Ledscha da fabrica Ardez

Art. 13

Art. 14

Art. 15

Art. 16

Art. 17

Art. 18

Art. 19

Art. 20

Art. 21

Art. 22

Art. 23

Art. 24

Art. 25 CUNTGNÙ

1. Disposiziuns generalas

Champ d'applicaziun .......... i Egualisaziun da noziuns . Protecziun da la natüra e da la patria............................................... Instanza da fabrica...................................................... Cumischiuin da planisaziun Cumischiun da fabrica.…................................................. ss Uffizi da fabrica ......... eee Cussagliaziun da fabrica... EXCEpZiUNS iii Zona da planisaziun.................................................

IL. Planisaziun directiva

Plan directiv ................. Inventars Li...

HI. Uorden Fundamental 1 In general

Uorden fundamental ss Plan da ZONas............. ii Plan da fuormaziun general Plan d'avertüra general .................. en Procedura inner

2. Prescripziuns da fabrica 2.1 Premissas per fabrichar Permiss da fabrica ........... iii

Cundiziuns ed imposiziuns, revers... Madüranza da fabrica ................. ie

2.2. Fuormaziune situaziun dals edifizis ed implants

© 9 © 0 00 00 00 JI -J

n

10

11

13 15 15

16 16 17

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA

Art. 26

Art. 27

Art. 28

Art. 29

Art. 30

Art. 31

Art. 32

Art. 33

Art. 34

Art. 35

Art. 36

Art. 37

Art. 38

Art. 39

Art. 40

Art. 41

Art. 42

Art. 43

Art. 44

Art. 45

Art. 46

Art. 47

Art. 48

Art. 49

Art. 50

Art. 51

Art. 52

Art. 53

Art. 54 Serragls

Müdamaints dal terrain, rövens e mürs Reclamas e tablas d'indicaziun...

Antennas ..... Distanza dal

god e da l'aua........................................

2.3. Implants da trafic e da provedimaint

Sgürezza...... Access e sort

RAS ue

Plazzas da parcar per veiculs a motor a) Plazzas da parcar obligatorias.......................

b) Contribuziun da cumpensaziun c) Plazzamaint.......................... Noms da vias e chasas.

Condots.......

2.4. Realisaziun, gestiun e mantegnimaint d'edifizis ed implants

Realisaziun d'edifizis ed implants

a) Princip.... b) Igiena d'a c) Bilantsch

d) Protecziun cunter la canera...

e) Contamin Auas persas .

Lavuors da fabrica.

Mantegnimai

bitar... energetic ........

aziun da l'ambiaint.

| ı ÄPPPPPRPPPPURERERFFETEFFEEFEPEURERERRERRE. AREUR NIE TR: sinon nee de ve covered 66 RT

25. Terrain e spazi d'ajer public e privat

Ütilisaziun dal terrain e spazi d'ajer public...

Ütilisaziun da la proprietä privata per intents publics

3. Zonas

3.1. Zonas da fabrica 3.1.1. In general

Etappas d'ütilisaziun i

Quotas d'abit. Quotas d'abit.

Alien aziuns principalas..

Grà da disturbi d'intrapraisas ....................\

3.1.2. Geners da zonas

Zonas dal cumün ii

Zona d'ingrondimaint da cumiin

Zona d'abitar

19 19

20 21 21 22 22

26 26 27 27

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA

Art. 55

Art. 56

Art. 57

Art. 58

Art. 59

Art. 60

Art. 61

Art. 62

Art. 63

Art. 64

Art. 65

Art. 66

Art. 67

Art. 68

Art. 69

Art. 70

Art. 71

Art. 72

Art. 73

Art. 74

Art. 75

Art. 76

Art. 77

Art. 78

Art. 79

Art. 80

Art. 81

Art. 82

Art. 83

Art. 84

Art. 85

Art. 86 Zona da mansteranza e d'abitar nn

Zona da mansteranza Zona per edifizis ed implants publics... Zona da mantegnimaint .............. i

3.1.3. Uorden da zonas

Schema da ZONAS ................. Otezza da l'edifizi e da la culmaina.......... i

Lunghezza da l'edifizi.............................................

Distanza da cunfin e dals edifizis..

Surfatscha da plans briitta ..........................

Utilisaziun....... ui

3.2. Ulteriuras zonas

Zona d'agricuItura............... iii Zona da silvicultura .............. Zona verda ss Zona da protecziun archeologica .. Zona d'archeologia .............. Zona per la protecziun da la natüra ............................. Zona per regiuns da priorità da lös süts Zona per la protecziun da la cuntrada................ Zona da pos per sulvaschina.............................. Zona pel sport d'inviern iii Zona per la protecziun da l'aua da fuond e da funtanas Zona da privel ........... i

Zona per depositar material Ulteriur territori cumiinal................. ie

4. Fuormaziun

Areal da tgnair liber......................... Edifizis da valur istoric-culturala .. Mürs degns da gnir mantgnüts...... Objects natiirals e culturals protets... Posiziuns d'edifizis ROUVS ii

5. Avertüra 5.1. In general

Avertüra fundamentala e generala........................................................ Avertüra detagliada ..............

5.2. Progettaziun e realisaziun

Lingias da fabrica e da livel .................

al 42

42

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA

Art. Art.

Art. Art.

Art. Art. Art.

Art. Art. Art. Art.

Art. Art. Art.

Art.

Art. Art. Art. Art.

Art. Art. Art.

87 88

89 90

9 92 93

94 95 96 97

98 99 100

101

102 103

105 106

107 108

Progets generals e progets da fabrica ............... e Procedura iii Realisaziun

a) implants d'avertüra publics .…............................................................ b) Implants d'avertüra privats.......................................................

5.3. Finanziaziun

5.3.1. Implants d'avertüra publics

5.3.1.1. In general

Taxas e contribuziuns d'avertüra.................................. Oblig da par... Dret da pegn legal .............. i

5.3.1.2. Taxas e contribuziuns d'iina suletta jada

Contribuziuns tenor plüvalur .................. ie Taxas d'attach al provedimaint d'aua ed a l'implant da stüder fö.............. Taxas d'attach a la chanalisaziun e sarinera................... i Taxas d'attach specialas eine

5.3.1.3. Taxas periodicas

Taxas d'aua............................................. sise Taxas da chanalisaziun e sarinera . Taxas per ruments ......... ci

5.3.2. Implants d'avertüra privats

Implants d'avertüra priVats............... i

IV. Planisaziun da quartier

1 Plan da quartier

Plan da quartier .................. i Disposiziuns dal plan da quartier... Plan da fuormaziun dal quartier. Plan d'avertüra da quartier... Avertiira da quartier

a) Realisaziun............ ii b) Finanziaziun Equipamaint dal quartier.

43 43

RR

45 45

45

47 47

48 48 48

49

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA

Art. Art. Art. Art. Art. Art.

Art. Art. Art. Art. Art. Art. Art.

Art. Art. Art. Art. Art. Art. Art. Art. Art. Art.

Art. Art. Art. Art. Art. Art.

