun da persunas
Art. 354544
Il departament cumpetent registrescha ed arcuna las datas biometricas dal servetsch d’identificaziun ch’èn vegnidas rimnadas e transmessas ad el tras las autoritads chantunalas, federalas ed estras en il rom da la persecuziun penala u da l’adempliment d’autras incumbensas legalas. Questas datas pon vegnir cumparegliadas ina cun l’autra per identifitgar ina persuna tschertgada u nunenconuschenta.
Las suandantas autoritads pon cumparegliar ed elavurar datas tenor l’alinea 1:
l’Uffizi federal da polizia;
il Secretariat da stadi per migraziun (SEM);
l’Uffizi federal da giustia;
l’Uffizi federal da la duana e da la segirezza dals cunfins545;
las represchentanzas svizras a l’exteriur ch’èn cumpetentas per conceder visums;
il Servetsch d’infurmaziun da la Confederaziun;
las autoritads chantunalas da polizia;
las autoritads chantunalas da migraziun.546
Las datas da persunas che sa refereschan a datas tenor l’alinea 1 vegnan elavuradas en sistems d’infurmaziun separads; en quest connex valan las disposiziuns da la Lescha federala dals 13 da zercladur 2008547 davart ils sistems d’infurmaziun da polizia da la Confederaziun, da la Lescha d’asil dals 26 da zercladur 1998548, da la Lescha federala dals 16 da december 2005549 davart las persunas estras e l’integraziun e da la Lescha da duana dals 18 da mars 2005550.
Las datas dastgan vegnir duvradas:
fin a la scadenza dals termins per stizzar ils profils dal DNA tenor ils artitgels 16–19 da la Lescha dals 20 da zercladur 2003551 davart ils profils dal DNA; u
552en cas d’ina condemnaziun pervia d’in surpassament: durant 5 onns a partir da la data da la sentenzia, sche quella ha survegnì forza legala.553
Il Cussegl federal regla ils detagls, en spezial la durada da la conservaziun da las datas ch’èn vegnidas registradas ordaifer ina procedura penala, la procedura per stizzar las datas e la collavuraziun cun ils chantuns. El regla la transmissiun da las datas dal servetsch d’identificaziun tras las autoritads federalas cumpetentas e tras ils chantuns.554
Cun l’intent da la publicaziun en il sistem d’infurmaziun da Schengen (SIS) po il SEM u l’Uffizi federal da polizia (fedpol) transferir las datas – cun agid d’ina procedura automatisada – en la part naziunala dal Sistem d’infurmaziun da Schengen (N-SIS) ed en il SIS.555
4. …
Art. 355556
5. Collavuraziun cun Europol.
a. Barat da datas557
Art. 355a558
Il fedpol ed il Servetsch d’infurmaziun da la Confederaziun (SIC) pon dar vinavant a l’Uffizi europeic da polizia (Europol) datas da persunas, inclusiv datas persunalas spezialmain sensiblas.559
Per dar vinavant questas datas valan en spezial las premissas tenor ils artitgels 3 e 10–13 da la Cunvegna dals 24 da settember 2004560 tranter la Confederaziun svizra e l’Uffizi europeic da polizia.
Cun dar vinavant datas orientescha l’Uffizi federal da polizia a medem temp Europol davart l’intent da las datas sco er davart tut las restricziuns areguard lur elavuraziun, a las qualas el sez è suttamess a norma da la legislaziun federala u chantunala.
Il barat da datas da persunas cun Europol ha il medem status sco il barat cun in’autoritad cumpetenta d’in stadi da Schengen (art. 349b).561
b. Extensiun dal mandat562
Art. 355b563
Il Cussegl federal vegn autorisà da fixar cun Europol midadas dal champ d’applicaziun dal mandat en il rom da l’artitgel 3 alinea 3 da la Cunvegna dals 24 da settember 2004564 tranter la Confederaziun svizra e l’Uffizi europeic da polizia.
5bis. Collavuraziun en il rom da las cunvegnas d’associaziun a la reglamentaziun da Schengen.
Art. 355c565 Cumpetenza
Ils organs da polizia da la Confederaziun e dals chantuns exequeschan las disposiziuns da las cunvegnas d’associaziun a la reglamentaziun da Schengen566 a norma dal dretg naziunal intern.
