Questa lescha ordinescha l'utilisaziun da las auas publicas dal chantun Grischun per producir energia electrica sco er per proveder las vischnancas ed il chantun cun forza electrica.
810.100
Lescha davart il dretg da las auas dal chantun Grischun
(LDAG)
dals 12-03-1995 (versiun dals 01-01-2025)
Preambel
acceptada dal pievel ils 12 da mars 1995[1]
1. Disposiziuns generalas
Art. 1 Champ d'applicaziun
Art. 2 Intent
Questa lescha ha l'intent da:
- utilisar raziunalmain la forza idraulica indigena a favur da las vischnancas, da las regiuns e dal chantun;
- optimar ed augmentar la prestaziun da las ovras idraulicas existentas;
- cumplettar las forzas idraulicas en moda raschunaivla per l'economia e giustifitgabla per l'ambient;
- proveder il chantun en moda segira, suffizienta e per gronda part autonoma cun energia uschè favuraivla sco pussaivel;
- coordinar ils interess da las vischnancas, da las regiuns e dal chantun e drizzar quels sche pussaivel vers ina finamira communabla sco er
- reglar las cumpetenzas entaifer il chantun, mantegnend l'autonomia communala.
Art. 3 Egualitad da las schlattainas
Las indicaziuns davart las persunas e davart las funcziuns en questa lescha sa refereschan ad omaduas schlattainas, uschenavant ch'i na resulta nagut auter or dal senn da questa lescha.
Art. 4 Proprietad
Las auas (flums, lais, auals) che na sa chattan cumprovadamain betg en proprietad privata èn destinadas al diever general.
Ellas èn proprietad da las vischnancas sin il territori da las qualas ellas sa chattan e suttastattan – areguard lur utilisaziun per far ovras idraulicas – a las disposiziuns da questa lescha.
Art. 5 Cussegliaziun da las vischnancas
Il chantun cusseglia las vischnancas sin giavisch en dumondas da l'utilisaziun da la forza idraulica. *
Per regla è questa cussegliaziun dal chantun gratuita.
Art. 6 Noziuns
En questa lescha signifitgeschan:
- utilisaziun da la forza idraulica: utilisaziun da la forza natirala da l'aua sco er quella che resulta cun pumpar aua en ina posiziun pli auta. En quest connex ha l'utilisaziun l'intent da producir energia;
- implant da pumpadi: implant ch'è abel da duvrar repetidamain a maun da pumpas aua d'auas publicas per producir energia electrica u da pussibilitar per il medem intent ina utilisaziun che surpassa la forza idraulica natirala. Pumpas puramain d'apport na valan betg sco implants da pumpadi;
- pumpa d'apport: indriz da pumpadi che maina aua d'auas publicas en in implant electric senza pussibilitar che quella vegnia utilisada repetidamain per producir energia electrica;
- tschains d'aua: la taxa ch'il concessiunari debitescha annualmain a las vischnancas per l'utilisaziun da l'aua;
- taglia sin ovras idraulicas: la taxa ch'il concessiunari debitescha annualmain al chantun;
- prestaziun brutta: la media da prestaziun mecanica brutta da l'aua calculada sin fundament da la pendenza utilisabla e sin la quantitad utilisabla;
- …
2. Utilisaziun da la forza idraulica
2.1. Cumpetenzas
Art. 7 Concessiun dal dretg d'utilisaziun
Las vischnancas pon trair a niz sezzas la forza idraulica da lur auas u dar tras concessiun il dretg d'utilisaziun a terzas persunas.
Art. 8 Concessiuns coerentas
Per utilisar ina aua publica che sa chatta sin il territori da pliras vischnancas sto vegnir acquistada ina concessiun da mintgina da quellas vischnancas. Quellas concessiuns ston vegnir coordinadas ina cun l'autra.
Art. 9 Concessiuns per implants da pumpadi
Per construir in implant da pumpadi ston ins avair la concessiun da quella vischnanca sin il territori da la quala las parts bletschas da l'implant vegnan a sa chattar.
Art. 10 Autoritads da concessiun
Igl è ina incumbensa da la radunanza communala u da la votaziun a l'urna da dar u da midar ina concessiun.
Decisiuns concernent midadas da concessiun da natira sutordinada sco er il transferiment d'ina concessiun pon las vischnancas delegar a la suprastanza communala.
Decisiuns da cumenzar cun tractativas areguard renovaziuns da concessiun en il senn da l'artitgel 48 alinea 3 èn chaussa da la suprastanza communala.
Art. 11 Autoritads d'approvaziun
Las concessiuns che las vischnancas han dà ston vegnir approvadas da la regenza per esser valaivlas. Il medem vala er per midadas u per transferiments da concessiuns. L'artitgel 2bis da la constituziun chantunala[2] resta resalvà. Il project sto vegnir approvà (art. 58) da la regenza. *
Medemamain sto in project da la vischnanca, che ha l'intent d'utilisar sez la forza idraulica da sias auas, vegnir approvà da la regenza.
