Lexipedia

150.400

Lescha davart l'elecziun dal Cussegl grond

(LECG)

dals 16-02-2021 (versiun dals 01-01-2026)

Preambel

Il Cussegl grond dal chantun Grischun[1],

sa basond sin l'art. 27 sco er sin l'art. 31 al. 1 da la Constituziun chantunala[2],

suenter avair gì invista da la missiva da la Regenza dals 24 da november 2020[3],

concluda:

Agiuntas

1. Disposiziuns generalas

Art. 1 Object, champ d'applicaziun

Questa lescha regla particularmain:

  1. la divisiun dal chantun en circuls electorals e l'attribuziun da las vischnancas als circuls electorals en l'agiunta;
  2. la procedura per reparter ils sezs dal Cussegl grond sin ils circuls electorals;
  3. la procedura per eleger il Cussegl grond tenor la procedura electorala da proporz;
  4. la substituziun en il Cussegl grond.

Uschenavant che questa lescha na fixescha nagut auter, valan la Lescha davart ils dretgs politics en il chantun Grischun[4] confurm al senn per la realisaziun da las elecziuns e las disposiziuns da la Lescha federala davart ils dretgs politics[5] confurm al senn per dumondas dal dretg electoral da proporz.

Art. 2 Divisiun dals circuls electorals

Per eleger il Cussegl grond è il chantun Grischun dividì en ils circuls electorals tenor l'agiunta.

L'attribuziun da las vischnancas als circuls electorals è reglada en l'agiunta.

A tge circul electoral che vischnancas che fusiuneschan appartegnan, sto vegnir reglà en la cunvegna da fusiun. Sche motivs relevants s’opponan a questa regulaziun u sche las vischnancas na chattan betg in'enclegientscha, decida la Regenza definitivamain. Sche dapli ch'ina regiun è pertutgada, ston l'emprim vegnir consultadas questas regiuns.

Art. 3 Basa da la repartiziun dals sezs

Per reparter ils sezs dal Cussegl grond sin ils circuls electorals è decisiva la populaziun svizra permanenta dals circuls electorals sin basa da la statistica federala da la populaziun e da las chasadas (STATPOP) che vegn mintgamai publitgada l'onn avant las elecziuns.

Art. 4 Procedura da repartiziun

Ils 120 sezs dal Cussegl grond vegnan repartids sin ils circuls electorals tenor la suandanta procedura:

  1. Repartiziun anticipada:
  1. Il dumber da la populaziun svizra dal chantun vegn dividì tras 120. La proxima cifra entira sur quest resultat furma l'emprima cifra da repartiziun. Mintga circul electoral cun in dumber da la populaziun pli pitschen che questa cifra survegn in sez e na vegn betg pli en consideraziun per l'ulteriura repartiziun.
  2. Il dumber da la populaziun svizra dals circuls electorals restants vegn dividì tras il dumber da sezs anc betg attribuids. La proxima cifra entira sur quest resultat furma la segunda cifra da repartiziun. Mintga circul electoral cun in dumber da la populaziun pli pitschen che questa cifra survegn in sez e na vegn betg pli en consideraziun per l'ulteriura repartiziun.
  3. La procedura tenor la cifra 2 vegn repetida, fin ch'i vegn chattada ina cifra da repartiziun che vegn cuntanschida da tut ils circuls electorals restants.
  1. Repartiziun principala: Mintga circul electoral restant survegn tants sezs, sco quai che l'ultima cifra da repartiziun è cuntegnida en ses dumber da la populaziun.
  2. Repartiziun restanta: Ils sezs restants vegnan repartids sin quels circuls electorals che han las cifras restantas las pli grondas. Sche plirs circuls electorals cuntanschan la medema cifra restanta, vegnan els eliminads tenor la successiun dals rests ils pli pitschens che resultan suenter la divisiun da lur dumber da la populaziun tras l'emprima cifra da repartiziun. Sche er quests rests en eguals, decida la sort.

Art. 5 Communicaziun

Mintgamai l'onn avant las elecziuns publitgescha la Regenza en il Fegl uffizial chantunal il dumber da deputadas e deputads ch'èn d'eleger en mintga circul electoral.

Art. 6 Recurs electorals

… *

… *

Las deputadas ed ils deputads contestads dastgan far part da las sesidas, fin che las chaussas da recurs èn liquidadas cun vigur legala. *

2. Preparaziun da las elecziuns

Art. 7 Invit

Fin il pli tard il 16avel glindesdi avant il di d'elecziun publitgescha la Regenza en il Fegl uffizial chantunal l'invit d'inoltrar propostas electoralas a la cumissiun regiunala cumpetenta per il circul electoral.