5ter. …
Art. 355d567
5quater. Biro SIRENE
Art. 355e568
Il fedpol maina il post central per il barat d’infurmaziuns supplementaras cun ils stadis da Schengen (biro SIRENE).569
Il biro SIRENE è in post da consultaziun e da coordinaziun per il barat d’infurmaziuns en connex cun las publicaziuns en il SIS. El examinescha l’admissibladad formala da las publicaziuns naziunalas ed estras en il SIS.
Art. 355f e 355g570
5quinquies. Cooperaziun en il rom da la cunvegna da participaziun a Prüm.
a. Cumparegliaziun da datas dactiloscopicas sco er da datas davart vehichels e davart lur possessurs
Art. 356571
Cun cumparegliar sistems d’infurmaziun che cuntegnan datas dactiloscopicas, datas davart vehichels e davart lur possessurs sco er cun barattar infurmaziuns sustegnan la Confederaziun ed ils chantuns ils stadis participants en spezial en il cumbat cunter il terrorissem e cunter la criminalitad transcunfinala.
Sin basa da l’artitgel 9 alinea 1 dal Conclus 2008/615/JI572 pon ils posts da contact naziunals dals stadis participants cumparegliar, en il cas singul, datas dactiloscopicas cun las unitads da datas indexadas en ils sistems d’infurmaziun da la Svizra, per impedir e persequitar malfatgs.
Per persequitar malfatgs cumpareglia il post da contact naziunal tenor l’artitgel 357 alinea 1 – sin dumonda – las datas dactiloscopicas en ils sistems d’infurmaziun dals stadis contractants.
b. Posts da contact naziunals
Art. 357573
Il fedpol è il post da contact naziunal per il barat da datas dactiloscopicas e da datas persunalas tenor ils artitgels 6, 11, 15 sco er 16 alinea 3 dal Conclus 2008/615/JI574.
Sco post da contact ha il fedpol en spezial las suandantas incumbensas:
far la cumparegliaziun cun las datas dactiloscopicas ch’èn cuntegnidas en il sistem d’infurmaziun d’auters stadis participants;
controllar las concordanzas ch’igl ha dà sin basa d’ina cumparegliaziun da la Svizra en il sistem d’infurmaziun d’in stadi participant che cuntegna datas dactiloscopicas;
transmetter al stadi participant consultant, sin dumonda, las datas persunalas e, sche quai è previs tenor il dretg svizzer, ulteriuras indicaziuns disponiblas tenor l’artitgel 10 dal Conclus 2008/615/JI;
transmetter, sin dumonda u da sai anora, datas persunalas e betg persunalas tenor ils artitgels 13 e 14 (occurrenzas grondas) sco er 16 (impediment da malfatgs terroristics) dal Conclus 2008/615/JI;
fixar las capacitads da consultaziun maximalas per datas dactiloscopicas.
Las suandantas autoritads pon dumandar ina cumparegliaziun tenor l’alinea 2 en il rom da lur incumbensas legalas:
il fedpol;
la Procura publica federala;
las autoritads chantunalas da polizia e da persecuziun penala.
L’Uffizi federal da vias è il post da contact naziunal tenor l’artitgel 12 alinea 2 dal Conclus 2008/615/JI per il barat da datas davart vehichels sco er davart proprietaris u possessurs da vehichels. Sco post da contact permetta l’Uffizi federal da vias al stadi contractant consultant d’acceder a las datas davart vehichels e davart lur possessurs en il subsistem SIAC Vehichels per ils intents tenor l’artitgel 12 alinea 1 dal Conclus 2008/615/JI. L’access a las datas ha lieu tenor l’artitgel 15 sco er tenor il chapitel 3 da l’agiunta dal Conclus 2008/616/JI575.
Sco malfatgs terroristics en il senn da l’artitgel 16 dal Conclus 2008/615/JI valan ils crims e delicts numnads en l’artitgel 111j alinea 6 litera a da la Lescha federala dals 16 da december 2005576 davart las persunas estras e l’integraziun.
Art. 358–361577
6. Communicaziun en cas da pornografia
Art. 362578
Sch’ina autoritad d’inquisiziun constatescha che objects pornografics (art. 197 al. 4) èn vegnids fabritgads en in stadi ester u èn vegnids importads da là, infurmescha ella immediatamain il post central da la Confederaziun ch’è incumbensà per cumbatter la pornografia.