109 110 111 112 113 114

115 116 117 118 119 120 121

122 123 124 125 126 127 128 129 130 131

132 133 134 135 136 137

2. Ragruppamaint dal terrain da fabrica

Ragruppamaint dal terrain da fabrica ............... ui Possess vegl . Deducziuns pel bsögn cumün ......uensaessnenenenenensnsnnnnunsnensunnnennennsnnennanne Repartiziun nouva, egualisaziun da Valur................ iii Regulaziuns da drets, prenotaziuns ed annotaziuns .. Rectificaziun da cunfins ................ iii

3. Procedura pel plan da quartier

Cuosts da planisaziun .. ne Aboliziun 0 müdada ................iii

V. Procedura pel permiss da fabrica

Dumonda da fabrica ................ iii Profilaziun Examinaziun preliminara, examinaziun ecologica. Exposiziun, publicaziun e protesta............................................. Decisiun da fabrica... Decisiun preliminara ................... i Cumanzamaint e termins da las lavuors da fabrica........................ Realisaziun dal fabricat, müdadas Controlla da fabrica, collaudaziun

VI. Disposiziuns executivas finalas

Respunsabiltà ................. ei Disposiziuns penalas ................... e Restabilimaint dal stadi legal... Mers legals.................. Lingua da la ledscha .................. i Entrada in Vigur.................... ss

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 7

Intent

Champ d'applicaziun

Egualisaziun da noziuns

Protecziun da la natüra e da la patria

LEDSCHA DA FABRICA

I. DISPOSIZIUNS GENERALAS

Art. 1 La ledscha da fabrica ha in mera d'ütilisar il terrain in möd cun-

vgnaint sco eir da promouver per quai chi reguarda il fabrichar iin svilup ordinà dal cumiin.

Ils böts e'ls princips dal dret davart la planisaziun sco eir las finamiras cumiinalas, regiunalas e chantunalas cun effet siil territori valan sco directivas per quista ledscha da fabrica.

Art. 2 La ledscha da fabrica vala per l'inter territori dal cumiin d'Ardez,

inclusiv dimena eir quel da Bos-cha, Sur En e Munt. Sias prescripziuns vegnan applichadas per tuot ils edifizis e'ls implants chi han dabsögn d'ün permiss da fabrica.

Edifizis ed implants existents chi nu correspuondan a quista ledscha da fabrica das-chan unicamaing gnir mantgniits. Miidadas da paca importanza das-chan gnir permissas, sch'ellas nu cuntrafan als interess publics.

In plii a las prescripziuns da fabrica dal cumiin sun d'observar las disposiziuns dal dret federal e chantunal chi sun applichablas per ün proget da fabrica. Per la relaziun tanter bains immobigliars vaschins valan ultra da las prescripziuns da fabrica dal cumiin specialmaing las disposiziuns dal cudesch civil svizzer (CCS) e la ledscha introductiva grischuna al cudesch civil svizzer (LICCS).

Art. 3 Confuorm al princip d'egualità da drets dad hom e duonna valan

tuottas denominaziuns da persunas e funcziuns da quist uorden, adonta da la fuorma linguistica masculina o feminina ütilisada, per amenduos schlattas.

Art. 4 Cuntradas da bellezza e particularità speciala, objects natürals e

biotops nu das-chan gnir ne desdrüts ne donnagiats essenzialmaing. Edifizis ed implants da valur istorica, artistica o architec-

tonica nu das-chan gnir sbovats o laschats ir in muschna.

Las masüras da protecziun necessarias tenor il dret davart la pla-

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 8

Instanza da fabrica

Cumischiun da planisaziun

Cumischiun da fabrica

nisaziun dal territori sco eir tenor il dret davart la protecziun da la natüra e da la patria vegnan tuttas i'l rom da la planisaziun locala. Per quista mera vegnan relaschadas zonas da protecziun sco eir areals da protecziun e da mantegnimaint, ed i vegnan indichats i'l plan da zonas resp. i'l plan da fuormaziun general ils objects chi sun da proteger.

La suprastanza cumiinala po relaschar disposiziuns da protecziun preventivas.

Art. 5

Instanza da fabrica es la suprastanza cumiinala.

L'instanza da fabrica ha l'incumbenza d'executar quista ledscha sco eir d'applichar las prescripziuns federalas e chantunalas correspundentas, per quant cha'l cumün es cumpetent per quai.

Art. 6 Per fatschendas da planisaziun importantas po la suprastanza

cumiinala instituir tenor bségn üna cumischiun da planisaziun speciala na permanenta. Pel solit vain la cumischiun da fabrica existenza ingrondida per ün tal scopo cun ün nomer adequat d'ulteriuras persunas commembras.

La suprastanza cumiinala decida da cas a cas davart la cumposiziun e l'incumbenza concreta d'iina tala cumischiun da planisaziun.

Art. 7 La cumischiun da fabrica as cumpuona da trais commembers e

d'ün suppleant. Il schef dal dicasteri da fabrica illa suprastanza cumiinala es d'uffizi commember da la cumischiun da fabrica. Ils ulteriurs commembers da la cumischiun da fabrica vegnan elets da la radunanza cumiinala, e quai per listessa perioda d'uffizi sco per tuot tschellas autoritats cumiinalas.

La cumischiun da fabrica as constituischa svess. Ella es cumpetenta da tour decisiuns, schi sun preschaints almain duos da seis commembers.

La cumischiun da fabrica funcziuna sco organ consultativ da l'instanza da fabrica per tuot las fatschendas, illas qualas l'instanza da fabrica ha da trar decisiuns a basa d'iina dumonda da fabrica. La cumischiun da fabrica examinescha las dumondas da fabrica in reguard a lur legalità ed ütilitä, ed ella fa sias propostas a man da l'instanza da fabrica.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 9

Uffizi da fabrica

Cussagliaziun da fabrica

Excepziuns

In cas da progets da fabrica evidaintamaing pac importants chi in plü nu concernan ne edifizis da valur istoric-culturala ne elemaints structurals degns da gnir mantgnüts e chi nu tangheschan neir brich drets da terzas persunas, po la cumischiun da fabrica relaschar svess la decisiun da fabrica correspundenta. In cas chi dä dubis, schi's tratta concretamaing propcha d'üna fatschenda da bagatella, lura decida l'instanza da fabrica davart quella dumonda.

La cumischiun da fabrica maina la controlla dais fabricats e tils collaudescha.

Art. 8 Il cumiin po instituir e manar ün uffizi da fabrica o s'associar cun

oters cumiins per manar iin uffizi da fabrica intercumiinal o regiunal.

Art. 9 L'instanza da fabrica designescha üna persuna specialisada sco

consulent da fabrica. Quista persuna sto esser qualifichada professiunalmaing, ella nu das-cha in plü avair domicil in cumün e nu das-cha surtour quia dürant sia perioda d'uffizi ingünas incumbenzas da progettaziun e da fabrica, garantind uschè per l'independenza e l'imparzialità necessaria.

Il consulent da fabrica orientescha e cussaglia a patruns da fabrica ed architects in reguard a la fuormaziun da progets da fabrica illa zona da fabrica, illa zona da mantegnimaint ed illa zona d'agricultura.

Il consulent da fabrica güdischescha ed accumpogna in collavuraziun culla cumischiun da fabrica per l'instanza da fabrica planisaziuns da quartier e tuot ils progets da fabrica chi concernan edifizis da valur istoric-culturala sco eir elemaints structurals degns da gnir mantgniits. Per progets da fabrica chi concernan edifizis protets esa da consultar ultra da quai eir il parair da la chüra da monumaints chantunala.

Per l'examinaziun da dumondas specialas tecnicas, giuridicas ed otras da progets da fabrica pon gnir consultats eir amo oters perits.

