L'emissiun da la patenta vegn fatga sut la surveglianza da l'uffizi da chatscha e pestga. Quest uffizi dat las instrucziuns administrativas necessarias als posts d'emissiun da patentas e procura per ina infurmaziun adequata da las chatschadras e dals chatschaders.
740.020
Ordinaziun da la regenza davart la chatscha
(ORCh)
Preambel
sa basond sin l'art. 38 da la lescha chantunala da chatscha dals 4 da zercladur 1989[1]
1. Patentas da chatscha
Art. 1 Surveglianza ed infurmaziun
Art. 2 Cudeschet per las patentas da chatscha
Il cudeschet per las patentas da chatscha è persunal e n'è betg transferibel. El cuntegna las persunalias, ina fotografia da passaport sco er il certificat davart la controlla da las armas e davart l'examen da qualificaziun.
Ils cudeschets per las patentas da chatscha vegnan controllads per regla mintga 10 onns ed eventualmain renovads. L'uffizi da chatscha e pestga ordinescha la controlla e la coordinescha cun la controlla periodica da las armas.
Art. 3 Posts d'emissiun da patentas
Las patentas da chatscha pon vegnir retratgas tar ils posts d'emissiun da patentas ch'èn vegnids designads da l'uffizi da chatscha e pestga. *
L'uffizi publitgescha ils posts d'emissiun da patentas en il fegl uffizial dal chantun. *
… *
Art. 4 Documents
Per retrair la patenta ston vegnir preschentads als posts d'emissiun ina carta d'identitad valaivla, il cudeschet per la patenta da chatscha ed il mussament davart l'assicuranza legala da responsabladad. Plinavant sto vegnir inoltrà il formular cun la conferma suttascritta persunalmain ch'i n'existan nagins motivs da refusa tenor l'artitgel 7 da la lescha chantunala da chatscha. *
- …
- …
… *
Chatschadras e chatschaders cun domicil en ina vischnanca grischuna ston plinavant confermar en scrit sin il formular ch'ellas ed els han lur domicil en il chantun Grischun dapi 3 mais successivs.
La petenta u il petent sto cumprovar cun il formular correspundent che l'arma da chatscha è vegnida regulada persunalmain e che l'obligaziun da tir è vegnida ademplida. *
Art. 5 Controlla da las indicaziuns
Sch'igl exista in suspect motivà che las indicaziuns na constattan betg, pon ils posts d'emissiun da patentas pretender ch'i vegnian inoltrads ulteriurs documents. Fin che la chaussa è sclerida, vegn refusada la consegna da la patenta da chatscha u da la carta da giasts. *
Sin dumonda da las persunas pertutgadas relascha l'uffizi da chatscha e pestga ina disposiziun davart l'existenza da las premissas per retrair la patenta (disposiziun da constataziun).
Art. 6 Permiss da manischar e documents da vehichels
Cun exequir la chatscha sto la chatschadra u il chatschader prender cun sai il cudeschet per las patentas, la patenta da chatscha e la glista da prelevaziun e, sch'ils organs da surveglianza da chatscha pretendan quai, sto ella u el preschentar quests documents.
… *
Art. 6a * Carta da giasts
La regenza regla ils detagls davart la carta da giasts en las prescripziuns da chatscha.
2. Armas da chatscha
Art. 7 Controlla da las armas 1. surveglianza ed assicuranza da responsabladad
La surveglianza da la controlla da las armas è chaussa da l'uffizi da chatscha e pestga. El designescha las persunas ch'èn autorisadas da far la controlla e relascha las disposiziuns ch'èn necessarias per quai.
Per la realisaziun da la controlla da las armas fa il chantun in'assicuranza da responsabladad correspundenta.
Art. 8 2. controlla ed inscripziun en il cudeschet per las patentas da chatscha
Las armas ch'èn destinadas per la chatscha ston funcziunar en moda irreproschabla e ston pudair vegnir segiradas respectivamain detendidas. Avant che vegnir duvradas ston ellas vegnir controlladas ed inscrittas en il cudeschet per las patentas da chatscha da la chatschadra u dal chatschader.
