741.01
Lescha
davart il traffic sin via
(LTV)1
dals 19 da december 1958 (versiun dal 1. d’avrigl 2025)
Preambel
L’Assamblea federala da la Confederaziun svizra,
sa basond sin ils artitgels 82 alineas 1 e 2, 110 alinea 1 litera a, 122 alinea 1 e
123 alinea 1 da la Constituziun federala2,3
suenter avair gì invista da la missiva dal Cussegl federal dals 24 da zercladur 19554,
concluda:
I. titel Disposiziuns generalas
Art. 1 Champ d’applicaziun
Questa lescha ordinescha il traffic sin las vias publicas sco er la responsabladad e l’assicuranza per donns che vegnan chaschunads tras vehichels a motor, tras velos u tras urdains sumegliants a vehichels.5
Las reglas da traffic (art. 26–57a) valan per ils manischunzs da vehichels a motor e per ils ciclists sin tut las vias che servan al traffic public; per ils auters utilisaders da la via valan ellas mo sin las vias avertas entiramain u limitadamain per ils vehichels a motor u per velos.6
Per metter en circulaziun vehichels a motor, velos e chars annexs sco er parts da tals vala, uschenavant che questa lescha na prevesa betg insatge auter, la Lescha federala dals 12 da zercladur 20097 davart la segirezza da products.8
Art. 2 Cumpetenzas da la Confederaziun
Il Cussegl federal è autorisà, suenter avair consultà ils chantuns:
da declerar avertas per vehichels a motor e per velos las vias ch’èn necessarias per il transit general, e quai cun u senza restricziuns;
da decretar temporarmain per tut la Svizra scumonds da traffic per tuttas u per singulas spezias da vehichels a motor;
9...
Per vehichels a motor grevs che servan al transport da rauba vala in scumond da charrar la notg da las 22.00 fin a las 05.00 sco er in scumond da charrar la dumengia. Il Cussegl federal regla ils detagls e fixescha las excepziuns.10 11
Il Cussegl federal decretescha ina glista da las vias ch’èn mo avertas per vehichels a motor. El designescha questas vias, uschenavant che l’Assamblea federala n’è betg cumpetenta en chaussa, suenter avair consultà ils chantuns u sin proposta da quels. El fixescha tge spezias da vehichels a motor che dastgan circular sin talas vias.12
L’Uffizi federal da vias (UVIAS) dispona las mesiras per regular localmain il traffic sin las vias naziunalas.13 Cunter talas disposiziuns han er las vischnancas il dretg da far recurs, uschenavant che mesiras da traffic vegnan ordinadas sin lur territori.14
Il traffic po vegnir limità u bloccà temporarmain sin tschertas vias, sche quai è necessari per l’armada u per la protecziun civila. Il Cussegl federal designescha ils posts dal militar e da la protecziun civila ch’èn cumpetents en chaussa. Avant che decider consulteschan els las autoritads chantunalas.15
Per las vias en proprietad da la Confederaziun decidan las autoritads federalas designadas dal Cussegl federal, sche e sut tge premissas ch’il traffic public è permess. Ellas procuran per la signalisaziun necessaria.
Art. 2a16 Prevenziun
La Confederaziun promova il manischar en moda segira cun campagnas da sensibilisaziun e cun autras activitads che han in effect preventiv.
Ella po coordinar e sustegnair las activitads correspundentas dals chantuns e da las organisaziuns privatas.
Art. 3 Cumpetenzas dals chantuns e da las vischnancas
La suveranitad chantunala sur da las vias è resalvada en il rom dal dretg federal.
Ils chantuns èn autorisads da scumandar, da limitar u da reglar il traffic sin tschertas vias. Els pon surdar questa cumpetenza a las vischnancas cun la resalva dal dretg da far recurs ad in’autoritad chantunala.
Il traffic da vehichels a motor e da velos po vegnir scumandà dal tuttafatg u limità temporarmain sin vias che n’èn betg avertas per il transit general; viadis en il servetsch da la Confederaziun èn dentant permess. ...17
Autras restricziuns ed ordinaziuns pon vegnir decretadas, sche la protecziun dals abitants ubain da las persunas pertutgadas da canera e da l’impestaziun da l’aria, sche l’eliminaziun da dischavantatgs envers persunas cun impediments, sche la segirezza, sche la facilitaziun ubain la regulaziun dal traffic, sche la protecziun da la via u sche auters motivs che resultan da las relaziuns localas pretendan quai.18 Per tals motivs pon il traffic vegnir limità ed il parcar vegnir reglà spezialmain cunzunt en quartiers d’abitar. Las vischnancas han il dretg da far recurs, sche mesiras da traffic vegnan ordinadas sin lur territori.19 ...20 21
Las mesiras per las autras categorias da vehichels e per ils auters utilisaders da la via sa drizzan tenor il dretg chantunal, uschenavant ch’ellas n’èn betg necessarias per reglar il traffic da vehichels a motor e da velos.
En cas spezials po la polizia prender las mesiras necessarias, particularmain limitar u deviar temporarmain il traffic.
Art. 4 Impediments da traffic
Impediments da traffic na dastgan betg vegnir stgaffids senza motivs stringents; els ston vegnir signalisads en moda suffizienta ed allontanads uschè svelt sco pussaivel.
Tgi che sto rumper si la via, deponer material sin via u duvrar ina tala per intents sumegliants, dovra ina permissiun tenor il dretg chantunal.
Art. 5 Signals e marcaziuns
Limitaziuns ed ordinaziuns per il traffic da vehichels a motor e da velos ston vegnir inditgadas tras signals u tras marcaziuns, sch’ellas na valan betg per l’entir territori da la Svizra.
Vias e plazzas ch’èn evidentamain resalvadas al diever privat u ad intents particulars, na dovran betg ina signalisaziun u ina marcaziun speziala.
Per las vias avertas per vehichels a motor u per velos dastgan vegnir applitgads mo las marcaziuns ed ils signals previs dal Cussegl federal; quels dastgan vegnir installads mo da las autoritads cumpetentas u cun il consentiment da talas.
Art. 622 Reclamas
En la vischinanza da vias avertas per vehichels a motor u per velos èsi scumandà da plazzar reclamas u autras annunzias che pon chaschunar scumbigls cun signals e cun marcaziuns, spezialmain talas che pudessan pregiuditgar la segirezza dal traffic cun distrair ils utilisaders da la via.
Il Cussegl federal po scumandar dal tuttafatg reclamas ed autras annunzias en la vischinanza d’autostradas e d’autovias.
Art. 6a23 Segirezza da l’infrastructura da las vias
La Confederaziun, ils chantuns e las vischnancas tegnan adequatamain quint dals giavischs da la segirezza dal traffic cun planisar, cun construir, cun mantegnair e cun gestir l’infrastructura da las vias.
…24
La Confederaziun, ils chantuns e las vischnancas fan in’analisa da lur rait da vias concernent ils lieus, nua ch’i capitan accidents ed ils lieus ch’èn privlus ed elavuran ina planisaziun per eliminar quests lieus.
La Confederaziun e mintga chantun nomineschan ina persuna da contact per las dumondas concernent la segirezza dal traffic (incumbensà da segirezza).25
II. titel Vehichels e manischunzs da vehichels
1. secziun Vehichels a motor e lur manischunzs
Art. 7 Vehichels a motor
In vehichel a motor en il senn da questa lescha è mintga vehichel cun atgna tracziun, tras la quala el vegn muventà sin la terra senza far diever da binaris.
Trolleybus e vehichels sumegliants èn suttamess a questa lescha a norma da la legislaziun davart las interpresas da trolleybus.
Art. 8 Construcziun ed equipament
Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart la construcziun e davart l’equipament dals vehichels a motor e da lur chars annexs.
En quest connex dispona el las mesiras che servan a la segirezza en il traffic, sco er ad impedir canera, pulvra, fim, odurs ed auters effects donnegiants e mulestus che resultan dal diever dals vehichels. Ultra da quai tegna el quint dals basegns dals umans cun impediments.26
El tegna quint en moda commensurada dals basegns che resultan dal diever militar dals vehichels.
Art. 927 Dimensiuns e pais
Il pais maximal admess per vehichels u per cumbinaziuns da vehichels importa 40 t, en il traffic cumbinà 44 t; l’autezza maximala admessa importa 4 m e la ladezza maximala admessa 2,55 m respectivamain 2,6 m per vehichels climatisads. La lunghezza maximala per cumbinaziuns da vehichels importa 18,75 m.28
Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart las dimensiuns e davart ils pais dals vehichels a motor e da lur chars annexs. En quest connex tegna el quint dals interess da la segirezza dal traffic, da l’economia e da l’ambient e resguarda regulaziuns internaziunalas.29
El fixescha il pais per ischigl sco er ina relaziun adequata tranter la prestaziun dal motor ed il pais total dal vehichel respectivamain da la cumbinaziun da vehichels.
El po permetter in surpli dal pais maximal admissibel e da la lunghezza maximala per vehichels e per cumbinaziuns da vehichels che han caracteristicas da construcziun e d’equipament spezialas a favur da l’ambient. Il surpli admissibel na dastga betg surpassar la lunghezza supplementara u il pais supplementar ch’è necessari per questas caracteristicas. La capacitad da chargia na dastga betg vegnir augmentada qua tras.30
Suenter avair consultà ils chantuns po el prevair excepziuns per vehichels a motor e chars annexs en il traffic da lingia e per quels vehichels che pretendan inevitablamain dimensiuns pli grondas u pais pli gronds pervia da lur funcziun speziala. El circumscriva las premissas, sut las qualas viadis inevitabels pon vegnir fatgs en il cas singul cun auters vehichels che han dimensiuns pli grondas u pais pli gronds.31
Sin dumonda dal possessur dal vehichel po il pais total admess d’in vehichel a motor u d’in char annex vegnir midà, però maximalmain ina giada per onn u a chaschun d’ina midada dal possessur. Las garanzias da pais dal producent dal vehichel na dastgan betg vegnir surpassadas.32
Limitaziuns signalisadas da la ladezza, da l’autezza, dal pais e dal pais per ischigl dals vehichels restan resalvadas en mintga cas.
Art. 10 Documents e permiss
Vehichels a motor e lur chars annexs dastgan vegnir mess en circulaziun mo cun in document dal vehichel e cun numers d’immatriculaziun.
Tgi che maina in vehichel a motor, dovra in permiss da manischar, tgi che fa viadis d’emprender a manischar in permiss per emprender a manischar.
...33
Il manischunz ha adina da purtar cun sai ils documents e da preschentar quels sin giavisch als organs da controlla; il medem vala per permissiuns spezialas.
Art. 11 Document dal vehichel
Il document dal vehichel dastga vegnir concedì mo, sch’il vehichel correspunda a las prescripziuns, sch’el è segir per il traffic e sche l’assicuranza da responsabladad prescritta è avant maun.
Il document dal vehichel po vegnir refusà, sch’il possessur na paja betg las taglias u las taxas da traffic per il vehichel. Il document dal vehichel dastga vegnir concedì pir, sch’igl è cumprovà che:
il dazi per il vehichel è pajà u ch’el è deliberà dal dazi;
la taglia per il vehichel, a la quala el è suttamess tenor la Lescha federala dals 21 da zercladur 199634 davart la taglia sin ils automobils (LTAut) è pajada u el è deliberà da questa taglia; e
la taxa eventualmain debitada per il vehichel u las prestaziuns da segirezza debitadas tenor la Lescha dals 19 da december 199735 davart la taxa sin il traffic da camiuns pesants èn vegnidas pajadas cumplainamain ed il vehichel è equipà cun l’apparat da registraziun ch’è prescrit per incassar la taxa.36
Sch’in vehichel vegn staziunà en in auter chantun u sch’el vegn transferì sin in auter possessur, sto vegnir dumandà in nov document dal vehichel.
Art. 1237 Approvaziun dal tip
Vehichels a motor e lur chars annexs construids en seria èn suttamess a l’approvaziun dal tip. Il Cussegl federal po plinavant suttametter a l’approvaziun dal tip:
las cumponentas ed ils accessorics per ils vehichels a motor er per ils velos;
indrizs per auters vehichels, uschenavant che la segirezza dal traffic pretenda quai;
indrizs da protecziun per ils utilisaders da vehichels.
Vehichels ed objects ch’èn suttamess a l’approvaziun dal tip dastgan vegnir mess sin il martgà mo, sch’els correspundan al model approvà.
Il Cussegl federal po renunziar ad in’approvaziun dal tip svizra da vehichels a motor e da lur chars annexs:
sch’igl è avant maun in’approvaziun dal tip estra ch’è vegnida concedida sin basa da prescripziuns d’equipament e da controlla ch’èn equivalentas a quellas che valan en Svizra; e
sche las datas che la Confederaziun ed ils chantuns dovran stattan a disposiziun.
Il Cussegl federal designescha ils posts ch’èn cumpetents per la controlla, per la retschertga da datas, per l’approvaziun e per la controlla posteriura; el regla la procedura e fixescha las taxas.
Art. 13 Controlla dal vehichel
Avant che conceder il document, sto il vehichel vegnir controllà uffizialmain.
Il Cussegl federal po prevair la renunzia a la controlla singula da vehichels ch’èn gia stads examinads concernent il tip.38
Il vehichel po vegnir controllà da tut temp; el sto vegnir controllà da nov, sche midadas essenzialas vi dad el èn vegnidas fatgas u sch’igl existan dubis concernent sia segirezza da manaschi.
Il Cussegl federal prescriva controllas regularas dals vehichels.
Art. 1439 Abilitad e cumpetenza da manischar
Manischunzs da vehichels a motor ston esser abels e cumpetents per manar in vehichel a motor.
Abel da manar in vehichel a motor è, tgi che:
ha cuntanschì la vegliadetgna minimala;
ha la capacitad da prestaziun corporala e psichica ch’è necessaria per manar en moda segira in vehichel a motor;
è liber d’ina dependenza che pregiuditgass da manar en moda segira in vehichel a motor; e
garantescha tenor ses cumportament da fin ussa d’observar sco manischunz d’in vehichel a motor las prescripziuns e da prender resguard dals conumans.
Cumpetent da manar in vehichel a motor è, tgi che:
enconuscha las reglas da traffic; e
sa manar en moda segira ils vehichels da la categoria, per la quala vala il permiss da manischar.
Art. 14a40 Permiss per emprender a manischar
Il permiss per emprender a manischar vegn concedì, sch’il petent:
fa cun success l’examen da teoria e cumprova uschia ch’el enconuscha las reglas da traffic;
cumprova d’avair la capacitad da prestaziun corporala e psichica ch’è necessaria per manar en moda segira in vehichel a motor.
La cumprova tenor l’alinea 1 litera b sto vegnir furnida:
dals manischunzs professiunals da vehichels a motor: cun in attestat d’in medi da confidenza;
dals ulteriurs manischunzs da vehichels a motor: cun in test da la vesida renconuschì uffizialmain e cun ina decleranza persunala da lur stadi da sanadad.
Art. 1542 Scolaziun e furmaziun supplementara dals manischunzs da vehichels a motor41
Viadis d’emprender a manischar in vehichel a motor dastgan vegnir fatgs mo cun l’accumpagnament d’ina persuna che ha cumplenì il 23avel onn da vegliadetgna e che posseda dapi almain 3 onns e betg pli a prova il permiss da manischar respectiv.43
L’accumpagnader procura ch’il viadi d’emprender a manischar in vehichel a motor vegnia exequì senza privel e ch’il scolar na violeschia betg las prescripziuns da traffic.
Tgi che instruescha professiunalmain a manischar dovra ina permissiun da magister d’autoscola.44
Il Cussegl federal po decretar prescripziuns davart la scolaziun dals manischunzs da vehichels a motor.45 El po spezialmain prescriver ch’ina part da la scolaziun stoppia vegnir absolvida tar in titular da la permissiun da magister d’autoscola.46 Ils chantuns pon fixar la tariffa maximala per l’instrucziun obligatorica per ir cun in vehichel a motor.
Il Cussegl federal po decretar prescripziuns davart la furmaziun supplementara dals manischunzs professiunals da vehichels a motor.47
Il Cussegl federal po prescriver ch’ils candidats per il permiss da manischar hajan d’absolver ina scolaziun d’emprim agid.
Art. 15a48 Permiss da manischar a prova
Il permiss da manischar motos e vehichels a motor vegn concedì l’emprim mo a prova. Il temp da prova dura 3 onns.
El vegn concedì, sch’il petent:
ha frequentà la scolaziun prescritta; e
ha fatg cun success l’examen pratic da manischunz.49
Ils titulars dal permiss da manischar a prova ston frequentar curs da perfecziunament. Ils curs – en emprima lingia pratics – duain mussar a percepir ed ad evitar privels sco er a manischar en moda ecologica. Il Cussegl federal fixescha il cuntegn e la furma dals curs da furmaziun supplementara.50
Sch’il permiss da manischar a prova vegn retratg, perquai ch’il titular ha commess ina cuntravenziun mesauna u greva, sa prolunghescha il temp da prova per 1 onn.51 Sche la privaziun dura pli ditg ch’il temp da prova, cumenza la prolungaziun il mument ch’il permiss da manischar vegn restituì.
Il permiss da manischar a prova scada, sch’il titular commetta in’ulteriura cuntravenziun mesauna u greva durant il temp da prova.52
In nov permiss per emprender a manischar po vegnir concedì il pli baud 1 onn suenter che la cuntravenziun è vegnida commessa e mo sin basa d’ina expertisa psicologica che affirmescha l’abilitad per il traffic. Quest termin vegn prolungà per 1 onn, sche la persuna pertutgada ha manà durant quest temp ina moto u in vehichel a motor.
Sche l’examen da manischunz vegn fatg anc ina giada cun success, vegn concedì in nov permiss da manischar a prova.
Art. 15b53 Permiss da manischar definitiv
Il permiss da manischar definitiv vegn concedì, sch’il petent:
ha frequentà la scolaziun prescritta; ed
ha fatg cun success l’examen pratic da manischunz.
Als titulars dal permiss da manischar a prova vegn concedì il permiss da manischar definitiv, sch’il temp da prova è passà e sch’il titular ha frequentà ils curs da furmaziun supplementara prescrits.
Art. 15c54 Valaivladad dals permiss da manischar
Ils permiss da manischar han da princip ina valaivladad illimitada.
Il Cussegl federal po prevair excepziuns per persunas domiciliadas a l’exteriur.
L’autoritad chantunala po limitar la valaivladad dal permiss da manischar, sche l’abilitad da manischar d’ina persuna sto vegnir controllada pli savens pervia da pregiudicaziuns existentas.