Art. 10 Suot circunstanzas extraordinarias e scha l'observar las disposi-

ziuns legalas maness ad üna situaziun sproporziunadamaing ingüsta, lura po l'instanza da fabrica conceder excepziuns da singulas prescripziuns. Talas excepziuns nu das-chan però violar ingiins interess publics.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 10

Zona da planisaziun

Plan directiv

Inventars

I nun exista ingün dret da pretender chi gnian fattas excepziuns.

Il permiss excepziunal po gnir collià cun cundiziuns ed imposiziuns, el po gnir limità temporalmaing ed el po gnir fat dependent specialmaing da la cundiziun cha'l proprietari dal bain s'oblaja in ün revers da refar immediatamaing il stadi legal, scha l'instanza da fabrica til dà ün tal uorden.

Art. 11 Schi vain iniziada üna masüra da planisaziun, lura po l'instanza da

fabrica relaschar üna zona da planisaziun pels territoris correspundents. La zona da planisaziun ha da gnir publichada i'l Fögl ufficial dal chantun ed in möd üsitä in cumün.

Illa zona da planisaziun nu das-chan gnir dats permiss per edifizis ed implants, scha quels stan in cuntradicziun culla masüra previssa o sch'els pudessan pregiidichar sia execuziun.

La zona da planisaziun po gnir ordinada da l'instanza da fabrica per la dürada da maximalmaing ün on ed ella po gnir prolungada adequatamaing cun l'acconsentimaint dal departamaint chantunal cumpetent.

I. PLANISAZIUN DIRECTIVA

Art. 12 Il cumiin po relaschar ün plan directiv. In quel vegnan fixats per

l'avegnir ils princips da l'ütilisaziun, da la fuormaziun, da l'avertüra e da l'equipamaint dal territori cumiinal. Il plan directiv consista d'üna charta e d'ün text. El as basa sül concept directiv dal cumiin e resguarda ils plans directivs da la regiun e dal chantun.

Il plan directiv es impegnativ pels organs dal cumiin, però na pels proprietaris da bains immobigliars.

Il pian directiv e sias müdadas han da gnir suottamiss a la votaziun cumiinala. Avant la votaziun vain il plan directiv expost publicamaing dürant 30 dis. Dürant quist temp po minchün inoltrar sias propostas a l'instanza da fabrica. Quista piglia posiziun davart las propostas.

Art. 13 Il cumiin po far ün inventar da la cuntrada. Quel cumpiglia las

cuntradas, ils objects natiirals ed ils biotops d'importanza naziunala, regiunala e locala.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 11

Directivas da fuormaziun

Uorden fundamental

Plan da zonas

L'inventar dals abitadis cumpiglia e valütescha la substanza architectonica existenta ed ils spazis exteriurs.

Ils inventars fuorman la basa per relaschar zonas da protecziun, areals da protecziun e prescripziuns da fuormaziun sco eir per registrar edifizis, gruppas d'edifizis ed objects da valur istoricculturala sco eir objects natürals i'l plan directiv da fuormaziun ed i'l plan da fuormaziun general. L'inventar dals abitadis sta a disposiziun ultra da quai sco agüd per la progettaziun in cas da renovaziuns e da müdamaints.

Ils inventars fats dal cumün han da gnir examinats e cumplettats regularmaing.

Art. 14 La radunanza cumünala po relaschar directivas da fuormaziun per

cumplettar las prescripziuns da fuormaziun.

Las directivas da fuormaziun han da gnir observadas da l'instanza da fabrica per güdichar las dumondas da fabrica e'ls plans da quartier.

III. UORDEN FUNDAMENTAL 1. In general

Art. 15 L'uorden fundamental consista da la ledscha da fabrica, dal plan

da zonas, dal plan da fuormaziun general e dal plan d'avertüra general.

La ledscha da fabrica e'ls plans da l'uorden fundamental sun impegnativs per minchün.

Art. 16 Il plan da zonas ordinescha l'ütilisaziun dal territori cumünal. El

indicha impustüt las zonas da fabrica, las zonas d'agricultura e las zonas da god, las zonas da protecziun e da recreaziun sco eir l'ulteriur territori da cumün.

Il plan da zonas disferenzchescha zonas d'ütilisaziun fundamentala e zonas d'ütilisaziun supplementara. Las zonas d'ütilisaziun fundamentala fixeschan generalmaing l'ütilisaziun admissa dal terrain. Las zonas d'ütilisaziun supplementara cuntegnan prescripziuns d'ütilisaziun cumplementaras.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 12

Plan da fuormaziun general

Plan d'avertüra general

I] plan da zonas vegnan attribuits differents grads da sensibiltà concernent las immissiuns. per tils determinar ed applichar valan las prescripziuns da la legislaziun davart la protecziun da l'ambiaint.

Art. 17 Il plan da fuormaziun general ordinescha la fuormaziun e'l man-

tegnimaint dals edifizis o da gruppas d'edifizis, da l'abitadi e da la cuntrada.

Il plan da fuormaziun general fixescha areals da protecziun, areals da mantegnimaint, areals d'adattaziun, areals da renovaziun, areals da restructuraziun ed areals da tgnair liber. El indicha edifizis ed implants da valur istoric-culturala sco eir ils elemaints structurals degns da gnir mantgnüts, objects natürals e culturals protets.

Il plan da fuormaziun general po fixar territoris i'ls quals i sto gnir fat üna planisaziun da renovaziun o da restructuraziun per cumplettar l'uorden fundamental. El po in plü fixar dadaint la zona da fabrica territoris is quals i sto gnir fat üna planisaziun da quartier avant co tils surfabrichar.

I" plan da fuormaziun general pon gnir fixadas posiziuns d'edifizis nouvs, lingias da fuormaziun per fabricats sco eir lingias da distanza dal god e da las auas. Per s-chaffir surfatschas libras o per tgnair liber parts da la cuntrada pon gnir prescrits transferimaints d'iitilisaziun.

Art. 18 Il plan d'avertiira general fixescha per l'inter territori cumiinal ils

implants da l'avertüra da terrain fundamentala e da l'avertüra da terrain generala. El po fixar ils implants da l'avertiira da terrain detagliada.

Il plan d'avertüra general po indichar etappas d'avertüra da terrain e fixar las lingias da fabrica chi sun necessarias per tgnair liber surfatschas da trafic e condots importants.

Il plan d'avertüra general po preverer masüras per calmar il trafic. El po fixar territoris i'ls quals i ston gnir progettats e realisats implants d'avertüra tenor ün concept special da parcar, da provedimaint o d'alch oter.

Il plan d'avertiira general fixescha il trassè da la loipa da passlung. Per la surfatscha da quel trassè determinà valan las disposiziuns da quista ledscha davart la zona pel sport d'inviern. La lingia correspundenta indichada i'l plan d'avertüra general vala sco directiva

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 13

Procedura

Permiss da fabrica

fundamentala. In realtä po il cuors da la loipa variar dadaint ils limits d'ün spazi da toleranza cun üna largezza da 10 m da mincha vart da la lingia.

Il plan d'avertüra general serva sco basa pels progets generals e per la finanziaziun da l'avertüra da terrain.

Art. 19 Il relasch e la müdada da la ledscha da fabrica, dal plan da zonas,

dals plans da fuormaziun generals e dals plans d'avertüra generals han da gnir suottamiss a la votaziun cumiinala.