… *
Art. 9 Depositar armas da chatscha
La chatschadra u il chatschader sto prender cun sai l'arma da chatscha cur ch'ella u el banduna il territori da chatscha.
Ordaifer il temp da chatscha na dastgan armas da chatscha e traplas betg vegnir depositadas en il territori da chatscha.
3. Vehichels a motor e meds da transport publics
Art. 10 Diever da vehichels a motor 1. princip
Il diever da vehichels a motor per intents da chatscha è scumandà durant la chatscha auta e durant la chatscha bassa, sch'i vegn prendì cun sai l'arma da chatscha.
Art. 11 2. excepziuns a) viadi en il territori da chatscha
Vehichels a motor dastgan vegnir duvrads per il viadi en il territori da chatscha sco suonda:
- fin entaifer abitadis ch'èn segnads cun tavlas blau-alvas u nair-alvas;
- fin als ospizis da vias da pass;
- fin a las staziuns da partenza da telefericas, da telecabinas u da sutgeras ch'èn situadas per lung da vias naziunalas u chantunalas;
- fin a las staziuns u fin a las fermadas publicas da las VFF, da la VR e da la VMG;
- fin a las staziuns finalas d'interpresas publicas da transport (autos da posta, bus e.u.v.) che circuleschan durant l'entir onn tenor in urari.
Las regulaziuns tenor l'alinea 1 da questas disposiziuns valan er per il diever da vehichels a motor sin territori extrachantunal, sch'i vegn parcà cun l'intent d'ir a chatscha en il chantun Grischun.
En las prescripziuns da chatscha po la regenza inditgar plazzas da parcar extraordinarias e relaschar regulaziuns divergentas davart il diever da vehichels a motor.
Art. 12 b) cumenzament e fin da la chatscha, transport da selvaschina d'ungla
Il di avant che la chatscha cumenza, il di avant che reprender la chatscha suenter ina interrupziun ed il di da la rogaziun federala dastgan chatschadras e chatschaders en armaziun da chatscha far diever davent da las 12.00 da vehichels a motor per il viadi en il territori da chatscha u il return cun l'arma da chatscha en lur sustas. Ils vehichels ston vegnir depositads anc la medema saira sin in parcadi permess. *
Avant in di senza chatscha ed a la fin da la chatscha auta e da la chatscha bassa dastgan vegnir duvrads vehichels a motor per turnar a chasa suenter che las uras da sajettar èn terminadas.
Per il transport da selvaschina d'ungla sajettada dastgan vegnir duvrads vehichels a motor. En quest cas dastgan las commembras ed ils commembers da la gruppa da chatscha er seser en il med da transport motorisà.
Art. 13 c) excepziuns per chatschadras e per chatschaders cun in grev impediment d'ir a pe
A chatschadras ed a chatschaders cun in grev impediment direct d'ir a pe pon vegnir permessas ulteriuras excepziuns areguard il diever da vehichels a motor. Dumondas correspundentas ston vegnir inoltradas cun in attestat da la media u dal medi a l'uffizi da chatscha e pestga mintgamai fin ils 15 da fanadur da l'onn respectiv. *
L'uffizi decida davart las dumondas avant il cumenzament da la chatscha. Per garantir in exercizi da la chatscha regular, pon las permissiuns vegnir concedidas cun pretensiuns e cun cundiziuns.
Art. 14 Utilisaziun da meds da transport publics
Per il viadi en il territori da chatscha dastgan vegnir utilisadas viafiers che circuleschan tenor in urari, interpresas publicas da transport sin via (autos da posta, lingias da bus e.u.v.) sco er las pendicularas a Veulden, a Landarenca ed a Braggio.
4. Meds auxiliars
Art. 15 Skis, gianellas e chalzers da naiv
L'utilisaziun da skis u d'urdains sumegliants a skis per exequir la chatscha è scumandada cun excepziun da la chatscha da guetta. *
Gianellas e chalzers da naiv dastgan vegnir duvrads sin tut las chatschas.
Art. 16 Helicopters ed ulteriurs urdains da sgular
Il diever da helicopters u d'ulteriurs urdains da sgular (sguladers da delta, planegiaders ed urdains da sgular sumegliants) per intents da chatscha è scumandà.
