En cas d'ina incapacitad da lavurar cuntinuanta pervia da malsogna paja l'assicuranza da diarias per persunas malsaunas (ADPM) prestaziuns a norma da questa ordinaziun.
170.440
Ordinaziun davart l'assicuranza da diarias per persunas malsaunas
(Ordinaziun ADPM, O-ADPM)
dals 20-10-2025 (versiun dals 01-01-2026)
Preambel
Sa basond sin l'art. 45 al. 1 da la Constituziun chantunala[1] e sin l'art. 36 al. 2 da la Lescha dal persunal[2]
relaschada da la Regenza ils 20 d'october 2025
1. Disposiziuns generalas
Art. 1 Intent
Art. 2 Noziuns
En questa ordinaziun valan sco:
- persunas assicuradas: las collavuraturas ed ils collavuraturs actuals sco er anteriurs tenor l'artitgel 3 alinea 1 ed alinea 2 da la Lescha dal persunal (LP);
- patruns: las patrunas ed ils patruns tenor l'artitgel 3 alinea 1 ed alinea 2 LP;
- administraziun da la ADPM: l'Uffizi da persunal (UP).
Art. 3 Protecziun tras l'assicuranza
La protecziun tras l'assicuranza cumenza l'emprim di:
- d'ina relaziun da lavur da durada illimitada u d'ina relaziun da lavur ch'è limitada a pli che 3 mais;
- dal 4. mais d'ina relaziun da lavur ch'è limitada a 3 mais u pli pauc, sche la relaziun da lavur ha durà pli che 3 mais.
La protecziun tras l'assicuranza finescha l'ultim di da la relaziun da lavur, il pli tard dentant il di tenor l'artitgel 15 alinea 1 LP.
Ina incapacitad da lavurar che resulta pli tard, n'è ni assicurada ni assicurabla tar la ADPM.
2. Prestaziuns
Art. 4 Dretg da prestaziuns
En cas d'ina incapacitad da lavurar pervia d'ina malsogna ch'è resultada durant la protecziun tras l'assicuranza, exista in dretg da prestaziuns da la ADPM tenor las suandantas disposiziuns.
Durant la relaziun da lavur han ils patruns il dretg da las prestaziuns, silsuenter las anteriuras collavuraturas ed ils anteriurs collavuraturs.
L'incapacitad da lavurar vegn fixada tenor il criteri, quant enavant che las incumbensas da servetsch pon vegnir ademplidas. A partir dal 545. di ch'il salari è vegnì pajà vinavant, respectivamain suenter la fin da la relaziun da lavur, vegni er resguardà, quant enavant ch'ina lavur pretendibla po vegnir prestada en autras professiuns.
L'artitgel 3 e l'artitgel 6 da la Lescha federala davart la part generala dal dretg d'assicuranza sociala[3] valan confurm al senn.
Art. 5 Diarias
Per mintga di chalendar ch'igl exista in dretg da prestaziuns, vegn pajada ina diaria, che vegn calculada tenor la suandanta furmla: salari assicurà x 12 / 365.
Il salari assicurà correspunda a l'ultim salari mensil avant il cumenzament da la durada da prestaziun tenor l'artitgel 6 u – en cas d'in grad d'occupaziun variabel – a la 12. part dal salari ch'è vegnì pajà durant ils 365 dis precedents. Sch'il salari annual è sur il maximum da la pli auta classa da salari, correspunda il salari assicurà a la 12. part da quest maximum al cumenzament da la durada da prestaziun tenor l'artitgel 6.
Tar il salari assicurà quintan il 13. salari mensil pro rata sco er supplements mensils cuntinuants, sco supplements socials spezials, supplements da notg, da fin d'emna e da servetsch da squadra u supplements da funcziun, cun excepziun dals supplements per uffants e dals supplements da scolaziun respectivamain dals supplements da famiglia.
Betg tar il salari assicurà na quintan pajaments unics, sco premias da prestaziun e premias spontanas, contribuziuns da sustegn per la tgira d'uffants tras terzas persunas u supplements da persistenza.
En cas che l'inabilitad da lavurar è vegnida chaschunada sez e cun intenziun, sa reducescha la diaria a la mesadad, nun ch'il salari assicurà saja gia reducì correspundentamain.