… *
Art. 12 Concessiun sfurzada
Sche las vischnancas participadas a las concessiuns coerentas na vegnan betg perina entaifer in termin adequat, saja quai pervia ch'ina u pliras vischnancas sa deportan en moda negativa senza motivs fundads u pervia ch'ellas fan pretensiuns exageradas u pervia ch'ellas dattan concessiuns cuntradictoricas, è la regenza cumpetenta per dar, per midar e per transferir concessiuns, per conceder prolungaziuns dal termin da construcziun sco er per reglar la scadenza da la concessiun. Ella agescha en quest connex en num da las vischnancas.
La regenza tracta ordavant cun las vischnancas e resguarda en moda adequata ils avantatgs ed ils dischavantatgs che resultan per ellas da l'utilisaziun previsa. Ella resguarda en quest connex er ils interess publics surordinads.
Art. 14 Taglia sin ovras idraulicas e sin implants da pumpadi
La taxaziun da la taglia sin ovras idraulicas e sin implants da pumpadi dal chantun vegn fatga dal president da la cumissiun da taglia sin las ovras idraulicas.
La cumissiun vegn elegida da la regenza. La perioda d'uffizi importa 4 onns.
La regenza regla ils detagls.
Art. 15 Execuziun dal dretg da scadenza da la concessiun
Davart l'execuziun dal dretg da scadenza da la concessiun decida en las vischnancas la suprastanza communala u la votaziun a l'urna.
Davart l'execuziun dal dretg da scadenza da la concessiun areguard la part dals implants che appartegnan al chantun e tar ils quals la concessiun scada, decida la regenza.
Ella rapporta periodicamain davart la scadenza da la concessiun.
Art. 16 Collaudaziun
La collaudaziun dals implants idraulics vegn fatga dal departament cumpetent.
Art. 17 Surveglianza
La surveglianza davart l'utilisaziun da las auas publicas è chaussa da la regenza.
2.2. Limits d'utilisaziun
Art. 18 Resalvas a favur da las vischnancas
Las vischnancas han il dretg:
- da colliar durant la construcziun da l'ovra sin agens custs indrizs per il provediment d'aua da baiver e d'aua da stizzar fieu sco er indrizs che servan a sauar cun in'ovra idraulica;
- da duvrar senza dretg d'indemnisaziun dal concessiunari tant da l'aua concedida sco quai ch'i fa cumprovadamain basegn per garantir il provediment d'aua da baiver ed aua per situaziuns extraordinarias, cunzunt per stizzar fieu sco er per sauar. La retratga d'aua na dastga betg restrenscher essenzialmain l'utilisaziun da la forza idraulica, uschiglio sto ella vegnir indemnisada.
2.3. Concessiunari e cuntegn da la concessiun
Art. 19 Concessiunari
La concessiun vegn dada ad in persuna natirala u giuridica, ad ina cuminanza da persunas u ad ina corporaziun da dretg public.
Il concessiunari sto avair ses domicil u la sedia da la societad en ina da las vischnancas concessiunaras.
Sche ina u pliras vischnancas concessiunaras ed il chantun sa participeschan ad ina societad d'implants electrics han els independentamain in da l'auter il dretg da far part da l'administraziun da quella. Pliras vischnancas che sa participeschan ad ina societad d'implants electrics sa cunvegnan ad ina represchentanza communabla.
Art. 20 Agen chapital
La regenza po pretender che l'agen chapital dal concessiunari importia 20 pertschient dals custs d'investiziun.
Art. 21 Plirs candidats
Sch'i dat plirs candidats per utilisar la forza idraulica da la medema aua, ha la vischnanca – cun accordar sco er cun transferir ina concessiun – da preferir quel candidat che resguarda il meglier ils interess publics e che garantescha l'utilisaziun la pli cunvegnenta.
Art. 22 Dretg da participaziun
Il chantun e las vischnancas concessiunaras han il dretg da sa participar ad interpresas d'implants electrics.
Cun dar, midar u transferir concessiuns ston las vischnancas, e cun approvar concessiuns sto il chantun survegnir l'occasiun da pudair sa participar a l'interpresa er senza surpigliar l'obligaziun da retrair energia, surpigliond ils custs annuals.
Art. 23 Cuntegn obligatoric da la concessiun
Mintga concessiun fixescha:
- la persuna e la sedia dal concessiunari;
- la dimensiun dal dretg d'utilisaziun concedì;
- la quantitad d'aua restanta che sto vegnir observada;
- la durada da la concessiun;
- la represchentanza da la communitad en l'administraziun dal concessiunari;
- ils implants ils pli impurtants;
- las prestaziuns economicas impundidas al concessiunari;
- l'obligaziun da s'assicurar dal concessiunari;
- ils termins per il cumenzament da las lavurs da construcziun e da renovaziun sco er per metter en funcziun l'implant electric;
- la scadenza da la concessiun;
- la recumpra, sch'ina tala vegn stipulada da las partidas.
L'ordinaziun regla ils detagls. Quella cuntegna er in catalog da disposiziuns da concessiun facultativas.
Art. 24 Durada da la concessiun
L'emprima concessiun dura 60 onns a partir dal di che l'ovra vegn messa en funcziun.
Sch'i vegnan duvradas vinavant parts essenzialas d'in implant existent en il rom d'ina renovaziun da la concessiun, dura la concessiun 40 onns.
En cas motivads po la regenza approvar duradas da concessiun divergentas.