Art. 8 Propostas electoralas 1. cuntegn

Ina proposta electorala dastga cuntegnair maximalmain tants nums da persunas elegiblas sco quai ch'i èn d'eleger deputadas e deputads en il circul electoral, e nagins nums dapli che duas giadas. Sch'ina proposta electorala cuntegna dapli nums, vegnan stritgads ils ultims nums.

Las propostas electoralas ston inditgar per mintga persuna proponida:

  1. il num ed il prenum uffizial;
  2. il num, sut il qual la persuna è enconuschenta sin plaun politic u en il mintgadi;
  3. la schlattaina;
  4. la data da naschientscha;
  5. l'adressa da domicil;
  6. la professiun.

Mintga persuna proponida sto confermar en scrit ch'ella acceptia la proposta electorala. Sche questa conferma manca, vegn stritgà ses num.

Art. 9 2. designaziun

Mintga proposta electorala sto avair ina designaziun ch'è adattada per la differenziar dad autras propostas electoralas.

Art. 10 3. suttascripziun

Mintga proposta electorala sto vegnir suttascritta a maun, e quai da tschintg persunas cun dretg da votar che abitan en il circul electoral.

Ina persuna cun dretg da votar na dastga betg suttascriver dapli ch'ina proposta electorala. Suenter l'inoltraziun da la proposta na po la suttascripziun betg pli vegnir retratga.

Las sutsegnadras ed ils sutsegnaders ston designar ina persuna sco represchentanta u represchentant da la proposta electorala ed ina persuna sco sia substituziun. Sch'i vegn desistì da quai, vala l'emprima sutsegnadra u l'emprim sutsegnader sco represchentanta u represchentant e la segunda sutsegnadra u il segund sutsegnader sco substituziun.

Art. 11 4. inoltraziun

Las propostas electoralas ston arrivar tar la cumissiun regiunala cumpetenta per il circul electoral fin il pli tard il 12avel glindesdi avant il di d'elecziun.

Propostas electoralas inoltradas suenter quest termin na vegnan betg en consideraziun.

La cumissiun regiunala infurmescha immediatamain la Chanzlia chantunala davart las propostas electoralas inoltradas.

Art. 12 5. invista

Las propostas electoralas ed ils nums da las sutsegnadras e dals sutsegnaders pon vegnir consultads tar la cumissiun regiunala cumpetenta.

Art. 13 6. rectificaziun a) persunas proponidas pliras giadas

Sch'il num d'ina persuna proponida figurescha sin pliras propostas electoralas d'in circul electoral, al stritga la cumissiun regiunala cumpetenta immediatamain da tut questas propostas electoralas.

La Chanzlia chantunala stritga immediatamain quellas persunas proponidas che figureschan sin propostas electoralas da plirs circuls electorals. Ella communitgescha immediatamain sias stritgadas a las cumissiuns regiunalas dals circuls electorals pertutgads.

Art. 14 b) rectificaziun e propostas da substituziun

La cumissiun regiunala cumpetenta controllescha cuntinuadamain che las propostas electoralas inoltradas adempleschian las pretensiuns formalas, che las candidatas ed ils candidats sajan elegibels, ch'i n'haja naginas candidaturas multiplas e che las suttascripziuns sajan valaivlas.

En cas da mancanzas vegn fixà immediatamain in curt termin, per che la represchentanza da la proposta electorala possia eliminar quellas.

Las persunas proponidas sco substituziun da persunas stritgadas uffizialmain ston confermar en scrit ch'ellas acceptian la proposta electorala.

Sch'ina mancanza na vegn betg eliminada entaifer il termin fixà, è la proposta electorala nunvalaivla. Sche la mancanza concerna mo ina persuna proponida, vegn stritgà sulettamain ses num.

Suenter il 11avel glindesdi avant il di d'elecziun na pon las propostas electoralas betg pli vegnir midadas. Resalvadas restan l'annullaziun uffiziala da candidaturas multiplas constatadas posteriuramain ed adattaziuns da las designaziuns da las glistas tenor l'artitgel 16.

Art. 15 Glistas

Las propostas electoralas rectifitgadas sa numnan glistas. Colliaziuns da glistas èn exclusas.

La cumissiun regiunala cumpetenta transmetta las glistas rectifitgadas il pli tard la 11avla mesemna avant il di d'elecziun a la Chanzlia chantunala per la publicaziun en il Fegl uffizial chantunal.

Art. 16 Gruppas da glistas

Glistas cun la medema designaziun furman en il chantun ina gruppa da glistas.