Art. 15d55 Examinaziun da l’abilitad da manischar u da la cumpetenza da manischar
Sch’i dat dubis areguard l’abilitad da manischar d’ina persuna, sto quella sa suttametter ad in’examinaziun da l’abilitad da manischar, particularmain:
sch’ella ha manà in vehichel en in stadi d’alcoholisaziun cun ina concentraziun d’alcohol en il sang dad 1,6 promils u dapli u cun ina concentraziun d’alcohol en il flad da 0,8 milligrams u dapli per liter aria respirada;
sch’ella ha manà in vehichel sut l’influenza da narcotics u sch’ella porta cun sai narcotics che pregiuditgeschan fermamain l’abilitad da manischar u che han in grond potenzial da dependenza;
sch’ella ha violà las reglas da traffic en ina moda che lascha supponer ina mancanza da resguard envers ils auters participants da traffic;
en cas d’ina annunzia d’in post chantunal da la AI tenor l’artitgel 66c da la Lescha federala dals 19 da zercladur 195956 davart l’assicuranza d’invaliditad;
en cas d’ina annunzia d’in medi ch’ina persuna n’è betg en cas da manar en moda segira in vehichel a motor pervia d’ina malsogna corporala u psichica, pervia d’ina menda corporala u pervia d’ina dependenza.
L’autoritad chantunala cloma persunas a partir dal 75avel onn da vegliadetgna cumplenì mintga 2 onns ad ina visita dal medi da confidenza.57 Ella po scursanir l’interval da la visita, sche l’abilitad da manischar d’ina persuna sto vegnir controllada pli savens pervia da pregiudicaziuns existentas.
Ils medis èn deliberads dal secret professiunal areguard las annunzias tenor l’alinea 1 litera e. Els pon far l’annunzia directamain a l’autoritad chantunala cumpetenta per il traffic sin via u a l’autoritad da surveglianza dals medis.
Sin dumonda dal post da la AI communitgescha l’autoritad chantunala a tala, sch’ina tscherta persuna posseda in permiss da manischar.
Sch’i dat dubis areguard la cumpetenza da manischar d’ina persuna, poi vegnir pretendì da tala, ch’ella fetschia in viadi da controlla, in examen da teoria, in examen pratic da manischunz u ch’ella sa suttamettia ad in’autra mesira adattada sco ina scolaziun u ina furmaziun supplementara ubain ina scolaziun posteriura.
Art. 15e58 Temp da bloccada suenter avair manischà senza permiss
Tgi che ha manà in vehichel a motor senza posseder in permiss da manischar, na survegn durant almain 6 mais suenter la cuntravenziun ni in permiss per emprender a manischar ni in permiss da manischar. Sche la persuna pertutgada cuntanscha la vegliadetgna minimala pir suenter avair commess la cuntravenziun, cumenza il temp da bloccada a partir dal mument ch’ella ha cuntanschì la vegliadetgna minimala.
Sche durant quest viadi è er anc vegnì ademplì il causal da l’artitgel 16c alinea 2 litera abis, importa il temp da bloccada 2 onns, en cas da repetiziun 10 onns.
Art. 16 Privaziun dals permiss
Ils permiss e las permissiuns ston vegnir retratgs, sch’i vegn constatà che las premissas legalas per lur concessiun n’existan betg u n’existan betg pli; els pon vegnir retratgs, sche las restricziuns u las cundiziuns ch’èn colliadas cun la concessiun en il cas singul na vegnan betg resguardadas.
Suenter cuntravenziuns cunter las prescripziuns concernent il traffic sin via, per las qualas la procedura tenor la Lescha federala dals 18 da mars 201659 davart las multas disciplinaras è exclusa, vegn retratg il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar u pronunzià in avertiment.60
Per fixar la durada da la privaziun dal permiss per emprender a manischar u dal permiss da manischar ston vegnir resguardadas las circumstanzas dal cas singul, particularmain la periclitaziun da la segirezza dal traffic, la culpabilitad, la reputaziun dal manischunz dal vehichel a motor sco er la necessitad professiunala da manischar in vehichel a motor. La durada minimala da la privaziun na dastga però betg vegnir sutpassada, nun ch’il chasti saja vegnì reducì tenor l’artitgel 100 cifra 4 terza frasa.61 62
Il document dal vehichel po vegnir retratg per ina durada adequata:
sch’il document u ils numers d’immatriculaziun èn vegnids duvrads en moda abusiva;
fintant che las taglias u las taxas da traffic n’èn betg vegnidas pajadas per vehichels dal medem possessur.63
Il document dal vehichel vegn retratg, sche:
la taxa eventualmain debitada per il vehichel u las prestaziuns da segirezza debitadas tenor la Lescha dals 19 da december 199764 davart la taxa sin il traffic da camiuns pesants n’èn betg vegnidas pajadas ed il possessur è vegnì admonì senza success; u
il vehichel n’è betg equipà cun l’apparat da registraziun ch’è prescrit per incassar la taxa.65
Art. 16a66 Admoniziun u privaziun dal permiss da manischar suenter ina cuntravenziun leva
Ina cuntravenziun leva commetta, tgi che :
violescha las reglas da traffic e chaschuna in pitschen privel per la segirezza d’autras persunas, ed al qual po vegnir adossada mo ina pitschna culpa;
maina in vehichel a motor en in stadi d’alcoholisaziun, dentant senza ina concentraziun qualifitgada d’alcohol en il flad u en il sang (art. 55 al. 6) e senza commetter in’autra cuntravenziun cunter las prescripziuns davart il traffic sin via;
68violescha il scumond da manischar sut l’influenza d’alcohol (art. 31 al. 2bis) senza commetter autras cuntravenziuns cunter las reglas davart il traffic sin via.
Suenter ina cuntravenziun leva vegn il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar retratg per almain 1 mais, sch’il permiss era vegnì retratg u sch’ina autra mesira administrativa era vegnida decretada durant ils 2 onns precedents.
La persuna fallibla vegn admonida, sch’il permiss n’era betg vegnì retratg e sche nagina autra mesira administrativa n’era vegnida decretada durant ils 2 onns precedents.
En cas spezialmain levs vegni renunzià da prender mintga mesira.
Art. 16b69 Privaziun dal permiss da manischar suenter ina cuntravenziun mesauna
Ina cuntravenziun mesauna commetta, tgi che:
a. violescha las reglas da traffic e chaschuna u prenda en cumpra in privel per la segirezza d’autras persunas;
b. maina in vehichel a motor en in stadi d’alcoholisaziun, dentant senza ina concentraziun qualifitgada d’alcohol en il flad u en il sang (art. 55 al. 6) e commetta supplementarmain ina cuntravenziun leva cunter las prescripziuns davart il traffic sin via;
bbis. 71violescha il scumond da manischar sut l’influenza d’alcohol (art. 31 al. 2bis) cun commetter anc in’autra cuntravenziun leva cunter las reglas davart il traffic sin via;
c. maina in vehichel a motor senza posseder il permiss da manischar la categoria correspundenta;
d. ha engulà in vehichel a motor per il diever.
Suenter ina cuntravenziun mesauna vegn retratg il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar:
per almain 1 mais;
per almain 4 mais, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 2 onns precedents gia ina giada pervia d’ina cuntravenziun greva u mesauna;
per almain 9 mais, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 2 onns precedents duas giadas pervia da cuntravenziuns almain mesaunas;
per almain 15 mais, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 2 onns precedents duas giadas pervia da cuntravenziuns grevas;
per in temp illimità, almain però per 2 onns, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 10 onns precedents trais giadas pervia da cuntravenziuns almain mesaunas; a questa mesira vegni renunzià, sche la persuna pertutgada n’ha commess nagina cuntravenziun, per la quala è vegnida pronunziada ina mesira administrativa, durant almain 5 onns suenter che la privaziun dal permiss è scadida;
72per adina, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 5 onns precedents tenor la litera e u tenor l’artitgel 16c alinea 2 litera d.
Art. 16c73 Privaziun dal permiss da manischar suenter ina cuntravenziun greva
Ina cuntravenziun greva commetta, tgi che:
violescha grevamain las reglas da traffic e chaschuna u prenda en cumpra in privel serius per la segirezza d’autras persunas;
maina in vehichel a motor en in stadi d’alcoholisaziun cun ina concentraziun qualifitgada d’alcohol en il flad u en il sang (art. 55 al. 6);
è inabel da manischar pervia da l’influenza da narcotics u da medicaments u per auters motivs e maina in vehichel a motor en quest stadi;
s’oppona intenziunadamain u sa retira d’ina analisa dal sang, d’ina analisa da l’alcohol en il flad u d’ina autra examinaziun preliminara reglada dal Cussegl federal, ch’è vegnida ordinada u che vegn probablamain ordinada, ubain d’ina controlla medicala supplementara u impedescha l’intent da questas mesiras;
fugia suenter avair blessà u mazzà ina persuna;
maina in vehichel a motor malgrà che ses permiss da manischar è vegnì retratg.
Suenter ina cuntravenziun greva vegn retratg il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar:
a. almain 3 mais;
abis. 75almain 2 onns, sch’ina gronda ristga da chaschunar in accident cun persunas grevamain blessadas u cun victimas era avant maun, perquai che reglas da traffic elementaras èn vegnidas violadas intenziunadamain, particularmain cun betg resguardar massivamain la sveltezza maximala admessa en il senn da l’artitgel 90 alinea 4, cun surpassar giagliardamain u cun sa participar ad ina cursa da vehichels a motor betg permessa; questa durada minimala da la privaziun dastga vegnir reducida per maximalmain 12 mais, sch’igl è vegnì pronunzià in chasti da main che 1 onn (art. 90 al. 3bis u 3ter);
b. per almain 6 mais, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 5 onns precedents ina giada pervia d’ina cuntravenziun mesauna;
c. per almain 12 mais, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 5 onns precedents ina giada pervia d’ina cuntravenziun greva u duas giadas pervia da cuntravenziuns mesaunas;
d. per in temp illimità, almain però per 2 onns, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 10 onns precedents duas giadas pervia da cuntravenziuns grevas u trais giadas pervia da cuntravenziuns almain mesaunas; a questa mesira vegni renunzià, sche la persuna pertutgada n’ha commess nagina cuntravenziun, per la quala è vegnida pronunziada ina mesira administrativa durant almain 5 onns suenter che la privaziun dal permiss è scadida;
e. 76per adina, sch’il permiss è vegnì retratg durant ils 5 onns precedents tenor la litera d u tenor l’artitgel 16b alinea 2 litera e.
La durada da la privaziun dal permiss pervia d’ina cuntravenziun cunter l’alinea 1 litera f remplazza la durada che resta anc da la privaziun currenta.
Sche la persuna pertutgada ha manà in vehichel a motor malgrà ina privaziun tenor l’artitgel 16d, vegn decretà in temp da bloccada; quel correspunda a la durada minimala da privaziun ch’è previsa per questa cuntravenziun.
Art. 16cbis77 Privaziun dal permiss da manischar suenter ina cuntravenziun a l’exteriur
Suenter ina cuntravenziun a l’exteriur vegn retratg il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar:
sch’igl è vegnì decretà in scumond da manischar a l’exteriur; e
sche la cuntravenziun tenor ils artitgels 16b e 16c sto vegnir qualifitgada sco mesauna u sco greva.
Cun fixar la durada da la privaziun ston las consequenzas dal scumond da manischar a l’exteriur vegnir resguardadas adequatamain per la persuna pertutgada. La durada minimala da la privaziun dastga vegnir sutpassada. Per las persunas, davart las qualas il sistem d’infurmaziun per l’admissiun a la circulaziun (SIAC) na cuntegna naginas datas davart mesiras administrativas (art. 89c lit. d), na dastga la durada da la privaziun betg surpassar la durada dal scumond da manischar ch’è vegnida decretada al lieu dal malfatg a l’exteriur.78
Art. 16d79 Privaziun dal permiss da manischar pervia d’inabilitad da manischar vehichels
Il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar vegn retratg ad ina persuna per in temp illimità:
sche sia capacitad da prestaziun corporala e spiertala na basta betg u betg pli per manar en moda segira in vehichel a motor;
sch’ella patescha d’ina dependenza ch’excluda l’abilitad da manischar;
sch’ella na garantescha betg – pervia da ses cumportament fin ussa – ch’ella – cun manar in vehichel a motor – vegnia ad observar en il futur las prescripziuns ed a prender resguard dals conumans.
Sche la privaziun tenor l’alinea 1 remplazza la privaziun tenor ils artitgels 16a–c, vegn collià cun ella in temp da bloccada che vala fin a la scadenza da la durada minimala da la privaziun ch’è previsa per la cuntravenziun commessa.
Il permiss vegn retratg per adina:
a persunas incurregiblas;
a persunas, las qualas èn vegnidas privadas da lur permiss durant ils ultims 5 onns gia ina giada sin basa da l’artitgel 16c alinea 2 litera abis.80
Art. 1781 Reconcessiun dal permiss da manischar
Il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar ch’è vegnì retratg per in tschert temp po vegnir reconcedì il pli baud 3 mais avant la fin da la durada da la privaziun, sche la persuna pertutgada ha frequentà ina scolaziun posteriura renconuschida da l’autoritad. La durada minimala da la privaziun na dastga betg vegnir sutpassada.
Il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar ch’è vegnì retratg per almain 1 onn po vegnir reconcedì cundiziunadamain e cun obligaziuns, sch’il cumportament da la persuna pertutgada mussa che las mesiras administrativas han ademplì lur intent. La durada minimala da la privaziun e dus terzs da la durada da la privaziun decretada ston però esser passads.
Il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar ch’è vegnì retratg per in temp illimità po vegnir reconcedì cundiziunadamain e cun obligaziuns, sch’in eventual temp da bloccada legal u decretà è scadì e sche la persuna pertutgada cumprova d’avair eliminà la mancanza che ha exclus sia abilitad da manischar.
Il permiss da manischar ch’è vegnì retratg per adina po mo vegnir reconcedì sut las cundiziuns da l’artitgel 23 alinea 3. Sche la privaziun è vegnida fatga sin basa da l’artitgel 16d alinea 3 litera b, po il permiss vegnir reconcedì il pli baud suenter 10 onns e mo sut la cundiziun che da l’expertisa psicologica da traffic saja resultà in giudicament positiv.82
Sche la persuna pertutgada n’observa betg las cundiziuns u sch’ella fa en autra moda abus da la confidenza ch’ella ha survegnì, sto il permiss puspè vegnir retratg.
2. secziun Vehichels senza motor e lur manischunzs
Art. 18 Velos
Ils velos ston correspunder a las prescripziuns.83
Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart la construcziun e davart l’equipament dals velos e da lur chars annexs.84
Ils chantuns pon far controllas dals velos.
Art. 19 Ciclists
Uffants che n’han betg anc ademplì lur 6avel onn da vegliadetgna dastgan ir cun velo sin vias principalas mo sut la surveglianza d’ina persuna ch’è almain 16 onns veglia.85
Tgi che patescha d’ina malsogna corporala u spiertala u d’ina dependenza ch’excluda l’ir cun velo en moda segira, na dastga betg ir cun velo. L’autoritad po scumandar ad ina tala persuna d’ir cun velo.86
En medema moda e maniera po il chantun da domicil scumandar d’ir cun velo ad in ciclist che ha periclità il traffic grevamain u pliras giadas u ch’è ì cun velo en in stadi d’alcoholisaziun. La durada minimala dal scumond d’ir cun velo importa 1 mais.87
Ciclists, davart la qualificaziun dals quals existan dubis, pon vegnir suttamess ad in examen.
Art. 2088 Auters vehichels
Il Cussegl federal fixescha las dimensiuns dals auters vehichels u resguarda en quest connex particularmain ils basegns da l’agricultura e da la selvicultura.
Art. 2189 Viturins
Tgi che ha cumplenì il 14avel onn da vegliadetgna, dastga guidar manadiras.
Tgi che patescha d’ina malsogna corporala u spiertala u d’ina dependenza ch’excluda il guidar en moda segira d’ina manadira, na dastga betg guidar ina manadira. L’autoritad po scumandar ad ina tala persuna da guidar ina manadira.
3. secziun Disposiziuns cuminaivlas
Art. 22 Autoritad cumpetenta
Ils documents ed ils permiss vegnan concedids e retratgs da las autoritads administrativas. Cumpetent per vehichels è il chantun da staziunament, per manischunzs il chantun da domicil. Il Cussegl federal po desister dal barat dal permiss da manischar en cas d’ina midada da domicil e prevair permiss federals per vehichels da militar e per lur manischunzs.90
Las medemas reglas valan per controllas da vehichels e da manischunzs sco er per las ulteriuras mesiras ch’èn previsas en quest titel.
Per vehichels senza in lieu da staziunament fix e per manischunzs senza domicil en Svizra è decisiv il lieu, nua ch’els sa chattan per il pli. En cas da dubi è cumpetent il chantun, che introducescha la procedura sco emprim.
Art. 23 Procedura e durada da la valaivladad
La refusa u la privaziun d’in document dal vehichel u d’in permiss da manischar, sco er il scumond d’ir cun velo u da guidar ina manadira ston vegnir communitgads en scrit e ston vegnir motivads. Avant che privar ina persuna dal permiss da manischar u avant che decretar in scumond da manischar sto la persuna pertutgada vegnir tadlada per regla.
Il chantun che survegn enconuschientscha d’in motiv per ina tala mesira po proponer ina tala al chantun cumpetent; el po proponer quella er a la Confederaziun, sche quella è cumpetenta.
Sch’ina mesira drizzada cunter in manischunz ha durà 5 onns, sto l’autoritad dal chantun da domicil – sin dumonda – prender ina nova disposiziun, sch’i vegn fatg valair crediblamain che las premissas èn crudadas davent. Sche la persuna pertutgada ha midà ses domicil, sto vegnir consultà il chantun che ha decretà la mesira avant che quella vegnia abolida.
Art. 2491 Recurs
La procedura da recurs sa drizza tenor las disposiziuns generalas da l’Organisaziun giudiziala.
Il dretg da far recurs han er:
l’autoritad d’emprima instanza che dispona cunter la decisiun d’ina instanza chantunala da recurs che na dependa betg da l’administraziun;
l’autoritad cumpetenta d’in chantun che ha proponì ina mesira ad in auter chantun.
Art. 25 Cumplettaziun da las prescripziuns d’admissiun
Il Cussegl federal po excluder las spezias da vehichels qua sutvart e lur chars annexs sco er lur manischunzs per part u dal tuttafatg da las disposiziuns da quest titel e decretar – sche necessari – prescripziuns cumplementaras per els:
velos cun motor auxiliar, charrets a maun a motor ed auters vehichels che han in motor da pitschna prestaziun u che cuntanschan pitschnas sveltezzas sco er tals che vegnan duvrads da rar sin vias publicas;
vehichels a motor duvrads per il militar;
tractors agriculs, dals quals la sveltezza è limitada, sco er chars annexs agriculs;
maschinas da lavur e chars a motor.
Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart:
las glischs ed ils reflecturs dals vehichels stradals senza motor;
vehichels a motor e velos esters e lur manischunzs sco er documents da l’auto e permiss da manischar internaziunals;
92magisters d’autoscola e lur vehichels;
documents e numers d’immatriculaziun, inclusiv tals che vegnan emess a curta vista per vehichels a motor e chars annexs controllads u betg controllads sco er per interpresas dal mastergn da vehichels a motor;
la moda da signalisar vehichels spezials;
93signals d’avertiment spezials ch’èn resalvads a vehichels dals pumpiers, da la sanitad, da la polizia e da la duana, sche quels vegnan duvrads per incumbensas da polizia, sco er signals d’avertiment dals vehichels da las interpresas da transport concessiunadas sin las rutas postalas da muntogna;
reclamas vi da vehichels a motor;
94...
apparats per registrar il temp da viadi, la sveltezza u chaussas sumegliantas; el prescriva tals indrizs, en spezial per controllar il temp da lavur dals manischunzs professiunals da vehichels a motor sco er eventualmain per vehichels da persunas ch’èn vegnidas chastiadas, perquai ch’ellas èn charradas memia svelt.
Suenter avair consultà ils chantuns fixescha il Cussegl federal prescripziuns davart:
las pretensiuns minimalas, a las qualas ils manischunzs da vehichels a motor ston satisfar en vista corporala e psichica;
l’execuziun da las controllas da vehichels e da manischunzs;
las pretensiuns minimalas als experts che fan las controllas;
la locaziun da vehichels a motor a persunas che guidan sezzas;
95il cuntegn e la dimensiun da l’examinaziun da l’abilitad da manischar sco er il proceder en cas da dubi;
96las pretensiuns minimalas a las persunas ch’examineschan l’abilitad da manischar, a la procedura d’examinaziun ed a la garanzia da qualitad.
...97
...98
IIa. titel99 Vehichels equipads cun in sistem d’automatisaziun
Art. 25a Noziun
Vehichels equipads cun in sistem d’automatisaziun èn vehichels ch’èn abels da surpigliar, almain sut tschertas cundiziuns, permanentamain e cumplessivamain las incumbensas da manischar dal manischunz.
Art. 25b Liberaziun dal manischunz da sias obligaziuns
Il Cussegl federal regla, sut tge premissas ed en tge dimensiuns ch’in manischunz d’in vehichel equipà cun in sistem d’automatisaziun è deliberà da sias obligaziuns tenor l’artitgel 31 alinea 1.
El po prevair che vehichels equipads cun in sistem d’automatisaziun pon far manevras en absenza dal manischunz sin surfatschas da parcar ch’èn separadas dal rest dal traffic e da las surfatschas da traffic destinadas per peduns e ciclists. El regla las premissas e las pretensiuns envers talas surfatschas da parcar.
Art. 25c Vehichels senza manischunz sin tscherts trajects
Vehichels equipads cun in sistem d’automatisaziun che na basegnan nagin manischunz, dastgan vegnir admess mo sin trajects definids e ston vegnir survegliads d’in operatur.
Il Cussegl federal regla las ulteriuras premissas d’admissiun e d’utilisaziun, la procedura d’admissiun sco er ils dretgs e las obligaziuns dals operaturs.
Il chantun d’immatriculaziun (art. 22) definescha da cas a cas ils trajects ed eventualas ulteriuras premissas, sut las qualas in vehichel senza manischunz po vegnir utilisà sin ils trajects definids. En cas da trajects interchantunals sa cunvegn el cun ils chantuns pertutgads, en cas da trajects sin vias naziunalas cun il UVIAS.
Art. 25d Vehichels senza manischunz cun dimensiuns reducidas e cun pitschna sveltezza
Il Cussegl federal po prevair che vehichels cun dimensiuns reducidas e cun pitschna sveltezza, che na basegnan nagin manischunz, pon vegnir admess er senza definir tscherts trajects, ed el po deliberar l’operatur da tals vehichels da tschertas obligaziuns. El regla las premissas d’admissiun e d’utilisaziun sco er la procedura d’admissiun.
Sch’ils vehichels vegnan utilisads sin il territori d’auters chantuns, sa procura il chantun d’immatriculaziun il consentiment da quests chantuns.
Art. 25e Disposiziuns cuminaivlas
En il rom da las regulaziuns tenor ils artitgels 25b–25d procura il Cussegl federal, che la segirezza da tut ils utilisaders da la via na vegnia betg restrenschida, che las reglas da traffic possian vegnir respectadas e ch’ils sistems d’automatisaziun possian mo elavurar datas, sche lur correctadad ed integritad èn garantidas.
Ils vehichels equipads cun in sistem d’automatisaziun ston disponer d’in registratur dal modus da viadi.
Il sistem d’automatisaziun ed il registratur dal modus da viadi ston vegnir protegids cunter access nunautorisads.
Art. 25f Pretensiuns envers il registratur dal modus da viadi
Il registratur dal modus da viadi na dastga betg esser deactivabel.
El sto registrar ils suandants eveniments e munir tals cun in bul da temp:
l’activaziun dal sistem d’automatisaziun;
la deactivaziun dal sistem d’automatisaziun ed il motiv per la deactivaziun;
il cumond dal sistem d’automatisaziun al manischunz da puspè surpigliar la controlla dal vehichel ed il motiv per quest cumond;
la bloccada u la mitigiaziun d’intervenziuns dal manischunz tras il sistem d’automatisaziun;
l’iniziaziun d’ina manevra tras il sistem d’automatisaziun per minimar las ristgas;
l’iniziaziun d’ina manevra tras il sistem d’automatisaziun en cas d’urgenza; e
disturbis tecnics che resultan e ch’èn relevants per la segirezza.
Per vehichels senza manischunz ston plinavant vegnir registrads ils suandants eveniments:
la surdada d’in cumond tras l’operatur;
l’interrupziun da la colliaziun da communicaziun cun l’operatur.
Ils eveniments ston vegnir registrads entaifer in sistem serrà ensemen cun l’indicaziun da la versiun da la software dal sistem d’automatisaziun ch’è installada.
Las datas registradas dal registratur dal modus da viadi na dastgan betg esser modifitgablas. Cura che la capacitad d’accumulaziun è cuntanschida, vegnan surscrittas las datas las pli veglias.
Il Cussegl federal concretisescha en concordanza cun il dretg internaziunal, tge datas che ston vegnir registradas. El po deliberar vehichels tenor l’artitgel 25d da l’obligaziun da disponer d’in registratur dal modus da viadi u restrenscher ils eveniments ch’èn da registrar.
Art. 25g Access a las datas dal registratur dal modus da viadi
Las datas dal registratur dal modus da viadi ston esser accessiblas per il possessur dal vehichel sur ina interfatscha da standard. Las datas ston esser disponiblas per el en ina furma ch’è simpla da leger. A datas ch’èn vegnidas registradas durant viadis da terzas persunas, dastga el acceder senza lur consentiment mo, sch’el po far valair in interess legitim en connex cun in accident u cun ina cuntravenziun cunter las prescripziuns davart il traffic sin via.
Il possessur dal vehichel metta a disposiziun al manischunz ed a l’operatur quellas datas da lur viadis, per las qualas els pon far valair in interess legitim.
Per sclerir accidents u per giuditgar cuntravenziuns cunter las prescripziuns davart il traffic sin via pon las autoritads polizialas, giudizialas ed administrativas leger ed elavurar las datas respectivas dal registratur dal modus da viadi. Uschespert che las datas legidas n’èn betg pli necessarias per in’eventuala procedura penala u administrativa, dentant il pli tard 6 mais suenter la finiziun da la procedura cun vigur legala, sto l’autoritad stizzar las datas.
En il rom da las controllas regularas dals vehichels (art. 13 al. 4) pon las autoritads d’immatriculaziun leger ed elavurar las datas dal registratur dal modus da viadi per controllar la funcziunalitad dal sistem d’automatisaziun. Uschespert che las datas legidas n’èn betg pli necessarias per la controlla, dentant il pli tard 2 onns suenter ch’il vehichel è vegnì mess ord circulaziun, sto l’autoritad d’immatriculaziun stizzar las datas.
Las autoritads d’immatriculaziun transmettan las datas legidas tenor l’alinea 4 ensemen cun il tip da vehichel al UVIAS en ina furma che na permetta betg d’identifitgar il manischunz u l’operatur u il singul vehichel. Il UVIAS utilisescha las datas per survegliar il martgà e las metta a disposiziun per retschertgas ed analisas.
Art. 25h Emprovas cun vehichels equipads cun in sistem d’automatisaziun
Il UVIAS po permetter emprovas da durada limitada cun vehichels equipads cun in sistem d’automatisaziun. En quest connex po el er permetter emprovas cun vehichels che na basegnan nagin manischunz, senza definir tscherts trajects.
En il rom da la permissiun po el prevair divergenzas da las prescripziuns vertentas dal dretg davart il traffic sin via. La segirezza da tut ils utilisaders da la via sto vegnir garantida da tut temp.
Las emprovas e las enconuschientschas respectivas ston vegnir documentadas da la persuna responsabla per las emprovas. Il UVIAS publitgescha ils rapports correspundents. La persuna responsabla conceda al UVIAS l’access a tut las datas en connex cun las emprovas.
Il UVIAS po delegar la decisiun da permetter emprovas che na surpassan betg il rom regiunal, en il cas singul als chantuns. El fixescha las cundiziuns generalas per la realisaziun da questas emprovas.
III. titel Reglas da traffic
Regla fundamentala
Art. 26
Mintgin sto sa cumportar en il traffic uschia, ch’el ni impedescha ni periclitescha ils auters che dovran la via confurm a l’urden.
Precauziun particulara vala envers uffants, persunas malsaunas e persunas attempadas e medemamain sch’i para ch’in utilisader da la via na vegnia betg a sa cumportar correctamain.
1. secziun Reglas per tut ils utilisaders da la via
Art. 27 Observar signals, marcaziuns e directivas
Signals e marcaziuns sco er las directivas da la polizia èn d’observar. Ils signals e las marcaziuns han la precedenza envers las reglas generalas; las directivas da la polizia han la precedenza envers las reglas generalas, ils signals e las marcaziuns.
Als vehichels dals pumpiers, da la sanitad, da la polizia e da la duana sto la via vegnir dada libra immediatamain, cur ch’ins percepescha ils signals d’avertiment spezials. Sche necessari ston ils vehichels sa fermar.100
Art. 28 Cumportament avant surpassadis da viafier
Davant surpassadis da viafier ston ins sa fermar, sche las barrieras sa serran u sch’ils signals inditgeschan da sa fermar; nua che barrieras u signals mancan, ston ins sa fermar, sche trens s’avischinan.
2. secziun Reglas per il traffic da vehichels
I. Reglas generalas
Art. 29 Garanzia da segirezza
Vehichels dastgan mo circular, sch’els èn en in stadi da funcziunament perfetg e sch’els correspundan a las prescripziuns. Els ston esser construids e mantegnids uschia, che las reglas da traffic pon vegnir observadas, ch’ils manischunzs, ils passagiers ed auters utilisaders da la via na vegnan betg periclitads ed uschia, che las vias na vegnan betg donnegiadas.
Art. 30 Passagiers, chargia, chars annexs
Sin vehichels a motor e sin velos dastga il manischunz prender cun sai persunas mo sin ils posts ch’èn endrizzads per quest intent. Il Cussegl federal po prevair excepziuns; el decretescha prescripziuns davart il transport da persunas cun chars annexs.101
Ils vehichels na dastgan betg vegnir surchargiads. La chargia sto esser fixada uschia, ch’ella na periclitescha u na mulesta nagin e ch’ella na po betg crudar giu. Chargias che tanschan sur il vehichel ora ston esser signalisadas da di e da notg en moda bain visibla.
Per trair chars annexs e per runar davent vehichels dastgan mo vegnir duvrads vehichels a motor, sche la forza da tracziun ed ils frains èn suffizients e sch’il rentagl è segir.
Il Cussegl federal decretescha prescripziuns davart il transport d’animals sco er da substanzas e d’objects nuschaivels per la sanadad u disgustus.102
El decretescha prescripziuns davart il transport da martganzia privlusa. El fixescha ils trajects, sin ils quals vehichels cun martganzia privlusa na dastgan – pervia da las relaziuns localas u cun l’intent da diriger il traffic – betg circular u circular mo cun restricziuns. Per containers da martganzia privlusa regla el:
la procedura per controllar la confurmitad cun las pretensiuns fundamentalas;
la procedura per renconuscher posts independents ch’èn incaricads cun valitaziuns da confurmitad.103
Art. 31 Avair sut controlla il vehichel
Il manischunz sto adina avair sut controlla il vehichel uschia, ch’el po ademplir sias obligaziun da precauziun.
Tgi che n’ha betg las capacitads corporalas e spiertalas necessarias da manischar in vehichel, perquai ch’el è sut influenza d’alcohol, da narcotics u da medicaments u pervia d’auters motivs, vala durant quest temp sco inabel da manischar e na dastga betg manischar in vehichel.104
Il Cussegl federal po scumandar a las suandantas gruppas da persunas da manischar sut l’influenza d’alcohol:
a las persunas che fan transports da persunas transcunfinals u concessiunads sin via (art. 8 al. 2 da la LF dals 20 da mars 2009105 davart il transport da persunas ed art. 3 al. 1 da la LF dals 20 da mars 2009106 davart l’admissiun d’interpresas al transport sin via);
a las persunas che fan transports professiunals da persunas u transports da rauba cun vehichels a motor grevs u che transportan martganzia privlusa;
als magisters d’autoscola;
als titulars d’in permiss per emprender a manischar;
a las persunas che accumpognan viadis d’emprender a manischar;
als titulars d’in permiss da manischar a prova.107
Il Cussegl federal fixescha la concentraziun d’alcohol en il flad ed en il sang, a partir da la quala il manischar vegn considerà sco manischar sut l’influenza d’alcohol.108
Il manischunz sto procurar ch’el na vegnia impedì ni tras la chargia ni en autra moda. Ils passagiers n’al dastgan betg impedir u disturbar.
Art. 32 Sveltezza
La sveltezza sto adina vegnir adattada a las circumstanzas, cunzunt a las particularitads dal vehichel e da la chargia, sco er a las relaziuns da la via, dal traffic e da la vista. Nua ch’il vehichel pudess disturbar il traffic èsi da charrar plaun e sche necessari da sa fermar, cunzunt avant lieus nunsurvesaivels, avant cruschadas betg bain survesaivlas sco er avant surpassadis da viafier.
Il Cussegl federal limitescha la sveltezza dals vehichels a motor sin tut las vias.109
Per tscherts trajects po la sveltezza maximala fixada dal Cussegl federal vegnir auzada u sbassada tras l’autoritad cumpetenta mo sin basa d’ina expertisa. Il Cussegl federal po prevair excepziuns.110
...111
...112
Art. 33 Obligaziuns envers ils peduns
Il manischunz sto pussibilitar en moda adequata als peduns da traversar il vial.113
Davant strivlas melnas sto il manischunz charrar spezialmain precaut e sche necessari sa fermar per laschar la precedenza als peduns ch’èn gia sin la strivla melna u ch’èn londervi da passar sin quella.114
Tar las fermadas dals meds da transport publics sto vegnir prendì resguard da persunas ch’entran e che sortan da quests vehichels.
II. Singulas manevras da traffic
Art. 34 Circulaziun a dretga
Ils vehichels ston adina charrar a dretga, sin vias ladas entaifer il vial dretg. Els ston charrar tant sco pussaivel per lung da l’ur dretg da la via, en spezial sch’els charreschan plaun u sin trajects nunsurvesaivels.
Sin vias cun lingias da segirezza èsi adina da charrar a dretga da questas lingias.
Il manischunz che vul midar sia direcziun da viadi, saja quai per sviar a dretga u a sanestra, per surpassar, per s’enviar u per midar il vial, sto prender resguard dals vehichels che vegnan encunter e dals vehichels che suondan.
Envers tut ils utilisaders da la via èsi da tegnair avunda distanza, en spezial cun cruschar e cun surpassar sco er cun charrar in sper l’auter ed in davos l’auter.
Art. 35 Cruschar, surpassar
Da cruschar èsi a dretga, da surpassar a sanestra.
Surpassar e passar sper obstachels vi è mo permess, sch’il spazi necessari è liber e sch’il cuntertraffic na vegn betg impedì. Sch’il traffic circulescha en colonna, dastgan ins mo surpassar, sch’ins è segir ch’ins po turnar a temp sin il vial oriund senza impedir auters vehichels.
Tgi che surpassa sto prender in resguard spezial dals ulteriurs utilisaders da la via, particularmain da quels ch’el vul surpassar.
En curvas nunsurvesaivlas, sin surpassadis da viafier senza barrieras e directamain davant tals sco er davant muttas èsi scumandà da surpassar; sin cruschadas dastgan ins mo surpassar, sch’ellas èn survesaivlas e sch’il dretg da precedenza dals auters na vegn betg restrenschì.
Vehichels na dastgan betg vegnir surpassads, sch’il manischunz mussa l’intenziun da sviar a sanestra u sch’el sa ferma davant ina strivla melna per pussibilitar als peduns da traversar la via.
Vehichels ch’èn s’enviads per sviar a sanestra dastgan vegnir surpassads mo a dretga.
Als vehichels che s’avischinan e che circuleschan pli svelt è la via da dar liber per surpassar. Tgi che vegn surpassà, na dastga betg augmentar la sveltezza.
Art. 36 S’enviar, precedenza
Tgi che vul sviar a dretga sto sa tegnair a l’ur dretg da la via, tgi che vul sviar a sanestra sto sa tegnair vers il center da la via.
Sin cruschadas ha il vehichel che vegn da dretga la precedenza. Sin vias principalas signalisadas han ils vehichels la precedenza, er sch’els vegnan da sanestra. Resalvada resta la regulaziun tras signals u tras la polizia.
Avant che sviar a sanestra èsi da dar la precedenza als vehichels che vegnan encunter.
Sch’il manischunz vul integrar ses vehichel en la circulaziun, vul volver u vul charrar enavos cun quel, na dastga el betg impedir ils auters utilisaders da la via; quels han la precedenza.
Art. 37 Sa fermar, parcar
Il manischunz che vul sa fermar sto prender uschenavant sco pussaivel resguard dals vehichels che suondan.
Vehichels na dastgan betg sa fermar u vegnir parcads là, nua ch’els pudessan impedir u periclitar il traffic. Sche pussaivel ston els vegnir parcads sin plazzas da parcar.
Il manischunz sto segirar adequatamain il vehichel avant che bandunar quel.
Art. 38 Cumportament envers il tram
Al tram èsi da dar liber il binari e da laschar la precedenza.
Il tram en moviment vegn surpassà a dretga. Sche quai n’è betg pussaivel, dastga il tram vegnir surpassà a sanestra.
Il tram ch’è sa fermà dastga vegnir cruschà e surpassà mo plaun. Nua ch’i dat inslas da segirezza vegn il tram surpassà a dretga, uschiglio mo a sanestra.
En cas da basegn sto il manischunz sviar a sanestra, sch’in tram vegn encunter ad el per lung da l’ur dretg da la via.