Art. 25 Garanzia dal substrat da la scadenza da la concessiun
Per mauns da las vischnancas concessiunaras e dal chantun ha il concessiunari da far in inventari da las parts da l'implant ch'èn engrevgiadas da la scadenza da la concessiun tenor l'artitgel 42 alineas 1 e 2. En cas da midadas effectivas u legalas vi da questas parts da l'implant sto l'inventari vegnir actualisà cuntinuadamain.
In'alienaziun da parts da l'implant ch'èn engrevgiadas da la scadenza da la concessiun durant che la concessiun vala, dovra il consentiment da las vischnancas concessiunaras e dal chantun.
Sch'il concessiunari alienescha parts da l'implant ch'èn engrevgiadas da la scadenza da la concessiun senza il consentiment da las vischnancas concessiunaras e dal chantun, ha el da cumpensar il donn a quels.
2.4. Execuziun da la concessiun
Art. 26 Collaudaziun dals implants
Implants idraulics novs e renovads ston vegnir collaudads entaifer 1 onn dapi ch'els èn vegnids mess en funcziun.
Art. 27 Responsabladad ed assicuranza
Ils proprietaris d'implants electrics stattan buns tenor il dretg federal.
Per lur responsabladad ston ils proprietaris far in'assicuranza da responsabladad tar in assicurader ch'è autorisà da manar ina interpresa en Svizra.
Tar implants novs sto quest attest d'assicuranza vegnir cumprovà avant il cumenzament da las lavurs da construcziun.
La regenza regla ils detagls.
Art. 28 Midadas vi dals implants
Tut las midadas intenziunadas vi d'implants electrics existents ston vegnir communitgadas a las vischnancas concessiunaras ed a la regenza avant che cumenzar cun ellas.
Art. 29 Mantegniment dals implants
Ils proprietaris dals implants electrics ston mantegnair quels adina en in bun stadi ed en in stadi ch'è abel da funcziunar. Tut ils implants han – en il rom da la concessiun – da garantir ina utilisaziun raziunala da las auas.
La regenza è – en enclegientscha cun las vischnancas concessiunaras e suenter avair consultà il concessiunari – autorisada da tut temp:
- d'ordinar in'examinaziun dals implants en il senn da l'alinea 1;
- d'ordinar las mesiras necessarias per restabilir e per mantegnair il stadi prescrit en l'alinea 1 ed eventualmain er d'ordinar execuziuns d'uffizi sin ils custs dal concessiunari.
Art. 30 Renovaziun dals implants
Sch'il concessiunari renovescha parts da l'implant ch'èn engrevgiadas da la scadenza da la concessiun e sch'el cumprova che las investiziuns na sa laschan betg amortisar fin il mument da la scadenza da la concessiun, pon las vischnancas ed il chantun sa participar sin dumonda a las investiziuns.
La participaziun finanziala vegn calculada sin fundament d'in plan da tschains e d'amortisaziun stipulà cun il concessiunari.
Las vischnancas ed il chantun pon ordinar communablamain la renovaziun da l'implant.
Sch'i vegnan ordinadas renovaziuns en il senn da l'alinea 1, han las vischnancas ed il chantun da sa participar a las investiziuns. L'alinea 2 vala confurm al senn.
2.5. Prestaziuns dal concessiunari
Art. 31 Taxa da concessiun e da stadi
Cun dar, cun midar e cun transferir las concessiuns èn las vischnancas autorisadas d'incassar ina taxa da concessiun unica.
Quella importa 30 fin 80 pertschient dal tschains d'aua debità annualmain a las vischnancas concessiunaras en il cas che la forza idraulica concedida vegn utilisada cumplettamain. Ella po vegnir fixada tenor liber appreziar, sch'i na vegnan debitads nagins tschains d'aua. *
En cas da concessiuns d'implants da pumpadi sto vegnir pajada a las vischnancas ina taxa da concessiun da 3 fin 6 francs per kilowat da la prestaziun da la pumpa installada. La regenza po adattar questas tariffas a las relaziuns midadas.
Sche pliras vischnancas han il dretg da concessiun tar implants da pumpadi, va in dieschavel da la taxa da concessiun unica a quella vischnanca, sin il territori da la quala ils conducts a pumpa vegnan a sa chattar, e quai en proporziun cun lur part da la lunghezza. Ils ulteriurs nov dieschavels vegnan repartids mez e mez sin quellas gruppas da vischnancas, sin il territori da las qualas ch'i sa chattan las duas batschidas. La repartiziun entaifer questa gruppa da vischnancas vegn fatga tenor la part territoriala da la vischnanca a la surfatscha da mintga batschida, mesirada tar l'autezza dal livel da fermada maximal.
Per l'approvaziun da dar, da midar e da transferir concessiuns è il chantun autorisà d'incassar ina taxa dal stadi calculada tenor ils princips dals alineas 2 e 3. Sch'ina vischnanca utilisescha sias atgnas auas, na vegn pretendida nagina taxa dal stadi.
Sch'i vegn fixada in'autra durada da la concessiun sco quella numnada en l'artitgel 23 alineas 1 e 2, vegnan calculadas las taxas da concessiun e dal stadi tenor la divergenza da la durada.