Las glistas vegnan tractadas sco gruppa da glistas, sche:

  1. las represchentanzas da las glistas inoltreschan fin il pli tard la 11avla mesemna avant il di d'elecziun ina decleraziun correspundenta en scrit a la Chanzlia chantunala;
  2. las glistas derivan da differents circuls electorals; e
  3. las glistas han la medema designaziun.

Sch'ina glista è vegnida inoltrada mo en in circul electoral, vala questa glista medemamain sco gruppa da glistas.

En cooperaziun cun las represchentanzas da las glistas rectifitgescha la Chanzlia chantunala las differenzas tar las designaziuns da las glistas e tar la furmaziun da gruppas da glistas. Sch'i na dat nagina enclegientscha, decida la Chanzlia chantunala.

Art. 17 Numers da las glistas

Las glistas da la medema gruppa da glistas survegnan il medem numer da glista.

Il numer da la glista vegn attribuì da la Chanzlia chantunala cun trair la sort. La sort vegn tratga publicamain.

La Chanzlia chantunala publitgescha las gruppas da glistas e las glistas en il Fegl uffizial chantunal.

Art. 18 Cedels electorals, mussavia electoral

La Chanzlia chantunala prepara per tut las glistas cedels electorals, sin ils quals èn prestampads la designaziun da la glista, il numer d'ordinaziun sco er las indicaziuns davart las candidatas ed ils candidats (num e prenum, annada, designaziun da la professiun sco er lieu da domicil), e plinavant in cedel electoral betg prestampà.

Avant mintga elecziun elavura la Chanzlia chantunala in curt mussavia electoral che vegn consegnà da las vischnancas a las persunas cun dretg da votar ensemen cun ils cedels electorals.

3. Act electoral

Art. 19 Exequir il dretg d'eleger

Mintga persuna cun dretg d'eleger dispona da tantas vuschs sco quai ch'i èn d'eleger deputadas e deputads en ses circul electoral.

Ella po dar sia vusch mo a persunas ch'èn vegnidas proponidas valaivlamain en ses circul electoral.

Per quest intent po ella far diever d'in cedel electoral uffizial prestampà u vid. Il cedel electoral sto vegnir emplenì e midà a maun.

Art. 20 Emplenir il cedel electoral

Tgi che dovra il cedel electoral betg prestampà, po scriver si nums da persunas elegiblas sco er la designaziun d'ina glista e/u il numer d'ordinaziun d'ina glista.

Tgi che dovra in cedel electoral prestampà, po stritgar nums da candidatas e candidats prestampads. La persuna cun dretg d'eleger po scriver si nums da candidatas e candidats che figureschan sin autras glistas dal circul electoral (panaschar). Ella po ultra da quai stritgar il numer d'ordinaziun prestampà e la designaziun da la glista prestampada u remplazzar tras in auter numer respectivamain tras in'autra designaziun.

Il num d'ina medema candidata u d'in medem candidat dastga figurar maximalmain duas giadas sin il cedel electoral (cumular).

Art. 21 Cedels electorals nunvalaivels e vuschs da candidat nunvalaivlas

Cedels electorals èn nunvalaivels, sche:

  1. els n'èn betg uffizials;
  2. els na cuntegnan betg in num d'ina candidata u d'in candidat dal circul electoral;
  3. els èn emplenids u midads en autra moda che a maun;
  4. els cuntegnan remartgas ingiuriusas u caracterisaziuns evidentas;
  5. las prescripziuns decretadas en chaussa na vegnan betg observadas en cas da la votaziun per correspundenza.

Sco vuschs nunvalaivlas ston vegnir stritgads dal cedel electoral:

  1. nums da persunas che na figureschan betg sin ina glista dal circul electoral;
  2. repetiziuns da memia, sch'il num d'ina candidata u d'in candidat figurescha dapli che duas giadas sin in cedel electoral.

Sch'in cedel electoral cuntegna dapli nums che quai ch'i èn avant maun sezs, vegnan stritgads ils ultims nums prestampads che n'èn betg cumulads a maun, e suenter ils ultims nums agiuntads a maun.

4. Eruida dals resultats

Art. 22 Vuschs da candidatas e candidats, vuschs da partida

Las candidatas ed ils candidats che figureschan sin il cedel electoral survegnan mintgamai ina vusch da candidata u candidat.

La summa da las vuschs da candidatas e candidats e da las vuschs supplementaras tenor l'artitgel 23 dat las vuschs da partida da mintga glista.