En cas excepziunals dastgan vegnir duvrads helicopters, sch'ils organs da surveglianza da chatscha dattan ordavant lur consentiment per transportar davent selvaschina d'ungla.
Art. 17 Campar e bivacar
Per exequir la chatscha èsi permess da postar tendas e ponns sco er da duvrar rulottas, campers u auters vehichels a motor per pernottar mo sin campadis signalisads.
Igl è scumandà da prender mesiras architectonicas per endrizzar plazzas da durmir sco er per far deposits u per magasinar provisiuns e chaussas sumegliantas.
Art. 18 Ulteriurs meds d'agid scumandads
Sensurs da moviment, sensurs a radis infracotschens, barrieras fotoelectricas, traplas fotograficas e cameras d'observaziun sco er ils meds d'agid ch'èn inditgads correspundentamain en il dretg federal èn scumandads per exequir la chatscha.
En las prescripziuns da chatscha regla la regenza il diever da funcs e da telefons mobils.
Art. 19 Permissiuns excepziunalas
Permissiuns excepziunalas tenor l'artitgel 3 alinea 1 da l'ordinaziun federala da chatscha[2] conceda l'uffizi da chatscha e pestga. Quest uffizi fa er la glista da las persunas autorisadas.
5. Execuziun da la chatscha
Art. 20 Uras da sajettar
La regenza regla las uras da sajettar en il rom da las prescripziuns da chatscha.
Art. 20a * Distanzas da tir, ballins a plum
Las distanzas da tir importan a cundiziuns optimalas:
- tir da balla maximalmain 200 m;
- tir da ballins a plum maximalmain 40 m.
La chatscha sin utschleglia da chatscha da l'aua dastga vegnir exequida mo cun in chaun da chatscha che ha fatg l'examen e mo, sch'ins dovra ballins senza plum.
Art. 21 Cumportament suenter il culp
Suenter il culp ston vegnir observads exactamain il cumportament e la via da fugia da l'animal. Sche la selvaschina na croda betg, suenter ch'ella è vegnida culpida, ston vegnir marcads l'atgna posiziun ed il lieu, nua che la selvaschina è vegnida tutgada. Al lieu dal culp ston vegnir tschertgads precautamain segns da chatscha. Sch'ils segns da chatscha n'èn betg adattads per chattar l'animal, sto vegnir clamà in chaun da sang. *
Art. 22 Proprietad da la preda
Sch'ina selvaschina vegn sajettada da pliras persunas, appartegna ella a la chatschadra u al chatschader che ha dà l'emprim culp mortal.
Sche selvaschina vegn sajettada – exequind la chatscha cun chauns – da chatschadras u da chatschaders betg participads, appartegna ella a la manadra u al manader dal chaun. L'inscripziun en la glista da prelevaziun ha da far quella chatschadra u quel chatschader che ha sajettà la selvaschina.
Tar tschertgas posteriuras scada il dretg da la preda pir, cur ch'i vegn chalà da tschertgar.
Art. 23 Tschertga posteriura 1. Asils da selvaschina
Sche selvaschina tutgada entra en in asil da selvaschina e crappa en visibilitad, dastga la chatschadra u il chatschader entrar en il territori da protecziun e sbuttatschar e proveder la selvaschina al lieu. Avant che transportar davent la preda ston vegnir infurmads ils organs da surveglianza da chatscha.
Sche la selvaschina na crappa betg en visibilitad, sto la tiradura u il tiradur marcar – ultra da l'atgna posiziun e dal lieu, nua che la selvaschina è vegnida tutgada – er il lieu, nua che la selvaschina è entrada en il territori da protecziun. La tschertga posteriura dastga cumenzar pir cun il consentiment dals organs da surveglianza da chatscha.
Art. 24 2. parc naziunal svizzer
Entra selvaschina tutgada en il parc naziunal svizzer, sto vegnir infurmada la direcziun dal parc. Entrar en il parc u cumenzar cun la tschertga posteriura dastgan ins pir suenter il consentiment da la direcziun dal parc.