Per prolungar termins da construcziun pon las vischnancas ed il chantun incassar ina taxa, e quai independentamain in da l'auter. Quella importa fin 20 pertschient dal tschains d'aua debità annualmain tenor il dretg federal e sto vegnir pajada per onn ch'il termin da construcziun è vegnì prolungà.
Art. 32 Taxas administrativas
Las vischnancas ed il chantun èn autorisads d'adossar al concessiunari ils custs che als resultan cunzunt cun tractar dumondas e cun far controllas.
Las taxas d'administraziun importan fin 50 000 francs. En cas motivads po quest import vegnir augmentà adequatamain. La regenza po adattar questa tariffa a las relaziuns midadas.
Art. 33 Tschains d'aua e taglia sin ovras idraulicas
Proprietaris d'implants electrics che utiliseschan forza idraulica grischuna, ston pajar mintg'onn a las vischnancas concessiunaras in tschains d'aua ed al chantun ina taglia sin ovras idraulicas.
Il tschains d'aua e la taglia sin ovras idraulicas vegnan calculads tenor las disposiziuns dal dretg federal. L'eruida da la prestaziun brutta, per la quala i exista in'obligaziun da pajar taxas po er sa basar sin l'energia electrica producida. En quest cas ston dentant vegnir quintadas vitiers las quantitads d'aua utilisablas e la pendenza.
Il tschains d'aua che las vischnancas fixeschan na dastga betg surpassar la mesadad dal maximum dal tschains d'aua respectiv tenor il dretg federal. *
Il chantun incassa ina taglia sin ovras idraulicas en la dimensiun da la mesadad dal maximum dal tschains d'aua respectiv tenor il dretg federal. *
La part dal tschains d'aua che sto vegnir consegnada a la confederaziun per garantir las prestaziuns da gulivaziun per perditas da l'utilisaziun da la forza idraulica pajan las vischnancas cun il dretg dal tschains d'aua ed il chantun mez per in. *
Art. 34 Taglia sin implants da pumpadi
Ils proprietaris d'implants da pumpadi ston pajar a las vischnancas concessiunaras ed al chantun mintg'onn ina taglia sin implants da pumpadi.
Quella importa per las vischnancas e per il chantun mintgamai 0.075 rp. per kWh energia pumpada impundida, minimalmain dentant 1.–fr./kW per implants cun ina prestaziun da pumpa installada da 50 u dapli megawats (MW) e 0.25 fr./kW per implants da pumpadi pli pitschens. Per implants da pumpadi cun ina prestaziun da pumpa installada da main che 1 MW na vegn pretendida nagina taglia.
Durant ils emprims 3 onns da manaschi po la regenza reducir la tariffa minimala dad 1.– fr./kW tenor l'alinea 2 per il chantun per maximalmain la mesadad.
La repartiziun da la taglia sin implants da pumpadi tranter las vischnancas vegn fatga a norma dals princips che valan per la repartiziun da la taxa da concessiun unica.
La regenza po adattar la taglia sin implants da pumpadi a las relaziuns midadas.
Art. 35 Pussaivladads da reducziun
Sch'il manaschi d'in implant electric vegn restrenschì considerablamain per consequenza da lavurs da renovaziun, po il chantun – sin dumonda motivada – reducir transitoricamain en moda adequata tant la taglia sin ovras idraulicas sco er sia part da la taglia sin implants da pumpadi .
Art. 36 Energia vi dals custs annuals
Interpresas d'implants electrics che dumondan d'approvar concessiuns e concessiuns supplementaras, da transferir u da midar talas, han da metter a disposiziun al chantun – malgrà ils dretgs da las vischnancas sin energia gratuita ed energia da preferenza – per l'utilisaziun en il chantun in pertschient da la prestaziun e da la producziun d'energia da las ovras ch'il conclus d'approvaziun pertutga, cunter il pajament d'ina part correspundenta vi dals custs annuals. L'energia che vegn cedida dal concessiunari en il chantun na sto betg vegnir quintada cun eruir la dimensiun dal dretg da retrair energia.
L'interpresa d'implants electrics po disponer libramain da la prestaziun e da la lavur che n'è betg vegnida retratga dal chantun.
Art. 37 Taxaziun da la taglia sin ovras idraulicas e sin implants da pumpadi
Per la taxaziun, per la procedura da contestaziun e per la procedura penala areguard la taglia sin ovras idraulicas e sin implants da pumpadi vegnan applitgadas las disposiziuns da la lescha chantunala da taglia confurm al senn[3].
La regenza regla ils detagls.
2.6. Fin da la concessiun
Art. 38 Scadenza ordinaria
La concessiun scada senza auter cun la scadenza da la durada da la concessiun.
Art. 39 Scadenza
En enclegientscha cun las vischnancas concessiunaras po la concessiun vegnir declerada da la regenza sco persa, sch'il concessiunari:
- manchenta ils termins imponids ad el tras la concessiun, cunzunt per il mussament da finanzas, per il certificat d'assicuranza sco er per la construcziun e per metter en funcziun l'implant electric;
- tralascha las lavurs da mantegniment prescrittas tenor la lescha e tenor contract;
- na tegna betg en funcziun in implant electric existent durant 2 onns;
- violescha grevamain obligaziuns impurtantas, malgrà ch'el è vegnì admonì.
Las vischnancas concessiunaras pon permetter – cun l'approvaziun da la regenza – prolungaziuns adequatas dals termins.