Tschintgavel titel …
Art. 363579
Art. 364580
Sisavel titel …
Art. 365–369581
Art. 369a582
Art. 370 e 371583
Art. 371a584
Settavel titel Execuziun da chastis e da mesiras, assistenza da reabilitaziun, stabiliments ed instituziuns
1. Obligaziun d’exequir chastis e mesiras
Art. 372
Ils chantuns exequeschan las sentenzias ch’èn vegnidas pronunziadas da lur dretgiras penalas sin basa da questa lescha. Els èn obligads d’exequir las sentenzias da las autoritads penalas federalas, e survegnan indemnisads ils custs per quai.
Las decisiuns penalas decretadas d’autoritads da la polizia e d’autras autoritads cumpetentas sco er ils conclus da las autoritads d’accusaziun han il medem status sco las sentenzias.
Ils chantuns garanteschan che las sancziuns penalas vegnan exequidas en moda unitara.585
2. Chastis pecuniars, multas, custs e confiscaziuns.
Art. 373 Execuziun
Las decisiuns legalmain valaivlas ch’èn vegnidas prendidas da la Confederaziun u dals chantuns sin basa dal dretg penal e che concernan chastis pecuniars, multas, custs e confiscaziuns èn exequiblas en l’entira Svizra.
Art. 374 Dretg da disponer
Ils chantuns disponan dals chastis pecuniars, da las multas e da las confiscaziuns ch’èn vegnids pronunziads sin basa da questa lescha.
En ils cas giuditgads da la Chombra penala u da la Chombra d’appellaziun dal Tribunal penal federal dispona la Confederaziun en chaussa.586
L’utilisaziun a favur da la persuna donnegiada tenor l’artitgel 73 resta resalvada.
Resalvadas èn las disposiziuns da la Lescha federala dals 19 da mars 2004587 davart la partiziun da valurs da facultad confiscadas.588
3. Lavur d’utilitad publica
Art. 375
Ils chantuns èn cumpetents per l’execuziun da la lavur d’utilitad publica.
L’autoritad cumpetenta fixescha il gener e la furma da la lavur d’utilitad publica che sto vegnir prestada.
Il temp maximal da lavur fixà da la lescha dastga vegnir surpassà cun prestar lavur d’utilitad publica. Las prescripziuns davart la segirezza a la plazza da lavur e davart la protecziun da la sanadad restan applitgablas.
4. Assistenza da reabilitaziun
Art. 376
Ils chantuns installeschan l’assistenza da reabilitaziun. Els pon delegar questa incumbensa ad uniuns privatas.
L’assistenza da reabilitaziun è per regla chaussa dal chantun, nua che la persuna assistida ha ses domicil.
5. Stabiliments ed instituziuns.
Art. 377 Obligaziun dals chantuns d’als installar e d’als manar
Ils chantuns installeschan e mainan stabiliments e partiziuns da stabiliments per praschuniers en l’execuziun averta e serrada sco er per praschuniers en mesa-praschunia e per tals che lavuran en l’externat.
Els pon ultra da quai manar partiziuns per gruppas da praschuniers spezialas, en spezial per:
dunnas;
praschuniers da tschertas gruppas da vegliadetgna;
praschuniers cun chastis fitg lungs u fitg curts;
praschuniers che ston vegnir assistids u tractads en moda intensiva u che survegnan ina scolaziun u ina furmaziun supplementara.
Els installeschan e mainan instituziuns che questa lescha prevesa per l’execuziun da mesiras.
Els procuran ch’ils reglaments e ch’il manaschi dals stabiliments e da las instituziuns correspundian a questa lescha.
Els promovan la scolaziun e la furmaziun supplementara dal persunal.
Art. 378 Collavuraziun tranter ils chantuns
Ils chantuns pon far cunvegnas davart l’installaziun cuminaivla e davart il manaschi cuminaivel da stabiliments e d’instituziuns ubain sa segirar il dretg da duvrar cuminaivlamain stabiliments ed instituziuns d’auters chantuns.
Ils chantuns infurmeschan in l’auter davart las particularitads da lur stabiliments e da lur instituziuns, en spezial davart las purschidas d’assistenza, da tractament e da lavur; els collavuran tar la repartiziun dals praschuniers.
Art. 379 Admissiun da stabiliments privats
Ils chantuns pon conceder a stabiliments ed ad instituziuns privatas la permissiun d’exequir chastis en furma da la mesa-praschunia e da la lavur en l’externat sco er mesiras tenor ils artitgels 59–61 e 63.
