170.450
sa basond sin l'art. 31 da la constituziun chantunala[2],
suenter avair gì invista da la missiva da la regenza dals 15 da schaner 2013[3],
La cassa da pensiun dal Grischun (cassa da pensiun) è in institut autonom da dretg public dal chantun Grischun cun sedia a Cuira. Ella è inscritta en il register da commerzi dal chantun Grischun.
A sias persunas assicuradas sco er a lur surviventas e survivents porscha ella protecziun cunter las consequenzas economicas da la vegliadetgna, da l'invaliditad e da la mort.
La cassa da pensiun è suttamessa a la surveglianza da l'autoritad designada dal chantun.
Al cussegl grond ston vegnir suttamess mintga onn il quint annual ed il rapport da gestiun per laschar prender enconuschientscha.
L'organ suprem da la cassa da pensiun è la cumissiun administrativa. Ella consista da diesch commembras e commembers. Las tschintg represchentantas e represchentants da las patrunas e dals patruns vegnan nominads da la regenza; las vischnancas han il dretg d'almain in sez. Las tschintg represchentantas e represchentants da las lavurantas e dals lavurants vegnan elegids da las lavurantas e dals lavurants.
La cumissiun administrativa è responsabla per la direcziun generala da la cassa da pensiun, procura per l'adempliment da las incumbensas legalas, fixescha las finamiras ed ils princips strategics da la cassa da pensiun sco er ils meds finanzials per ademplir quai. Ella fixescha l'organisaziun da la cassa da pensiun, procura per sia stabilitad finanziala e surveglia la gestiun.
La cumissiun administrativa sa constituescha sezza resguardond las prescripziuns dal dretg federal davart la paritad.
La gestiun operativa da la cassa da pensiun è chaussa da la direcziun. Sias incumbensas sa drizzan tenor las prescripziuns da la cumissiun administrativa.
Per la cassa da pensiun vala il princip da la chapitalisaziun cumpletta.
Las prestaziuns da vegliadetgna vegnan calculadas tenor il primat da contribuziun. Las prestaziuns temporaras d'invaliditad e las prestaziuns per surviventas e survivents vegnan fixadas en pertschients dal salari assicurà. *
Il chantun Grischun e ses instituts autonoms da dretg public assicureschan obligatoricamain lur collavuraturas e collavuraturs tar la cassa da pensiun.
La Banca chantunala grischuna, las vischnancas, las corporaziuns da vischnancas ed autras instituziuns che adempleschan oravant tut incumbensas publicas pon vegnir associadas sin basa da contracts. *
… *
La cumissiun administrativa decida tge lavurantas e lavurants che vegnan assicurads. *
Assicurà vegn il salari annual suttamess a la AVS minus ina deducziun da coordinaziun. La deducziun da coordinaziun importa 25 pertschient dal salari annual suttamess a la AVS, dentant maximalmain set otgavels da la renta da vegliadetgna annuala maximala da la AVS. La deducziun maximala vegn reducida tut tenor il grad d'occupaziun. La sava d'entrada correspunda al salari minimal tenor la LPP. *
Il salari annual ch'è decisiv per determinar il salari assicurà correspunda al salari fundamental annual probabel inclusiv il 13. salari mensil. Cumponentas dal salari che resultan occasiunalmain, supplements socials, supplements variabels u temporars na vegnan betg assicurads. *
Il salari maximal assicurabel correspunda al salari annual maximal tenor la scala chantunala da salarisaziun minus la deducziun da coordinaziun. Per persunas assicuradas che lavuran a temp parzial vegn reducì il maximum dal salari assicurà tut tenor il grad d'occupaziun. *
Las contribuziuns da spargn èn graduadas tenor la vegliadetgna ed importan en il plan da contribuziuns da standard, en pertschients dal salari assicurà: *
| vegliadetgna | contribuziuns da spargn |
|---|---|
| 20–24 | 14,0 * |
| 25–29 | 15,0 * |
| 30–34 | 17,0 * |
| 35–39 | 19,0 * |
| 40–44 | 22,0 * |
| 45–49 | 25,0 * |
| 50 e dapli * | 27,5 * |
| ... * | … |
La cumissiun administrativa fixescha las contribuziuns da ristga tenor las basas tecnicas renconuschidas.