III. Mesiras da segirezza
Art. 39 Dar segns
Mintga midada da direcziun sto vegnir inditgada cun l’indicatur da direcziun u cun clers segns cun il maun. Quai vala cunzunt per:
s’enviar, midar il vial e sviar;
surpassar e volver;
integrar in vehichel en la circulaziun e sa fermar a l’ur da la via.
Il manischunz che dat segns sto tuttina avair la precauziun necessaria.
Art. 40 Signals d’avertiment
Nua che la segirezza dal traffic pretenda quai, sto il manischunz avertir ils ulteriurs utilisaders da la via. Signals d’avertiment nunnecessaris ed exagerads èn da tralaschar. Signals d’appel cun l’indriz d’avertiment èn scumandads.
Art. 41 Illuminaziun dal vehichel
Ils vehichels a motor ston adina esser illuminads, durant ch’els èn en viadi; ils auters vehichels mo a partir dal far notg fin a l’alva ed en cas da nauscha visibilitad.115
Vehichels parcads e vehichels betg motorisads cun pliras rodas sin la medema axa ston esser illuminads a partir dal far notg fin a l’alva ed en cas da nauscha visibilitad, auter che sin plazzas da parcar u en lieus sclerids suffizientamain da l’illuminaziun da las vias.116
Per tscherts cas po il Cussegl federal prevair reflecturs empè da glischs.117
Ils vehichels na dastgan avair naginas glischs cotschnas davantvart e naginas glischs alvas davosvart. Il Cussegl federal po permetter excepziuns.
L’illuminaziun sto vegnir duvrada uschia, che nagin na vegn tschorventà nunnecessariamain.
Art. 42 Evitar mulestas
Il manischunz sto tralaschar mintga mulesta evitabla envers ils utilisaders da la via ed envers ils abitants per lung da la via, en spezial tras canera, pulvra, fim e spizza, ed evitar tant sco pussaivel da tementar animals.
Il diever d’autpledaders sin vehichels a motor è scumandà, auter che per infurmar ils passagiers. L’autoritad cumpetenta tenor il dretg chantunal po permetter excepziuns en cas singuls.
IV. Reglas per cas spezials
Art. 43 Separaziun dal traffic
Vias che n’èn betg adattadas per il traffic da vehichels a motor u per velos u che n’èn evidentamain betg previsas per quest intent, sco vias e sendas da viandar, na dastgan betg vegnir duvradas da tals vehichels.
Il passape è reservà als peduns, la via da velos als ciclists. Il Cussegl federal po prevair excepziuns.
Sin vias reservadas als vehichels a motor dastgan charrar mo ils geners da vehichels a motor ch’èn designads dal Cussegl federal. Als peduns è l’access scumandà; als vehichels a motor è l’access permess mo en ils lieus previs per quest intent. Il Cussegl federal po decretar prescripziuns d’utilisaziun e reglas da traffic spezialas.
Art. 44 Vials, circulaziun en colonna
Sin vias ch’èn divididas en plirs vials che mainan il traffic en la medema direcziun dastga il manischunz mo bandunar ses vial, sch’el na periclitescha betg l’ulteriur traffic.
Il medem vala tenor il senn, sche colonnas da vehichels charreschan ina sper l’autra en la medema direcziun sin vias ladas che n’èn betg divididas en vials.
Art. 45 Vias fitg pendentas, vias da muntogna
Sin vias cun gronda pendenza e sin vias da muntogna èsi da charrar uschia, ch’ils frains na vegnan betg strapatschads. Nua ch’igl è difficil da cruschar, sto en emprima lingia il vehichel che va aval sa fermar a temp. Sch’i n’è betg pussaivel da cruschar, sto il vehichel che va aval charrar enavos, nun che l’auter saja evidentamain pli datiers d’in lieu da guntgida.
Per las vias da muntogna po il Cussegl federal decretar ulteriuras prescripziuns e prevair excepziuns da las reglas da traffic.
V. Categorias spezialas da vehichels
Art. 46 Reglas per ciclists
Ils ciclists ston duvrar las vias e las strivlas da velos.
Ils ciclists na dastgan betg charrar in sper l’auter. Il Cussegl federal po prevair excepziuns.118
...119
Ils ciclists na dastgan betg sa laschar trair da vehichels u d’animals.
Art. 47 Reglas per motociclists
Ils motociclists na dastgan betg charrar in sper l’auter, nun che quai saja inditgà cur ch’els charreschan en ina colonna da vehichels a motor.
Sch’il traffic sto sa fermar, han ils motociclists da tegnair lur plazza en la colonna da vehichels.
Art. 48 Reglas per trams
Las reglas da traffic da questa lescha valan er per trens che circuleschan sin las vias, uschenavant che quai è pussaivel en vista a las particularitads da quests vehichels, da lur manaschi e dals stabiliments da viafier.
3. secziun Reglas per l’ulteriur traffic
Art. 49 Peduns
Ils peduns ston duvrar ils passapes. Nua che tals mancan, ston els ir per lung da l’ur da la via e, sche privels spezials pretendan quai, in suenter l’auter. Sch’i na s’opponan naginas circumstanzas spezialas, ston els ir per lung da l’ur sanester da la via, en spezial la notg ordaifer ils lieus abitads.
Ils peduns ston traversar il vial cun precauziun e sin la via la pli curta, sche pussaivel sin ina strivla melna. Els han la precedenza sin las strivlas melnas, na dastgan dentant betg passar nunspetgadamain sin quellas.120
Art. 50 Chavaltgaders, animals
Ils chavaltgaders ston ir per lung da l’ur dretg da la via.
Muvel na dastga betg vegnir laschà senza surveglianza sin la via, auter ch’en territoris da pastgira signalisads.
Scossas u muntaneras ston vegnir accumpagnadas d’in dumber suffizient da pasters; la vart sanestra da la via sto sche pussaivel vegnir laschada libra per l’ulteriur traffic. Singuls animals ston vegnir manads per lung da l’ur dretg da la via.
Duvrond las vias publicas ston ils chavaltgaders ed ils manaders d’animals observar tenor il senn las reglas dal traffic da vehichels (s’enviar, precedenza, dar segns e.u.v.).
4. secziun Cumportament en cas d’accidents
Art. 51
Sch’i capita in accident, en il qual in vehichel a motor u in velo è involvì, ston tut las persunas involvidas sa fermar immediatamain. Tenor pussaivladad ston ellas procurar per la segirezza dal traffic.
Sch’igl ha dà blessads, ston tut las persunas involvidas procurar per agid; persunas betg involvidas sa gidan, uschenavant che quai po vegnir pretendì dad ellas. Las persunas participadas, en emprima lingia ils manischunzs, ston infurmar la polizia. Tut las persunas participadas, en spezial er passagiers, ston cooperar a la constataziun dals fatgs. Senza il consentiment da la polizia dastgan questas persunas mo bandunar il lieu da l’accident, sch’ellas dovran sezzas agid ubain per clamar agid u per clamar la polizia.
Sch’igl ha mo dà donns materials, sto il donnegiader infurmar immediatamain il donnegià ed inditgar ses num e sia adressa. Sche quai n’è betg pussaivel, sto el infurmar immediatamain la polizia.
En cas d’accidents sin surpassadis da viafier ston las persunas participadas infurmar immediatamain l’administraziun da la viafier.
5. secziun Occurrenzas sportivas, viadis d’emprova
Art. 52 Occurrenzas sportivas
Cursas cun vehichels a motor sin cirquits publics èn scumandadas. Il Cussegl federal po permetter singulas excepziuns u extender il scumond sin auters geners da cursas cun vehichels a motor; prendend sia decisiun resguarda el cunzunt las pretensiuns da la segirezza dal traffic e da l’instrucziun da traffic.
Per autras occurrenzas sportivas cun vehichels a motor e cun velos sin vias publicas dovri la permissiun dals chantuns, sin il territori dals quals las occurrenzas han lieu; exceptads da quai èn viadis d’excursiun.
La permissiun dastga mo vegnir dada, sche:
ils organisaturs garanteschan che las occurrenzas hajan lieu en moda irreproschabla;
las pretensiuns dal traffic permettan quai;
i vegnan prendidas las mesiras da segirezza necessarias;
l’assicuranza da responsabladad prescritta è vegnida concludida.
L’autoritad chantunala po permetter excepziuns da las prescripziuns da traffic, sch’igl èn vegnidas prendidas mesiras da segirezza suffizientas.
Art. 53 Viadis d’emprova
Per viadis d’emprova, tar ils quals las reglas da traffic u las prescripziuns davart ils vehichels na pon betg vegnir observadas, dovri la permissiun dals chantuns, sin il territori dals quals ils viadis han lieu; quests chantuns ordineschan las mesiras da segirezza necessarias.
6. secziun Disposiziuns executivas
Art. 53a121 Controllas dal traffic pesant
Per far valair las prescripziuns dal dretg davart il traffic sin via e per cuntanscher las finamiras da la Lescha dals 8 d’october 1999122 davart il transferiment dal traffic fan ils chantuns controllas dal traffic pesant sin via, tegnend quint da la periclitaziun augmentada.
Art. 54123 Cumpetenzas spezialas da la polizia
Sche la polizia constatescha ch’i circuleschan vehichels che n’èn betg admess, vehichels, dals quals il stadi u la chargia periclitescha il traffic, u vehichels che chaschunan canera evitabla, impedescha ella quels da charrar vinavant. Ella po confiscar il document dal vehichel e sche necessari er il vehichel.
La polizia po fermar vehichels a motor grevs destinads al transport da rauba che na cuntanschan betg la sveltezza minimala prescritta ed als obligar da turnar enavos.
Sch’in manischunz è en in stadi ch’excluda da manar en moda segira il vehichel u sch’il manischunz na dastga – per in auter motiv previs da la lescha – betg manischar, l’impedescha la polizia da charrar vinavant e confiscescha il permiss da manischar.
Sch’in manischunz d’in vehichel a motor è sa mussà sco spezialmain privlus, perquai ch’el ha violà grevamain reglas da traffic impurtantas, al po la polizia confiscar immediatamain il permiss da manischar.
Permiss da manischar confiscads da la polizia ston vegnir transmess immediatamain a l’autoritad da privaziun; quella decida senza retard davart la privaziun. Fin a la decisiun da l’autoritad ha la confiscaziun tras la polizia l’effect d’ina privaziun.
Sche la polizia constatescha ch’i circuleschan vehichels che na correspundan betg a las disposiziuns davart il transport da persunas u davart l’admissiun sco interpresa da transport sin via, po ella impedir quests vehichels da charrar vinavant, confiscar ils documents dals vehichels e sche necessari er ils vehichels.
Art. 55124 Constataziun da l’inabilitad da manischar
Manischunzs ed utilisaders da la via involvids en accidents pon vegnir suttamess ad in’analisa da l’alcohol en il flad.
Sche la persuna pertutgada mussa indizis d’ina inabilitad da manischar e sche quests indizis n’èn betg u betg mo d’attribuir a l’influenza d’alcohol, po ella vegnir suttamessa ad ulteriuras examinaziuns preliminaras, en spezial ad analisas da l’urin e da la spida.
In’analisa dal sang sto vegnir ordinada, sche:125
i èn avant maun indizis d’ina inabilitad da manischar che n’èn betg d’attribuir a l’influenza d’alcohol;
la persuna pertutgada sa dosta cunter la realisaziun da l’analisa da l’alcohol en il flad, fugia da tala u impedescha l’intent da questa mesira;
la persuna pertutgada pretenda la realisaziun d’ina analisa da l’alcohol en il sang.
In’analisa dal sang po vegnir ordinada, sche la realisaziun d’ina analisa da l’alcohol en il flad n’è betg pussaivla u betg adattada per constatar la cuntravenziun.128
Per motivs relevants po l’analisa dal sang vegnir fatga er cunter la voluntad da la persuna suspectada. Auters meds da cumprova per constatar l’inabilitad da manischar restan resalvads.
...129
L’Assamblea federala fixescha en in’ordinaziun:
a partir da tge concentraziun d’alcohol en il flad e da tge concentraziun d’alcohol en il sang ch’ina inabilitad da manischar en il senn da questa lescha vegn supponida (stadi d’alcoholisaziun) independentamain d’autras cumprovas e da la supportabladad individuala d’alcohol; ed
tge concentraziun d’alcohol en il flad e tge concentraziun d’alcohol en il sang che valan sco qualifitgadas.130
Sch’igl è vegnì mesirà tant la concentraziun d’alcohol en il flad sco er la concentraziun d’alcohol en il sang, è decisiva la concentraziun d’alcohol en il sang.131
Il Cussegl federal:
po fixar, per autras substanzas che reduceschan l’abilitad da manischar, a partir da tge concentraziun ch’ina inabilitad da manischar en il senn da questa lescha vegn supponida independentamain d’autras cumprovas e da la supportabladad individuala;
decretescha prescripziuns davart las examinaziuns preliminaras (al. 2), davart il proceder en cas d’analisas da l’alcohol en il flad e d’analisas dal sang, davart l’evaluaziun da questas analisas sco er davart la controlla medicala supplementara da la persuna che vegn suspectada dad esser inabla da manischar;
po prescriver che analisas fatgas tenor quest artitgel, en spezial analisas dal sang, dals chavels e da las unglas, vegnian evaluadas per constatar ina dependenza che reducescha l’abilitad da manischar d’ina persuna.
Art. 56132 Temp da lavur e da paus dals manischunzs professiunals da vehichels a motor
Il Cussegl federal regla il temp da lavur e da preschientscha dals manischunzs professiunals da vehichels a motor. El als garantescha in temp da paus quotidian suffizient sco er dis da paus, uschia ch’els na vegnan betg suttamess a pretensiuns pli grondas che quellas che las leschas prevesan per activitads cumparegliablas. El procura ch’i vegnia controllà en moda efficazia che questas disposiziuns vegnian observadas.
Il Cussegl federal regla l’applicaziun da las disposiziuns davart il temp da lavur e da paus:
sin ils manischunzs professiunals che circuleschan a l’exteriur cun vehichels a motor immatriculads en Svizra;
sin ils manischunzs professiunals che circuleschan en Svizra cun vehichels a motor immatriculads a l’exteriur.
Il Cussegl federal po scumandar ch’il salari dals manischunzs professiunals da vehichels a motor vegnia calculà tenor il viadi ch’els han fatg, tenor la quantitad da rauba ch’els han transportà u tenor prestaziuns sumegliantas.133
Art. 57 Cumplettaziun da las reglas da traffic
Il Cussegl federal po decretar prescripziuns da traffic cumplementaras e prevair excepziuns da las reglas da traffic per relaziuns spezialas, en spezial per il militar e per la protecziun civila. El po decretar talas prescripziuns er per vias a direcziun unica.134
Suenter avair consultà ils chantuns designescha el las vias principalas cun dretg da precedenza.
El decretescha disposiziuns davart:
ils segns ch’èn da dar tras la polizia ed, en enclegientscha cun ils chantuns, ils attributs distinctivs da la polizia da traffic;
la controlla dals vehichels e da lur manischunzs al cunfin;
la controlla dals vehichels da la Confederaziun e da lur manischunzs;
la regulaziun dal traffic tras il militar;
la constataziun dals fatgs en cas d’accidents, nua che vehichels a motor da militar èn participads.
...135
Il Cussegl federal po prescriver che:
ils manischunzs ed ils passagiers da vehichels a motor hajan da duvrar indrizs da retegn (tschintas da segirezza e.u.v.);
136ils manischunzs ed ils passagiers da vehichels a motor a duas rodas sco er da vehichels a motor levs, pitschens ed a trais rodas hajan da purtar chapellinas da protecziun.137
Polizia sin las autostradas
Art. 57a138
Sin las vias reservadas als vehichels a motor (autostradas ed autovias) furman ils chantuns secturs da cumpetenza per il servetsch da polizia en vista ad in adempliment effizient da las incumbensas.139
Independentamain da cunfins chantunals procura la polizia d’autostrada cumpetenta, en ses sectur, per il servetsch d’urden e da segirezza e per l’investigaziun poliziala sco er, en cas da malfatgs da tut gener, per las mesiras urgentas ch’èn da prender sin l’areal da las autostradas. En cas da malfatgs penals incumbensescha ella immediatamain ils organs dal chantun territorial da prender las ulteriuras mesiras.
La giurisdicziun dal chantun territorial e l’applicaziun da ses dretg restan resalvadas.
Las regenzas dals chantuns participads reglan ils dretgs e las obligaziuns vicendaivlas che resultan tras l’activitad da polizia sin il territori dal chantun vischin. Sch’il servetsch da polizia n’è betg garantì pervia da mancanza d’ina enclegientscha, prenda il Cussegl federal mesiras preventivas.
Art. 57b140
IIIa. titel141 Gestiun dal traffic142
Art. 57c143 Gestiun dal traffic tras la Confederaziun
La Confederaziun è cumpetenta per la gestiun dal traffic sin las vias naziunalas. Ella po delegar questas incumbensas dal tuttafatg u per part als chantuns, ad instituziuns purtadras constituidas dals chantuns u a terzas persunas.
La Confederaziun po:
ordinar sin las vias naziunalas mesiras per diriger il traffic motorisà, las qualas èn adattadas e necessarias per impedir u eliminar grevs disturbis dal traffic;
ordinar sin las vias naziunalas autras mesiras per manar e per reglar il traffic, las qualas èn adattadas e necessarias per garantir ch’il traffic motorisà è segir e fluid; l’artitgel 3 alinea 6 resta resalvà;
far recumandaziuns per diriger il traffic motorisà per garantir in traffic segir e fluid sco er per cuntanscher las finamiras da la Lescha dals 8 d’october 1999144 davart il transferiment dal traffic.
Ils chantuns ston vegnir consultads tar ils plans da gestiun dal traffic da la Confederaziun.
La Confederaziun infurmescha ils utilisaders da la via, ils chantuns ed ils gestiunaris d’auters meds da transport davart la situaziun dal traffic, las restricziuns dal traffic e las relaziuns stradalas sin las vias naziunalas.
Ella procura per l’installaziun e per la gestiun d’in center da datas da traffic sco er d’ina centrala per la gestiun dal traffic per las vias naziunalas.
Ils chantuns annunzian a la Confederaziun las datas da traffic ch’èn necessarias per ademplir questas incumbensas.
Las datas dal center da datas da traffic tenor l’alinea 5 stattan a disposiziun gratuitamain als chantuns per ademplir lur incumbensas. Cunter indemnisaziun pussibilitescha la Confederaziun als chantuns ed a terzas persunas d’extender il center da datas da traffic e da duvrar quel per ulteriurs intents.
Cunter indemnisaziun po la Confederaziun surpigliar dals chantuns la preparaziun e la derasaziun da las infurmaziuns da traffic.
Art. 57d145 Gestiun dal traffic tras ils chantuns
Ils chantuns fan plans da gestiun dal traffic per las vias ch’il Cussegl federal designescha sco relevantas per la gestiun dal traffic da las vias naziunalas. Quests plans ston vegnir approvads da la Confederaziun.