Ils stabiliments e las instituziuns privatas suttastattan a la surveglianza dals chantuns.
Art. 380 Custs
Ils chantuns surpiglian ils custs per l’execuziun da chastis e da mesiras.
Il sentenzià sto sa participar en moda adequata als custs da l’execuziun:
tras la scuntrada da sia prestaziun da lavur en l’execuziun da chastis u da mesiras;
a norma da sias entradas e da sia facultad, sch’el refusa ina lavur ch’è vegnida attribuida ad el, malgrà che quella lavur ademplescha las prescripziuns dals artitgels 81 u 90 alinea 3; u
tras ina deducziun d’ina part da las entradas ch’el survegn sin basa da sia activitad en il rom da la mesa-praschunia, da l’execuziun tras la surveglianza electronica, da la lavur en l’externat u da l’alloschi e da la lavur en l’externat.
Ils chantuns decreteschan prescripziuns pli detagliadas davart la participaziun dal sentenzià als custs.
Settavel titel a590 Responsabladad en cas da l’annullaziun da l’internament per vita duranta
Art. 380a
Sch’ina persuna ch’è internada per vita duranta vegn relaschada cundiziunadamain u sche ses internament vegn annullà e sche questa persuna commetta da nov in crim tenor l’artitgel 64 alinea 1bis, è l’instituziun publica cumpetenta responsabla per il donn chaschunà.
Per prender regress sin il delinquent e per la surannaziun dal dretg da survegnir ina indemnisaziun dal donn u ina satisfacziun valan las disposiziuns dal DO591 davart ils acts illegals.
Per prender regress sin commembers da l’autoritad ordinanta è decisiv il dretg chantunal respectivamain la lescha da responsabladad dals 14 da mars 1958592.
Otgavel titel Grazia, amnestia, revisiun da la procedura
1. Grazia.
Art. 381 Cumpetenza
Il dretg da far grazia concernent sentenzias ch’èn vegnidas pronunziadas sin basa da questa lescha u d’ina autra lescha federala, vegn exequì:
593da l’Assamblea federala en ils cas, nua ch’ina sentenzia è vegnida pronunziada da la Chombra penala u da la Chombra d’appellaziun dal Tribunal penal federal u d’ina autoritad administrativa da la Confederaziun;
da l’autoritad da grazia dal chantun en ils cas, nua ch’ina sentenzia è vegnida pronunziada d’ina autoritad chantunala.
Art. 382 Dumonda da grazia
La dumonda da grazia po vegnir fatga dal sentenzià, da ses represchentant legal e, cun il consentiment dal sentenzià, da ses defensur, da ses conjugal, da ses partenari registrà.594
En cas da crims e da delicts politics ed en cas da malfatgs che stattan en connex cun in crim u cun in delict politic è ultra da quai er il Cussegl federal u la regenza chantunala cumpetent d’introducir la procedura da grazia.
L’autoritad da grazia po fixar ch’ina dumonda da grazia refusada na possia betg vegnir repetida avant la scadenza d’in tschert temp.
Art. 383 Effects
Cun far grazia pon tut ils chastis ch’èn vegnids pronunziads sin basa d’ina sentenzia legala vegnir relaschads per part u dal tuttafatg ubain midads en chastis pli levs.
Il decret da grazia fixescha la dimensiun da la grazia.
2. Amnestia
Art. 384
L’Assamblea federala po conceder in’amnestia per chaussas penalas, per las qualas vegn applitgada questa lescha u in’autra lescha federala.
Tras l’amnestia vegn exclusa la persecuziun penala da tscherts malfatgs u da tschertas categorias da delinquents ed i vegn pronunzià il relasch dals chastis correspundents.
3. Revisiun da la procedura
Art. 385
Ils chantuns ston prevair la pussaivladad d’ina revisiun da la procedura a favur dal sentenzià cunter sentenzias ch’èn vegnidas pronunziadas sin basa da questa lescha u d’ina autra lescha federala, uschenavant ch’i sa preschentan fatgs u meds da cumprova relevants che n’èn betg stads enconuschents a la dretgira il mument da l’emprima procedura.
Novavel titel Mesiras da prevenziun, disposiziuns cumplementaras e disposiziuns transitoricas generalas
1. Mesiras da prevenziun
Art. 386595
La Confederaziun po prender mesiras da scleriment, mesiras d’educaziun ed ulteriuras mesiras che han l’intent d’evitar malfatgs e da prevegnir a la criminalitad.