Las prescripziuns da fabrica e'ls plans han da gnir exposts publicamaing dürant 30 dis avant la votaziun cumiinala. L'exposiziun ha da succeder in fuorma üsitada al 16. L'exposiziun publica ha da gnir repetida, scha las prescripziuns da fabrica o'ls plans vegnan miidats essenzialmaing davo lur exposiziun. Scha las miidadas pertoccan unicamaing singulas persunas, schi po gnir dat a quellas persunalmaing la pussibiltà d'exprimer giavüschs per miidadas e da far propostas, invezza da l'exposiziun publica.

Diirant il temp d'exposiziun pon persunas interessadas inoltrar in scrit giavüschs per müdadas e propostas a la suprastanza cumiinala. Quella decida davart las inoltraziuns e comunichescha sia decisiun in scrit als petents avant la votaziun cumiinala.

Decisiuns dal cumiin davart il relaschar o'l müdar la ledscha da fabrica sco eir ils plans da l'uorden fundamental han da gnir comunichadas publicamaing, rendond attent sulla pussibiltà da far recuors.

2. Prescripziuns da fabrica 2.1. Premissas per fabrichar

Art. 20 Per tuots edifizis ed implants sco eir per müdamaints da tals esa

per princip necessari d'avair ün permiss da fabrica.

A l'oblig d'avair ün permiss da fabrica es suottamiss nomnadamaing impustüt il seguaint:

1. edifizis nouvs, miidamaints, ingrondimaints e demoliziuns d'edifizis existents;

2. müdamait da la mera dals edifizis ed implants o da singuls

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 14

10. 11.

12.

13.

14.

15. 16.

17.

locals; renovaziuns da fatschadas e fanestras;

edifizis pitschens e provisoris sco eir edifizis movibels, rulottas ed ogets sumgliaints, ils quals vegnan postats daplü co ün mais l'on a listess 16 e chi servan sco cumpensaziun per edifizis stabels;

tuot ils cas da permiss indichats illas prescripziuns chantunalas davart la pulizia da fö e davart l'energia;

implants per magazinar e transchargiar materials chi pericliteschan las auas tenor las prescripziuns davart la protecziun da las auas;

condots da provedimaint e da transport sco implants pel provedimaint d'aua e pel spalüdamaint, condots da chanalisaziuns sco eir condots electrics (per condots electrics inclusiv lingias da telefon ha da gnir applichada la procedura tenor las disposiziuns da la ledscha federala davart l'electricità e la pratcha chantunala correspundenta);

implants da provedimaint, sco implants solars, reservuars d'aua, sarineras, posts per ramassar il rument;

implants da trafic sco vias, viettas, plazzas da parcar, indrizs da transport da tuot gener cumprais quels agriculs, forestals e turistics;

püttas da radiofonia, grüs permanents e silos; antennas exteriuras inclusiv antennas parabolicas;

indrizs da reclama sco insainas da firma, chaschettas da vaidrina, reclamas glüminusas;

müdamaints da terrain, mürs da tuot gener, bügls e bogns stabels;

serragls da tuot gener, cun excepziun da saivs da pas-chüra moviblas;

plazzas da campar e da posar; plazzals da deposit per material e marchanzia da tuot gener;

lös per explotar material sco chavas da glera, chavas da crappa;

. deponias da material da tuot gener.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 15

Cundiziuns ed imposiziuns, revers

Madüranza da fabrica

Per edifizis ed implants our dadour las zonas da fabrica esa necessari d'avair l'acconsentimaint dal departamaint chantunal cumpetent. Permiss da fabrica chi sun gnüts dats sainza quel acconsentimaint nu sun valabels. In cas da progets da fabrica chi vessan da gnir realisats aint il god esa d'observar, ultra da las prescripziuns davart fabricats our dadour la zona da fabrica, eir las disposiziuns da la legislaziun forestala.

Art. 21 Permiss da fabrica pon gnir colliats cun cundiziuns ed imposi-

ziuns, per quant cha quistas sun d'interess public, ch'ellas stan in ün connex causal cun la decisiun tutta e ch'ellas sun necessarias per garantir ün stadi legal.

Il permiss per edifizis e per parts d'edifizis chi nu correspuondan a la regulaziun legala, po gnir limitä temporalmaing o el po gnir collià cun la cundiziun cha'l stadi legal vegna restabili sün pretaisa da l'instanza da fabrica infra ün termin adequat (revers).

L'instanza da fabrica lascha annotar i'l cudesch fundiari a cuosts dal patrun da fabrica il revers sco eir imposiziuns dürablas.

Art. 22 Edifizis nouvs, müdamaints ed ingrondimaints essenzials vegnan

permiss be premiss cha la parcella es madüra per fabrichar. Una parcella vala sco madüra per fabrichar, scha

a) sia fuorma e sia grondezza permettan üna surfabricaziun confuorma a la zona e scha üna avertüra da terrain previssa o ün ragruppamaint da terrain da fabrica i'l territori in dumonda nu vain pregüdichä

e scha

b) l’avertüra da terrain necessaria confuorma a las prescripziuns exista per l’adöver correspundent o sch’ella vain realisada seguond las prescripziuns legalas fin al termin cha l’edifizi sarà fabrichà.

In cas cha’ls implants d’avertüra da terrain vegnan realisats pür intant chi vain realisà il proget da fabrica, po l’instanza da fabrica dar il permiss da fabrica cun la cundiziun cha’ls cuosts presumptivs per finir eventualmaing ils implants d’avertiira tras il cumiin vegnan garantits dal patrun da fabrica.

Scha’l patrun da fabrica nun es il proprietari dals implants o dal fuond necessari per l’avertüra da terrain, schi vain dat il permiss

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 16

Architectura

Tets

da fabrica be lura, scha’l patrun da fabrica as po legitimar sco possessur dals drets necessaris per construir e per dovrar ils implants d’avertüra.

2.2. Fuormaziun e situaziun dals edifizis ed implants

Art. 23 Edifizis ed implants han da gnir fuormats architectonicamaing

bain, ed els han da's referir a lur contuorns.

Progets da fabrica chi nun accumplischan las pretaisas d'üna buna fuormaziun, specialmaing in quai chi reguarda las proporziuns da l'edifizi, la structura da las fatschadas, la fuormaziun dal tet o il culurit, han da gnir repassats consultond il consulent da fabrica cumünal.

Art. 24 Per la fuormaziun dal tet esa da's referir a las fuormas, a las cu-

luors ed als materials chi sun üsitats al 16. Materials nouvs sun admissibels, sch'els nu sgradan l'aspet cumplessiv da tuot ils tets e quel dal lö.

In tuot las zonas da fabrica sun admissibels per regla be tets stips a culmaina cun duos alas o cun pensla schmuottada. La pendenza dal tet ha dad esser adattada a la norma correspundenta dals tets qua existents.

Avertüras dal tet per sclerir palantschins han per princip da gnir concepidas sco funtanas da glüm secundaras in fuorma da cuccars e fanestras da tet o da lucarnas. Talas avertüras han da gnir surtrattas per regla cun listess material sco quel dovrà per cuvernar il tet stess.

Excepziunalmaing pon gnir admiss in cas motivats eir oters inchavs dal tet, scha pür quels pussibilteschan ün amegldramaint essenzial da l'ütilisaziun dals locals suot il tet sco eir ün tal augmaint da la qualità d'abitar là, chi nun as lascha obtgnair cun otras masüras. Premissa in plü per admetter l'excepziun es cha tals inchavs ston esser bain adattats a l'aspet cumplessiv da tuot ils tets.