Ils chantuns infurmeschan ils utilisaders da la via davart la situaziun dal traffic, las restricziuns dal traffic e las relaziuns stradalas sin las autras vias da lur territori. Els orienteschan la Confederaziun, ils auters chantuns ed ils stadis vischins, sche la situaziun pretenda quai.
Ils chantuns pon delegar l’incumbensa d’infurmaziun a la centrala per la gestiun dal traffic u a terzas persunas.
La Confederaziun sustegna ils chantuns tras cussegliaziun professiunala ed als gida a coordinar las infurmaziuns da traffic che interessan auters chantuns u ils pajais vischins.
IV. titel Responsabladad ed assicuranza
1. secziun Responsabladad
Art. 58 Responsabladad dal possessur dal vehichel a motor
Sch’in uman vegn mazzà u blessà u sch’i vegn chaschunà donn material tras il diever d’in vehichel a motor, sto il possessur star bun per il donn.
Sch’in accident da traffic vegn chaschunà tras in vehichel a motor che n’è betg en funcziun, sto il possessur star bun, sch’il donnegià cumprova ch’il possessur u persunas, per las qualas el è responsabel, han ina culpa u sch’el cumprova ch’in defect dal vehichel a motor è stà ina da las raschuns per l’accident.
Tenor l’appreziar dal derschader stat il possessur er bun per donns en consequenza da l’agid prestà suenter accidents, en ils quals ses vehichel a motor è stà involvì, sch’el è responsabel per l’accident ubain sch’el sez u ils passagiers da ses vehichel han survegnì agid.
Per la culpa dal manischunz e da persunas auxiliaras che coopereschan al diever dal vehichel è il possessur responsabel sco per l’atgna culpabilitad.
Art. 59 Reducziun u exclusiun da la responsabladad dal possessur
Il possessur vegn liberà da la responsabladad, sch’el cumprova che l’accident è vegnì chaschunà tras forza superiura u tras ina greva culpa dal donnegià u d’ina terza persuna, senza ch’el sez u persunas, per las qualas el è responsabel, hajan ina culpa e senza ch’in defect dal vehichel saja stà ina da las raschuns per l’accident.
Sch’il possessur, che na vegn betg liberà da la responsabladad tenor l’alinea 1, cumprova ch’ina culpa dal donnegià è stada ina da las raschuns per l’accident, fixescha il derschader l’indemnisaziun considerond tut las circumstanzas.
...146
Tenor il Dretg d’obligaziuns147 vegnan fixadas:148
la responsabladad en la relaziun tranter il possessur ed il proprietari d’in vehichel per il donn vi da quest vehichel;
149la responsabladad dal possessur per il donn vi da las chaussas transportadas cun ses vehichel, cun excepziun d’objects ch’il donnegià purtava cun sai, en spezial bagascha da viadi e chaussas sumegliantas; resalvada è la Lescha federala dals 20 da mars 2009150 davart il transport da persunas.
Art. 60151 Plirs donnegiaders
Sche pliras persunas èn responsablas per il donn d’ina terza persuna en cas d’in accident, en il qual in vehichel a motor è involvì, stattan ellas bunas en moda solidarica.
Il donn vegn repartì sin las persunas responsablas involvidas considerond tut las circumstanzas. En cas da plirs possessurs da vehichels a motor vegn il donn repartì en proporziun da lur culpa, nun che circumstanzas spezialas, en spezial las ristgas che resultan dal diever dal vehichel, giustifitgeschian in’autra repartiziun.
Art. 61 Indemnisaziun tranter plirs possessurs da vehichels a motor
Sch’in possessur vegn donnegià corporalmain tar in accident, en il qual plirs vehichels a motor èn involvids, vegn il donn repartì sin ils possessurs da tut ils vehichels a motor involvids en proporziun da lur culpa, nun che circumstanzas spezialas, en spezial las ristgas che resultan dal diever dal vehichel, giustifitgeschian in’autra repartiziun.152
Per donns materials d’in possessur stat in auter possessur mo bun, sch’il donnegià cumprova ch’il donn è vegnì chaschunà tras la culpa u tras la perdita temporara da l’abilitad da giuditgar dal possessur accusà u d’ina persuna, per la quala el è responsabel, u tras in defect da ses vehichel.
Plirs possessurs responsabels stattan buns en moda solidarica envers il possessur donnegià.153
Art. 62 Indemnisaziun, satisfacziun
La moda e la dimensiun da l’indemnisaziun sco er l’attribuziun d’ina satisfacziun sa drizzan tenor ils princips dal Dretg d’obligaziuns154 davart acts illegals.
Sche la persunas mazzada u blessada aveva in’entrada extraordinariamain auta, po il derschader reducir adequatamain l’indemnisaziun considerond tut las circumstanzas.
Sch’il donnegià survegn prestaziuns d’ina assicuranza privata e sch’il possessur aveva pajà dal tuttafatg u per part las premias da questa assicuranza, ston questas prestaziuns vegnir deducidas da sia indemnisaziun en proporziun da las premias ch’el ha pajà, nun ch’il contract d’assicuranza prevesia insatge auter.
2. secziun Assicuranza
Art. 63 Obligaziun da s’assicurar
In vehichel a motor na dastga betg vegnir mess en circulaziun sin vias publicas, avant ch’ina assicuranza da responsabladad è vegnida concludida tenor las suandantas disposiziuns.
L’assicuranza cuvra la responsabladad dal possessur e da las persunas, per las qualas el è responsabel tenor questa lescha, almain en quels stadis, nua ch’il numer d’immatriculaziun svizzer vala sco attest d’assicuranza.155
Da l’assicuranza pon vegnir exclusas:
156pretensiuns dal possessur per donns materials chaschunads da persunas, per las qualas el è responsabel tenor questa lescha;
157pretensiuns per donns materials dal conjugal u dal partenari registrà dal possessur, da ses parents en lingia ascendenta e descendenta sco er da ses fragliuns che vivan cun el en la chasada cuminaivla;
pretensiuns per donns materials, per ils quals il possessur na sto betg star bun tenor questa lescha;
pretensiuns per accidents a chaschun da cursas, per las qualas è vegnida concludida l’assicuranza prescritta tenor l’artitgel 72.
Art. 64158 Assicuranza minimala
Il Cussegl federal fixescha las summas che ston vegnir cuvridas da l’assicuranza da responsabladad per pretensiuns d’indemnisaziun ch’ils donnegiads fan valair per donns da persunas e per donns materials.
Art. 65 Pretensiun directa envers l’assicurader, excepziuns
En il rom da las summas fixadas en il contract d’assicuranza ha il donnegià in dretg da pretensiun direct envers l’assicurader.
Excepziuns che resultan dal contract d’assicuranza u da la Lescha dals 2 d’avrigl 1908159 davart il contract d’assicuranza na pon betg vegnir fatgas valair envers il donnegià.160
L’assicurader ha in dretg da prender regress sin quel che ha concludì l’assicuranza u sin l’assicurà, en la dimensiun ch’el fiss autorisà da refusar u da reducir sia prestaziun tenor il contract d’assicuranza ubain tenor la Lescha davart il contract d’assicuranza.161
Art. 66 Plirs donnegiads
Sche las pretensiuns dals donnegiads surpassan la summa fixada en il contract d’assicuranza, sa reducescha la pretensiun da mintga donnegià envers l’assicurader proporziunalmain en la relaziun tranter la summa garantida e la summa da las pretensiuns.
Il donnegià che porta plant sco emprim sco er l’assicurader accusà pon pretender dal derschader appellà ch’el envidia ils ulteriurs donnegiads, inditgond a quels las consequenzas giuridicas d’ina omissiun, da purtar plant tar el sez entaifer in tschert termin per far valair lur pretensiuns. Il derschader appellà sto decider davart la repartiziun da la prestaziun d’assicuranza sin ils differents donnegiads. En il rom da la repartiziun da la prestaziun d’assicuranza ston l’emprim vegnir cuvridas las pretensiuns ch’èn vegnidas fatgas valair entaifer il termin, senza resguardar las ulteriuras pretensiuns.
L’assicurader che ha – senza avair enconuschientscha d’autras pretensiuns – pajà da buna fai ad in donnegià ina summa che surpassa la quota che quest donnegià avess proporziunalmain da bun, è liberà da sia responsabladad er envers ils auters donnegiads en la dimensiun da la summa pajada.
Art. 67 Midada dal possessur, vehichel da reserva
En cas d’ina midada dal possessur passan ils dretgs e las obligaziuns, che resultan dal contract d’assicuranza, al nov possessur. Sch’il nov document dal vehichel vegn emess sin basa d’ina autra assicuranza da responsabladad, scada l’anteriur contract.
L’anteriur assicurader è autorisà da sa retrair dal contract entaifer 14 dis, suenter ch’el ha survegnì enconuschientscha da las midada dal possessur.
Il Cussegl federal regla las premissas, sut las qualas il possessur dastga duvrar – empè dal vehichel assicurà – in vehichel da reserva cun ils numers d’immatriculaziun dal vehichel assicurà. L’assicuranza vala exclusivamain per il vehichel duvrà. L’assicurader po prender regress sin il possessur, sch’il diever n’era betg admess.162
...163
Art. 68 Attest d’assicuranza, suspensiun e finiziun da l’assicuranza
L’assicurader sto emetter in attest d’assicuranza per mauns da l’autoritad che consegna il document dal vehichel.
L’assicurader sto annunziar la suspensiun e la finiziun da l’assicuranza a l’autoritad; sche l’assicuranza n’è betg vegnida remplazzada avant tras in’autra, s’effectueschan la suspensiun e la finiziun envers il donnegià pir, cur ch’il document dal vehichel ed ils numers d’immatriculaziun èn restituids, il pli tard dentant 60 dis suenter l’entrada da l’annunzia da l’assicurader. L’autoritad sto retrair il document dal vehichel ed ils numers d’immatriculaziun, uschespert ch’ella ha survegnì l’annunzia.
Sch’ils numers d’immatriculaziun vegnan deponids tar l’autoritad cumpetenta, vegnan suspendids ils effects da l’assicuranza. L’autoritad communitgescha quai a l’assicurader.164
Art. 68a165 Decleraziun da l’andament dal donn
Durant la relaziun da contract ha l’assicurà da tut temp il dretg da survegnir ina decleraziun da l’andament dal donn respectivamain ina decleraziun da mancanza da donn. Sin dumonda da l’assicurà sto l’assicurader consegnar a quel entaifer 14 dis ina decleraziun vardaivla per l’entira durada dal contract, maximalmain dentant per ils ultims 5 onns da la relaziun da contract.
3. secziun Cas spezials
Art. 69166 Chars annexs da vehichels a motor; vehichels a motor remortgads
Per il donn chaschunà tras in char annex u tras in vehichel a motor remortgà sto star bun il possessur dal vehichel a motor che tira; las disposiziuns davart la responsabladad per donns chaschunads tras vehichels a motor valan tenor il senn. Sch’il vehichel a motor remortgà vegn manà d’in manischunz, sto ses possessur star bun solidaricamain cun il possessur dal vehichel che tira.
L’assicuranza dal vehichel che tira s’extenda er sin la responsabladad per donns che vegnan chaschunads:
dal char annex;
dal vehichel a motor remortgà che na vegn betg manà d’in manischunz;
dal vehichel a motor remortgà che vegn manà d’in manischunz, ma che n’è betg assicurà.
Chars annexs destinads al transport da persunas dastgan vegnir mess en circulaziun mo, sch’ina assicuranza supplementara è vegnida concludida per il char annex, uschia che l’assicuranza minimala fixada dal Cussegl federal tenor l’artitgel 64 è garantida per l’entir convoi.
La responsabladad dal possessur dal vehichel che tira per donns corporals dals passagiers sin chars annexs sco er la responsabladad per donns chaschunads tranter il vehichel che tira ed il vehichel a motor remortgà sa drizzan tenor questa lescha. Per donns materials chaschunads vi dal char annex sto il possessur dal vehichel che tira star bun tenor il Dretg d’obligaziuns167.
Art. 70168 Velos
Ils ciclists stattan buns tenor il Dretg d’obligaziuns169.
Art. 71170 Interpresas da la branscha da vehichels a motor
L’interprendider da la branscha da vehichels a motor stat bun sco in possessur per il donn che vegn chaschunà tras in vehichel a motor ch’era vegnì surdà ad el per tegnair en salv, per reparar, per far service, per transfurmar u per intents sumegliants. Il possessur e ses assicurader da responsabladad na ston betg star buns.
Quests interprendiders sco er tals che produceschan vehichels a motor u che fan commerzi cun tals vehichels ston concluder in’assicuranza da responsabladad per tut lur agens vehichels a motor sco er per ils vehichels a motor che vegnan surdads ad els. Las disposiziuns davart l’assicuranza dal possessur valan tenor il senn.
Art. 72 Cursas
Las disposiziuns da quest artitgel valan per occurrenzas sportivas cun vehichels a motor e cun velos, sch’ellas vegnan valitadas principalmain sin basa da la sveltezza cuntanschida u sch’ellas pretendan ina sveltezza media da passa 50 km/h. Las disposiziuns valan er, sch’il traject è serrà per l’ulteriur traffic. Il Cussegl federal po suttametter ulteriuras occurrenzas a questas disposiziuns.
Applitgond tenor il senn las disposiziuns davart la responsabladad dals possessurs da vehichels a motor stattan ils organisaturs buns per il donn chaschunà tras vehichels dals participants u tras vehichels accumpagnants u tras auters vehichels duvrads en il servetsch da l’occurrenza.
La responsabladad per donns dals curriders e da lur passagiers sco er per donns vi dals vehichels duvrads en il servetsch da l’occurrenza na sa drizza betg tenor questa lescha.
Per cuvrir la responsabladad dals organisaturs, dals participants e da las persunas auxiliaras envers terzas persunas – sco aspectaturs, auters utilisaders da la via ed abitants per lung da la via – sto vegnir concludida in’assicuranza. L’autoritad da permissiun fixescha la summa d’assicuranza minimala tenor las circumstanzas; per cursas cun vehichels a motor na dastga questa summa dentant betg esser pli bassa che tar in’assicuranza ordinaria.171 Ils artitgels 65 e 66 valan tenor il senn.
Sch’in donn, ch’è vegnì chaschunà durant ina cursa organisada senza autorisaziun, sto vegnir cuvrì tras l’assicuranza ordinaria dal vehichel a motor che ha chaschunà il donn, tras il ciclist che ha chaschunà il donn u tras sia assicuranza da responsabladad privata, po l’assicurader u il ciclist prender regress sin ils responsabels che savevan u – sch’els avessan dà l’attenziun duida – che pudevan savair ch’i mancava in’assicuranza speziala per la cursa.172
Art. 73 Vehichels a motor e velos da la Confederaziun e dals chantuns
Sco possessurs da vehichels a motor èn la Confederaziun ed ils chantuns suttamess a las disposiziuns da questa lescha concernent la responsabladad, dentant betg a l’obligaziun da s’assicurar. Da l’obligaziun da s’assicurar èn ultra da quai exceptads vehichels a motor, per ils quals la Confederaziun surpiglia in’obligaziun da garanzia sco in assicurader.
...173
Tenor las disposiziuns che valan per l’assicuranza da responsabladad reglan la Confederaziun ed ils chantuns ils donns chaschunads tras vehichels a motor, tras chars annexs e tras velos, per ils quals els ston star buns. Els communitgeschan al post d’infurmaziun (art. 79a), tge posts ch’èn cumpetents per la regulaziun dals donns.174
Art. 74175 Biro naziunal d’assicuranza
Las instituziuns d’assicuranza, ch’èn autorisadas d’exercitar en Svizra lur activitads sin il sectur da l’assicuranza da responsabladad per vehichels a motor, furman e mainan cuminaivlamain il Biro naziunal d’assicuranza, il qual ha in’atgna persunalitad giuridica.
Il Biro naziunal d’assicuranza ha las suandantas incumbensas:
cuvrir la responsabladad per donns chaschunads en Svizra tras vehichels a motor e tras chars annexs esters, sch’igl exista in’obligaziun d’assicuranza tenor questa lescha;
manar il post d’infurmaziun tenor l’artitgel 79a;
coordinar la conclusiun d’assicuranzas da cunfin per vehichels a motor ch’entran en Svizra, ma che n’han betg la garanzia necessaria tras assicuranzas.
Il Cussegl federal regla:
l’obligaziun da concluder in’assicuranza da cunfin;
la coordinaziun da las prestaziuns da las assicuranzas socialas cun las prestaziuns d’indemnisaziun dal Biro naziunal d’assicuranza.
El po excluder u restrenscher la sequestraziun destinada a segirar pretensiuns d’indemnisaziun per donns che vegnan chaschunads tras vehichels a motor u tras chars annexs esters.
Art. 75176 Vehichels a motor duvrads senza dretg
Tgi ch’engola in vehichel a motor per far diever da quel, stat bun sco in possessur. Solidaricamain cun el stat bun il manischunz che saveva u – sch’el avess dà l’attenziun duida – che avess pudì savair al cumenzament dal viadi ch’il vehichel saja vegnì engulà per il diever. Il possessur stat medemamain bun, danor envers utilisaders dal vehichel che avevan u – sch’els avessan dà l’attenziun duida – pudevan avair enconuschientscha al cumenzament dal viadi ch’il vehichel saja vegnì engulà per il diever.
Il possessur e ses assicurader da responsabladad pon prender regress sin las persunas che han engulà il vehichel a motor sco er sin il manischunz che aveva u – sch’el avess dà l’attenziun duida – pudeva avair enconuschientscha al cumenzament dal viadi ch’il vehichel saja vegnì engulà per il diever.
L’assicurader na dastga adossar naginas grevezzas finanzialas al possessur, sche quel n’è betg la culpa da l’enguladitsch dal vehichel.
Art. 76177 Fond naziunal da garanzia
Las instituziuns d’assicuranza, ch’èn autorisadas d’exercitar en Svizra lur activitads sin il sectur da l’assicuranza da responsabladad per vehichels a motor, furman e mainan cuminaivlamain il Fond naziunal da garanzia.
Il Fond naziunal da garanzia ha in’atgna persunalitad giuridica.
El ha las suandantas incumbensas:
cuvrir la responsabladad per donns che vegnan chaschunads en Svizra tras:
vehichels a motor e chars annexs betg eruids u betg assicurads, sch’igl exista in’obligaziun d’assicuranza tenor questa lescha,
ciclists u utilisaders d’urdains sumegliants a vehichels, sch’il donnegiader na po betg vegnir eruì u sch’il donn na vegn cuvrì ni dal donnegiader ni d’ina assicuranza da responsabladad ni d’ina persuna ch’è responsabla per el ni d’ina autra assicuranza;
manar il post d’indemnisaziun tenor l’artitgel 79d.