Art. 23 Vuschs supplementaras

Sch'in cedel electoral cuntegna main vuschs da candidatas e candidats valaivlas che deputadas e deputads ch'èn d'eleger en il circul electoral, valan las lingias vidas sco vuschs supplementaras per la glista ch'è inditgada cun sia designaziun u cun ses numer d'ordinaziun sin il cedel electoral. Sche la designaziun u il numer d'ordinaziun manca ubain sch'il cedel electoral cuntegna dapli ch'ina designaziun da glista u dapli ch'in numer d'ordinaziun inoltrà, na valan las lingias vidas betg (vuschs vidas).

Nums che na figureschan betg sin ina glista dal circul electoral, vegnan stritgads. Els vegnan dentant quintads sco vuschs supplementaras, sch'il cedel electoral cuntegna ina designaziun da la glista u in numer d'ordinaziun. Sch'ina designaziun da la glista ed in numer d'ordinaziun mancan, na quintan questas vuschs betg (vuschs vidas).

En cas d'ina cuntradicziun tranter la designaziun da la glista ed il numer d'ordinaziun vala la designaziun da la glista.

Art. 24 Cumpilaziun dals resultats

Il biro electoral da mintga vischnanca sto eruir las suandantas valurs:

  1. il dumber da persunas cun dretg d'eleger ed il dumber d'electuras ed electurs;
  2. il dumber da cedels electorals valaivels, nunvalaivels e vids.

Sin basa dals cedels electorals valaivels vegni eruì:

  1. il dumber da vuschs che las singulas candidatas ed ils singuls candidats han survegnì (vuschs da candidatas e candidats);
  2. il dumber da vuschs supplementaras da mintga glista;
  3. la summa da las vuschs da candidatas e candidats e da las vuschs supplementaras da mintga glista;
  4. il dumber da vuschs vidas.

Quests resultats ston vegnir transmess immediatamain sin via electronica a la Chanzlia chantunala.

Il biro electoral da la vischnanca sto protocollar ils resultats ed inoltrar quest protocol a la Chanzlia chantunala.

Art. 25 Repartiziun dals sezs 1. chaussas generalas

Il Cussegl grond vegn elegì tenor la procedura da l'attribuziun dals sezs proporziunala dubla.

Ils sezs vegnan repartids tras la Chanzlia chantunala.

Art. 26 2. gruppas da glistas, quorum

Ina gruppa da glistas dastga sa participar a la repartiziun dals sezs mo, sche sias glistas cuntanschan ina cifra electorala che correspunda ad ina quota d'almain 3 pertschient electuras ed electurs en l'entir chantun.

Art. 27 3. attribuziun superiura a las gruppas da glistas

Il dumber da vuschs da partida d'ina glista vegn dividì tras il dumber da sezs ch'èn d'occupar en il circul electoral correspundent. Il resultat vegn numnà cifra electorala da la glista.

En mintga gruppa da glistas vegnan quintadas ensemen las cifras electoralas da las glistas. La summa vegn dividida tras la clav electorala chantunala ed arrundada giu u si sin la proxima cifra entira. Il resultat inditgescha il dumber da sezs da la gruppa da glistas respectiva.

La Chanzlia chantunala calculescha la clav electorala chantunala uschia, ch'i vegnan repartids 120 sezs tras la procedura tenor l'alinea 2.

Sch'i resultan pussaivladads d'arrundaziun equivalentas, decida la sort.

Art. 28 4. sutattribuziun a las glistas

Il dumber da vuschs da partida d'ina glista vegn dividì tras il divisur dal circul electoral sco er tras il divisur da la gruppa da glistas ed arrundà giu u si sin la proxima cifra entira. Il resultat inditgescha il dumber da sezs da questa glista.

Sch'il dumber da sezs da la glista cun las pli bleras vuschs en in circul electoral n'importa betg almain 1, vegn quest dumber auzà sin 1 (cundiziun da maiorz).

Sche l'applicaziun da la cundiziun da maiorz chaschuna ina cuntradicziun cun l'alinea 4, sto questa cundiziun vegnir restrenschida uschia, che las cundiziuns da l'alinea 4 vegnan observadas. Sch'i existan pliras pussaivladads equivalentas en quest cas, decida la sort.

La Chanzlia chantunala fixescha in divisur per mintga circul electoral ed in divisur per mintga gruppa da glistas, uschia ch'i resulta il suandant tras la procedura tenor l'alinea 1 fin alinea 3:

  1. mintga circul electoral survegn il dumber da sezs attribuids ad el tenor l'artitgel 4;
  2. mintga gruppa da glistas survegn il dumber da sezs che la cumpetan tenor l'attribuziun superiura.

Sch'i resultan pussaivladads d'arrundaziun equivalentas, decida la sort.