In quai chi reguarda las dimensiuns da las avertüras e dals inchavs dal tet ha minchüna da quistas construcziuns da gnir missa in üna proporziun architectonicamaing bain equilibrada culla surfatscha da l'ala da tet correspundenta.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 17

Indrizs solars

Serragls

Miidamaints dal terrain, ròvens e miirs

Art. 25 Indrizs per la producziun d'energia solara regenerabla sun admis-

sibels be in fuorma d'üna invaidradüra parziala o totala da la surfatscha dal tet. L'indriz sto esser integrà bain aint illa surfatscha dal tet e nu das-cha consister dad elemaints tecnics particulars chi vessan da gnir muntats in maniera distachada dal tet.

Invaidradüras parzialas han da gnir fuormadas in tal möd cha l'indriz tendscha sur l'intera lunghezza o oteza da la surfatscha dal tet. Siin tets da tola e d'arom han ils indrizs solars da gnir plazzats a l'ur d'üna stribla da material ed adattats a l'aspet da la fodadiira.

Art. 26 Serragls sco saivs, mürs e saivs vivas han da gnir fuormats bain,

ed els ston esser bain adattats a l'aspet dal 16 e da la cuntrada.

Per saivs lung las vias esa d'observar iina distanza da 0.5 m davent da l'ur da la via.

Saivs da pas-ch moviblas chi han da traversar vias o sendas ston esser in quels lös bain marcadas e munidas cun bachettas d'avertira moviblas. Talas saivs han da gnir allontanadas siin tuot il territori cumünal per la dürada dals 15 november fin als 30 d'avrigl da minch'on. Da quist oblig restan exceptuadas las saivs dals serragls per dar sortida a la muaglia tenor las prescripziuns specialas davart la protecziun da las bes-chas.

Saivs da filfier cun spinas o d'oters materials privlus sun scumandadad siin l'inter territori cumiinal.

Dadour las zonas dal cumiin sun serragls nouvs per rincip admissibels be sch'els sun indispensabels per proteger persunas o proprietà fundiaria cunter privels.

Art, 27

Miidamaints da la fuormaziun existenta dal terrain sun admissibels be premiss ch'els nu sgradan l'aspet dal lò e da la cuntrada.

S-chavamaints inevitabels e rimplainas inevitablas han da gnir semnats aint o implantats cun bos-cha o frus-chaglia indigena davo cha las lavuors sun finidas. L'istanza da fabrica po pretender plans pel restabilimaint dal terrain.

Rövens, mürs da sustegn e miirs implits sü davoaint han da gnir restrets sün l'indispensabel.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 18

Reclamas e tablas d'indicaziun

Antennas

Distanza dal god e da l'aua

Art. 28 Reclamas e tablas d'indicaziun sun admissiblas per quant ch'ellas

nu sgradan l'aspet dal 16 e da la cuntrada sco eir ch'ellas nu diminuischan la sgiirezza dal trafic.

Reclamas e tablas d'indicaziun han da gnir scrittiiradas in rumantsch. Excepziuns per eventualas inscripziuns bilinguas pon gnir admissas in cas motivats. In tals cas sto quai però resortir cleramaing chi's tratta pro'l rumantsch da la lingua principala e pro l'otra d'iina traducziun.

Art. 29 Antennas exteriuras, inclusiv antennas parabolicas, indrizs radio-

fonics ed oters implants da recepziun, pon gnir permissas, scha'l colliamaint cun ün'antenna cumiinaivla nun es pussibel. La posiziun da talas antennas ha da gnir tschernüda da möd ch'ellas nu sgradan l'aspet dal 16 e da la cuntrada.

L'instanza da fabrica po prescriver per edifizis nouvs, per miidamaints ed ingrondimaints essenzials chi haja da gnir installada ün'antenna cumünaivla, ed ella po determinar l'areal cun oblig da colliamaint cun quella.

Scha cun iin'amplificaziun da l'implant cumiinaivel existent installà dal cumiin per la recepziun da radio e televisiun o culla construcziun d'antennas cumiinaivlas nouvas i vegnan s-chaffidas pussibiltats ulteriuras pel colliamaint, lura nu das-chan singulas antennas exteriuras plü gnir rimplazzadas al mumaint cha quai dvantess necessari.

Ulteriurs detagls concernent l'installaziun d'antennas cumünaivlas da vart dal cumün e'l colliamaint da talas vegnan reglats in ün uorden cumiinal separà.

Art. 30 Per edifizis ed implants esa d'observar invers il god ot iina

distanza da 20 m ed invers il god bass iina tala da 5 m. La distanza dal god ha da gnir masiirada per gods determinats davent dal cunfin da l'areal correspundent ed uschigliò davent dal cunfin dal god tenor la zavranza da god fatta dal servezzan forestal i'l cas singul.

Invers las auas publicas avertas esa d'observar illas zonas da fabrica iina distanza da 10 m, our dadour las zonas da fabrica iina tala da 20 m. La distanza da l'aua vain masürada per auas termadas davent dal cunfin da la parcella, per auas na termadas

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 19

Sgürezza

Access e sortidas

succeda quai davent dal punct da cruschada da la scarpada da la riva cul nivel medi da l'aua chi percuorra la stà.

Resalvadas restan lingias specialas da distanza dal god e da l'aua, fixadas i'l plan da zonas o i'l plan da fuormaziun general.

2.3. Implants da trafic e da provedimaint

Art. 31 Implants da construcziun sco access, entradas e sortidas in vias,

viettas e plazzas nu das-chan periclitar ils ütilisaders dals implants da trafic. L'instanza da fabrica po dispuoner cha implants privlus hajan da gnir adattats o allontanats a cuosts dal proprietari da l'implant.

Sün tets lung ils spazis ütilisabels publicamaing esa da muntar chanals da tet e tschiiffanaivs. Scha la sgiirezza dal trafic vain periclitada tras aua chi scula o lavinas da tet, lura han ils proprietaris dal bain immobigliar da tour las masiiras necessarias per impedir il privel. Scha quels restan inactivs, lura lascha l'instanza da fabrica executar las masiiras necessarias a cuosts e respunsabiltà dals proprietaris.

Per implants nouvs o miidamaints d'implants existents illa vicinanza da vias chantunalas esa necessari d'avair ün permiss supplementar da l'uffizi chantunal cumpetent.

Art. 32 Hallas da parcar e garaschas cun üna sortida directa in vias, viettas

e plazzas publicas cun bler trafic ston dispuoner d'iina plazza davant la garascha dad almain da tuot 5 m lunghezza e 3 m largezza. Scha quistas hallas e garaschas servan per metter suot tet veiculs plü lungs co 5 m, schi es la plazza davant la garascha d'ingrondir correspundentamaing.

Rampas das-chan avair iina pendenza maximala da 12 %. Pro rampas sper vias cun bler trafic sto esser avantman tanter il cunfin da la via e'l cumanzamaint da la pendenza üna plazza d'üna pendenza maximala da 5 % e d'iina lunghezza minimala da 4 m.

Schi'd existan relaziuns spezialas, impustiit illa zona da cumiin, schi po l'instanza da fabrica permetter eir masiiras chi divergeschan da quellas fixadas i'ls alineas precedaints.

L'instanza da fabrica po prescriver la construcziun d'access cumiinaivels e da sortidas cumiinaivlas o ella po obliar ils proprietaris

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 20

a) Plazzas da parcar obligatorias

d'implants existents ch'els, cunter iin'indemnisaziun adequata P ; permettan a terzas persunas l'adôver cumünaivel da tals implants, premiss cha quai as demuossa sco necessari i'l interess public.