La sort da l'implant sa drizza tenor las disposiziuns da scadenza da la concessiun da questa lescha.
Art. 40 Renunzia
Il concessiunari po concluder la concessiun cun renunziar expressivamain.
La sort da l'implant sa drizza tenor las disposiziuns da scadenza da la concessiun da questa lescha.
Art. 41 Recumpra
Las vischnancas concessiunaras pon stipular in dretg da recumpra cun il concessiunari .
La cunvegna da recumpra sto cuntegnair almain il suandant:
- il termin da la recumpra;
- l'indemnisaziun da la recumpra u criteris detagliads per eruir ina tala;
- il termin da la preannunzia per la decleraziun concernent l'execuziun da la recumpra; quel sto importar almain 5 onns;
- en cas che pliras vischnancas èn participadas: il quorum necessari per executar il dretg da recumpra.
Las parts da pliras vischnancas vegnan calculadas tenor lur parts vi da la forza idraulica dada. La part dal chantun correspunda a la mesadad da la cumproprietad.
Art. 42 Return a la proprietaria
Sche la concessiun va a fin tras la scadenza da sia durada, tras scadenza u tras renunzia, turnan ils implants ch'èn vegnids construids sin terren public u privat per accumular, ed enchaschar, per manar vitiers u per deviar l'aua u per metter en circulaziun l'aua, las turbinas e las pumpas, inclusiv ils edifizis, en ils quals ellas sa chattan, las parts accessoricas, ils bains immobigliars che servan al manaschi da l'implant ed ils dretgs a bains immobigliars esters, gratuitamain e libers da chargias mez e mez al chantun ed a las vischnancas.
Il mument da la scadenza da la concessiun han las vischnancas concessiunaras ed il chantun il dretg da surpigliar – cunter ina indemnisaziun adequata – ils implants destinads per producir e per transportar l'energia electrica sco er ils bajetgs da servetsch ed ils edifizis d'administraziun. Il concessiunari po pretender da surpigliar quests implants, sche quels pon vegnir utilisads cunvegnentamain per l'ulteriura utilisaziun da la forza idraulica.
Ils implants electrics che vegnan manads oravant tut per il provediment local suttastattan mo a las disposiziuns da scadenza da la concessiun fixadas da las vischnancas.
Las vischnancas ed il chantun èn autorisads da renunziar a l'execuziun dal dretg da scadenza da la concessiun.
Sch'ils implants dal concessiunari na vegnan betg utilisads cumplettamain u per part suenter la renunzia d'executar il dretg da scadenza da la concessiun, è il concessiunari obligà da prender sin agens custs las mesiras da segirezza e da reparaziun che daventan necessarias.
Art. 43 Scadenza da la concessiun en la relaziun intercommunala
Las parts da pliras vischnancas vi da la scadenza da la concessiun vegnan calculadas tenor lur parts vi da la forza idraulica dada. Las vischnancas tranter ellas respectivamain en relaziun cun il chantun daventan cumproprietarias dals objects, dals quals la concessiun scada. Tar implants da pumpadi vala, sche la concessiun na fixescha nagut auter, la clav da repartiziun tenor l'artitgel 31 alinea 4.
Sche las vischnancas vulan renunziar a lur part dals implants, dals quals la concessiun scada, han las ulteriuras vischnancas concessiunaras il dretg da surpigliar la part da quellas vischnancas, cunter indemnisaziun. Pir sche tut las ulteriuras vischnancas renunzian a quest dretg, ha il chantun il medem dretg.
Art. 44 Valitaziun dals implants
La disposiziun da l'indemnisaziun per la scadenza da la concessiun dals implants per producir e per transportar energia electrica è chaussa da las vischnancas, dal chantun e dal concessiunari. Ella sto vegnir fatga tenor ils princips da la valitaziun renconuschida en general a sias uras.
Sin dumonda dal chantun e da las vischnancas è il concessiunari obligà da tut temp da metter a disposiziun tut ils documents e tut las infurmaziuns ch'èn necessaris per calcular l'indemnisaziun, sco ils quints annuals d'amortisaziun, ils quints da las reservas da la scadenza da la concessiun e da las renovaziuns.
Il departament cumpetent e las vischnancas pon prender invista da las actas da taglia dals concessiunaris.
Art. 45 Indemnisaziun per la renunzia da surpigliar ils implants
Sch'ina concessiun vegn renovada cun renunziar a l'execuziun dal dretg da scadenza da la concessiun, sto il concessiunari pajar a quels che han il dretg da scadenza da la concessiun ina indemnisaziun per la renunzia d'utilisar gratuitamain ils implants, dals quals la concessiun scada. Questa regulaziun vala er per communitads che disponan d'in dretg da renovar la concessiun. La disposiziun da l'indemnisaziun è chaussa da las vischnancas, dal chantun e dal concessiunari.
L'artitgel 44 vala confurm al senn.
Art. 46 Scleriment
Ils scleriments areguard la scadenza da la concessiun, areguard la recumpra sco er areguard ina eventuala renovaziun da la concessiun vegnan fatgs communablamain da las vischnancas e dal chantun. Els sa cunvegnan davart la direcziun.
Ils custs da quests scleriments van per regla a quint dal chantun.