Las patrunas ed ils patruns ston surpigliar almain la mesadad da las contribuziuns.
Las prestaziuns d'assicuranza vegnan fixadas da la cumissiun administrativa.
La cumissiun administrativa po relaschar novs plans da prevenziun.
Las commembras ed ils commembers da las autoritads giudizialas èn assicurads tar la Cassa da pensiun fin a la cumplenida dal 65. onn da vegliadetgna per il provediment professiunal.
Suenter la cumplenida dal 65. onn da vegliadetgna po il provediment da vegliadetgna vegnir cuntinuà, sin dumonda d'ina commembra u d'in commember d'ina autoritad giudiziala, fin al pensiunament tenor lescha.
Las contribuziuns da spargn annualas da las commembras e dals commembers da la Dretgira superiura vegnan mintgamai auzadas la fin da l'onn per 25 pertschient sin donn e cust dal chantun. L'augment è limità a las contribuziuns maximalas dal plan da provediment. En cas d'ina extrada durant l'onn u en in cas da provediment vegn l'augment concedì proporziunalmain.
Apports facultativs en il rom dal plan da provediment dal chantun cun l'import da cumpra il pli aut vegnan auzads 5 onns suenter il pajament per 10 pertschient a favur da la commembra u dal commember en uffizi sin donn e cust dal chantun.
La cumissiun administrativa concluda mesiras en cas da sutgaranzia. Las mesiras ston correspunder al grad da la sutgaranzia e far part d'in concept general equilibrà. Ellas ston esser realisablas a temp util ed esser bunas d'eliminar la sutgaranzia entaifer in termin adequat.
En spezial pon vegnir incassadas contribuziuns da sanaziun da las patrunas e dals patruns affiliads sco er da las persunas assicuradas, e per tschainsir ils dabuns da spargn po vegnir sutpassà il tschains minimal tenor la LPP[4].
Las patrunas ed ils patruns ston surpigliar almain la mesadad da las contribuziuns da sanaziun. Las contribuziuns da sanaziun na quintan betg tar il dabun da spargn.
Il chantun garantescha senza limitaziun da temp tut las rentas currentas dals 31 da december 2021. L'effectiv da persunas pensiunadas ch'è avant maun quel mument vegn manà en ina instituziun da provediment serrada. Per segirar ils pajaments da las rentas currentas conceda il chantun a la Cassa da pensiun, per l'instituziun da provediment serrada, emprests senza tschains ch'èn restituibels sut tschertas cundiziuns. Emprests concedids ston vegnir restituids uschenavant ch'il grad da cuvrida surpassa 100 pertschient.
La Regenza regla ils detagls en in contract cun la Cassa da pensiun.
La cassa da pensiun n'è betg suttamessa a las acquisiziuns publicas. *
La via da las instanzas sa drizza tenor la lescha davart la giurisdicziun administrativa[5].
Cun l'entrada en vigur da questa lescha vegn abolida la lescha davart la cassa da pensiun chantunala dal Grischun (LCPG) dals 16 da zercladur 2005.
Las prestaziuns resultadas tenor il dretg vegl per il 1. da schaner 2007 na vegnan betg midadas. Sch'ils chapitals da spargn individuals ch'èn vegnids accumulads na bastan betg per finanziar questas prestaziuns, surpiglia il chantun lur finanziaziun en la procedura da repartiziun.
Ils chapitals da spargn individuals ch'èn vegnids accumulads da las commembras e dals commembers da la Dretgira chantunala e da la Dretgira administrativa en uffizi cumplain tenor l'Ordinaziun davart la prevenziun professiunala dals commembers en uffizi cumplain da las dretgiras chantunalas dals 2 d'october 2000, vegnan transferids a la Cassa da pensiun a favur da mintga commembra e commember sco prestaziun da libra circulaziun. Il possess actual areguard l'import da lur renta da vegliadetgna vegn garantì. Ils augments dal dabun da spargn ch'èn necessaris per garantir il possess actual van sin donn e cust dal chantun.