Art. 29 5. eruida da las persunas elegidas sco er da las suppleantas e dals suppleants

Da mintga glista èn elegids quellas candidatas e quels candidats che han survegnì las pli bleras vuschs a norma dals sezs cuntanschids.

Las candidatas ed ils candidats che n'èn betg elegids èn suppleantas e suppleants per lur glista en la successiun da las vuschs survegnidas.

En cas da paritad da las vuschs decida la sort davart la successiun.

Art. 30 6. sezs supplementars

Sch'i vegnan attribuids ad ina glista dapli sezs che quai ch'i figureschan candidatas e candidats sin la glista, ha lieu in'elecziun cumplementara tenor l'artitgel 32 per ils sezs supplementars.

Art. 31 Remplazzament tras ina suppleanta u in suppleant

Sch'insatgi refusa l'elecziun u sch'ina deputada u in deputà banduna il Cussegl grond avant la scadenza da la durada d'uffizi, declera la Chanzlia chantunala l'emprima suppleanta u l'emprim suppleant sco elegì. Il conclus sto vegnir publitgà en il Fegl uffizial chantunal.

Sche la suppleanta u il suppleant na po u na vul betg surpigliar l'uffizi, vegn ella u el remplazzà tras la proxima persuna sin la glista.

Art. 32 Elecziun cumplementara

Sch'in sez na po betg vegnir occupà tras in remplazzament, succeda la cumplettaziun tras las sutsegnadras ed ils sutsegnaders da la proposta electorala (art. 10) en la successiun da las suttascripziuns.

Sche questa persuna ademplescha las premissas d'elegibladad, vegn ella declerada da la Regenza sco elegida. Il conclus sto vegnir publitgà en il Fegl uffizial chantunal.

Sch'ina cumplettaziun tras las sutsegnadras ed ils sutsegnaders da la proposta electorala n'è betg pussaivla, ordinescha la Regenza in'elecziun dal pievel en il circul electoral respectiv.

L'elecziun dal pievel na vegn betg realisada, sch'ina deputada u in deputà banduna il Cussegl grond pli tard che 12 mais avant las proximas elecziuns ordinarias dal Cussegl grond. En in tal cas sa participescha ina suppleanta u in suppleant tenor las reglas da la substituziun temporara tenor l'artitgel 33.

Sch'i ston vegnir occupads plirs sezs a chaschun d'ina votaziun dal pievel, vegnan applitgadas las disposiziuns davart la procedura electorala da proporz, uschiglio quellas davart la procedura electorala da maiorz.

Sche la procedura electorala da proporz vegn applitgada en in circul electoral, valan las suandantas particularitads:

  1. tut las glistas valan medemamain sco gruppas da glistas;
  2. ina glista dastga sa participar a la repartiziun dals sezs mo, sch'ella survegn almain 3 pertschient da tut las vuschs da partida;
  3. ina sutattribuziun n'ha betg lieu, perquai che mintga gruppa da glistas cuntegna mo ina glista.

Art. 33 Substituziun temporara

Sch'ina deputada u in deputà è impedì temporarmain da far part dal Cussegl grond, po ina suppleanta u in suppleant sa participar a las sesidas. Las disposiziuns davart il remplazzament tenor l'artitgel 31 valan confurm al senn.

Sch'ina substituziun n'è betg pussaivla tras in remplazzament, succeda quella tras las sutsegnadras ed ils sutsegnaders da la proposta electorala (art. 10) en la successiun da las suttascripziuns.

La suppleanta u il suppleant sto vegnir communitgà uschè baud sco pussaivel a la cumissiun regiunala cumpetenta, che infurmescha da sia vart immediatamain il Secretariat dal Cussegl grond.

Egress

2021-032

Tabella da las modificaziuns - tenor conclus

Conclus Entrada en vigur Element Modificaziun Publicaziun en la CUL
16-02-2021 01-10-2021 relasch emprima versiun 2021-032
22-04-2025 01-01-2026 Art. 6 al. 1 aboliziun 2025-044
22-04-2025 01-01-2026 Art. 6 al. 2 aboliziun 2025-044
22-04-2025 01-01-2026 Art. 6 al. 3 midada 2025-044

Tabella da las modificaziuns - tenor element

Element Conclus Entrada en vigur Modificaziun Publicaziun en la CUL
relasch 16-02-2021 01-10-2021 emprima versiun 2021-032
Art. 6 al. 1 22-04-2025 01-01-2026 aboliziun 2025-044
Art. 6 al. 2 22-04-2025 01-01-2026 aboliziun 2025-044
Art. 6 al. 3 22-04-2025 01-01-2026 midada 2025-044