6. Protecziun da selvaschina, mesiras d'agid a sasez, premias da prelevaziun e da preda
Art. 25 Protecziun da la selvaschina cunter disturbis
Il diever da glischs da tschertga, da glischs d'alogen, da reflecturs e da sumegliantas funtaunas da glisch artifiziala per tschertgar e per observar selvaschina è scumandà durant l'entir onn.
Art. 26 Selvaschina malsauna e blessada, selvaschina disgraziada
Animals selvadis malsauns u blessads sco er selvaschina disgraziada ston vegnir annunziads immediatamain als organs da surveglianza da chatscha.
Art. 27 Preparar animals protegids
Tgi che vul preparar animals da spezias protegidas, sto sa laschar registrar tar l'uffizi da chatscha e pestga.
Annunzias davart la preparaziun da las spezias protegidas che vegnan menziunadas en l'artitgel 5 alinea 3 da l'ordinaziun federala da chatscha[3] ston medemamain vegnir fatgas a l'uffizi.
Art. 28 Marcar mammals ed utschels selvadis
La permissiun da marcar mammals ed utschels permess vegn concedida da l'uffizi da chatscha e pestga.
L'uffizi s'exprima envers las autoritads federalas cumpetentas er davart la marcaziun da mammals e d'utschels protegids.
Art. 29 Mesiras d'agid a sasez
Proprietarias e proprietaris da bains immobigliars sco er fittadinas e fittadins dastgan tschiffar u sajettar vulps, tais, fiergnas e giats daventads selvadis, sche quels avanzan u penetreschan en edifizis d'abitar u d'economia.
Tiduns, columbas tircas, merlotschas, turschs giagls, sgragias, giazlas, corvs nairs e grischs, corvs gronds, sturnels sco er paslers da chasa e da prada dastgan mo vegnir tschiffads u sajettads, sche quai è necessari per proteger ierts da chasa e culturas agriculas.
Animals tschiffads u sajettads ston vegnir annunziads immediatamain a la guardiaselvaschina cumpetenta u al guardiaselvaschina cumpetent. *
Art. 30 Premias da prelevaziun e da preda
Las vischnancas pon pajar premias per la prelevaziun da tais, da vulps sco er da fiergnas noblas e da fiergnas alvas. *
Ellas reglan las premissas per conceder las premias da prelevaziun e da preda e fan la controlla necessaria davart las prelevaziuns e davart las predas fatgas.
7. Polizia da chatscha
Art. 31 Posiziun dals organs uffizials da surveglianza da chatscha
Las incumbensas e las cumpetenzas dals organs da surveglianza da chatscha tenor l'artitgel 44 alinea 1 da la lescha chantunala da chatscha[4] sa drizzan tenor la procedura penala dal chantun Grischun[5] e tenor la legislaziun introductiva chantunala[6]. *
Ils organs da surveglianza da chatscha ston particularmain denunziar tut las cuntravenziuns cunter la legislaziun da chatscha, da las qualas els han enconuschientscha, far las emprimas retschertgas tar il suspect d'in act chastiabel, constatar e segirar ils fastizs da l'act sco er prender tut las mesiras urgentas per eruir l'autura u l'autur dal delict.
Per quest intent han els spezialmain l'autorisaziun da sa laschar mussar las patentas da chatscha, da controllar ils vehichels, las bulschas, las tastgas da chatscha ed ils meds da transport sco er da segirar selvaschina sajettada illegalmain ed armas u utensils da chatscha ed utensils auxiliars duvrads illegalmain.
Art. 32 Chauns fraudulants
Chauns che giran senza vegnir survegliads en ils territoris nua che la selvaschina passenta l'enviern e che van suenter ils fastizs da selvaschina, che persequiteschan selvaschina, che chatschan u stgarpan selvaschina valan sco chauns fraudulants.
Chauns dastgan vegnir sajettads mo da guardiaselvaschinas, sch'els han stgarpà selvaschina u sch'els han fraudulà repetidamain. *
Art. 33 Denunzia da sasez
Ina denunzia da sasez en il senn da l'artitgel 15 alinea 3 da la lescha chantunala da chatscha[7] è avant maun, sche la chatschadra u il chatschader manifestescha sia voluntad tras in cumportament correspundent. La preda sto vegnir registrada immediatamain cun la remartga "denunzia" sin la glista da prelevaziun, la selvaschina sto vegnir rutta si tenor l'urden e la denunzia sto vegnir fatga immediatamain tar ils organs da surveglianza da chatscha.