Art. 47 Mesiras provisoricas
Sche las modalitads per utilisar la forza idraulica n'èn anc betg fixadas areguard la scadenza d'ina concessiun, prenda la regenza – suenter avair consultà d'uffizi las vischnancas u sin ina dumonda correspundenta – las mesiras provisoricas che permettan da cuntinuar cun il manaschi e che survegnan in stadi effectiv u legal u che mantegnan interess periclitads.
2.7. Renovaziuns da la concessiun
Art. 48 Renovaziun da la concessiun
Ina renovaziun da la concessiun po succeder il mument da la scadenza u avant la scadenza d'ina concessiun existenta.
Las vischnancas concessiunaras ed il chantun han il dretg da savair dal concessiunari actual 8 onns avant che la concessiun scada, sch'el è interessà da renovar la concessiun.
Sch'il concessiunari actual inoltrescha almain 10 onns avant che la concessiun scada ina dumonda da concessiun, han las vischnancas concessiunaras da decider entaifer 2 onns, sch'ellas èn prontas d'entrar en la dumonda da renovaziun. Sch'ellas n'observan betg quest termin, vegn la durada da la concessiun existenta prolungada per la durada dal surpassament dal termin.
2.8. Procedura
Art. 49 1. lavurs preparatoricas
Tgi che vul far en reguard ad in project da concessiun lavurs preparatoricas, stajaziuns, mesiraziuns da l'aua ed ulteriuras retschertgas, sto avair per quai ina permissiun da l'instanza cumpetenta.
Avant che cumenzar las lavurs preparatoricas ston ins communitgar quai al departament cumpetent.
Ils proprietaris da bains immobigliars èn obligads da tolerar l'execuziun da talas lavurs preparatoricas. Donns e disturbis che resultan eventualmain ston vegnir indemnisads cumplainamain. Sch'igl è necessari vegn quai fixà en la procedura tenor la lescha d'expropriaziun dal chantun Grischun[4].
Art. 50 2. procedura da concessiun a) dumonda da concessiun
Dumondas per dar, midar u transferir ina concessiun dal dretg da las auas ston vegnir inoltradas tar las vischnancas pertutgadas. Il petent sto il medem mument orientar la regenza davart l'inoltraziun da la dumonda.
Las vischnancas ed il chantun sa stentan da lavurar stretgamain ensemen.
Art. 51 b) concessiunament
La procedura da concessiun sa drizza tenor las prescripziuns da las vischnancas pertutgadas.
Resalvada resta la concessiun obligatorica tenor l'artitgel 12, tar la quala i sto vegnir realisada mo la procedura per approvar la concessiun.
Art. 52 3. procedura per approvar la concessiun a) dumonda d'approvaziun
La dumonda per approvar da dar, da midar u da transferir la concessiun sto vegnir inoltrada tar il departament cumpetent per mauns da la regenza.
Ils detagls reglan las disposiziuns executivas.
Art. 53 b) exposiziun publica, publicaziun, profilaziun, meds legals
La dumonda d'approvaziun ed eventualas dumondas per las ulteriuras permissiuns necessarias per realisar il project vegnan exponidas publicamain ensemen cun ils documents decisivs sco er cun in eventual rapport ecologic durant 30 dis tar il departament cumpetent e tar las vischnancas pertutgadas.
L'exposiziun sto vegnir publitgada dal departament cumpetent en il fegl uffizial dal chantun e da las vischnancas pertutgadas en la moda usitada al lieu.
La publicaziun cuntegna l'indicaziun ch'i possia vegnir fatg protesta en scrit cunter il project, e quai durant il termin d'exposiziun tar la regenza. Las protestas ston vegnir drizzadas al departament cumpetent per mauns da la regenza.
Sch'il project che sa basa sin la dumonda per approvar la concessiun dispona gia da l'elavuraziun necessaria per projects da construcziun, ordinescha il departament cumpetent la profilaziun durant il termin d'exposiziun.
Art. 54 c) legitimaziun da far protesta
Legitimads da far protesta èn:
- tgi ch'è pertutgà dal project da concessiun ed ha in interess degn da vegnir protegì da realisar, impedir u midar quel;
- las vischnancas pertutgadas;
- organisaziuns per la protecziun da l'ambient ch'èn tenor il dretg federal autorisadas da far protesta, sch'ellas han la pussaivladad da far ina protesta da dretg administrativ cunter la decisiun chantunala en l'ultima instanza tar la dretgira federala en chaussa.
Art. 55 d) decisiun d'approvaziun
Il dar, il midar u il transferir ina concessiun sto vegnir approvà da la regenza sin fundament d'ina examinaziun da las premissas legalas sco er considerond tut ils interess publics tangads.
Il medem mument decida ella davart eventualas protestas.
Protestas cun in cuntegn da dretg privat vegnan renviadas a la giurisdicziun civila.
En cas d'ina approvaziun conceda la regenza tut las permissiuns necessarias per realisar il project, sche quai è pussaivel sin fundament dal stadi da l'elavuraziun dal project. Quai vala spezialmain er per la permissiun da construcziun e per la permissiun excepziunala tenor il dretg davart la planisaziun dal territori.