Durant ina incapacitad da lavurar parziala sco er en cas d'ina adattaziun dal salari en consequenza d'ina midada dal grad d'occupaziun ch'era vegnida concludida avant che l'incapacitad da lavurar è resultada, vegn la diaria adattada correspundentamain. Autras adattaziuns dal salari na vegnan betg resguardadas.
Art. 6 Durada da prestaziun
Prestaziuns vegnan pajadas a partir dal di che suonda il 365. di, ch'il salari è vegnì pajà vinavant. Sche la relaziun da lavur finescha pli baud, vegnan las prestaziuns pajadas anticipadamain a partir dal di, che suonda l'ultim di ch'il salari è vegnì pajà vinavant. Quant ditg ch'il salari vegn pajà vinavant, vegn fixà tenor l'artitgel 39 da l'Ordinaziun dal persunal.
La durada da prestaziun vegn fixada tenor ils suandants princips:
- ella importa maximalmain 365 dis, plus il dumber da dis avant la cuntanschida dal 365. di ch'il salari è vegnì pajà vinavant, en cas che prestaziuns tenor l'alinea 1 èn vegnidas pajadas anticipadamain per quests dis;
- durant ina incapacitad da lavurar parziala quintan ils dis respectivs sco dis entirs;
- en cas d'ina nova incapacitad da lavurar pervia d'ina malsogna (recidiva) vegn imputada l'anteriura durada da prestaziun, nun che la persuna saja stada abla, avant la recidiva, da lavurar cumplainamain e senza interrupziun durant almain 6 mais;
- durant in congedi betg pajà na vegnan pajadas naginas prestaziuns; ils dis respectivs vegnan dentant imputads a la durada da prestaziun.
La durada da prestaziun finescha il pli tard:
- il 90. di suenter la fin da la relaziun da lavur, sche la relaziun da lavur vegn terminada durant il temp d'emprova;
- suenter la scadenza da la dubla durada d'ina relaziun da lavur da durada limitada tenor l'artitgel 6 alinea 2 u l'artitgel 15 alinea 4 LP, il pli tard dentant il 180. di suenter la fin da la relaziun da lavur, sche la relaziun da lavur finescha u – en cas ch'ella finescha anticipadamain – finiss pervia d'ina limitaziun dal temp;
- il di che la relaziun da lavur finescha u – en cas ch'ella finescha anticipadamain – finiss pervia dal pensiunament tenor l'artitgel 15 LP;
- l'ultim di dal mais da la mort, sche la persuna assicurada mora.
Art. 7 Prestaziuns da terzas varts
Prestaziuns finanzialas cun il medem intent, che vegnan pajadas dad assicuranzas obligatoricas per la medema perioda, vegnan imputadas a las prestaziuns da la ADPM.
Sche l'assicuranza obligatorica d'accidents, l'assicuranza d'invaliditad (AI), la Cassa da pensiun dal Grischun u l'assicuranza militara conceda ina renta posteriura pervia da malsogna u pervia d'accident, po il chantun pretender, che l'assicuradra paja al chantun la renta a favur da la ADPM, e quai fin a l'autezza da ses pajament anticipà, respectivamain en la dimensiun da las prestaziuns da la ADPM ch'il chantun ha pajà durant il temp, per il qual la renta posteriura vegn pajada.
Art. 8 Far valair pretensiuns e scadenza da las pretensiuns
Dretgs da prestaziuns ston vegnir fatgs valair dals patruns fin il 300. di ch'il salari è vegnì pajà vinavant, u da las persunas assicuradas fin il 1. di suenter la fin da la relaziun da lavur.
Cun far valair las pretensiuns ston vegnir furnidas a l'administraziun da la ADPM las indicaziuns e las cumprovas ch'èn necessarias per sclerir il dretg da prestaziuns.
Dretgs da prestaziuns che na vegnan betg fatgs valair, scadan 2 onns suenter il di ch'els pertutgan.