Sch'igl è intschert, sche l'animal sajettà è permess, sto vegnir registrada la preda cun la remartga "controlla" sin la glista da prelevaziun. Dal rest vala l'alinea 1 da questa disposiziun.
Art. 34 Giuditgar, sch'in animal è permess 1. expertisa
Sch'ils organs da surveglianza da chatscha giuditgeschan ch'ina selvaschina sajettada n'è betg permessa e sche questa decisiun na vegn betg renconuschida, lascha l'uffizi da chatscha e pestga far in'expertisa, e quai sin dumonda en scrit da la chatschadra u dal chatschader.
Art. 35 2. custs
Sche la selvaschina vegn giuditgada sco permessa, surpiglia il chantun ils custs per laschar far l'expertisa.
Sche l'expertisa mussa che la selvaschina è vegnida sajettada illegalmain e sche quest resultat vegn renconuschì, sto la chatschadra u il chatschader surpigliar ils custs.
Sch'il giudicament davart la permissiun vegn fatg d'ina instanza giuridica, decida quella davart l'adossament dals custs.
Art. 36 Rembursament da la valur
Il rembursament da la valur tenor l'artitgel 52 da la lescha chantunala da chatscha[8] en cas da delicts vegn fixà da l'autoritad penala. *
Sche selvaschina ch'è vegnida sajettada illegalmain è gia vegnida utilisada sin fundament d'in act chastiabel u sch'ella na vegn betg appurtada or d'auters motivs, sto vegnir pajada la valur d'in animal viv equivalent.
8. Disposiziuns finalas
Art. 37 Aboliziun dal dretg vertent
Las disposiziuns executivas tar la lescha chantunala da chatscha dals 19 da mars 1990[9] vegnan abolidas.
Art. 38 Entrada en vigur
Questa ordinaziun entra en vigur il 1. da zercladur 2007.
Egress
Tabella da las modificaziuns - tenor conclus
| Conclus | Entrada en vigur | Element | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| 27-03-2007 | 01-06-2007 | relasch | emprima versiun | - |
| 17-11-2009 | 01-01-2010 | Art. 3 al. 1 | midada | - |
| 17-11-2009 | 01-01-2010 | Art. 3 al. 2 | midada | - |
| 17-11-2009 | 01-01-2010 | Art. 13 al. 1 | midada | - |
| 09-11-2010 | 01-01-2011 | Art. 3 al. 3 | aboliziun | - |
| 21-12-2010 | 01-01-2011 | Art. 31 al. 1 | midada | 2010, 4816 |
| 05-07-2011 | 01-08-2011 | Art. 12 al. 1 | midada | - |
| 01-04-2014 | 01-06-2014 | Art. 20a | integraziun | - |
| 20-01-2015 | 01-03-2015 | Art. 4 al. 1 | midada | 2015-010 |
| 20-01-2015 | 01-03-2015 | Art. 4 al. 1, a) | aboliziun | 2015-010 |
| 20-01-2015 | 01-03-2015 | Art. 4 al. 1, b) | aboliziun | 2015-010 |
| 20-01-2015 | 01-03-2015 | Art. 4 al. 3 | integraziun | 2015-010 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 3a | integraziun | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 4 al. 1bis | integraziun | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 5 al. 1 | midada | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 6 al. 2 | integraziun | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 12 al. 1 | midada | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 12a | integraziun | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 15 al. 1 | midada | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 29 al. 3 | midada | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 30 al. 1 | midada | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 32 al. 2 | midada | 2017-015 |