Fin a l'entrada en vigur dal dretg nov pon las commembras ed ils commembers ordinaris da la Dretgira chantunala e da la Dretgira administrativa decider, sch'ellas ed els vulan far diever da las prestaziuns spezialas dal dretg davart il provediment professiunal tenor l'artitgel 5 u l'artitgel 6 da la Lescha davart ils salaris e davart la prevenziun professiunala da las commembras e dals commembers da la Dretgira chantunala e da la Dretgira administrativa ubain da las prestaziuns spezialas tenor l'artitgel 11a alinea 2 ed alinea 3. Sch'ellas ed els na fan nagina decleraziun da tscherna u tschernan la nova regulaziun, vegn il dabun da spargn auzà sin donn e cust dal chantun fin a l'entrada en vigur dal dretg nov. Per mintga onn d'uffizi cumplenì sco commembra u commember ordinari da la Dretgira chantunala u da la Dretgira administrativa importa l'augment 2,5 pertschient, maximalmain dentant 15 pertschient.
| Conclus | Entrada en vigur | Element | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| 23-04-2013 | 01-01-2014 | relasch | emprima versiun | - |
| 12-06-2014 | 01-01-2015 | Art. 8 al. 1 | midada | - |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 5 al. 2 | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 6 al. 2 | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 6 al. 3 | aboliziun | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 6 al. 4 | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 7 al. 1 | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 7 al. 2 | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 7 al. 3 | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1 | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "20–24" / "contribuziuns da spargn" | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "25–29" / "contribuziuns da spargn" | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "30–34" / "contribuziuns da spargn" | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "35–39" / "contribuziuns da spargn" | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "40–44" / "contribuziuns da spargn" | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "45–49" / "contribuziuns da spargn" | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "50 e dapli" | nova denominaziun | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "50 e dapli" / "contribuziuns da spargn" | midada | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 8 al. 1, tabella, "..." | aboliziun | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 01-01-2022 | Art. 10 | aboliziun | 2021-045 |
| 26-08-2021 | 31-12-2021 | Art. 12a | integraziun | 2021-045 |
| 07-12-2021 | 01-10-2022 | Art. 13 | midada dal titel | 2022-029 |
| 07-12-2021 | 01-10-2022 | Art. 13 al. 1 | midada | 2022-029 |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 11a | integraziun | 2023-008 |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 15a | integraziun | 2023-008 |
| Element | Conclus | Entrada en vigur | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| relasch | 23-04-2013 | 01-01-2014 | emprima versiun | - |
| Art. 5 al. 2 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 6 al. 2 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 6 al. 3 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | aboliziun | 2021-045 |
| Art. 6 al. 4 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 7 al. 1 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 7 al. 2 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 7 al. 3 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1 | 12-06-2014 | 01-01-2015 | midada | - |
| Art. 8 al. 1 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "20–24" / "contribuziuns da spargn" | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "25–29" / "contribuziuns da spargn" | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "30–34" / "contribuziuns da spargn" | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "35–39" / "contribuziuns da spargn" | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "40–44" / "contribuziuns da spargn" | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "45–49" / "contribuziuns da spargn" | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "50 e dapli" | 26-08-2021 | 01-01-2022 | nova denominaziun | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "50 e dapli" / "contribuziuns da spargn" | 26-08-2021 | 01-01-2022 | midada | 2021-045 |
| Art. 8 al. 1, tabella, "..." | 26-08-2021 | 01-01-2022 | aboliziun | 2021-045 |
| Art. 10 | 26-08-2021 | 01-01-2022 | aboliziun | 2021-045 |
| Art. 11a | 14-06-2022 | 01-01-2025 | integraziun | 2023-008 |
| Art. 12a | 26-08-2021 | 31-12-2021 | integraziun | 2021-045 |
| Art. 13 | 07-12-2021 | 01-10-2022 | midada dal titel | 2022-029 |
| Art. 13 al. 1 | 07-12-2021 | 01-10-2022 | midada | 2022-029 |
| Art. 15a | 14-06-2022 | 01-01-2025 | integraziun | 2023-008 |