Ella po sustegnair projects che han la finamira menziunada sut l’alinea 1.
Ella po sa participar ad organisaziuns che realiseschan mesiras en il senn da l’alinea 1 u crear e sustegnair talas organisaziuns.
Il Cussegl federal regla il cuntegn, las finamiras ed il gener da las mesiras da prevenziun.
2. Disposiziuns cumplementaras dal Cussegl federal
Art. 387
Il Cussegl federal è autorisà – suenter avair tadlà ils chantuns – da decretar disposiziuns concernent:
l’execuziun da chastis totals, da chastis supplementars e da plirs chastis singuls e da mesiras che ston vegnir exequids a medem temp;
la surpigliada da l’execuziun da chastis e da mesiras tras in auter chantun;
l’expiaziun da chastis e da mesiras tras persunas malsaunas, mendusas ed attempadas;
l’expiaziun da chastis e da mesiras tras dunnas tenor l’artitgel 80;
l’indemnisaziun da lavur dal praschunier tenor l’artitgel 83.
Il Cussegl federal decretescha las disposiziuns ch’èn necessarias per installar la Cumissiun federala spezialisada per il giudicament da las pussaivladads da delinquents internads per vita duranta, en spezial davart la tscherna dals commembers da la cumissiun, davart lur indemnisaziun, davart la procedura e davart l’organisaziun da la cumissiun (art. 64c al. 1).596
Sin dumonda da l’autoritad chantunala cumpetenta po il Cussegl federal decretar disposiziuns spezialas davart la separaziun da las instituziuns dal chantun Tessin.
…597
Per in temp d’emprova e per in temp limità po il Cussegl federal:
introducir u permetter novs chastis e novas mesiras sco er novas furmas d’execuziun e midar il champ d’applicaziun da sancziuns e da furmas d’execuziun existentas;
introducir u permetter che l’execuziun da chastis da detenziun vegnia surdada ad instituziuns privatas che adempleschan las pretensiuns da questa lescha concernent l’execuziun dals chastis (art. 74–85, 91 e 92). Questas instituziuns suttastattan a la surveglianza dals chantuns.
Las disposiziuns executivas chantunalas per metter a l’emprova novas sancziuns e novas furmas d’execuziun e davart l’execuziun privata da chastis (al. 4) ston vegnir approvadas da la Confederaziun per esser valaivlas.
3. Disposiziuns transitoricas generalas.
Art. 388 Execuziun da sentenzias anteriuras
Sentenzias ch’èn vegnidas pronunziadas applitgond il dretg vertent, vegnan exequidas tenor il dretg vertent. Resalvadas èn las excepziuns tenor ils alineas 2 e 3.
Sch’il dretg nov na smanatscha betg cun in chasti il malfatg, per il qual è vegnida pronunziada ina sentenzia, na vegn betg pli exequì il chasti pronunzià u la mesira pronunziada.
Las disposiziuns dal dretg nov davart il reschim d’execuziun da chastis e da mesiras sco er davart ils dretgs e davart las obligaziuns dal praschunier èn applitgablas er per delinquents ch’èn vegnids sentenziads tenor il dretg vertent.
Art. 389 Surannaziun
Sche la lescha na dispona betg autramain, èn las disposiziuns dal dretg nov davart la surannaziun da la persecuziun e da l’execuziun, en cas ch’ellas èn pli levas che quellas dal dretg vertent, applitgablas er per delinquents che han commess in malfatg u ch’èn vegnids sentenziads avant l’entrada en vigur da questa lescha.
La perioda ch’è scrudada avant l’entrada en vigur dal dretg nov vegn messa a quint.
Art. 390 Delicts che vegnan persequitads sin plant
En cas da malfatgs che vegnan chastiads mo sin plant, vegn il temp, entaifer il qual il plant sto vegnir purtà, calculà tenor la lescha ch’è en vigur il mument, ch’il malfatg è vegnì commess.
Sch’il dretg nov pretenda in plant penal per in malfatg ch’è vegnì persequità d’uffizi tenor il dretg vertent, cumenza il termin per purtar quest plant cun l’entrada en vigur dal dretg nov. Sche la persecuziun è gia stada instradada, vegn ella cuntinuada mo sin plant.