| 25-04-2017 | 15-06-2017 | Art. 36 al. 1 | midada | 2017-015 |
| 15-08-2017 | 01-09-2017 | Art. 3a | aboliziun | 2017-031 |
| 15-08-2017 | 01-09-2017 | Art. 4 al. 1bis | aboliziun | 2017-031 |
| 15-08-2017 | 01-09-2017 | Art. 5 al. 1 | midada | 2017-031 |
| 15-08-2017 | 01-09-2017 | Art. 6 al. 2 | aboliziun | 2017-031 |
| 15-08-2017 | 01-09-2017 | Art. 6a | integraziun | 2017-031 |
| 15-08-2017 | 01-09-2017 | Art. 12 al. 1 | midada | 2017-031 |
| 15-08-2017 | 01-09-2017 | Art. 12a | aboliziun | 2017-031 |
| 08-04-2025 | 01-05-2025 | Art. 8 al. 2 | aboliziun | 2025-029 |
| 08-04-2025 | 01-05-2025 | Art. 21 al. 1 | midada | 2025-029 |
Tabella da las modificaziuns - tenor element
| Element | Conclus | Entrada en vigur | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| relasch | 27-03-2007 | 01-06-2007 | emprima versiun | - |
| Art. 3 al. 1 | 17-11-2009 | 01-01-2010 | midada | - |
| Art. 3 al. 2 | 17-11-2009 | 01-01-2010 | midada | - |
| Art. 3 al. 3 | 09-11-2010 | 01-01-2011 | aboliziun | - |
| Art. 3a | 25-04-2017 | 15-06-2017 | integraziun | 2017-015 |
| Art. 3a | 15-08-2017 | 01-09-2017 | aboliziun | 2017-031 |
| Art. 4 al. 1 | 20-01-2015 | 01-03-2015 | midada | 2015-010 |
| Art. 4 al. 1, a) | 20-01-2015 | 01-03-2015 | aboliziun | 2015-010 |
| Art. 4 al. 1, b) | 20-01-2015 | 01-03-2015 | aboliziun | 2015-010 |
| Art. 4 al. 1bis | 25-04-2017 | 15-06-2017 | integraziun | 2017-015 |
| Art. 4 al. 1bis | 15-08-2017 | 01-09-2017 | aboliziun | 2017-031 |
| Art. 4 al. 3 | 20-01-2015 | 01-03-2015 | integraziun | 2015-010 |
| Art. 5 al. 1 | 25-04-2017 | 15-06-2017 | midada | 2017-015 |
| Art. 5 al. 1 | 15-08-2017 | 01-09-2017 | midada | 2017-031 |
| Art. 6 al. 2 | 25-04-2017 | 15-06-2017 | integraziun | 2017-015 |
| Art. 6 al. 2 | 15-08-2017 | 01-09-2017 | aboliziun | 2017-031 |
| Art. 6a | 15-08-2017 | 01-09-2017 | integraziun | 2017-031 |
| Art. 8 al. 2 | 08-04-2025 | 01-05-2025 | aboliziun | 2025-029 |
| Art. 12 al. 1 | 05-07-2011 | 01-08-2011 | midada | - |
| Art. 12 al. 1 | 25-04-2017 | 15-06-2017 | midada | 2017-015 |
| Art. 12 al. 1 | 15-08-2017 | 01-09-2017 | midada | 2017-031 |
| Art. 12a | 25-04-2017 | 15-06-2017 | integraziun | 2017-015 |
| Art. 12a | 15-08-2017 | 01-09-2017 | aboliziun | 2017-031 |
| Art. 13 al. 1 | 17-11-2009 | 01-01-2010 | midada | - |
| Art. 15 al. 1 | 25-04-2017 | 15-06-2017 | midada | 2017-015 |
| Art. 20a | 01-04-2014 | 01-06-2014 | integraziun | - |
| Art. 21 al. 1 | 08-04-2025 | 01-05-2025 | midada | 2025-029 |
| Art. 29 al. 3 | 25-04-2017 | 15-06-2017 | midada | 2017-015 |
| Art. 30 al. 1 | 25-04-2017 | 15-06-2017 | midada | 2017-015 |
| Art. 31 al. 1 | 21-12-2010 | 01-01-2011 | midada | 2010, 4816 |
| Art. 32 al. 2 | 25-04-2017 | 15-06-2017 | midada | 2017-015 |
| Art. 36 al. 1 | 25-04-2017 | 15-06-2017 | midada | 2017-015 |