Sch’in assicurader da responsabladad per vehichels a motor è obligà da pajar per donns ch’èn vegnids chaschunads tras vehichels a motor e tras chars annexs immatriculads en Svizra, e:
sch’il concurs d’assicuranza è vegnì declerà cunter el, maina il Fond naziunal da garanzia la procedura per reglar anticipadamain las pretensiuns adempliblas e cuvra quella part da las pretensiuns, per la quala l’administraziun dal concurs emetta in attest da perdita;
sch’ina procedura da sanaziun tenor l’artitgel 52a da la Lescha dals 17 da december 2004178 davart la surveglianza da las assicuranzas è vegnida declerada cunter el, entant che l’autoritad cumpetenta ha disponì da reducir ils pajaments per donns, surpiglia il Fond naziunal da garanzia l’import, per il qual ils pajaments respectivs per donns èn vegnids reducids.
Il Cussegl federal regla:
las incumbensas dal Fond naziunal da garanzia tenor l’alinea 3;
la cuvrida en cas da concurs e da sanaziun tenor l’alinea 4, en spezial la dimensiun maximala da tala;
ina resalva persunala dal donnegià per donns materials;
la coordinaziun da las prestaziuns da las assicuranzas socialas cun las prestaziuns d’indemnisaziun dal Fond naziunal da garanzia;
la procedura applitgabla per reglar anticipadamain pretensiuns adempliblas suenter l’avertura d’ina procedura da concurs, che oblighescha il Fond naziunal da garanzia da furnir ina prestaziun.
En cas da l’alinea 3 litera a scroda l’obligaziun da prestaziun dal Fond naziunal da garanzia en la dimensiun da las prestaziuns ch’il donnegià po far valair tar in’assicuranza da donns u tar in’assicuranza sociala.
En cas da l’alinea 3 litera a po il Cussegl federal:
obligar il Fond naziunal da garanzia da far pajaments anticipads, sch’il donnegiader n’ha betg in’assicuranza da responsabladad ch’è obligada da pajar u sche la mancanza d’ina tala assicuranza è dispitaivla;
restrenscher u abolir l’obligaziun da prestaziun dal Fond naziunal da garanzia envers donnegiads esters domiciliads en pajais che n’applitgeschan betg la reciprocitad.
Tras il pajament da l’indemnisaziun al donnegià substituescha il Fond naziunal da garanzia ils dretgs dal donnegià per ils donns da medema natira sco quels ch’el cuvra. Per prestaziuns tenor l’alinea 4 prenda il Fond naziunal da garanzia mo regress, sch’il possessur u il manischunz dal vehichel ha chaschunà il donn per greva negligientscha u intenziunadamain. Sch’il Fond naziunal da garanzia è obligà da pajar indemnisaziuns tenor l’alinea 4, na po il donnegià far valair naginas pretensiuns envers il possessur u il manischunz dal vehichel, cun il qual il donn è vegnì chaschunà.
Art. 76a179 Finanziaziun, execuziun
Il possessur d’in vehichel a motor paja ina contribuziun annuala tenor il gener da la ristga assicurada per cuvrir ils custs tenor ils artitgels 74, 76, 79a e 79d.180
Il Biro naziunal d’assicuranza ed il Fond naziunal da garanzia fixeschan questas contribuziuns; quellas ston vegnir approvadas da l’Autoritad federala per la surveglianza dals martgads da finanzas (FINMA).181
Ils assicuraders da responsabladad per vehichels a motor incasseschan questas contribuziuns ensemen cun la premia.182
La Confederaziun sco er ses manaschis e sias instituziuns èn liberads da pajar questa contribuziun. Ils chantuns sco possessurs da vehichels a motor che n’èn betg suttamess a l’obligaziun d’avair in’assicuranza da responsabladad (art. 73 al. 1) ston pajar la contribuziun, uschenavant che lur vehichels èn assicurads.
Sche la FINMA ha avert ina procedura da sanaziun u ina procedura da concurs d’assicuranza cunter in assicurader da responsabladad per vehichels a motor, fa il Fond naziunal da garanzia ina stimaziun da las obligaziuns da pajament che vegnan spetgadas en l’avegnir. Quellas ston vegnir documentadas unicamain en l’agiunta dal quint annual (art. 959c dal Dretg d’obligaziuns183).184
Il Cussegl federal fixescha ils detagls; el regla en spezial las basas per calcular la contribuziun e la procedura d’approvaziun.
Art. 76b185 Disposiziuns cuminaivlas per il Biro naziunal d’assicuranza e per il Fond naziunal da garanzia
Ils donnegiads han in dretg da pretensiun direct envers il Biro naziunal d’assicuranza ed envers il Fond naziunal da garanzia.
Il Biro naziunal d’assicuranza ed il Fond naziunal da garanzia èn suttamess a la surveglianza dal UVIAS186.
Las persunas che adempleschan las incumbensas dal Biro naziunal d’assicuranza e dal Fond naziunal da garanzia u che surveglian lur execuziun, èn suttamessas a l’obligaziun da discreziun envers terzas persunas. Ellas èn autorisadas d’elavurar u da laschar elavurar las datas persunalas, inclusiv datas persunalas spezialmain sensiblas, ch’ellas dovran per ademplir las incumbensas confidadas ad ellas.187
Il Biro naziunal d’assicuranza ed il Fond naziunal da garanzia pon:
incumbensar lur commembers u terzas persunas d’ademplir lur incaricas e designar in assicurader gestiunari;
far cunvegnas cun auters biros naziunals d’assicuranza e cun auters fonds naziunals da garanzia sco er cun posts esters ch’adempleschan incumbensas sumegliantas per facilitar il traffic transcunfinal e per proteger las victimas da traffic en il traffic transcunfinal.
Il Cussegl federal decretescha disposiziuns davart las incumbensas e las cumpetenzas dal Biro naziunal d’assicuranza concernent:
la cuvrida da donns en Svizra ed a l’exteriur;
la promoziun ed il svilup da la garanzia tras assicuranzas sco er da la protecziun da las victimas da traffic en il traffic transcunfinal.
Vehichels betg assicurads
Art. 77
Sch’in chantun consegna documents e numers d’immatriculaziun per vehichels a motor, senza che l’assicuranza prescritta saja avant maun, stat el bun – en il rom da l’assicuranza minimala previsa da la lescha – per il donn ch’ils possessurs dals vehichels a motor ston surpigliar.188 Da medema maniera stat el bun, sch’el tralascha da retrair il document dal vehichel ed ils numers d’immatriculaziun entaifer 60 suenter l’annunzia da l’assicurader tenor l’artitgel 68 u suenter l’annunzia dal possessur ch’in vehichel saja vegnì mess definitivamain ord circulaziun.189
Il chantun u ses assicurader po prender regress sin il possessur che na pudeva betg supponer da buna fai ch’el saja cuvrì tras l’assicuranza prescritta.
Questas disposiziuns valan confurm al senn per la consegna da documents da vehichels e da numers d’immatriculaziun tras la Confederaziun.190
Art. 78191
Art. 79192
Art. 79a193 Post d’infurmaziun
Il post d’infurmaziun dat als donnegiads ed a las assicuranzas socialas las infurmaziuns necessarias per ch’els possian far valair las pretensiuns d’indemnisaziun.
Il Cussegl federal fixescha, tge infurmaziuns che ston vegnir dadas.
El po obligar las autoritads e las persunas privatas da metter a disposiziun al post d’infurmaziun las datas necessarias.
Art. 79b194 Incumbensads per la regulaziun da donns
Las instituziuns d’assicuranza, ch’èn autorisadas d’exercitar en Svizra lur activitads sin il sectur da l’assicuranza da responsabladad per vehichels a motor, èn obligadas da nominar en mintga stadi dal Spazi economic europeic in incumbensà per la regulaziun da donns. Ellas communitgeschan il num e l’adressa da quest incumbensà als posts d’infurmaziun da quests stadis sco er al post d’infurmaziun tenor l’artitgel 79a.
Il Cussegl federal po obligar las instituziuns d’assicuranza tenor l’alinea 1 da nominar incumbensads per la regulaziun da donns en auters stadis.
Ils incumbensads per la regulaziun da donns èn persunas natiralas u giuridicas che represchentan, en lur stadis d’activitad, las instituziuns d’assicuranza che han la sedia en in auter stadis. Els elavuran e reguleschan las pretensiuns da responsabladad tenor l’artitgel 79c che donnegiads cun sedia en lur stadi d’activitad fan valair envers l’instituziun d’assicuranza ch’els represchentan.
Els ston:
esser domiciliads en lur stadi d’activitad;
disponer da cumpetenzas suffizientas per represchentar l’instituziun d’assicuranza envers ils donnegiads e per cuntentar cumplainamain lur pretensiuns d’indemnisaziun;
esser en cas d’elavurar ils cas en la lingua uffiziala u en las linguas uffizialas da lur stadis d’activitad.
Els pon lavurar a quint d’ina u da pliras instituziuns d’assicuranza.
Art. 79c195 Regulaziun da donns
Las instituziuns d’assicuranza, ch’èn autorisadas d’exercitar en Svizra lur activitads sin il sectur da l’assicuranza da responsabladad per vehichels a motor, ils incumbensads per la regulaziun da donns che lavuran en Svizra, la Confederaziun ed ils chantuns per lur vehichels betg assicurads sco er il Biro naziunal d’assicuranza ed il Fond naziunal da garanzia ston reagir entaifer 3 mais sin las pretensiuns da responsabladad che vegnan fatgas valair da donnegiads:
preschentond in’offerta d’indemnisaziun motivada, premess che la responsabladad na saja betg dispitaivla e ch’il donn saja vegnì quantifitgà;
dond ina resposta motivada a las pretensiuns fatgas en la dumonda d’indemnisaziun, sche la responsabladad vegn contestada u n’è betg dal tuttafatg clera u sch’il donn n’è betg vegnì quantifitgà dal tuttafatg.
Per las pretensiuns d’indemnisaziun che vegnan fatgas valair concretamain cumenza il termin da 3 mais, cur che la dumonda arriva tar il post appellà dal donnegià.
Suenter la scadenza dal termin da 3 mais cumenza l’obligaziun da pajar tschains da retard. Ulteriuras pretensiuns dal donnegià restan resalvadas.
Art. 79d196 Post d’indemnisaziun
Donnegiads cun domicil en Svizra pon valair lur pretensiuns da responsabladad tar il post d’indemnisaziun dal Fond naziunal da garanzia, sche:
il post appellà per la regulaziun dals donns n’ha betg ademplì sias obligaziuns tenor l’artitgel 79c;
l’assicurader da responsabladad ester, ch’è obligà da pajar, n’ha betg nominà in incumbensà per la regulaziun da donns en Svizra;
els èn vegnids donnegiads – en in stadi, nua ch’il biro naziunal d’assicuranza è sa participà al sistem da la carta verda – tras in vehichel a motor che na po betg vegnir eruì u dal qual l’assicurader na po betg vegnir eruì entaifer 2 mais.
Naginas pretensiuns envers il post d’indemnisaziun existan, sch’il donnegià:
ha instradà en Svizra u a l’exteriur pass giudizials per far valair sias pretensiuns d’indemnisaziun; u
ha drizzà ina pretensiun d’indemnisaziun directamain a l’assicurader ester e sche quel ha dà entaifer 3 mais ina resposta motivada.
Art. 79e197 Reciprocitad
Ils artitgels 79a–79d èn applitgabels envers in auter stadi mo, sche quest stadis conceda la reciprocitad a la Svizra.
La FINMA publitgescha ina glista dals stadis che concedan la reciprocitad.198
4. secziun Relaziun cun autras assicuranzas
Art. 80199 Assicuranza obligatorica cunter accidents
Als donnegiads ch’èn assicurads tenor la Lescha federala dals 20 da mars 1981200 davart l’assicuranza d’accidents èn garantidas las pretensiuns tenor questa lescha.
Art. 81201 Assicuranza militara
Sch’ina persuna ch’è assicurada tar l’assicuranza militara vegn blessada u mazzada tras in vehichel militar, sto la Confederaziun cuvrir il donn exclusivamain tenor la Lescha federala dals 19 da zercladur 1992202 davart l’assicuranza militara.
5. secziun Disposiziuns cuminaivlas
Art. 82203 Assicuraders
Las assicuranzas prescrittas tras questa lescha ston vegnir concludidas tar ina instituziun d’assicuranza ch’è autorisada d’exercitar sia activitad en Svizra. Resalvada resta la renconuschientscha da las assicuranzas concludidas a l’exteriur per vehichels esters.
Surannaziun
Art. 83204
Pretensiuns d’indemnisaziun e da satisfacziun per accidents cun vehichels a motor, cun velos e cun urdains sumegliants a vehichels suranneschan tenor las disposiziuns dal Dretg d’obligaziuns205 davart ils acts illegals.
Il dretg da regress tranter las persunas responsablas per in accident cun vehichels a motor, cun velos u cun urdains sumegliants a vehichels ed ils ulteriurs dretgs da regress previs en questa lescha suranneschan suenter 3 onns dapi il di che la prestaziun è vegnida furnida cumplainamain e che la persuna responsabla è vegnida enconuschenta.
Art. 84206
Art. 85207
Art. 86208
Art. 87 Cunvegnas
Cunvegnas ch’excludan u limiteschan la responsabladad tenor questa lescha èn nunvalaivlas.
Cunvegnas che fixeschan indemnisaziuns evidentamain insuffizientas èn contestablas entaifer 1 onn dapi lur conclusiun.
Art. 88 Cundiziuns dal regress
Sche las prestaziuns d’assicuranza na cuvran betg cumplainamain il donn d’in donnegià, pon ils assicuraders mo far valair lur dretgs da prender regress sin las persunas responsablas u sin lur assicuraders da responsabladad, sch’il donnegià na vegn betg dischavantagià qua tras.
Art. 89 Disposiziuns supplementaras davart la responsabladad e l’assicuranza
Vehichels a motor cun forzas motoricas pitschnas u cun sveltezzas minimalas e tals che vegnan duvrads darar sin vias publicas po il Cussegl federal excluder dal tuttafatg u per part da las disposiziuns da quest titel u sche necessari decretar prescripziuns cumplementaras per tals.209
El decretescha las prescripziuns necessarias davart l’assicuranza per vehichels cun numers d’immatriculaziun da vendiders d’autos, cun numers d’immatriculaziun transferibels e per cas sumegliants.
Cunter las disposiziuns da las autoritads chantunalas davart la subordinaziun d’in vehichel, d’ina interpresa u d’ina occurrenza sportiva a las disposiziuns da responsabladad da questa lescha ed a l’obligaziun da s’assicurar poi vegnir fatg recurs tenor las disposiziuns generalas da la giurisdicziun federala.210
IVa. titel211 Sistems d’infurmaziun
1. secziun Sistem d’infurmaziun per l’admissiun a la circulaziun
Art. 89a Princips
En collavuraziun cun ils chantuns maina il UVIAS il SIAC.
Ils chantuns furneschan al UVIAS las datas davart l’admissiun al traffic.
Las datas dal SIAC èn suttamessas a la suveranitad da datas dal UVIAS. ...212
Il UVIAS definescha las interfatschas tecnicas e las proceduras per cumparegliar las datas.
Art. 89b Intent
Il SIAC serva ad ademplir las suandantas incumbensas:
conceder, controllar e retrair:
documents per l’admissiun da persunas e da vehichels al traffic sin via,
permissiuns ed attestaziuns,
cartas per il registratur da viadis;
realisar proceduras administrativas e penalas cunter manischunzs en il traffic sin via;
tipisar vehichels, examinar vehichels ed admetter vehichels al traffic sin via;
213controllar l’assicuranza, il pajament dals dazis ed il pajament da las taglias tenor la LTAut214 dals vehichels admess al traffic sin via;
identifitgar possessurs da vehichels e tschertgar vehichels;
proteger las victimas da traffic;
raziunar il carburant sco er requirir u prender en locaziun vehichels per l’armada, per la protecziun civila e per il provediment economic dal pajais;
far statisticas, en spezial en ils secturs autorisaziuns da manischar, mesiras administrativas, tips da vehichels, admissiuns da vehichels, accidents da traffic sin via e controllas dal traffic sin via;
elavurar basas da la politica da traffic, d’ambient e d’energia;
215incassar las taglias chantunalas sin ils vehichels a motor ed autras taxas, sco er incassar e controllar il pajament da las taxas sin il traffic da camiuns pesants e las taxas per l’utilisaziun da las vias naziunalas;
sustegnair autoritads svizras ed estras tar l’execuziun da las prescripziuns davart il temp da lavur e da paus dals manischunzs professiunals da vehichels a motor;
admetter e controllar interpresas che transportan persunas e rauba sin via;
216exequir la reducziun da las emissiuns da CO2 da vehichels tenor la Lescha dals 23 da december 2011217 davart il CO2.
Art. 89c Cuntegn
Il SIAC cuntegna:
las persunalias dals titulars da documents tenor l’artitgel 89b litera a e las persunalias d’autras persunas, cunter las qualas è vegnida disponida ina mesira administrativa;
las datas davart las autorisaziuns da manischar ch’èn vegnidas concedidas tras autoritads svizras ed estras a persunas cun domicil en Svizra;
las datas ch’èn necessarias per emetter las cartas per il registratur da viadis;
las datas davart las suandantas mesiras administrativas sco er davart lur aboliziun e lur midada, sche questas mesiras èn vegnidas disponidas tras autoritads svizras u ordinadas tras autoritads estras cunter persunas cun domicil en Svizra:
refusa e privaziun da documents e da permissiuns,
scumond da manischar,
sequestraziun dal permiss da manischar,
pretensiuns e cundiziuns concernent l’autorisaziun da manischar,
annullaziun da permiss da manischar svizzers tras autoritads estras,
annullaziun da permiss da manischar esters,
admoniziun,
examens psicologics e medicinals concernent il traffic,
nov examen da manischunz,
participaziun ad ina scolaziun cumplementara,
prolungaziun dal temp da prova,
scadenza dal permiss da manischar a prova,
temps da spetga;
las datas davart ils tips da vehichels mess en commerzi en Svizra sco er il num e l’adressa dal possessur da l’approvaziun dal tip u da ses represchentant en Svizra;
las datas dals vehichels admess tras autoritads svizras sco er lur assicuraders da responsabladad.