Resalvadas restan las disposiziuns davart il dovair da dumandar a l'uffizi da construcziun bassa chantunal cumpetent il permiss per colliamaints tenor la ledscha chantunala davart las vias.

Plazzas da parcar per veiculs a motor

Art. 33 Per mincha construcziun d'edifizis nouvs sco eir per müdamaints

ed ingrondimaints chi s'ha da far quint cun ün augmaint dal trafic, han da gnir construidas avuonda plazzas da parcar per veiculs a motor sün la parcella da fabrica o in prosma vicinanza sün terrain privat. Quistas plazzas da parcar per veiculs a motor han dad esser accessiblas dürant l'inter on ed ellas ston gnir tgnüdas avertas permanentamaing per parcar.

Sco nomer bastant da plazzas da parcar per veiculs a motor ha da gnir preparà per

- edifizis d'abitar: 1 plazza per mincha abitaziun, e quai per mincha abitaziun principala sco eir per mincha abitaziun secundara, cun üna surfatscha da plans brütta da fin 100 m?, per surfatschas plü grondas voula 2 plazzas

- edifizis da büros e da mansteranza: 1 plazza per mincha 50 m? surfatscha da plans brütta

— localitats da vendita: 1 plazza per mincha 15 m? surfatscha da butia

— pensiuns, hotels: 1 plazza per mincha 3 lets da giasts

— restorants: 1 plazza per mincha 5 plazzas da sezzer (sainza quellas in salas da mangiar in hotels)

Per oters edifizis ed implants fixescha l'instanza da fabrica il nomer da plazzas da parcar obligatorias. Ella observa lapro las normas correspundentas da l'Uniun da spezialists svizzers per vias. In cas specials po ella rediier il nomer da plazzas da parcar obligatorias cunter revers.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 21

b) Contribuziun da cumpensaziun

c) Plazzamaint

Ils proprietaris d'edifizis e d'implants existents vegnan obliats da s-chaffir plazzas da parcar o da's partecipar ad ün implant cumünaivel, premiss cha las circunstanzas pretendan quai. Per determinar la quantitä necessaria da plazzas da parcar per edifizis d'abitar existents nun ha il criteri da la masüra da la surfatscha da plans brütta da 100 m? tenor l'alinea 2 precedaint brich da gnir applichà.

Art. 34 Schi nun es pussibel da s-chaffir las plazzas da parcar prescrittas

sün agen terrain o sün terrain ester sgüradas là per mez d'üna servitut funsila correspundenta e scha las plazzas nu pon neir brich gnir preparadas in ün implant cumünaivel, lura ha da gnir pajà üna contribuziun da cumpensaziun d'üna suletta jada.

Chi chi vain oblià da pajar üna contribuziun da cumpensaziun vain a listess mumaint deliberà da l'oblig da s-chaffir plazzas da parcar. Cun pajar la contribuziun da cumpensaziun nu vain perd acquistà ingün dret da far adôver d'üna plazza da parcar determinada, construida dal cumün.

La contribuziun da cumpensaziun importa per mincha plazza da parcar mancanta frs. 3'000.--. Quist import da la contribuziun basa sül index da la Sgüranza d'edifizis dal chantun Grischun da l'on 2002 da 930 puncts. El sto gnir adattä correspundentamaing mincha jada cha l'index ha varià per 5 %.

La contribuziun da cumpensaziun vain missa in quint al patrun da fabrica insembel cul permiss da fabrica, ed ella ha da gnir pajada avant co cumanzar a fabrichar.

Il rechav da quistas contribuziuns da cumpensaziun ha da gnir dovrä per construir plazzas da parcar publicas.

Art. 35 Bos-cha ed üerts da valur sco eir cuorts, vamportas ed oters ob-

jects simils nu das-chan gnir allontanats o dovrats per s-chaffir là plazzas da parcar.

Per edifizis d'abitar ed hotels han da gnir plazzadas per regla tuot las plazzas da parcar permanentas in garaschas. Pels ulteriurs edifizis ed implants fixescha l'instanza da fabrica la quota da las plazzas chi han da gnir plazzadas in garaschas.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 22

Noms da vias e chasas

Condots

a) Princip

Art. 36 L'instanza da fabrica decida davart la denominaziun da tuot las

vias, viettas e plazzas publicas e privatas. giavüschs güstifichats da vaschins pertocs dessan, scha ma pussibel, gnir resguardats.

Scha chasas nouvas ston propcha avair ün nom, lura ha quel tal da gnir approvä da l'instanza da fabrica.

Per la denominaziun da vias, viettas, plazzas, chasas nouvas ed oter plü esa da dovrar noms rumantschs.

Art. 37 Condots d'ouvras publicas vegnan miss per regla il areal da las

vias o dadaint las lingias da fabrica approvadas. Sch'ün condot public sto traversar terrain privat, schi sun ils proprietaris da quel terrain obliats da tolerar cunter üna indemnisaziun adequata cha'l condot vain miss cun tuot las construcziuns chi toccan pro sün lur terrain. In cas da dispitta vain l'import da l'indemnisaziun fixà da la cumischiun d'expropriaziun cumpetenta.

Scha'ls bsögns in reguard a l'ütilisaziun dal terrain agravà as müdan, lura ha il condot da gnir spostä a cuosts dal cumün, premiss chi nu s'haja gnü fat ün'otra cunvegna cun stipular il dret da traversar cun condots.

Pel dret da traversar cun condots per condots privats vala la disposiziun da l'art. 691 CCS.

2.4. Realisaziun, gestiun e mantegnimaint d'edifizis ed implants

Realisaziun d'edifizis ed implants

Art. 38 Edifizis ed implants han da gnir realisats da möd ch'els donnage-

schan plü pac pussibel l'ajer e las auas. In plü esa da tour resguard sün la natüra e sün il bainesser dals abitants. Edifizis ed implants cun trafic da persunas considerabel ston esser accessibels eir a persunas impedidas.

Edifizis ed implants han da gnir construits tenor las reglas d'architectura recugnuschiidas. Els han d'accumplir las prescripziuns in vigur davart la pulizia sanitaria, da fö e da mansteranza sco eir quellas dal dret da lavur, da la legislaziun davart l'energia e davart la protecziun da las auas e da l'ambiaint.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 23

b) Igiena d'abitar

c) Bilantsch energetic

d) Protecziun cunter la canera

e) Contaminaziun da l'ambiaint

Edifizis ed implants chi nun accumplischan plü las pretaisas legalas han da gnir adattats a las prescripziuns in vigur in occasiun da miidamaints e da renovaziuns. In cas specials, nomnadamaing per edifizis ed implants degns da gnir protets e mantgniits, pon gnir admissas excepziuns.

Art. 39 Locals d'abitar e da durmir ston star oura in media per 1/2 da

l'otezza dal local e per almain da tuot cun iina fatschada cumplettamaing our da la terra.

Locals da lavur i'| plan suotterran sun admiss. Els ston però pudair gnir ariats ed esser isolats perfettamaing.

Art. 40 Edifizis nouvs, müdamaints ed ingrondimaints essenzials vegnan

permiss be lura, sch'els correspuondan in reguard energetic a las prescripziuns in vigur.