3. Obligaziuns da cooperaziun e da diminuziun dal donn
Art. 9 Princips
En il rom da quai ch'è raschunaivel ston ils patruns e las persunas assicuradas:
- trametter a l'administraziun da la ADPM fin il 30. di suenter che l'incapacitad da lavurar è resultada, e silsuenter cuntinuadamain e senza retard, ils attests medicals respectivs;
- far tut il pussaivel per reducir la durada e la dimensiun d'ina incapacitad da lavurar cun promover la guariziun e la (re)integraziun da las persunas assicuradas en in process da lavur, en spezial cun iniziar a temp ed en moda professiunala, cun realisar e cun sustegnair activamain managements d'absenzas e da reabilitaziun, cussegliaziuns d'integraziun e coachings;
- sa stentar uschè baud sco pussaivel per il sustegn e per prestaziuns da terzas varts tenor l'artitgel 7, en spezial cun s'annunziar per la registraziun tempriva e cun far valair dretgs da prestaziuns tar la AI entaifer 6 mais, suenter che l'incapacitad da lavurar è resultada;
- infurmar l'administraziun da la ADPM a temp e cuntinuadamain davart tut las circumstanzas ch'èn essenzialas per la controlla, per la fixaziun e per la durada da prestaziun, sco il salari assicurà, midadas da l'incapacitad da lavurar, congedis betg pajads, constataziuns e decisiuns da la AI, prestaziuns da terzas varts tenor l'artitgel 7, adattaziuns dal salari tenor l'artitgel 5 alinea 6 u la terminaziun da la relaziun da lavur;
- suandar las ordinaziuns e las recumandaziuns da l'administraziun da la ADPM – en spezial da sa laschar controllar d'ina media u d'in medi da confidenza – sco er las ordinaziuns e las recumandaziuns da persunas medicalas, da managements da reabilitaziun u da cas, da cussegliaziuns d'integraziun sco er da coachs;
- metter a disposiziun a l'administraziun da la ADPM, sin dumonda, ulteriuras infurmaziuns e documents utils;
- instruir ils managements da reabilitaziun u da cas, las cussegliaziuns d'integraziun sco er ils coachs che lavuran en lur num, da metter a disposiziun a l'administraziun da la ADPM, sin dumonda, ulteriuras infurmaziuns e documents utils.
Art. 10 Sistida, reducziun e restituziun da prestaziuns, indemnisaziun dal donn
Sch'ils patruns u las persunas assicuradas n'adempleschan betg lur obligaziuns tenor questa ordinaziun, pon las prestaziuns vegnir sistidas u vegnir reducidas adequatamain e pretendidas enavos, e la fallibla u il fallibel sto indemnisar la ADPM per eventuals custs supplementars chaschunads qua tras.
4. Organisaziun e finanziaziun
Art. 11 Administraziun
L'administraziun da la ADPM procura per la realisaziun da la ADPM. Ella:
- sustegna ils patruns e las persunas assicuradas en connex cun far valair prestaziuns sco er cun l'adempliment da lur obligaziuns tenor questa ordinaziun;
- examinescha las pretensiuns che vegnan fatgas valair e paja las prestaziuns;
- prenda u ordinescha las mesiras necessarias per sclerir ils dretgs da prestaziuns che vegnan fatgs valair e per reducir l'incapacitad da lavurar, sco controllas tras ina media u in medi da confidenza, coachings e managements da cas;
- incassescha las premias, las prestaziuns da terzas varts sco er las pretensiuns da restituziun e d'indemnisaziun a favur dal fond da la ADPM u scuntra quellas cun prestaziuns futuras;
- suttametta al Departament da finanzas e vischnancas (DFV) in rapport annual davart las entradas e las expensas dal fond da la ADPM;
- propona al DFV d'adattar las premias, sche quai para dad esser necessari tenor l'artitgel 12 alinea 2;
- po proponer al DFV d'adattar la bunificaziun dals custs per l'administraziun, sche la premissa tenor l'artitgel 14 alinea 2 è ademplida;
- po decretar directivas, en spezial sche quai para dad esser necessari per precisar las obligaziuns dals patruns e da las persunas assicuradas.
Art. 12 Fond
Per realisar ils intents da la ADPM exista in fond independent en la facultad speziala dal chantun (fond da la ADPM).
Per segirar ils intents da la ADPM e per garantir premias cun ina grevezza adequata ed equilibrada, na duai la facultad dal fond da la ADPM betg sutpassar l'import simpel e betg surpassar l'import dubel da las prestaziuns ch'èn vegnidas pajadas en media durant ils ultims 5 onns.