Art. 89d Elavuraziun da datas
Las suandantas autoritads ed ils suandants posts elavuran las datas dal SIAC:218
il UVIAS;
las autoritads federalas e chantunalas ch’èn responsablas per conceder e per retrair las autorisaziuns da manischar ed ils documents dals vehichels: las datas da lur champ da cumpetenza;
las autoritads ch’èn responsablas per raziunar il carburant sco er per requirir u per prender en locaziun vehichels per l’armada, per la protecziun civila e per il provediment economic dal pajais: las datas davart ils vehichels e davart lur possessurs;
ils organs da polizia ch’èn responsabels per sequestrar permiss da manischar e documents da vehichels: las datas davart las autorisaziuns da manischar e davart ils vehichels;
219las autoritads ch’èn responsablas per controllar il pajament dals dazis ed il pajament da las taglias tenor la LTAut220: las datas da lur champ da cumpetenza;
221ils posts ch’èn incaricads cun l’incassament e cun la controlla dal pajament da la taxa sin il traffic pesant dependenta da la prestaziun tenor la Lescha dals 19 da december 1997222 davart la taxa sin il traffic da camiuns pesants: las datas da lur champ da cumpetenza;
223ils posts ch’èn incaricads cun l’incassament e cun la controlla dal pajament da la taxa per l’utilisaziun da las vias naziunalas tenor la Lescha dals 19 da mars 2010224 davart la taxa da las vias naziunalas: las datas davart ils vehichels e davart lur possessurs;
225las autoritads ch’èn responsablas per exequir la reducziun da las emissiuns da CO2 da vehichels tenor la Lescha dals 23 da december 2011226 davart il CO2: las datas da lur champ da cumpetenza.
Art. 89e Access tras ina procedura d’invista
Las suandantas autoritads ed ils suandants posts pon prender invista da las suandantas datas tras ina procedura d’invista:227
a. 228las autoritads ed ils posts ch’èn autorisads d’elavurar datas tenor l’artitgel 89d: da las datas ch’ellas ed els elavuran sin basa da tala disposiziun;
a.bis 229ils organs da polizia: da las datas ch’èn necessarias per controllar l’autorisaziun da manischar e l’admissiun al traffic, per identifitgar il possessur e l’assicurader sco er per tschertgar vehichels;
b. 230l’Uffizi federal da la duana e da la segirezza dals cunfins: da las datas ch’èn necessarias per controllar l’autorisaziun da manischar e l’admissiun al traffic sco er per tschertgar vehichels;
c. las autoritads da persecuziun penala e las autoritads giudizialas: da las datas davart las autorisaziuns da manischar e davart las mesiras administrativas en il rom da proceduras per giuditgar cuntravenziuns cunter il dretg davart il traffic sin via;
d. las autoritads federalas e chantunalas ch’èn cumpetentas per ils examens da vehichels sco er ils posts ch’èn designads per realisar examens uffizials da vehichels: da las datas davart l’admissiun da vehichels e davart ils tips da vehichels;
e. l’Uffizi federal da statistica: da las datas davart ils vehichels;
f. l’Uffizi federal da traffic: da las datas davart l’admissiun da vehichels e davart las mesiras administrativas en connex cun l’admissiun sco interpresas da transport sin via;
g. 231l’Uffizi federal d’energia: da las datas dals vehichels a motor ch’èn necessarias per exequir la reducziun da las emissiuns da CO2 da vehichels tenor la Lescha dals 23 da december 2011232 davart il CO2;
h. il Biro naziunal d’assicuranza ed il Fond naziunal da garanzia: da las datas ch’èn necessarias per ademplir lur incumbensas publicas (art. 74 e 76);
i. las autoritads estras ch’èn responsablas per conceder las cartas da manischunzs: da las datas davart questas cartas;
j. ils organs da controlla esters ch’èn responsabels per controllar ils temps da lavur e da paus dals manischunzs professiunals da vehichels a motor: dal status da las cartas da manischunzs.
Art. 89f Dretg da prender invista
Mintga persuna po prender invista da las datas che concernan ella sezza u ses vehichel tar las autoritads chantunalas ch’èn responsablas per l’admissiun al traffic.
Art. 89g Communicaziun da datas
Las datas davart l’admissiun al traffic n’èn betg publicas.
Il Cussegl federal po permetter al UVIAS da communitgar datas davart ils possessurs da vehichels, davart las autorisaziuns da manischar e davart las datas tecnicas. El regla las premissas.
Las autoritads chantunalas ch’èn responsablas per l’admissiun al traffic dastgan communitgar las datas davart ils possessurs da vehichels e davart las assicuranzas a persunas:
ch’èn participadas ad ina procedura d’admissiun;
ch’èn pertutgadas d’in accident da traffic;
che fan valair en scrit in interess suffizient en vista ad ina procedura.
Las autoritads chantunalas ch’èn responsablas per l’admissiun al traffic dastgan annunziar a la polizia las persunalias da persunas, da las qualas il permiss per emprender a manischar u il permiss da manischar è vegnì retratg per ina durada illimitada pervia d’inabilitad da manischar, u è vegnì retratg – per motivs da prevenziun – pervia da dubis davart l’abilitad da manischar fin al scleriment da l’abilitad da manischar.
Ils chantuns pon publitgar il num e l’adressa dals possessurs da vehichels, uschenavant che la publicaziun da questas datas n’èn betg bloccada. Ils possessurs da vehichels pon laschar inscriver la bloccada senza cundiziuns e gratuitamain tar l’autoritad chantunala responsabla.
Il UVIAS po emetter extracts globals per las persunas tenor l’alinea 3 sco er per ils posts che han access tras ina procedura d’invista (art. 89e).
Il Biro naziunal d’assicuranza ed il Fond naziunal da garanzia dastgan communitgar a terzas persunas las datas ch’èn necessarias per ademplir lur incumbensas publicas (art. 74 e 76).
Las datas davart ils tips da vehichels ed autras datas tecnicas pon vegnir publitgadas.
Art. 89h Organisaziun e realisaziun
Il Cussegl federal regla:
l’organisaziun e la gestiun dal SIAC;
la responsabladad per l’elavuraziun da las datas;
il catalog da las datas che ston vegnir registradas ed ils termins da tegnair en salv quellas;
la collavuraziun cun las autoritads, cun las organisaziuns, cun ils importaders da vehichels e cun auters posts ch’èn participads a las proceduras da l’admissiun al traffic;
las proceduras d’annunzia;
las proceduras per rectifitgar las datas;
la procedura per concepir las interfatschas tecnicas cun il SIAC sco er per barattar las datas tranter la Confederaziun ed ils chantuns e las terzas persunas ch’èn participadas a la procedura d’admissiun;
la protecziun e la segirezza da las datas per tut ils posts che adempleschan incumbensas d’admissiun e da controlla en il traffic sin via cun agid da sistems autonoms d’elavuraziun da datas.
2. secziun Sistem d’infurmaziun davart ils accidents da traffic sin via
Art. 89i Princips
Il UVIAS fa ina statistica dals accidents da traffic sin via; el è cumpetent per far in’evaluaziun dals accidents da traffic sin via da l’entira Svizra.
En collavuraziun cun ils chantuns maina el in sistem d’infurmaziun davart ils accidents da traffic sin via. Quel consista dad:
in sistem per registrar ils accidents da traffic sin via (sistem da registraziun);
in sistem per evaluar ils accidents da traffic sin via (sistem d’evaluaziun).
Ils chantuns endateschan en il sistem da registraziun las datas ch’èn vegnidas registradas en connex cun ils accidents da traffic sin via.
Il Cussegl federal po obligar ulteriurs posts d’endatar las datas davart ils accidents da traffic sin via ch’èn avant maun tar els, sche quai gida ad ademplir incumbensas tenor l’artitgel 89j.
Art. 89j Intent
Il sistem d’infurmaziun serva ad ademplir las suandantas incumbensas:
il sistem da registraziun: gida las autoritads cumpetentas a realisar proceduras administrativas e penalas cunter manischunzs;
il sistem d’evaluaziun:
ad evaluar ed ad analisar accidents da traffic sin via,
ad elavurar la basa per la politica da la segirezza dal traffic,
a far la statistica dals accidents da traffic sin via.
Art. 89k Cuntegn
Il sistem d’infurmaziun cuntegna las suandantas datas ch’èn vegnidas registradas en connex cun ils accidents da traffic sin via:
las datas da las persunas participadas;
las datas dals vehichels participads;
las datas davart il lieu d’accident;
las datas davart il gener e davart ils motivs d’accident;
skizzas da l’accident;
ils protocols da las interrogaziuns;
ils rapports da denunzia.
Art. 89l Elavuraziun da datas
Ils suandants posts elavuran las datas dal sistem d’infurmaziun:
il UVIAS;
ils posts ch’èn cumpetents per l’endataziun.
Ils posts tenor l’alinea 1 litera b dastgan elavurar mo las datas da quels accidents che pertutgan lur champ da cumpetenza.
Il Cussegl federal po permetter ad ulteriurs posts d’elavurar las datas dal sistem d’evaluaziun, en spezial tras ina procedura d’invista.
Art. 89m Colliaziun cun auters sistems d’infurmaziun
Las datas d’auters sistems d’infurmaziun en il sectur dal traffic sin via dastgan:
vegnir surpigliadas en u colliadas cun il sistem da registraziun per verifitgar e per cumplettar las unitads da datas;
vegnir surpigliadas en u colliadas cun il sistem d’evaluaziun per evaluar ils accidents.
Art. 89n Organisaziun e realisaziun
Il Cussegl federal regla:
l’organisaziun e la gestiun dal sistem d’infurmaziun;
las cumpetenzas e la responsabladad per l’elavuraziun da las datas;
il catalog da las datas che ston vegnir registradas ed ils termins da tegnair en salv quellas;
la procedura d’endataziun;
la colliaziun cun auters sistems d’infurmaziun;
la collavuraziun cun ils posts pertutgads;
la communicaziun da las datas;
il dretg da dar infurmaziuns ed il dretg da far rectificaziuns;
la segirezza da las datas;
l’organisaziun e la dimensiun da la statistica dals accidents da traffic sin via.
3. secziun Sistem d’infurmaziun davart las controllas dal traffic sin via
Art. 89o Princips
Il UVIAS fa ina statistica da las controllas dal traffic sin via.
En collavuraziun cun ils chantuns maina el in sistem d’infurmaziun davart las controllas dal traffic sin via. Quel consista dad:
in sistem per registrar las controllas dal traffic sin via (sistem da registraziun);
in sistem per evaluar las controllas dal traffic sin via (sistem d’evaluaziun).
Ils chantuns endateschan en il sistem da registraziun las datas ch’èn vegnidas registradas en connex cun las controllas dal traffic sin via.233
Il Cussegl federal po obligar ulteriurs posts d’endatar datas da controllas dal traffic sin via, sche quai gida ad ademplir incumbensas tenor l’artitgel 89p.
Art. 89p Intent
Il sistem d’infurmaziun serva ad ademplir las suandantas incumbensas:
il sistem da registraziun: gida las autoritads cumpetentas a realisar proceduras administrativas e penalas cunter manischunzs;
il sistem d’evaluaziun:
ad ademplir las obligaziuns da rapportar che resultan da la cunvegna dals 21 da zercladur 1999234 tranter la Confederaziun svizra e la Communitad europeica davart il traffic da rauba e da persunas sin via e cun la viafier,
ad evaluar ed ad analisar controllas dal traffic sin via,
ad elavurar la basa per la politica da la segirezza dal traffic.
Art. 89q Cuntegn
Il sistem d’infurmaziun cuntegna las suandantas datas ch’èn vegnidas registradas en connex cun las controllas dal traffic sin via:
las datas da las persunas participadas;
las datas dals vehichels participads;
las datas davart il lieu da la controlla;
las datas davart il gener da la controlla;
ils protocols da las interrogaziuns;
ils rapports da denunzia.
Art. 89r Elavuraziun da datas
Ils suandants posts elavuran las datas dal sistem d’infurmaziun:
il UVIAS;
ils posts ch’èn cumpetents per l’endataziun.
Ils posts tenor l’alinea 1 litera b dastgan elavurar mo las datas da quellas controllas che pertutgan lur champ da cumpetenza.
Il Cussegl federal po permetter ad ulteriurs posts d’elavurar las datas dal sistem d’evaluaziun, en spezial tras ina procedura d’invista.
Art. 89s Colliaziun cun auters sistems d’infurmaziun
Las datas d’auters sistems d’infurmaziun en il sectur dal traffic sin via dastgan:
vegnir surpigliadas en u colliadas cun il sistem da registraziun per verifitgar e per cumplettar las unitads da datas;
vegnir surpigliadas en u colliadas cun il sistem d’evaluaziun per evaluar las controllas.
Art. 89t Organisaziun e realisaziun
Il Cussegl federal regla:
l’organisaziun e la gestiun dal sistem d’infurmaziun;
las cumpetenzas e la responsabladad per l’elavuraziun da las datas;
il catalog da las datas che ston vegnir registradas ed ils termins da tegnair en salv quellas;
la procedura d’endataziun;
la colliaziun cun auters sistems d’infurmaziun;
la collavuraziun cun ils posts pertutgads;
la communicaziun da las datas;
il dretg da dar infurmaziuns ed il dretg da far rectificaziuns;
la segirezza da las datas;
l’organisaziun e la dimensiun da la statistica da las controllas dal traffic sin via.
V. titel Disposiziuns penalas
Art. 90235 Violaziun da las reglas da traffic
Tgi che violescha las reglas da traffic da questa lescha u da las prescripziuns d’execuziun dal Cussegl federal vegn chastià cun ina multa.
Tgi che chaschuna u prenda en cumpra – tras ina greva violaziun da las reglas da traffic – in privel serius per la segirezza d’autras persunas vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Tgi che accepta la gronda ristga da chaschunar in accident cun persunas grevamain blessadas u cun victimas – tras ina violaziun sapientiva da las reglas da traffic fundamentalas – particularmain cun betg resguardar massivamain la sveltezza maximala admessa, cun surpassar giagliardamain u cun sa participar temerariamain ad ina cursa betg permessa da vehichels a motor, vegn chastià cun in chasti da detenziun dad 1 fin 4 onns.
Il chasti minimal dad 1 onn po vegnir reducì en cas da cuntravenziuns tenor l’alinea 3, sch’igl è avant maun in motiv per ina diminuziun dal chasti tenor l’artitgel 48 CP236, en spezial sch’il delinquent ha agì per motivs respectabels.237
En cas da cuntravenziuns tenor l’alinea 3 po il delinquent vegnir chastià cun in chasti da detenziun da fin 4 onns u cun in chasti pecuniar, nun ch’el saja vegnì sentenzià entaifer ils ultims 10 onns avant il malfatg pervia d’in crim u d’in delict commess en il traffic sin via, che ha mess seriusamain en privel la segirezza d’autras persunas respectivamain ha blessà u mazzà autras persunas.238
Ina inobservanza spezialmain gravanta da la sveltezza maximala admessa è avant maun, sche tala vegn surpassada per:
almain 40 km/h, nua che la sveltezza maximala è mo 30 km/h;
almain 50 km/h, nua che la sveltezza maximala è mo 50 km/h;
almain 60 km/h, nua che la sveltezza maximala è mo 80 km/h;
almain 80 km/h, nua che la sveltezza maximala è dapli che 80 km/h.239
L’artitgel 237 cifra 2 dal Cudesch penal svizzer240 na vegn betg applitgà en quests cas.
Art. 90a241 Confiscaziun e reutilisaziun da vehichels a motor
Il Tribunal po ordinar la confiscaziun d’in vehichel a motor, sche:
ina greva violaziun da las reglas da traffic è vegnida fatga cun quel en moda senza scrupels; e
la confiscaziun po impedir il delinquent da far ulteriuras grevas violaziuns da las reglas da traffic.
Il Tribunal po ordinar la reutilisaziun dal vehichel a motor sequestrà e fixar l’utilisaziun dal retgav, main ils custs da reutilisaziun e da procedura.
Art. 91242 Manischar en in stadi inabel da manischar e violaziun dal scumond da manischar sut l’influenza d’alcohol
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
maina in vehichel a motor en in stadi d’alcoholisaziun;
violescha il scumond da manischar sut l’influenza d’alcohol;
maina in vehichel betg motorisà en in stadi inabel da manischar.
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che:
243maina in vehichel a motor en in stadi d’alcoholisaziun cun ina concentraziun qualifitgada d’alcohol en il flad u en il sang;
è per auters motivs inabel da manischar e maina in vehichel a motor.
Art. 91a244 Impediment da mesiras per constatar l’inabilitad da manischar
Tgi che sco manischunz d’in vehichel a motor s’oppona intenziunadamain u sa retira d’ina analisa dal sang, d’ina analisa da l’alcohol en il flad u d’ina autra examinaziun preliminara reglada dal Cussegl federal, ch’è vegnida ordinada u che vegn probablamain ordinada, ubain d’ina controlla medicala cumplementara u tgi che impedescha l’intent da questas mesiras vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar.
Il chasti è ina multa, sch’il delinquent ha manà in vehichel betg motorisà u sch’el è stà participà ad in accident sco utilisader da la via.
Art. 92245 Violaziun da las obligaziuns en cas d’accident
Cun ina multa vegn chastià, tgi che violescha en cas d’in accident las obligaziuns che questa lescha al adossescha.
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che – sco manischunz – ha mazzà u blessà ina persuna en in accident da traffic ed è fugì.
Art. 93246 Vehichels betg segirs per il manaschi
Tgi che periclitescha intenziunadamain la segirezza d’in vehichel, uschia ch’i resulta il privel da chaschunar in accident, vegn chastià cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar. Sch’il delinquent agescha per negligientscha, vegn el chastià cun ina multa.
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
maina in vehichel, dal qual el sa u po savair, sch’el avess dà l’attenziun duida, ch’el na correspunda betg a las prescripziuns;
è responsabel per la segirezza dal manaschi d’in vehichel sco possessur u en la medema moda sco in possessur e tolerescha sapientivamain u per negligientscha il diever dal vehichel che na correspunda betg a las prescripziuns.
Art. 94247 Enguladitsch d’in vehichel per il diever
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che:
engola in vehichel a motor per far diever da quel;
maina in tal vehichel sco manischunz u sco passagier, schebain ch’el saveva al cumenzament dal viadi ch’il vehichel è vegnì engulà.
Sch’in dals delinquents è in confamigliar u in famigliar dal possessur e sch’il manischunz aveva il permiss da manischar necessari, vegn il chasti dà mo sin dumonda; il chasti è ina multa.
Sin dumonda vegn chastià cun ina multa, tgi che dovra in vehichel a motor ch’è vegnì confidà ad el per viadis, per ils quals el n’è evidentamain betg autorisà.
Cun ina multa vegn chastià, tgi che dovra in velo nungiustifitgadamain. Sch’il delinquent è in confamigliar u in famigliar dal possessur, vegn il chasti dà mo sin dumonda.
L’artitgel 141 dal Cudesch penal svizzer248 na vegn betg applitgà en quests cas.
Art. 95249 Manischar senza autorisaziun
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che:
maina in vehichel a motor senza il permiss da manischar necessari;
maina in vehichel a motor, schebain ch’il permiss d’emprender a manischar ubain il permiss da manischar l’è vegnì refusà, retratg u abgiuditgà;
maina in vehichel a motor, schebain ch’il permiss da manischar a prova è scadì;
fa viadis d’emprender a manischar senza permiss d’emprender a manischar ubain senza l’accumpagnament prescrit;
surlascha in vehichel a motor ad in manischunz, dal qual el sa u duess savair, sch’el avess dà l’attenziun duida, ch’el n’ha betg il permiss necessari.
Cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che maina in vehichel a motor, schebain che la valaivladad dal permiss da manischar a prova è scadida.250
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
na resguarda betg las restricziuns u cundiziuns ch’èn colliadas en il cas singul cun il permiss da manischar;
surpiglia l’incumbensa da l’accumpagnader sin in viadi d’emprender a manischar senza ademplir las premissas;
instruescha professiunalmain a manischar senza permiss da magister d’autoscola.
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
maina in velo, schebain ch’igl è vegnì scumandà ad el dad ir cun velo;
maina ina manadira, schebain ch’igl è vegnì scumandà ad el da manar in char tratg d’animals.
Art. 96251 Manischar senza document dal vehichel, senza permissiun u senza assicuranza da responsabladad
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
maina in vehichel a motor u in vehichel a motor cun in char annex senza il document dal vehichel necessari ubain senza numers d’immatriculaziun;
fa senza permissiun viadis che dovran ina permissiun tenor questa lescha;
na resguarda betg las restricziuns u las cundiziuns ch’èn colliadas cun il document dal vehichel ubain cun la permissiun, tras lescha u en il cas singul, particularmain davart il pais total.
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che maina in vehichel a motor, schebain ch’el sa u ch’el po savair, sch’el avess dà l’attenziun duida, che l’assicuranza da responsabladad prescritta n’exista betg. En cas levs è il chasti in chasti pecuniar.252
A las medemas smanatschas da chasti è suttamess il possessur ubain la persuna che dispona en ses lieu dal vehichel, sche la cuntravenziun l’era enconuschenta u l’avess pudì esser enconuschenta, sch’ella u el avess dà l’attenziun duida.
Art. 97253 Abus da documents e da numers d’immatriculaziun
Cun in chasti da detenziun da fin 3 onns u cun in chasti pecuniar vegn chastià, tgi che:
254dovra documents u numers d’immatriculaziun che n’èn betg destinads per el u per ses vehichel;
na consegna betg documents u numers d’immatriculaziun nunvalaivels u retratgs, malgrà l’invitaziun tras las autoritads;
lascha duvrar ad autras persunas documents u numers d’immatriculaziun che n’èn betg destinads per ellas u per lur vehichels;
obtegna cun rampigns in document u ina permissiun, e quai intenziunadamain tras indicaziuns fallidas, cun taschentar fatgs impurtants u cun preschentar faussas attestaziuns;
sfalsifitgescha numers d’immatriculaziun u producescha fauss numers d’immatriculaziun per il diever;
dovra numers d’immatriculaziun fauss u sfalsifitgads;
s’appropriescha intenziunadamain numers d’immatriculaziun sin via illegala, per als duvrar u per als laschar duvrar d’autras persunas.
Las disposiziuns spezialas dal Cudesch penal svizzer255 na vegnan betg applitgadas en quests cas.
Art. 98256 Signals e marcaziuns
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
sposta u fa donn intenziunadamain ad in signal;
allontanescha, renda illegibel u modifitgescha intenziunadamain in signal u ina marcaziun;
n’annunzia betg a la polizia in donn ch’el ha chaschunà senza vulair vi d’in signal;
plazzescha senza autorisaziun d’ina autoritad in signal u ina marcaziun.
Art. 98a257 Avertiments cunter controllas da traffic
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
importa, promova, transmetta, venda, ceda autramain u surlascha, installescha en vehichels, porta cun sai en vehichels, fixescha vi da vehichels u utilisescha en intgina furma apparats u indrizs ch’èn destinads per difficultar, per destruir u per render nuneffizienta la controlla da las autoritads;
gida ad effectuar ils causals tenor litera a (art. 25 dal Cudesch penal svizzer258).
Ils organs da controlla mettan tals apparats u tals indrizs en segirezza. La dretgira dispona lur sequestraziun e lur destrucziun.
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
avertescha publicamain cunter controllas d’autoritads en il traffic sin via;
porscha in servetsch cunter paja, cun il qual i vegn avertì cunter talas controllas;
dovra apparats u indrizs che n’èn betg destinads en emprima lingia per avertir cunter controllas d’autoritads en il traffic sin via.
En cas grevs è il chasti in chasti pecuniar.259
Art. 99260 Autras cuntravenziuns
Cun ina multa vegn chastià, tgi che:
a. fa commerzi cun vehichels, cun cumponentas u cun accessorics da tals ch’èn suttamess a l’examinaziun dal tip, ma che na correspundan betg ad in model approvà;
b. maina in vehichel senza avair cun sai ils documents u las permissiuns necessarias;
c. refusa da mussar als organs da controlla sin dumonda las permissiuns u las autorisaziuns necessarias;
d. imitescha ils alarms spezials dals pumpiers, da la sanitad, da la polizia, da la duana u da la posta da muntogna;
e. dovra senza permissiun ils segns caracteristics da la polizia da traffic;
f. dovra senza permissiun autpledaders vi da vehichels a motor;
g. organisescha senza permissiun occurrenzas da sport da vehichels a motor u da velos ubain viadis da prova da tals u na prenda betg las mesiras da segirezza pretendidas a chaschun da talas occurrenzas permessas;
h.–j. ...261
Cun ina multa da fin 100 francs vegn chastià il possessur che na procura betg in nov document entaifer il termin previs, suenter ch’el ha surpiglià in vehichel a motor u in char annex d’in vehichel a motor d’in auter possessur u suenter ch’el ha transferì il lieu da staziunament en in auter chantun.
Art. 100 Chastiabladad
Sche questa lescha na fixescha betg explicitamain insatge auter, è chastiabel er il malfatg per negligientscha.
En cas spezialmain levs poi vegnir renunzià da dar il chasti.262
Il patrun u il superiur che ha incità il manischunz dal vehichel a motor da commetter in malfatg tenor questa lescha u che n’ha betg impedì in tal tenor sias pussaivladads, è suttamess a la medema smanatscha da chasti sco il manischunz.263
Sche per il malfatg è smanatschada mo ina multa, po il derschader chastiar il manischunz pli indulgentamain u renunziar a ses chasti, sche las circumstanzas giustifitgeschan quai.
Per malfatgs sin viadis d’emprender a manischar è responsabel l’accumpagnader, sch’el ha violà las obligaziuns ch’el aveva obtegnì cun surpigliar l’accumpagnament.
Il scolar d’autoscola è responsabel, sch’el avess pudì evitar ina cuntravenziun tenor il stadi da sia scolaziun.
Sch’il manischunz d’in auto da pumpiers, da sanitad, da polizia u da la duana na resguarda betg las reglas da traffic u ordinaziuns spezialas per il traffic sin viadis da servetsch urgents u tacticamain necessaris, n’è el betg chastiabel, sch’el agescha cun tut il quità ch’è necessari tenor las circumstanzas. Sin viadis da servetsch urgents n’è il manischunz betg chastiabel mo, sch’el dat ultra da quai ils signals d’avertiment necessaris; excepziunalmain n’èsi betg necessari da dar ils signals d’avertiment, sche quai cuntrafa a l’adempliment da l’incumbensa legala. Sch’il manischunz n’ha betg agì cun il quità ch’era necessari tenor las circumstanzas u sch’el n’ha betg dà ils signals d’avertiment necessaris sin viadis da servetsch urgents, resta el chastiabel, ma il chasti sto vegnir reducì.264 265
En cas da surpassaments da la sveltezza maximala, che vegnan commess sin viadis da servetsch urgents u necessaris per motivs tactics, vegn resguardada mo la differenza envers la sveltezza che fiss stada adequata per l’intervenziun.266
Art. 101 Cuntravenziuns a l’exteriur
Tgi che commetta a l’exteriur ina violaziun da las reglas da traffic u in’autra cuntravenziun en il traffic sin via, la quala è smanatschada tenor il dretg federal cun chasti da detenziun e tgi ch’è chastiabel al lieu dal malfatg, vegn persequità en Svizra sin dumonda da l’autoritad estra cumpetenta, sch’el abita e dimora en Svizra e na sa suttametta betg a la giurisdicziun penala estra.
Il derschader applitgescha las disposiziuns penalas svizras, na dat dentant betg in chasti da detenziun, sch’il dretg dal lieu dal malfatg na prevesa betg in tal.
Art. 102267 Relaziun cun autras leschas penalas
Las disposiziuns generalas dal Cudesch penal svizzer268 èn applitgablas, nun che questa lescha cuntegnia prescripziuns divergentas.
Las disposiziuns spezialas dal Cudesch penal svizzer restan resalvadas, medemamain la legislaziun davart la polizia da viafier.
Art. 103 Disposiziuns penalas cumplementaras, persecuziun penala, controlla da chastis
Il Cussegl federal po ordinar ina multa per surpassaments da las prescripziuns executivas ch’el ha prendì tar questa lescha.
La persecuziun penala è chaussa dals chantuns.
Il Cussegl federal po decretar prescripziuns davart la controlla da chastis per decisiuns che n’èn betg inscrittas en il register penal federal.
VI. titel Disposiziuns transitoricas e finalas
Annunzias
Art. 104269
Las autoritads polizialas e penalas ston annunziar a l’autoritad cumpetenta tut las cuntravenziuns che pudessan chaschunar ina mesira ch’è previsa tenor questa lescha.
Las autoritads polizialas e penalas ston annunziar a l’Uffizi federal da traffic las cuntravenziuns grevas u repetidas cunter questa lescha u cunter las prescripziuns d’execuziun dal Cussegl federal, las qualas èn vegnidas commessas d’interpresas da transport sin via, ch’èn activas en il traffic da persunas u da rauba, sco er da lur collavuraturs.
Art. 104a e 104b270
Art. 104c e 104d271
Art. 105 Taglias e taxas
Il dretg dals chantuns da suttametter a la taglia ils vehichels e d’incassar taxas resta resalvà. Taxas da transit chantunalas n’èn dentant betg admessas.
Vehichels, dals quals il lieu da staziunament vegn transferì en in auter chantun, pon vegnir suttamess a la taglia en il nov chantun da staziunament a partir da quel di, al qual els vegnan u avessan stuì vegnir munids cun il document dal vehichel e cun ils numers d’immatriculaziun dal nov chantun da staziunament. L’anteriur chantun da staziunament sto restituir las taglias ch’eran vegnidas incassadas per ina perioda posteriura a quest termin.272
...273
Ils chantuns pon suttametter a la taglia ils vehichels a motor da la Confederaziun per lur diever ordaifer il servetsch. Ils velos da la Confederaziun èn libers da taglia e da taxas.
L’incassament da taxas inizialas sin vehichels a motor esters è resalvà a la Confederaziun. Davart l’introducziun da talas taxas decida il Cussegl federal.
Suenter avair consultà ils chantuns fixescha il Cussegl federal las premissas per suttametter a la taglia ils vehichels a motor esters che restan per in temp pli lung en Svizra. Cumpetent d’incassar la taglia è il chantun, en il qual in tal vehichel sa chatta.
Art. 106 Execuziun da la lescha
Il Cussegl federal decretescha las prescripziuns ch’èn necessarias per exequir questa lescha e designescha las autoritads federalas ch’èn cumpetentas per la realisar. El po autorisar il UVIAS da reglar detagls.274
Dal rest realiseschan ils chantuns questa lescha. Els prendan las mesiras ch’èn necessarias per quai e designeschan las autoritads chantunalas cumpetentas.
Il Cussegl federal po autorisar il UVIAS da permetter – en cas singuls spezials – excepziuns da las disposiziuns d’ordinaziuns.275
Ils chantuns restan cumpetents da decretar prescripziuns cumplementaras davart il traffic sin via, exceptà per vehichels a motor e per velos sco er per vehichels da viafier.
Il Cussegl federal po laschar examinar dumondas davart la realisaziun da questa lescha d’experts u da cumissiuns spezialisadas. ...276
Sch’i cumparan novas appariziuns tecnicas en il traffic sin via sco er sch’igl è da realisar cunvegnas bilateralas, po il Cussegl federal prender las mesiras provisoricas ch’èn necessarias fin a l’entrada en vigur da la reglamentaziun legala.
Per persunas che profitan da privilegis e d’immunitads diplomaticas po il Cussegl federal reglar la cumpetenza da las autoritads en moda divergenta e prevair las ulteriuras excepziuns da questa lescha, las qualas resultan da las usanzas da dretg internaziunal.
...277
Il Cussegl federal po scumandar, contingentar, suttametter a l’obligaziun da dumandar ina permissiun ubain suttametter ad autras restricziuns ils viadis da vehichels esters, sch’in stadi da l’exteriur ordinescha talas mesiras envers vehichels svizzers e lur manischunzs u applitgescha prescripziuns da traffic pli rigurusas che per ses agens vehichels e lur manischunzs.278
... 279
Il Cussegl federal po suttametter l’execuziun da tschertas lavurs vi da vehichels ad in’obligaziun da dumandar ina permissiun, uschenavant che la segirezza dal traffic u la protecziun da l’ambient pretendan quai. El fixescha las premissas per la permissiun e regla la surveglianza.280
Art. 106a281 Contracts internaziunals
Il Cussegl federal po concluder contracts internaziunals en quels secturs dal traffic sin via, per ils quals l’Assamblea federala l’ha delegà cumpetenzas da regulaziun. Latiers tutgan en spezial:
la renunzia a l’obligaziun da barattar permiss da manischar, en cas ch’i vegn midà domicil sur ils cunfins naziunals ora;
la renconuschientscha da permiss, da cumprovas, da furmaziuns supplementaras e da permissiuns;
l’admissiun da vehichels, en spezial la renconuschientscha e la midada da l’admissiun;
transports excepziunals transcunfinals;
il barat vicendaivel sco er la communicaziun da datas davart possessurs da vehichels, davart autorisaziuns da manischar e davart vehichels a motor; ils contracts cun il Principadi da Liechtenstein pon prevair, ch’il Principadi sa participeschia al SIAC;
l’execuziun da chastis pecuniars u da multas en cas da cuntravenziuns cunter las prescripziuns davart il traffic sin via; ils contracts pon prevair, che chastis pecuniars betg executabels u multas betg executablas vegnian transfurmads en chastis da detenziun;
la construcziun e l’equipament da vehichels, l’equipament dals utilisaders dals vehichels e la renconuschientscha vicendaivla da las controllas respectivas.
El po approvar midadas da las suandantas convenziuns:
Convenziun dals 8 da november 1968282 davart il traffic sin via;
Cunvegna europeica dal 1. da matg 1971283 concernent la cumplettaziun da la Convenziun davart il traffic sin via, exponida per suttascriver a Vienna ils 8 da november 1968;
Convenziun dals 8 da november 1968284 davart la signalisaziun da las vias;
Cunvegna europeica dal 1. da matg 1971285 concernent la cumplettaziun da la Convenziun davart la signalisaziun da las vias, exponida per suttascriver a Vienna ils 8 da november 1968;
Convenziun dals 20 da mars 1958286 da las Naziuns Unidas davart la surpigliada da regulaziuns tecnicas armonisadas per vehichels a rodas, per objects d’equipament e per tocs che pon vegnir installads u utilisads en vehichels a rodas, sco er las cundiziuns per renconuscher vicendaivlamain approvaziuns concedidas tenor questas regulaziuns;
Convenziun dals 30 da settember 1957287 davart il transport internaziunal da martganzia privlusa sin via;
Convenziun europeica dal 1. da fanadur 1970288 davart la lavur dals manischunzs da vehichels engaschads en il traffic sin via internaziunal.
El po approvar midadas da l’agiunta 1 da la Cunvegna dals 21 da zercladur 1999289 tranter la Confederaziun svizra e la Communitad europeica davart il traffic da martganzia e da persunas sin binaris e vias, per resguardar ils svilups da las prescripziuns giuridicas respectivas da l’Uniun europeica. Per vehichels cun motors alternativs po el plinavant approvar ulteriuras excepziuns da la limitaziun dal pais che quellas ch’èn previsas en l’agiunta 6 da la cunvegna, sche talas sa restrenschan al pais supplementar ch’è necessari per la tecnica dals motors alternativs.
El po delegar al UVIAS la cumpetenza per midar contracts tenor ils alineas 1 e 2. En quest connex resguarda el la relevanza da las midadas.
Art. 107 Disposiziuns finalas
Il Cussegl federal fixescha il termin che questa lescha entra en vigur.
El decretescha las disposiziuns transitoricas necessarias, particularmain per l’adattaziun a questa lescha dals contracts existents d’assicuranza da responsabladad.
Tut las disposiziuns ch’èn cuntrarias a questa lescha èn abolidas, particularmain la Lescha federala dals 15 da mars 1932290 davart la circulaziun da vehichels a motor e da velos.
Art. 108291 Disposiziun transitorica da la midada dals 29 da settember 2017
Per ils titulars d’in permiss da manischar ch’èn sa suttamess ad ina visita dal medi da confidenza tenor l’artitgel 15d alinea 2 dal dretg vertent, na dastga l’auzament da la limita da vegliadetgna sin il 75avel onn da vegliadetgna cumplenì betg chaschunar ina reducziun da l’interval da 2 onns tranter las visitas.
Data da l’entrada en vigur:
Art. 10 al. 3, 104–107: 1. d’october 1959292
Art. 58–75, 77–89, 96, 97, 99 cifra 4: 1. da schaner 1960293
Art. 8, 9, 93, 100, 101, 103: 1. da november 1960294
Art. 10 al. 1, 2, 4, art. 95, 99 cifra 3: 1. da december 1960295
Tut las ulteriuras disposiziuns senza art. 12: 1. da schaner 1963296
Art. 12: 1. da mars 1967297
Disposiziuns finalas da la midada dals 23 da zercladur 1995298
1 L’artitgel midà 63 alinea 3 litera a è applitgabel per tut ils cas da donn che capitan a partir da l’entrada en vigur da questa midada. Disposiziuns divergentas dal contract d’assicuranza n’han nagin effect.
2 Ils contracts d’assicuranza ston vegnir adattads fin la fin da l’onn d’assicuranza a l’artitgel 63 alinea 3 litera a midà.
Disposiziuns finalas da la midada dals 14 da december 2001299
1 Tenor las prescripziuns da questa midada vegni giuditgà – suenter sia entrada en vigur – tgi che commetta ina cuntravenziun leva, mesauna u greva cunter las prescripziuns concernent il traffic sin via.
2 Las mesiras ch’èn vegnidas ordinadas tenor il dretg vertent vegnan resguardadas tenor il dretg vertent.
3 Las disposiziuns dals artitgels 16b alinea 2 litera f e 16c alinea 2 litera e valan er per retratgas dal permiss da manischar tenor l’artitgel 16 alinea 3 litera e vertent.
Versiun originala da l’art. 25 al. 3 lit. e300
3 Il Cussegl federal fixescha las prescripziuns suenter avair tadlà ils chantuns davart:
l’instrucziun da traffic per manischunzs d’in vehichel a motor e ciclists che surpassan repetidamain las reglas da traffic.