Scha edifizis o implants existents vegnan isolats davopro, schi das-chan differir l'otezza da l'edifizi e da la culmaina, las lunghezzas da l'edifizi sco eir las distanzas dal cunfin e dals edifizis per la dimensiun da la construcziun d'isolaziun.

Art. 41 Edifizis nouvs, müdamaints ed ingrondimaints essenzials vegnan

permiss be lura, sch'els correspuondan in reguard a la protecziun cunter la canera a las prescripziuns federalas in vigur.

Ils grads da sensibiltà per determinar las valuors limit da canera sun cuntgnüts i'l plan da zonas.

Art. 42 Edifizis ed implants chi chaschuneschan canera, impestaziun da

l'ajer, consquassadas, clerità, radiaziuns o insuos-chamaint da la terra han d'accumplir las prescripziuns chantunalas e federalas in vigur davart la limitaziun da la contaminaziun da l'ambiaint. Las emissiuns han da gnir valütadas in möd cumplessiv e tgnond quint dal svilup probabel.

Edifizis ed implants chi chaschuneschan emissiuns da canera han d'accumplir las prescripziuns concernent la limitaziun da las emissiuns da l'ordinaziun federala davart la protecziun cunter la canera. Las immissiuns da canera nu das-chan surpassar las valuors limit da canera determinadas pel territori pertoc.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 24

Auas persas

Lavuors da fabrica

L'instanza da fabrica eruischa las immissiuns da canera exteriuras, sch'ella ha motiv da suppuoner cha las valuors limit decisivas sajan surpassadas o cha quellas gnaran probabelmaing surpassadas.

Edifizis ed implants chi chaschuneschan impestaziuns da l'ajer han d'accumplir las prescripziuns concernent la limitaziun da las emissiuns da l'ordinaziun federala davart il mantegnimaint da l'ajer pür. Per edifizis ed implants chi chaschuneschan impestaziuns da l'ajer ha da gnir inolträ insembel culla dumonda da fabrica eir üna decleranza davart las emissiuns. Schi'd es da far quint cun emissiuns considerablas, lura po l'instanza da fabrica pretender üna prognosa d'immissiuns.

Edifizis ed implants existents chi nun accumplischan las prescripziuns federalas e chantunalas davart la protecziun da l'ambiaint ston gnir sanats tenor las disposiziuns da las autoritats cumpetentas.

Art. 43 Auas persas d'edifizis e stabilimaints han da gnir trattadas tenor

las prescripziuns federalas e chantunalas davart la protecziun da las auas.

Auas persas contaminadas chi's chattan dadaint il sectur da la chanalisaziun publica han da gnir manadas i'ls condots publics. Resalvadas restan las prescripziuns specialas davart il trattamaint da las auas persas da la mansteranza ed industria.

Auas persas contaminadas chi's chattan our dadour il sectur da la chanalisaziun publica, han da gnir trattadas tenor las prescripziuns ed ordinaziuns federalas e chantunalas in vigur.

Auas persas na contaminadas sun da laschar sfuondrar aint il terratsch obain, là ingio cha las relaziuns localas nun admettan quai, han ellas da gnir condüttas in ün aual chi cuorra a l'averta, e quai a norma dal plan general d'allontanamaint d'aua o cul permiss da l'autorità chantunala. Auas persas na contaminadas chi affluischan da cuntin nu das-chan gnir condüttas ne directamaing ne indirectamaing in üna sarinera centrala.

Ulteriurs detagls concernent il trattamaint da las auas persas vegnan reglats in iin uorden cumiinal separà

Art. 44 Per lavuors da fabrica da tuot gener han da gnir tuttas las masüras

necessarias per proteger persunas, chosas e l'ambiaint.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 25

Mantegnimaint

Ütilisaziun dal terrain e spazi d'ajer public

Per lavuors da fabrica chi chaschunan emissiuns fixescha l'instanza da fabrica il temp da fabrica.

Auas persas da plazzals da fabrica han da gnir trattadas toccantamaing tenor lur gener e dimensiun avant co gnir condüttas illa chanalisaziun o in ün prefluent. Id es scumandà dad arder rument siin plazzals da fabrica.

Art. 45

Edifizis ed implants han adüna da gnir mantgnüts in ün bun stadi. Sch'ün edifizi o ün implant malmantgnü periclitescha umans, beschas o proprietà dad oters o sch'el sgrada l'aspet dal lò o da la cuntrada, lura oblaja l'instanza da fabrica al proprietari da tour las masüras necessarias. Scha quel nun observa las directivas infra il temp fixà, lura lascha l'instanza da fabrica executar las masiiras necessarias a cuosts e respunsabiltà dal proprietari.

Edifizis ed implants degns da gnir protets e da quels degns da gnir mantgniits sco eir objects natiirals e culturals degns da gnir protets han da gnir mantgniits e chürats cun ün'attenziun speciala. Proprietaris chi negligeschan lur dovair da mantegnimaint vegnan obliats da l'instanza da fabrica da tour las masiiras necessarias. In cas cha dal mantegnimaint d'objects degns da gnir mantgniits i resultan cuosts supplementars, e, scha tals cuosts nu pon gnir inchargiats al proprietari o schi nu's lascha giistifichar da pretender da quel ch'el tils paja svess, lura as partecipescha il cumiin vi dals cuosts supplementars cun contribuziuns.

2.5. Terrain e spazi d'ajer public e privat

Art. 46 L'adôver general intensiv dal terrain public e da las auas publicas

es admiss be cun iin permiss da la suprastanza cumiinala.

Per iin adöver special vi dal terrain public o vi da las auas publicas chi surpassa l'adòver general intensiv esa necessari d'avair üna concessiun dal cumiin.

L'instanza da fabrica po permetter l'ütilisaziun dal spazi d'ajer public per balcuns torts, lobgias o per otras parts d'iin edifizi chi pendan oura, scha l'ütilisaziun dal terrain public nu vain difficultada, scha la sgürezza dal trafic resta garantida e scha quai nu s'oppuona ad ingüns oters interess publics.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 26

Ütilisaziun da la proprietä privata per intents publics

Etappas d'ütilisaziun

Quotas d'abitar

Art. 47 Il cumün es autorisà da plazzar gratuitamaing idrants, tablas cun

noms da vias, signals da trafic, indicaziuns davart lingias d'aua, puncts fixs d'otezza e da masüraziun sco eir indrizs per l'igliiminaziun publica etc. sün terrain privat o vi d'edifizis privats. Dals giavüschs güstifichats da vart dals proprietaris dals bains pertocs esa da tgnair quint adequatamaing.

3. Zonas

3.1. Zonasda fabrica 3.1.1. In general

Art. 48

Las zonas da fabrica vegnan subdivisas in etappas d'ütilisaziun. Quai succeda i'l interess d'iin svilup ordinà dal cumiin.

Permiss da fabrica das-chan gnir dats be per progets da fabrica illa prüma etappa d'ütilisaziun.

Hlas ulteriuras etappas d'ütilisaziun das-chan gnir dats permiss da fabrica apaina cha'l svilup da l'abitadi ed il stadi d'amplificaziun dals implants d'avertiira publics admettan iina surfabricaziun. Prüma premissa es però la decisiun d'approvaziun da la Regenza davart la revisiun correspundenta dals mezs da planisaziun.

Art. 49 Pro edifizis nouvs, miidamaints ed ingrondimaints essenzials das-

chan las quotas d'abitar chi sun fixadas illa disposiziun correspundenta da quista ledscha gnir ütilisadas unicamaing sco spazi d'abitar.