Art. 56 e) exposiziun publica da la decisiun d'approvaziun, meds legals
La decisiun d'approvaziun da la concessiun, il rapport ecologic sco er il giudicament dal post chantunal spezialisà per la protecziun da l'ambient vegnan exponids publicamain durant 30 dis tar il departament cumpetent. Resalvadas restan las obligaziuns legalas dal secret professiunal sco er il dretg da prender invista da las actas da las persunas legitimadas da far recurs. *
L'exposiziun sto vegnir publitgada en il fegl uffizial dal chantun, inditgond las ulteriuras permissiuns ch'èn eventualmain vegnidas concedidas.
Cunter la decisiun d'approvaziun da la concessiun po vegnir fatg recurs entaifer 30 dis tar la Dretgira superiura. Il dretg da recurs cumpeta er a las vischnancas. *
Art. 57 4. procedura d'approvaziun dal project a) dumonda, inoltraziun, meds legals
Per inoltrar, per exponer publicamain e per publitgar la dumonda d'approvaziun dal project sco er areguard la pussaivladad da far protesta valan ils artitgels 52 e 53 alineas 1 fin 3 confurm al senn. La legitimaziun da far protesta sa drizza tenor l'artitgel 54.
Art. 58 b) decisiun
En connex cun l'approvaziun dal project decida la regenza davart tut las ulteriuras permissiuns necessarias che n'èn anc betg avant maun per realisar il project, spezialmain er davart la permissiun da construcziun e davart la permissiun excepziunala tenor il dretg davart la planisaziun dal territori.
Sche tut las ulteriuras permissiuns han pudì vegnir dadas gia cun la decisiun d'approvaziun da la concessiun, scroda la procedura d'approvaziun dal project.
Art. 59 c) exposiziun publica, meds legals
Areguard l'exposiziun publica da la decisiun d'approvaziun dal project e da la procedura da meds legals vala l'artitgel 56 confurm al senn.
Art. 60 5. dretg d'expropriaziun
Per construir e per renovar ovras idraulicas po vegnir fatg diever dal dretg d'expropriaziun.
Il dretg d'expropriaziun vegn dà da la regenza ensemen cun la decisiun d'approvaziun da la concessiun.
La procedura e l'obligaziun d'indemnisaziun sa drizzan tenor la lescha federala davart l'expropriaziun.[5]
3. Provediment cun energia electrica
4. Disposiziuns penalas *
Art. 75 1. disposiziuns penalas a) multas *
Cuntravenziuns cunter la lescha qua avant maun, cunter sias disposiziuns executivas e cunter las disposiziuns e decisiuns che sa basan sin quellas, vegnan chastiadas dal departament ch'è cumpetent per l'utilisaziun da la forza idraulica cun ina multa da fin 100 000 francs. *
Cuntravenziuns per negligientscha, l'emprova e la cumplicitad èn chastiablas.
En cas levs poi vegnir desistì d'in chasti. *
La procedura sa drizza tenor las disposiziuns da la lescha davart la giurisdicziun administrativa. *
Resalvà resta il dretg da la regenza da declerar la concessiun sco persa, sco er il dretg da l'execuziun d'uffizi. *
Art. 76 b) persunas giuridicas
Sche las cuntravenziuns vegnan commessas cun effect per ina persuna giuridica, vegn chastiada la persuna giuridica.
Il chasti dals organs u dals represchentants che ageschan resta resalvà.
Art. 77 2. execuziun d'uffizi *
Sche implants èn vegnids construids senza resguardar la lescha, sias disposiziuns executivas e las disposiziuns e decisiuns che sa basan sin quellas, po la regenza laschar allontanar quel sco er laschar restabilir il stadi d'origin, e quai a cust dal chaschunader.
5. Disposiziuns finalas
Art. 78 1. disposiziuns executivas
Il cussegl grond relascha las disposiziuns executivas necessarias tar questa lescha[6]. Quellas entran en vigur il medem mument sco la lescha.
Art. 79 2. aboliziun dal dretg vertent
La lescha concernent l'utilisaziun da las auas publicas dal chantun Grischun per construir ovras idraulicas dals 18 da mars 1906[7] vegn abolida.
Art. 81 4. disposiziuns transitoricas a) concessiuns anc betg dadas
Cun l'entrada en vigur da questa lescha ston tut ils projects che dovran ina concessiun, davart la quala las autoritads da concessiun n'han anc betg decidì, vegnir giuditgads tenor las disposiziuns novas.
Art. 82 b) concessiuns existentas
Questa lescha vegn applitgada per concessiuns existentas, sch'i na vegnan betg violads tras quai dretgs bain acquistads.
Art. 83 c) disposiziuns da scadenza da la concessiun
Per concessiuns ch'èn vegnidas dadas gia avant la revisiun parziala dals 9 da matg 1954 restan applitgablas las disposiziuns da scadenza da quellas concessiuns. Sche quellas concessiuns prevesan in dretg da scadenza da la concessiun, sa participescha il chantun a la scadenza da la concessiun, dentant mo en la proporziun da la mesadad da la durada da la concessiun che n'è anc betg scadida tar l'entira durada da la concessiun. L'artitgel 43 alinea 2 po vegnir applitgà per talas concessiuns.