Art. 13 Premias
Uschè ditg che la protecziun tras l'assicuranza tenor l'artitgel 3 exista, ston las collavuraturas ed ils collavuraturs pajar premias.
Las premias vegnan duvradas per finanziar las prestaziuns. Ellas vegnan fixadas tenor ina tariffa da contribuziun unitara, che vegn concludida dal DFV per l'onn chalendar e che cuvra uschè bain sco pussaivel ils custs.
Las premias vegnan incassadas sin il salari decisiv tenor la legislaziun federala davart l'assicuranza per vegls e survivents. En quest connex n'è l'artitgel 6 alinea 2 litera b da l'Ordinaziun davart l'assicuranza per vegls e survivents[4] betg relevant en vista a las prestaziuns da la ADPM. Sch'il salari annual è sur il maximum da la pli auta classa da salari, n'èn debitadas naginas premias sin la part che surpassa quest maximum.
Ils patruns deduceschan las premias mintga mais u – en cas che las premias crodan en il temp d'in congedi betg pajà – il mais suandant dal salari da las collavuraturas e dals collavuraturs e transfereschan l'import total d'in onn chalendar fin ils 31 da schaner da l'onn suandant a la ADPM.
Art. 14 Custs per l'administraziun
Per administrar la ADPM survegn il UP mintga onn 150 000 francs a quint dal fond da la ADPM.
Sch'ils custs annuals per l'administraziun èn bler pli bass u pli auts, po il DFV reducir respectivamain augmentar adequatamain l'import tenor l'alinea 1.
Art. 15 Indemnisaziun e restituziun da prestaziuns retschavidas nungiustifitgadamain
Ils patruns ston indemnisar la ADPM per las prestaziuns pajadas anticipadamain tenor l'artitgel 6 alinea 1 sco er per eventuals custs supplementars chaschunads pervia da la fin anticipada da la relaziun da lavur.
D'ina indemnisaziun tenor l'alinea 1 vegni desistì, sch'i vegn fatg valair vardaivlamain:
- che la relaziun da lavur è vegnida terminada, perquai ch'ella era vegnida fixada per ina durada limitada tenor l'artitgel 6 alinea 2 LP;
- ch'igl era avant maun in motiv da disditga tenor lescha e ch'ils termins e las datas da disditga tenor lescha èn vegnids observads;
- che la persuna assicurada ha schlià da sai anora la relaziun da lavur e ch'ils termins e las datas da disditga tenor lescha èn vegnids observads.
Prestaziuns obtegnidas u pajadas nungiustifitgadamain ston vegnir restituidas.
5. Protecziun giuridica
Art. 16 Protecziun giuridica
Sch'i na reussescha betg da cuntanscher ina cunvegna en dispitas che pertutgan dumondas tenor questa ordinaziun:
- decida la Regenza definitivamain en cas che pertutgan d'ina vart ils patruns tenor l'artitgel 3 alinea 1 ed alinea 2 litera b LP e da l'autra vart l'administraziun da la ADPM;
- decretescha l'administraziun da la ADPM en ils ulteriurs cas ina disposiziun contestabla sin dumonda u d'uffizi.
6. Disposiziuns finalas
Art. 17 Dretg transitoric
Dretgs da prestaziuns sco er pretensiuns da pajaments da premias, da prestaziuns da terzas varts, da restituziun e d'indemnisaziun dal donn sa drizzan:
- tenor il dretg vegl, sch'i èn pertutgads fatgs ch'èn capitads avant l'entrada en vigur da questa ordinaziun;
- tenor il dretg nov, sch'i èn pertutgads fatgs ch'èn capitads suenter l'entrada en vigur da questa ordinaziun.
Egress
2025-053
Tabella da las modificaziuns - tenor conclus
| Conclus | Entrada en vigur | Element | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| 20-10-2025 | 01-01-2026 | relasch | emprima versiun | 2025-053 |
Tabella da las modificaziuns - tenor element
| Element | Conclus | Entrada en vigur | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| relasch | 20-10-2025 | 01-01-2026 | emprima versiun | 2025-053 |