Quotas d'abitar vegnan indichadas in pertschients da la surfatscha da plans briitta. Per regla han ellas da gnir applichadas a mincha singul edifizi separadamaing. Per bains immobigliars cunfinants o in cas da plüs edifizis sün listessa parcella po l'instanza da fabrica permetter cha las quotas d'abitar vegnan transferidas o sommadas, premiss cha la quota d'abitar prescritta vegna observada in reguard a tuot ils edifizis.

La determinaziun da l'ütilisaziun dals locals d'abitar ha da gnir garantida cun imposiziuns i'l permiss da fabrica.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 27

Quotas d'abitaziuns principalas

Grà da disturbi d'intrapraisas

Art. 50 Schi vegnan construidas abitaziuns nouvas o scha abitaziuns exi-

stentas vegnan müdadas o ingrondidas essenzialmaing, schi daschan las quotas chi sun fixadas i'l schema da zonas gnir ütilisadas unicamaing sco abitaziuns principalas. Pro edifizis cun be üna abitaziun ha l'intera surfatscha d'abitar da gnir ütilisada sco abitaziun principala.

Sco abitaziuns principalas valan abitaziuns chi vegnan ütilisadas sco domicil permanent da persunas cun domicil stabel in cumün. Tuot las ulteriuras abitaziuns valan sco abitaziuns secundaras.

Quotas d'abitaziuns principalas vegna indichadas in pertschients da la surfatscha d'abitar brütta. Per regla han ellas da gnir applichadas a mincha singul edifizi separadamaing. Per bains immobigliars cunfinants o in cas da plüs edifizis sün l'istessa parcella po l'instanza da fabrica permetter cha las quotas d'abitaziuns principalas vegnan transferidas o sommadas, premiss cha la quota prescritta vegna observada in reguard a tuot ils edifizis. La determinaziun da l'ütilisaziun da las abitaziuns principalas ha da gnir garantida cun imposiziuns i'l permiss da fabrica.

La quota pussibla d'abitaziuns secundaras das-cha gnir realisada be Iura, scha la quota da las abitaziuns principalas prescritta vain construida.

Scha'l proprietari d'üna abitaziun principala moura, schi han seis iertavels legals il dret d'ütilisar l'abitaziun per agens bsögns eir sco abitaziun secundara. In oters cas specials, sco pro iina miidada transitoria dal lò da dmura per motivs da professiun o da sandà ed otras chosas simlas po l'instanza da fabrica conceder permiss excepziunals da l'oblig principal da l'aigna ütilisaziun e limitar quels temporalmaing. Resalvadas restan ultra da quai excepziuns in cas da dürezza.

Art. 51 Per intrapraisas da servezzan e da producziun vain dat il permiss

be scha quellas correspuondan a l'intent da la zona e sch'ellas nu surpassan il grà da disturbi fixà i'l schema da zonas.

Id es da disferenzchar trais categorias d'intrapraisas, nempe da quellas chi nu disturban, da quellas chi disturban moderadamaing e da quellas chi disturban fich.

a) Intrapraisas chi nu disturban, sun intrapraisas chi tenor lur esser as cunfan cun ün quartier d'abitar e chi nu chaschu-

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 28

Zonas dal cumün

Zona d'ingrondimaint dal cumün

Zona d'abitar

neschan ingüns disturbis chi diminuischan considerablamaing la qualità d'ün abitar san (grà da disturbi 1).

b) Intrapraisas chi disturban moderadamaing sun intrapraisas cun effets chi restan i'l rom d'intrapraisas tradiziunalas da mansteranza ed industria e chi sun limitats al temp da lavur üsità dürant il di (grà da disturbi 2).

c) Intrapraisas cun effets plü intensivs sun intrapraisas chi disturban fich (grà da disturbi 3).

Intrapraisas existentas chi surpassan il grà da disturbi admiss, nu das-chan gnir ingrondidas o adampchadas.

3.1.2. Geners da zonas

Art. 52 La zona dal cumün es destinada per intents d'abitar, per intraprai-

sas da servezzan e da producziun. Fabricats nouvs, ingrondimaints ed adampchamaints essenzials d'intrapraisas agriculas nu sun admiss.

La structura da l'abitadi e'l stil architectonic han da gnir mantgnüts e cumplettats. Là ingio cha lingias da fuormaziun per fabrichar mancan, han da gnir mantgnüdas las lingiadas da chasas existentas eir per edifizis nouvs e müdamaints d'edifizis existents.

Edifizis nouvs, müdamaints ed ingrondimaints essenzials han da gnir adattats a l'abitadi existent in quai chi reguarda lur posiziun, las proporziuns, la fuorma dal tet e lur fuormaziun.

Müdamaints essenzials da spazis e da la via existents sco eir da plazzas e da cuorts vegnan admiss be i'l rom da plans da fuormaziun da quartier.

Art. 53 La zona d'ingrondimaint dal cumiin es destinada per intents

d'abitar, per intrapraisas da servezzan e da producziun.

Edifizis nouvs, müdamaints ed ingrondimaints essenzials han da's referir a la structura da l'abitadi e'l stil architectonic existent da la zona dal cumiin cunfinanta.

Art. 54 La zona d'abitar es destinada per intents d'abitar. Intrapraisas da

servezzan e da producziun sun admissas.

CUMÜN D'ARDEZ: LEDSCHA DA FABRICA 29

Zona da mansteranza e d'abitar

Zona da mansteranza

Zona per edifizis ed implants publics

Zona da mantegnimaint

Art. 55 La zona da mansteranza e d'abitar es destinada per intrapraisas da

producziun e da servezzan.

La construcziun da spazi abitabel es admissa, premiss cha quel saja collià cun l'intrapraisa e cha la surfatscha abitabla nu surpassa il 50 % da la surfatscha da plans brütta chi'd es admissa sülla parcella pertocca. Edifizis existents pon gnir inclus illa calculaziun.

La determinaziun da l'intent da las surfatschas ütilisadas pels bsôgns da l'intrapraisa ha da gnir garantida cun imposiziuns i'l permiss da fabrica.

Art. 56 La zona da mansteranza es destinada per intrapraisas da pro-

ducziun.

Admissas sun unicamaing abitaziuns pel possessur da l'intrapraisa o per persunal da quella, scha lur preschentscha permanenta ill'intrapraisa es indispensabla.

In cas motivats po l'instanza da fabrica conceder davopro excepziuns temporalmaing limitadas da l'oblig cha'l spazi abitabel admiss haja da gnir ütilisà unicamaing dal possessur o dal persunal da l'intrapraisa.

Art. 57 La zona per edifizis ed implants publics es destinada per edifizis

ed implants publics o per tals chi servan ad interess publics. Invers zonas cunfinantas valan las distanzas dal cunfin e dals edifizis confuorm al sen, almain da tuot sun quai perö talas da 2.50 m resp. da5 m. Las ulteriuras prescripziuns da zonas da las zonas cunfinantas han da gnir resguardadas adequatamaing per la construcziun d'edifizis ed implants.

Illa zona per implants publics nu sun admiss ingüns edifizis.

Art. 58 La zona da mantegnimaint cumpiglia il cumplex da prümarans i'ls

contuorns da Munt chi consista da las gruppas d'edifizs in Chôglias, Mundaditsch, Val Gronda, Telv, Telvet, Teas e Craista

sutera.

La zona da mantegnimaint ha in mera da mantgnair il cumplex da