Per concessiuns ch'èn vegnidas dadas suenter la revisiun parziala dals 9 da matg 1954 valan las disposiziuns da scadenza da la concessiun tenor questa lescha.
Art. 84 d) obligaziun d'avair in'assicuranza
L'attest d'assicuranza tenor l'artitgel 27 alinea 2 sto vegnir cumprovà per ovras existentas e per ovras en construcziun entaifer 2 onns dapi che la lescha è entrada en vigur.
Art. 85 e) obligaziun da far ina inventarisaziun
Tar concessiuns existentas sto l'inventari da las parts da l'implant ch'èn engrevgiadas da la scadenza da la concessiun tenor l'artitgel 25 alinea 1 vegnir inoltrà al departament cumpetent entaifer 2 onns dapi che la lescha è entrada en vigur.
Art. 86 5. entrada en vigur
Questa lescha vegn messa en vigur[9] da la regenza suenter ch'ella è vegnida acceptada dal pievel.
Egress
-
Tabella da las modificaziuns - tenor conclus
| Conclus | Entrada en vigur | Element | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| 12-03-1995 | 01-07-1995 | relasch | emprima versiun | - |
| 07-02-1999 | 07-02-1999 | Art. 11 al. 1 | midada | - |
| 07-02-1999 | 07-02-1999 | Art. 11 al. 3 | aboliziun | - |
| 07-02-1999 | 07-02-1999 | Art. 31 al. 2 | midada | - |
| 07-02-1999 | 07-02-1999 | Art. 33 al. 3 | midada | - |
| 07-02-1999 | 07-02-1999 | Art. 33 al. 4 | midada | - |
| 07-02-1999 | 07-02-1999 | Art. 33 al. 5 | midada | - |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 56 al. 1 | midada | 2006, 3325 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 56 al. 3 | midada | 2006, 3325 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Titel 4. | midada | 2006, 3325 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 72 | aboliziun | 2006, 3325 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 73 | aboliziun | 2006, 3325 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 74 | aboliziun | 2006, 3325 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 75 | midada dal titel | 2006, 3325 |
| 31-08-2006 | 01-01-2007 | Art. 77 | midada dal titel | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 5 al. 1 | midada | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 6 al. 1, g) | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 61 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 62 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 63 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 64 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 65 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 66 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 67 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 68 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 69 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 70 | aboliziun | - |
| 23-04-2009 | 01-09-2009 | Art. 71 | aboliziun | - |
| 16-06-2010 | 01-01-2011 | Art. 75 al. 1 | midada | 2010, 2412 |
| 16-06-2010 | 01-01-2011 | Art. 75 al. 3 | midada | 2010, 2412 |
| 16-06-2010 | 01-01-2011 | Art. 75 al. 4 | midada | 2010, 2412 |
| 16-06-2010 | 01-01-2011 | Art. 75 al. 5 | integraziun | 2010, 2412 |
| 19-10-2011 | 01-01-2013 | Art. 13 | aboliziun | - |
| 14-06-2022 | 01-01-2025 | Art. 56 al. 3 | midada | 2023-008 |
Tabella da las modificaziuns - tenor element
| Element | Conclus | Entrada en vigur | Modificaziun | Publicaziun en la CUL |
|---|---|---|---|---|
| relasch | 12-03-1995 | 01-07-1995 | emprima versiun | - |
| Art. 5 al. 1 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | midada | - |
| Art. 6 al. 1, g) | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 11 al. 1 | 07-02-1999 | 07-02-1999 | midada | - |
| Art. 11 al. 3 | 07-02-1999 | 07-02-1999 | aboliziun | - |
| Art. 13 | 19-10-2011 | 01-01-2013 | aboliziun | - |
| Art. 31 al. 2 | 07-02-1999 | 07-02-1999 | midada | - |
| Art. 33 al. 3 | 07-02-1999 | 07-02-1999 | midada | - |
| Art. 33 al. 4 | 07-02-1999 | 07-02-1999 | midada | - |
| Art. 33 al. 5 | 07-02-1999 | 07-02-1999 | midada | - |
| Art. 56 al. 1 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada | 2006, 3325 |
| Art. 56 al. 3 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada | 2006, 3325 |
| Art. 56 al. 3 | 14-06-2022 | 01-01-2025 | midada | 2023-008 |
| Art. 61 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 62 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 63 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 64 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 65 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 66 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 67 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 68 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 69 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 70 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Art. 71 | 23-04-2009 | 01-09-2009 | aboliziun | - |
| Titel 4. | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada | 2006, 3325 |
| Art. 72 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | aboliziun | 2006, 3325 |
| Art. 73 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | aboliziun | 2006, 3325 |
| Art. 74 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | aboliziun | 2006, 3325 |
| Art. 75 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada dal titel | 2006, 3325 |
| Art. 75 al. 1 | 16-06-2010 | 01-01-2011 | midada | 2010, 2412 |
| Art. 75 al. 3 | 16-06-2010 | 01-01-2011 | midada | 2010, 2412 |
| Art. 75 al. 4 | 16-06-2010 | 01-01-2011 | midada | 2010, 2412 |
| Art. 75 al. 5 | 16-06-2010 | 01-01-2011 | integraziun | 2010, 2412 |
| Art. 77 | 31-08-2006 | 01-01-2007 | midada dal titel | - |