Sch’il dretg nov pretenda ch’in malfatg ch’è stà chastiabel tenor il dretg vertent mo sin plant, vegnia persequità d’uffizi, vegn il malfatg ch’è vegnì commess avant l’entrada en vigur dal dretg nov chastià mo sin plant.
4. Disposiziuns introductivas chantunalas
Art. 391
Ils chantuns communitgeschan a la Confederaziun las disposiziuns introductivas necessarias per il Cudesch penal svizzer.
5. Entrada en vigur da questa lescha
Art. 392
Questa lescha entra en vigur il 1. da schaner 1942.
Disposiziuns finalas da la midada dals 18 da mars 1971598
Disposiziuns finalas da la midada dals 13 da december 2002599
1. Execuziun da chastis
1 L’artitgel 46 è applitgabel per la revocaziun da l’execuziun cundiziunada ch’è vegnida ordinada tenor il dretg vertent. Empè d’in chasti da detenziun po la dretgira ordinar in chasti pecuniar (art. 34–36) u lavur d’utilitad publica (art. 37–39).
2 Ils chastis accessorics ch’èn vegnids pronunziads tenor il dretg vertent, numnadamain l’inabilitad d’uffizi (art. 51 vegl600), la retratga da la tgira genituriala e da l’avugadia (art. 53 vegl601), l’exiliaziun sin basa d’ina sentenzia penala (art. 55 vegl602) ed il scumond d’ustaria (art. 56 vegl603) ston vegnir abolids cun l’entrada en vigur dal dretg nov.
3 Las disposiziuns dal dretg nov davart l’execuziun da chastis da detenziun (art. 74–85, 91 e 92) sco er davart l’assistenza da reabilitaziun, davart las directivas e davart l’assistenza sociala facultativa (art. 93–96) èn applitgablas er per ils delinquents ch’èn vegnids sentenziads tenor il dretg vertent.
2.604 Ordinaziun ed execuziun da mesiras
1 Las disposiziuns dal dretg nov davart las mesiras (art. 56–65) e davart l’execuziun da mesiras (art. 90) pon er vegnir applitgadas per ils delinquents che han commess in malfatg u ch’èn vegnids sentenziads avant l’entrada en vigur da questas disposiziuns. I vala dentant:
L’ordinaziun posteriura da l’internament tenor l’artitgel 65 alinea 2 è mo admissibla, sche l’internament fiss er stà pussaivel sin basa da l’artitgel 42 u 43 cifra 1 alinea 2 dal dretg vertent.
La collocaziun da persunas giuvnas creschidas en ina chasa d’educaziun da lavur (art. 100bis en la versiun dals 18 da mars 1971605) ed ina mesira per persunas giuvnas creschidas (art. 61) na dastgan betg durar pli ditg che 4 onns.
2 Fin il pli tard 12 mais suenter l’entrada en vigur dal dretg nov examinescha la dretgira, sche las premissas per ina mesira terapeutica (art. 59–61 u 63) èn ademplidas per persunas ch’èn vegnidas internadas tenor ils artitgels 42 u 43 cifra 1 alinea 2 dal dretg vertent. Sche quai è il cas, ordinescha la dretgira las mesiras correspundentas; cas cuntrari vegn l’internament cuntinuà tenor il dretg nov.
3.606 …
4. Instituziuns per l’execuziun da mesiras
Ils chantuns installeschan fin il pli tard 10 onns suenter l’entrada en vigur da questas midadas instituziuns per l’execuziun da mesiras tenor ils artitgels 59 alinea 3 e 64 alinea 3.
Disposiziun transitorica da la midada dals 12 da december 2014607
L’artitgel 305bis n’è betg applitgabel per delicts fiscals qualifitgads en il senn da l’artitgel 305bis cifra 1bis ch’èn vegnids commess avant l’entrada en vigur da la midada dals 12 da december 2014.
Disposiziun transitorica da la midada dals 26 da settember 2014608
Il dretg d’infurmaziun tenor l’artitgel 92a è applitgabel er per l’execuziun ch’è vegnida ordinada tenor il dretg vertent.
Disposiziun transitorica da la midada dals 19 da zercladur 2015609
Sch’il delinquent è vegnì sentenzià entaifer ils ultims 5 onns avant il malfatg tenor il dretg vertent ad in chasti pecuniar da passa 180 taxas per di, è la suspensiun da l’execuziun d’in chasti (art. 42 al. 1) mo admissibla, sch’i èn avant maun motivs spezialmain favuraivels.